Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Kurani ani Hadisi
(Islam kɛrɛnkɛrɛn)

Q.S Anfali (اَلْأَنْفَال) - 75 Vɛrise hakɛ

(Kɛlɛ bolofɛnw)

Qari

Murottal Audio

1

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِۗ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖوَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yas'alūnaka ‘anil-anfāl(i), qulil-anfālu lillāhi war-rasūl(i), fattaqullāha wa aṣliḥū żāta bainikum, wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū in kuntum mu'minīn(a).

U b’i ɲininga (Muhamadu) kɛlɛ bolofɛnw (tilanni) koo la. A fɔ ko: «Kɛlɛ bolofɛnw ye Ala ni ciden ta ye (ka kɛɲɛ ni Ala n’a ka ciden ka sariyaw ye), o la, aw ka siran Ala ɲɛ, ka jɛɲɔgɔnya fisaya aw sigiɲɔgɔnw cɛ, ka Ala n’a ka ciden mɛn n’aw ye lanabagaw ye.»


2

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۙ

innamal-mu'minūnal-lażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum wa iżā tuliyat ‘alaihim āyātuhū zādathum īmānaw wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

Tiɲɛ na, mɔgɔ minw limaniyara, olu ye mɔgɔ minw dusukun be yɛrɛyɛrɛ ni Ala tɔgɔ fɔra, n’u y’a ka ayataw kalan u ye, u ka limaniya be dɔ fara u ka limaniya kan ani u b’u jigi la Ala kelenpe kan.


3

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَۗ

al-lażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(O ye) minw be delili kɛ ani an be balo min di u ma, u b’o dɔ bɔ .


4

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌۚ

ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum darajātun ‘inda rabbihim wa magfiratuw wa rizqun karīm(un).

O mɔgɔw le bɛ lanaya ra can ra. U bena diplɔmu (ba) sɔrɔ u ka Matigi ɲɛɛ kɔrɔ ani yafali ni balo ɲuman (ɲuman).


5

كَمَآ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۢ بَيْتِكَ بِالْحَقِّۖ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ لَكٰرِهُوْنَ

kamā akhrajaka rabbuka mim baitika bil-ḥaqq(i), wa inna farīqam minal-mu'minīna lakārihūn(a).

I n’a fɔ i Matigi y’a fɔ i ye cogo min na, i ka bɔ i ka soo ni tiɲɛ ye, hali n’o ma diya lanabagaw dɔw ye,


6

يُجَادِلُوْنَكَ فِى الْحَقِّ بَعْدَمَا تَبَيَّنَ كَاَنَّمَا يُسَاقُوْنَ اِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ ۗ

yujādilūnaka fil-ḥaqqi ba‘da mā tabayyana ka'annamā yusāqūna ilal-mauti wa hum yanẓurūn(a).

u be sɔsɔli kɛ n’i ye (Muhamadu) tiɲɛ koo la, a gwɛnin kɔ (ko u bena see sɔrɔ tiɲɛn na), i n’a fɔ u b’u gwɛnna ka taga saya la, k’a sɔrɔ u y’a ye (o saya sababu).


7

وَاِذْ يَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَى الطَّاۤىِٕفَتَيْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّوْنَ اَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَيُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِيْنَۙ

wa iż ya‘idukumullāhu iḥdaṭ-ṭā'ifataini annahā lakum wa tawaddūna anna gaira żātisy-syaukati takūnu lakum wa yurīdullāhu ay yuḥiqqal-ḥaqqa bikalimātihī wa yaqṭa‘a dābiral-kāfirīn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Ala ye layidu ta aw ye ko kulu fila (minw tun be ɲɔgɔn kunbɛnna) dɔ ye aw ta ye, k’a sɔrɔ aw tun b’a fɛ min tɛ marifa fanga ye, o ka kɛ aw ta ye. Nka Ala bɛna tiɲɛ sinsin a ta kumaw kan, ka kafiriw halaki ka taga se o liliw ma;


8

لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَۚ

liyuḥiqqal-ḥaqqa wa yubṭilal-bāṭila wa lau karihal-mujrimūn(a).

o la, Ala ka tiɲɛ (silamɛya) barika bonya, ka ngalon (shiriki) ban hali n’o ma diya jurumunkɛlaw (shirikiw) ye.


9

اِذْ تَسْتَغِيْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّيْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُرْدِفِيْنَ

iż tastagīṡūna rabbakum fastajāba lakum annī mumiddukum bi'alfim minal-malā'ikati murdifīn(a).

(Aw ye aw hakili to a ra), tuma min na aw ye dɛmɛ ɲini aw Matigi fɛ, o tuma na, a y’a to aw ye ko: «Tiɲɛ na, ne bɛna fanga di aw ma ni mɛlɛkɛ waa kelen ye, minw bɛna tugu ɲɔgɔn kɔ.»


10

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى وَلِتَطْمَىِٕنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā wa litaṭma'inna bihī qulūbukum, wa man-naṡru illā min ‘indillāh(i), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Ala m’a kɛ fɔɔ kibaro diiman, janko aw dusukunw ka hɛɛrɛ sɔrɔ o kosɔn. Ani se sɔrɔli be bɔ Ala dɔrɔn lo fɛ. Tiɲɛ na, Ala ye sebagayatigi ye, hakilitigi ye.


