الۤمّۤ ۚ

alif lām mīm.

Alif Lam Mim

ذٰلِكَ الْكِتٰبُ لَا رَيْبَ ۛ فِيْهِ ۛ هُدًى لِّلْمُتَّقِيْنَۙ

Żālikal-kitābu lā raiba fīh(i), hudal lil-muttaqīn(a).

Nin kitabu (alikurana) tɛ sigasiga o la; bilasira Alaɲasiranbagaw ye

الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ ۙ

al-lażīna yu'minūna bil-gaibi wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(o ye) minw lara fɛɛn yebaliw la, ka delili kɛ, ani an ye balo min di u ma, u b’o dɔ bɔ .

وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَۗ

wal-lażīna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablik(a), wabil-ākhirati hum yūqinūn(a).

ani minw lara (alikurana) la