11

اِذْ يُغَشِّيْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لِّيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰنِ وَلِيَرْبِطَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَۗ

iż yugasysyīkumun-nu‘āsa amanatam minhu wa yunazzilu ‘alaikum minas-samā'i mā'al liyuṭahhirakum bihī wa yużhiba ‘ankum rijzasy-syaiṭāni wa liyarbiṭa ‘alā qulūbikum wa yuṡabbita bihil-aqdām(a).

(Aw k’aw hakili to a la), ni Ala ye sinɔgɔ bila aw la walisa ka hɛɛrɛ di aw ma ka bɔ a fɛ, ani Ala ye jii (sanji) jigi aw kan ka bɔ sankolo la k’aw saniya n’o ye (sanji) ani ka Sutana ka jɔrɔw bɔ aw la ani k’aw dusukunw sabati ani k’aw senkunw barika bonya (basigininw).


12

اِذْ يُوْحِيْ رَبُّكَ اِلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ اَنِّيْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ سَاُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَاضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍۗ

iż yūḥī rabbuka ilal-malā'ikati annī ma‘akum fa ṡabbitul-lażīna āmanū, sa'ulqī fī qulūbil-lażīna kafarur-ru‘ba faḍribū fauqal-a‘nāqi waḍribū minhum kulla banān(in).

(Aw ye aw hakiri to a ra), tuma min na aw Matigi y’a yira mɛlɛkɛw la ko: «Tiɲɛ na, ne bɛ n’aw ye, o la, aw ka lanabagaw barika bonya.» Loon dɔ, ne bena siranya don kafiriw dusukunw na, o la, i k’u bugɔ u kanw sanfɛ, k’u bolokunnadenw bɛɛ gosi.


13

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَاۤقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗۚ وَمَنْ يُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum syāqqullāha wa rasūlah(ū), wa may yusyāqiqillāha wa rasūlahū fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

O (labɛnw) suguw ye sabu u be Ala n’a ka ciden kɛlɛla tiɲɛ na; ani ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala n'a ka ciden kɛlɛ, tiɲɛ na, Ala bena o tigi ɲangi kosɔbɛ.


14

ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَاَنَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابَ النَّارِ

Żālikum fa żūqūhu wa anna lil-kāfirīna ‘ażāban-nār(i).

O la (duniɲa ka ɲangili be ben i kan), o la, i ka o ɲangili mɛn. Tiɲɛ na, jahanama ɲangili be yen minw ma la a la.


15

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītumul-lażīna kafarū zaḥfan falā tuwallūhumul-adbār(a).

E, lanabagaw! N’i ​​ye dannabaliw kunbɛn minw b’a fɛ ka kɛlɛ kɛ n’i ye, o tuma na, kana i kɔ don u la (kɔsegi).


16

وَمَنْ يُّوَلِّهِمْ يَوْمَىِٕذٍ دُبُرَهٗٓ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَيِّزًا اِلٰى فِئَةٍ فَقَدْ بَاۤءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَأْوٰىهُ جَهَنَّمُ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa may yuwallihim yauma'iżin duburahū illā mutaḥarrifal liqitālin au mutaḥayyizan ilā fi'atin faqad bā'a bigaḍabim minallāhi wa ma'wāhu jahannam(u), wa bi'sal-maṣīr(u).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ mana kɔsegi o wagati la, fo n’a y’a ɲɛsin (fɛɛrɛw ma) kɛlɛ la, walima n’a b’a fɛ ka kɛlɛbolo wɛrɛ fara ɲɔgɔn kan, o tuma na, tiɲɛ na, o tigi be kɔsegi ni dimi ye ka bɔ Ala fɛ, a yɔrɔ ye jahanama ye, yɔrɔ min ka jugu ka tɛmɛ yɔrɔ bɛɛ kan.


17

فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْۖ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰىۚ وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِيْنَ مِنْهُ بَلَاۤءً حَسَنًاۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

falam taqtulūhum wa lākinnallāha qatalahum, wa mā ramaita iż ramaita wa lākinallāha ramā, wa liyubliyal-mu'minīna minhu balā'an ḥasanā(n), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

O la (tiɲɛ na) aw ma u faga, Ala lo y’u faga, aw ma fili n’aw be fili, nka Ala lo y’u fili. (Ala y’o kɛ walisa k’u halaki) ani ka see di lanabagaw ma, ni see ɲuman ye. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.


18

ذٰلِكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَيْدِ الْكٰفِرِيْنَ

Żālikum wa annallāha mūhinu kaidil-kāfirīn(a).

O cogo la (Ala ka nɛɛma be kɛ aw kan), ani tiɲɛ na, Ala be kafiriw ka janfa barika ka dɔgɔya.


19

اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَاۤءَكُمُ الْفَتْحُۚ وَاِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْۚ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْـًٔا وَّلَوْ كَثُرَتْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

in tastaftiḥū faqad jā'akumul-fatḥ(u), wa in tantahū fa huwa khairul lakum, wa in ta‘ūdū na‘ud, wa lan tugniya ‘ankum fi'atukum syai'aw wa lau kaṡurat, wa anallāha ma‘al-mu'minīn(a).

N’i ​​ye latigɛli ɲini, o tuma na, tiɲɛn na, latigɛli nana i fɛ; ani n’aw ye (ciden juguya) dabila, o ka fisa aw ma; ani n’aw kɔsegira, an bena kɔsegi siga t’a la (ka dɛmɛ di); ani i ka kɛlɛdenw tɛna se ka farati fitinin min be bɔ i fɛ, hali n’u (sɔrɔdasiw) ka ca. Tiɲɛ na, Ala be ni lanabagaw ye.


20

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَاَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tawallau ‘anhu wa antum tasma‘ūn(a).

Aw larabagaw! Aw ye Ala n’a ka ciden bato, aw kana aw yɛrɛ mabɔ a la, hali n’aw y’a ka cifɔniw mɛn.


21

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَۚ

wa lā takūnū kal-lażīna qālū sami‘nā wa hum lā yasma‘ūn(a).

ani aw kana kɛ i n’a fɔ (filafiɲɛw) minw b’a fɔ ko: «An bɛ lamɛnni kɛ», hali ni o tɛ lamɛnni kɛ (bari o jusukunw b’o sɔsɔ).


22

۞ اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhiṣ-ṣummul-bukmul-lażīna lā ya‘qilūn(a).

Tiɲɛ na, danfɛn ɲɛnama minw ka jugu ka tɛmɛ danfɛnw bɛɛ kan Ala ɲɛɛ kɔrɔ, olu ye tulogwerenw ni bobow ye (minw tɛ tiɲɛ mɛn ani u tɛ faamu), o ye minw tɛ faamuyali kɛ.


23

وَلَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِيْهِمْ خَيْرًا لَّاَسْمَعَهُمْۗ وَلَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa lau ‘alimallāhu fīhim khairal la'asma‘ahum, wa lau asma‘ahum latawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

Ni Ala tun b’a lɔn ko ɲumanya b’u la, a tun bena u kɛ mɛnnikɛla ye. Ni Ala tun ka mɛnni kɛ o ye, o tun bɛna o kɔ don, k’a sɔrɔ o bɛ o kɔ donna.


24

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِيْبُوْا لِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيْكُمْۚ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَحُوْلُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ وَاَنَّهٗٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanustajībū lillāhi wa lir-rasūli iżā da‘ākum limā yuḥyīkum, wa‘lamū annallāha yaḥūlu bainal-mar'i wa qalbihī wa annahū ilaihi tuḥsyarūn(a).

Aw larabagaw! Aw ye Ala ni ciden ka welekan dafa, n’a y’aw weele fɛɛn dɔ la min be ɲɛnamaya di aw ma, ani aw k’a lɔn ko Ala ye dan sigi adamaden n’a dusukun cɛ ani tiɲɛ na, aw bena lajɛn ale fɛ.


25

وَاتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِيْبَنَّ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَاۤصَّةً ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

wattaqū fitnatal lā tuṣībannal-lażīna ẓalamū minkum khāṣṣah(tan), wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Ani, tɔɔrɔ min tɛ mɔgɔ tilenbaliw dɔrɔn sɔrɔ aw cɛma, aw k’aw yɛrɛ tanga tɔɔrɔ ma. Aw k’a lɔn ko Ala ka ɲangili ka gwɛlɛ kosɛbɛ.


26

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِى الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

ważkurū iż antum qalīlum mustaḍ‘afūna fil-arḍi takhāfūna ay yatakhaṭṭafakumun-nāsu fa āwākum wa ayyadakum binaṣrihī wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāti la‘allakum tasykurūn(a).

Ani aw k’aw hakili to a la, tuma min na aw (Muhajirin) tun ka dɔgɔ, aw tun be tɔɔrɔla dugukolo kan (Mɛka), ani aw tun be siranna ko (Mɛka) mɔgɔw k’aw minɛ, o tuma na, a ye sigiyɔrɔ di aw ma (Madina) ani a y’aw barika bonya n’a ka dɛmɛ ye ani a ye balo ɲuman di aw ma walisa aw ka se ka kɛ.


27

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْٓا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takhūnullāha war-rasūla wa takhūnū amānātikum wa antum ta‘lamūn(a).

Aw larabagaw! Aw kana Ala ni ciden janfa ani (fana) aw kana lafiya min kalifa aw ma, k’a sɔrɔ aw b’a lɔn.


28

وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَآ اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ ࣖ

wa‘lamū annamā amwālukum wa aulādukum fitnah(tun), wa annallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

Aw k’a lɔn ko aw ni aw denw ta nafolo ye kɔrɔbɔli dɔrɔn ye, saraba be Ala fɛ.


29

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tattaqullāha yaj‘al lakum furqānaw wa yukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa yagfir lakum, wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).

Aw larabagaw! N’aw be siran Ala ɲɛ, siga t’a la, a bena furqan (se min b’aw dɛmɛ ka ɲuman ni juguman danfara) di aw ma ani k’aw ka filiw bɛɛ jɔɔsi ani ka yafa aw ma (aw ka jurumuw). Ala ka nɛɛma ka bon.


30

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَۗ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

wa iż yamkuru bikal-lażīna kafarū liyuṡbitūka au yaqtulūka au yukhrijūk(a), wa yamkurūna wa yamkurullāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na kafiriw (Kurayisi) tun b’a miirila k’aw (Muhamadu) labɛn k’aw minɛ k’aw don kaso la walima k’aw faga, walima k’aw gwɛn ka bɔ yen. U ye nanbara dan ani Ala ye nanbara tiɲɛ. Ala le ye nanbara juru sara ka tɛmɛ bɛɛ kan.


31

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاۤءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَآ ۙاِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā qālū qad sami‘nā lau nasyā'u laqulnā miṡla hāżā, in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

An ka ayataw kalanna u ye tuma min na, u ko: "Tiɲɛ na, an y'a mɛn (ayaw i n'a fɔ nin), n'an tun b'a fɛ, siga t'a la, an tun bɛ se ka nin ɲɔgɔn kalan. Nin (Alikurana) tɛ foyi ye ni mɔgɔ kɔrɔw ka maana tɛ."


32

وَاِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

wa iż qālullāhumma in kāna hāżā huwal-ḥaqqa min ‘indika fa amṭir ‘alainā ḥijāratam minas-samā'i awi'tinā bi‘ażābin alīm(in).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na u (mushiriw) ko: «E Ala, ni nin (Alikurana) ye tiɲɛ ye (jirali) min bɔra i fɛ, o tuma na, i ka kabakuruw ben an kan ka bɔ sankolo la, walima ka ɲangili jugu dɔ lase an ma.»


33

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فِيْهِمْۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

wa mā kānallāhu liyu‘ażżibahum wa anta fīhim, wa mā kānallāhu mu‘ażżibahum wa hum yastagfirūn(a).

Nka Ala tɛna u ɲangi, n’i (Muhamadu) be u cɛma. Ala fana tɛna o ɲangi, k’a sɔrɔ o bɛ yafa ɲini.


34

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوْٓا اَوْلِيَاۤءَهٗۗ اِنْ اَوْلِيَاۤؤُهٗٓ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā lahum allā yu‘ażżibahumullāhu wa hum yaṣuddūna ‘anil-masjidil-ḥarāmi wa mā kānū auliyā'ah(ū), in auliyā'uhū illal-muttaqūna wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Ani mun na Ala t’u ɲangi hali n’u be (mɔgɔw) bali ka (taga) misiriba la ani u tɛ mɔgɔw ye minw ka kan ka mara a kan? Mɔgɔ minw be se k’a mara, olu dɔrɔn lo be Ala bato, nka u fanba t’o lɔn.


35

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَاۤءً وَّتَصْدِيَةًۗ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa mā kāna ṣalātuhum ‘indal-baiti illā mukā'aw wa taṣdiyah(tan), fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Ani u ka delili minw tun be kɛ Baytullah lamini na, u tun tɛ foyi ye ni pɛrɛnkan ni bolokuruw tɛ. O kama, i ka lannayabaliya be ɲangili min sɔrɔ, i k’o lɔn.


36

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗفَسَيُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُوْنَ ەۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ يُحْشَرُوْنَۙ

innal-lażīna kafarū yunfiqūna amwālahum liyaṣuddū ‘an sabīlillāh(i), fa sayunfiqūnahā ṡumma takūnu ‘alaihim ḥasratan ṡumma yuglabūn(a), wal-lażīna kafarū ilā jahannama yuḥsyarūn(a).

Tiɲɛ na, kafiriw be u ka nafolo ban ka Ala ka sira bali. U bena (to ka) o nafolo tiɲɛ, o kɔ, u yɛrɛ bena nimisa o la, a laban, u bena see sɔrɔ. Kafiriw bɛna lajɛn jahanama kɔnɔ;


37

لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

o cogo la, Ala ka mɔgɔjuguw ni mɔgɔɲumanw bɔ ɲɔgɔn na, ka mɔgɔjugu dɔw kɛ tɔw sanfɛ, o kɔ, a bena u bɛɛ lajɛn, k’u bila jahanama kɔnɔ. Olugu le bɛ bɔnɛ.


38

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ يَّنْتَهُوْا يُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَۚ وَاِنْ يَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِيْنَ

qul lil-lażīna kafarū in yantahū yugfar lahum mā qad salaf(a), wa iy ya‘ūdū faqad maḍat sunnatul-awwalīn(a).

A fɔ kafiriw ye (Abu Sufyan n'a tɔɲɔgɔnw) ko: "N'u y'u ka kafiri dabila, siga t'a la, Ala bena u ka jurumu tɛmɛninw yafa u ma, n'u segira ka na tugun (ka kira kɛlɛ) tiɲɛ na, (u fɛ) sunna (Ala ka) mɔgɔ kɔrɔw (minw halakira) kan, o be baara kɛ."


39

وَقَاتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِۚ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakunad-dīnu kulluhū lillāh(i),fa inintahau fa innallāha bimā ya‘malūna baṣīr(un).

Aw ye kɛlɛ kɛ n’u ye fɔɔ ka taga se tɔgɔjugu ma, ani diinan ye Ala kelen ta ye. N’u y’u ka banbaliya dabila, siga t’a la, Ala b’u ka baara bɛɛ ye.


40

وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ ۗنِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ ۔

wa in tawallau fa‘lamū annallāha maulākum, ni‘mal-maulā wa ni‘man-naṣīr(u).

Ni o ka o kɔ don aw ra, aw y’a lɔn ko Ala le ye aw latangabaga ye. Ale lo be se k’an tanga ani k’an dɛmɛ ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan.


41

۞ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa‘lamū annamā ganimtum min syai'in fa anna lillāhi khumusahū wa lir-rasūli wa liżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīli in kuntum āmantum billāhi wa mā anzalnā ‘alā ‘abdinā yaumal-furqāni yaumal-taqal-jam‘ān(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Aw k’a lɔn ko aw ye fɛɛn o fɛɛn sɔrɔ kɛlɛ bolofɛnw na, o tilanyɔrɔ duurunan kelen ye Ala ta ye, ciden, ciden somɔgɔw, denmisɛnw, fantanw ani Ibn Sabil, (o cogo la) n’aw lara Ala la ani an ye min yira an ka jɔncɛ la (Muhamadu) la, furlime tile filanan na. Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.


42

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰى وَالرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْۗ وَلَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِى الْمِيْعٰدِۙ وَلٰكِنْ لِّيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ەۙ لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۢ بَيِّنَةٍ وَّيَحْيٰى مَنْ حَيَّ عَنْۢ بَيِّنَةٍۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَسَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

iż antum bil-‘udwatid-dun-yā wa hum bil-‘udwatil-quṣwā war-rakbu asfala minkum, wa lau tawā‘attum lakhtalaftum fil-mī‘ād(i), wa lākil liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), liyahlika man halaka ‘am bayyinatiw wa yaḥyā may ḥayya ‘am bayyinah(tin), wa innallāha lasamī‘un ‘alīm(un).

(O kɔrɔ) n’i be kuluwo dɔ daa la min ka surun ani u be kuluwo dɔ daa la min ka jan ani karavan be duguma n’i ye. N’aw tun sɔnna (ka kɛlɛ loon latigɛ), siga t’a la, aw tun bena miiriya wɛrɛw sɔrɔ (kɛlɛ loon latigɛli la), nka Ala b’a fɛ ka koo dɔ kɛ min ka kan ka kɛ, o ye ko mɔgɔ min be tununa, o ka tunu ni dalilu gwɛninw ye ani mɔgɔ ɲɛnama ka balo ni dalilu lakika ye. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.


43

اِذْ يُرِيْكَهُمُ اللّٰهُ فِيْ مَنَامِكَ قَلِيْلًاۗ وَلَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِيْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِى الْاَمْرِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۢ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

iż yurīkahumullāhu fī manāmika qalīlā(n), wa lau arākahum kaṡīral lafasyiltum wa latanāza‘tum fil-amri wa lākinnallāha sallam(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

(Aw ye aw hakili to a ra) tuma min na Ala y’u yira aw ka siko la (u hakɛ la) u tun ka dɔgɔ. Ni Ala tun y’a yira u la (ka caya) aw tun bena siran ani tiɲɛ na aw tun bena sɔsɔli kɛ o koo la, nka Ala y’aw kisi. Tiɲɛ na, min b'i dusukun na, Ala b'o lɔn.


44

وَاِذْ يُرِيْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَيْتُمْ فِيْٓ اَعْيُنِكُمْ قَلِيْلًا وَّيُقَلِّلُكُمْ فِيْٓ اَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ۗوَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

wa iż yurīkumūhum iżil-taqaitum fī a‘yunikum qalīlaw wa yuqallilukum fī a‘yunihim liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Ni Ala y’u yira i la, n’i y’u kunbɛn ni mɔgɔ dɔɔni ye ka kɛɲɛ n’i ɲɛɛ ye, n’i y’u yira ni mɔgɔ dɔɔni ye ka kɛɲɛ n’u ɲɛɛ ye, o b’a yira ko Ala b’a fɛ ka koo dɔ kɛ min ka kan ka kɛ. Ko bɛɛ be segi Ala dɔrɔn lo ma.


45

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītum fi'atan faṡbutū ważkurullāha kaṡīral la‘allakum tufliḥūn(a).

Aw larabagaw! N’i ​​ye sɔrɔdasiw (juguw) kunbɛn, o tuma na, i ka fanga sɔrɔ ka (tɔgɔ) Ala fɔ ka caya (dhikri ani delili) walisa i ka kunnadiya sɔrɔ.


46

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَۚ

wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tanāza‘ū fa tafsyalū wa tażhaba rīḥukum waṣbirū, innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Aw ye Ala n’a ka ciden kaan minɛ, aw kana sɔsɔli kɛ, o min b’a to aw be siran ani aw ka fanga be tunu ani ka muɲu. Tiɲɛ na, Ala be ni muɲulikɛlaw ye.


47

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَّرِئَاۤءَ النَّاسِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ بِمَايَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

wa lā takūnū kal-lażīna kharajū min diyārihim baṭaraw wa ri'ā'an-nāsi wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

Ani aw kana kɛ i n’a fɔ o mɔgɔw minw be bɔ u ka dugu la k’u yɛrɛ bonya, k’a fɛ mɔgɔw (ria) k’u tando ani ka (mɔgɔw) bali ka bɔ Ala ka sira kan. Ala b'u ka ko bɛɛ datugu .


48

وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْۚ فَلَمَّا تَرَاۤءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ ۗوَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa iż zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum wa qāla lā gāliba lakumul-yauma minan-nāsi wa innī jārul lakum, falammā tarā'atil-fi'atāni nakaṣa ‘alā ‘aqibaihi wa qāla innī barī'um minkum innī arā mā lā tarauna innī akhāfullāh(a), wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Sutana y'u ka kɛwalew (jurumu) kɛ i n'a fɔ fɛn cɛɲumanw, k'a fɔ u ye ko: «Mɔgɔ si (mɔgɔ) tɛ se ka see sɔrɔ aw kan bi, ani tiɲɛ na, ne le ye aw dɛmɛbaga ye.» O la, kɛlɛbolo fila nunu ye ɲɔgɔn ye tuma min na (ɲɛda ni ɲɛda), Sutana y'a kɔfilɛ k'a fɔ ko: "Tiɲɛ na, ne ni aw farala ɲɔgɔn kan, aw tɛ se ka min ye, ne be se k'o ye, tiɲɛ na, ne be siran Ala ɲɛ." Ala ka ɲangili ka gwɛlɛ kosɛbɛ.


49

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰٓؤُلَاۤءِ دِيْنُهُمْۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

iż yaqūlul-munāfiqūna wal-lażīna fī qulūbihim maraḍun garra hā'ulā'i dīnuhum, wa may yatawakkal ‘alallāhi fa innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

(Aw k'aw hakili to a la), ni filankafow ni bana be minw dusukun na, olu b'a fɔ ko: «U (lannabagaw) lafilila u ka diinɛ kɔnɔ.» (Ala ko), "Mɔgɔ o mɔgɔ y'a jigi la Ala kan, o tigi k'a lɔn ko Ala ye Sebagayabɛɛtigi ye, Hakilitigi ye."


50

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ يَتَوَفَّى الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمَلٰۤىِٕكَةُ يَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَاَدْبَارَهُمْۚ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

wa lau tarā iż yatawaffal-lażīna kafarul-malā'ikatu yaḍribūna wujūhahum wa adbārahum, wa żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

Ani n'aw y'a ye tuma min na mɛlɛkɛw ye kafiriw niin bɔ, k'u ɲɛda n'u kɔ bugɔ (k'a fɔ) ko: «Aw ye jahanama tɔɔrɔ jeninin nɛnɛ.»


51

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِۙ

Żālika bimā qaddamat aidīkum wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

O kɛra aw yɛrɛ boro ta baara le kosɔn. Can lo, Ala tɛ a ta jɔnw tɔɔrɔ;


52

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(U ka koow cogoya) tun be i n’a fɔ Farahuna kɔmɔgɔw ni minw tun be yen ka kɔn u ɲɛ. U ye Ala ka ayataw sɔsɔ, o la, Ala y’u ɲangi u ka jurumuw kosɔn. Tiɲɛ na, Ala ye Sebagayabɛɛtigi ye ani a ka ɲangili ka gwɛlɛ kosɔbɛ.


53

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

Żālika bi'annallāha lam yaku mugayyiran ni‘matan an‘amahā ‘alā qaumin ḥattā yugayyirū mā bi'anfusihim, wa annallāha samī‘un ‘alīm(un).

O ye ko Ala ye nɛɛma min di jama dɔ ma, a tɛna o yɛlɛma, fɔɔ o jama ka min b’u yɛrɛ la, o yɛlɛma. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.


54

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(U ka koow cogoya) tun be i n’a fɔ Farahuna kɔmɔgɔw ni minw tun be yen ka kɔn u ɲɛ. U y’u ka Matigi ka vɛrisew sɔsɔ, o la, an y’u halaki u ka jurumunw kosɔn, an ye Firawona n’a nɔfɛmɔgɔw tunu jii la; sabu mɔgɔ terenbariw lo.


55

اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَۖ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhil-lażīna kafarū fahum lā yu'minūn(a).

Tiɲɛ na, danfɛn minw ka jugu ka tɛmɛ danfɛn bɛɛ kan Ala ɲɛɛ kɔrɔ, olu ye kafiriw ye, bari u ma la a la.


56

الَّذِيْنَ عَاهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ

allażīna ‘āhatta minhum ṡumma yanquḍūna ‘ahdahum fī kulli marratiw wa hum lā yattaqūn(a).

(O ye) minw sirinin be bɛnkan dɔ la n’i ye, o kɔ, tuma o tuma n’u ye layidu ta, u b’u ka layidu janfa, k’a sɔrɔ u tɛ siran (Ala ɲɛ) ɲɛ.


57

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).

O la, n’i (Muhamadu) ye se sɔrɔ u kan kɛlɛ la, o kɔ, minw b’u kɔ, i k’u jɛnsɛn n’u ye (u halaki), walisa u ka kalan sɔrɔ.


58

وَاِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْۢبِذْ اِلَيْهِمْ عَلٰى سَوَاۤءٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ࣖ

wa immā takhāfanna min qaumin khiyānatan fambiż ilaihim ‘alā sawā'(in), innallāha lā yuḥibbul-khā'inīn(a).

Ani n’i (Muhamadu) be hami (ka kɛ) janfa la ka bɔ jɛnkulu dɔ fɛ, o tuma na, i ka bɛnkan segi u ma ni kɔnɔgwɛ ye. Tiɲɛ na, janfakɛlaw man di Ala ye .


59

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْاۗ اِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُوْنَ

wa lā yaḥsabannal-lażīna kafarū sabaqū, innahum lā yu‘jizūn(a).

Kafiriw kana a miiri k’u bena se ka bɔsi (Ala ka sebagaya ma). Tiɲɛ na, u tɛ se ka barika dɔgɔya (Ala).


60

وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

Aw k’aw yɛrɛ labɛn n’aw seko bɛɛ ye k’u kunbɛn ni fanga ye min b’aw bolo ani sotigiw fɛ minw be se ka Ala juguw, aw juguw ani mɔgɔ wɛrɛw minw tɛ u ye, aw t’u lɔn; nka Ala ka o lɔn.» Aw ye fɛɛn o fɛɛn sara Ala sira kan, siga t’a la, aw bena o sara ka ɲɛ ani aw tɛna tɔɔrɔ sɔrɔ.


61

۞ وَاِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa in janaḥū lis-salmi fajnaḥ lahā wa tawakkal ‘alallāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Nka n’u b’u yɛrɛ di hɛrɛ ma, aw ka sɔn o ma, k’aw jigi la Ala kan. Tiɲɛn na, a be koo bɛɛ mɛn ani a be koo bɛɛ lɔn.


62

وَاِنْ يُّرِيْدُوْٓا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ ۗهُوَ الَّذِيْٓ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa iy yurīdū ay yakhda‘ūka fa inna ḥasbakallāh(u), huwal-lażī ayyadaka binaṣrihī wa bil-mu'minīn(a).

N’u b’a fɛ k’aw lafili, o tuma na, Ala be se ka aw latanga. Ale le bɛ fanga di aw ma ni a ta dɛmɛ ye, ani lanabagaw ta dɛmɛ ye;


63

وَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْۗ لَوْاَنْفَقْتَ مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مَّآ اَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَيْنَهُمْۗ اِنَّهٗ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wa allafa baina qulūbihim, lau anfaqta mā fil-arḍi jamī‘am mā allafta baina qulūbihim wa lākinnallāha allafa bainahum, innahū ‘azīzun ḥakīm(un).

ani ale (Ala) b’u dusukunw (lannabagaw) kɛ kelen ye. Hali n’aw tun ye (nafolo) bɛɛ bɔ dugukolo kan, aw tun tɛna se k’u dusukunw fara ɲɔgɔn kan, nka Ala y’u dusukunw fara ɲɔgɔn kan. Tiɲɛn na, a be se koo bɛɛ la, a be ni hakilitigi ye.


64

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥasbukallāhu wa manittaba‘aka minal-mu'minīn(a).

E, cira (Muhamadu)! Ala be se ka (ka kɛ latangabaga ye) i ye ani lanabagaw ye minw be tugu i kɔ.


65

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلَى الْقِتَالِۗ اِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ يَغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥarriḍil-mu'minīna ‘alal-qitāl(i), iy yakum minkum ‘isyrūna ṣabirūna yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum mi'atuy yaglibū alfam minal-lażīna kafarū bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

E, cira (Muhamadu)! Aw ye lanabagaw hakili wuli ka kɛlɛ kɛ. Ni muɲulibaga mugan le bɛ aw cɛ ra, siga t’a ra, o bɛna se ka jugu kɛmɛ fla kɛrɛ. Ni mɔgɔ kɛmɛ (muɲulikɛlaw) tun be aw cɛma, siga t’a la, u tun bena se ka kafiri waa kelen kɛlɛ, bari kafiriw ye jama ye minw tɛ faamuyali kɛ.


66

اَلْـٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ اَنَّ فِيْكُمْ ضَعْفًاۗ فَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَّغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفَيْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

al'āna khaffafallāhu ‘ankum wa ‘alima anna fīkum ḍa‘fā(n), fa iy yakum minkum mi'atun ṣābiratuy yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum alfuy yaglibū alfaini bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Sisan, Ala y’a nɔgɔya aw ye bari a b’a lɔn ko barikantanya b’aw la. O la, ni mɔgɔ kɛmɛ be aw cɛma minw be muɲu, siga t’a la, u bena se ka (juguw) kɛmɛ fila kɛlɛ; ani ni mɔgɔ waa kelen (minw be muɲu) sɔrɔ aw cɛma, siga t’a la, u bena se ka mɔgɔ waa fila kɛlɛ ni Ala ka sira ye. Ala be muɲulikɛlaw fɛ.


67

مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ

mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

A tun tɛna bɛn kira dɔ ma ka kasodenw minɛ sanni a k’a juguw farikolo yɔrɔ dɔw tiɲɛ dugukolo kan. Aw be diɲɛ nafolo fɛ k’a sɔrɔ Ala b’a fɛ (sara) lahara (aw ye). Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.


68

لَوْلَاكِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيْمَآ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

lau lā kitābum minallāhi sabaqa lamassakum fīmā akhażtum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ni sariya tun ma bɔ Ala fɛ ka kɔn, i tun bena tɔɔrɔba sɔrɔ i ka (kunmabɔsara) min ta, o kosɔn.


69

فَكُلُوْا مِمَّاغَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa kulū mimmā ganimtum ḥalālan ṭayyibā(n), wattaqullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

O ra, aw ye kɛlɛbolo min sɔrɔ, aw k’o dɔ dumu, k’a kɛ dumuni ye min ka ɲi, min ka ɲi, ani ka siran Ala ɲɛ. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.


70

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّمَنْ فِيْٓ اَيْدِيْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰٓىۙ اِنْ يَّعْلَمِ اللّٰهُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ خَيْرًا يُّؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّآ اُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu qul liman fī aidīkum minal-asrā, iy ya‘lamillāhu fī qulūbikum khairay yu'tikum khairam mimmā ukhiża minkum wa yagfir lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

E, cira (Muhamadu)! Aw k’a fɔ kɛlɛden minw b’aw bolo, ko: «Ni Ala tun b’a lɔn ko ɲumanya b’aw dusukunw na, siga t’a la, a tun bena fɛɛn dɔ di aw ma min ka fisa ni min bɔra aw bolo, a tun bena yafa aw ma.» Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.


71

وَاِنْ يُّرِيْدُوْا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa iy yurīdū khiyānataka faqad khānullāha min qablu fa amkana minhum wallāhu ‘alīmun ḥakim(un).

Nka n’u (minɛnw) b’a fɛ k’i (Muhamadu) janfa, o tuma na, sanni o cɛ, u ye Ala janfa, o la, a ye fanga di i ma u kan. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.


72

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَايَتِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ حَتّٰى يُهَاجِرُوْاۚ وَاِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wal-lażīna āmanū wa lam yuhājirū mā lakum miw walāyatihim min syai'in ḥattā yuhājirū, wa inistanṣarūkum fid-dīni fa ‘alaikumun naṣru illā ‘alā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāq(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Tiɲɛ na, minw lara, ka taga jamana wɛrɛ la, ka jijali kɛ n’u ka nafolo n’u niin ye Ala sira kan, ani minw be lafiya di ani ka dɛmɛ di (Muhajirinw ma), olu be ɲɔgɔn latanga. Ani (minw lara) nka u ma taga jamana wɛrɛ la, wajibi foyi tɛ aw kan k’u latanga, fɔɔ u ka taga jamana wɛrɛ la. (Nga) n’u ye dɛmɛ ɲini i fɛ diinan (lafasali) la, o tuma na, i ka kan ka dɛmɛ di fɔɔ mɔgɔw minw ye bɛnkan dɔ sigi i n’u cɛ. Aw bɛ min kɛ, Ala bɛ o bɛɛ ye.


73

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِى الْاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيْرٌۗ

wal-lażīna kafarū ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), illā taf‘alūhu takun fitnatun fil-arḍi wa fasādun kabīr(un).

Minw fana ma la a ra, olugu dɔw bɛ tɔw latanga. N’aw ma Ala ka cikan dafa (aw ka ɲɔgɔn latanga), siga t’a la, ɲagamini bena kɛ dugukolo kan ani tiɲɛniba bena kɛ.


74

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

wal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum magfirtuw wa rizqun karīm(un).

Minw lara a la, ka taga jamana wɛrɛ la, ka jijali kɛ Ala sira kan, ani minw ye lafiya di, ka dɛmɛ di (Muhajirinw ma), olu le ye lanabagaw ye tiɲɛtigiw ye. U be yafa sɔrɔ ani ka balofɛn ɲuman (favors) sɔrɔ.


75

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ مِنْكُمْۗ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wal-lażīna āmanū mim ba‘du wa hājarū wa jāhadū ma‘akum fa ulā'ika minkum, wa ulul-arḥāmi ba‘ḍuhum aulā biba‘ḍin fī kitābillāh(i), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Ani minw lara o kɔ, ka sɔrɔ ka taga jamana wɛrɛ la, ka jihadi kɛ n’aw ye, olu b’aw ka kulu kɔnɔ. Mɔgɔ dɔw minw ye balimaw ye, olu ka jogo ka ca ɲɔgɔn na (ka tɛmɛ minw tɛ balimaw ye) ka kɛɲɛ ni Ala ka kitabu ye. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye.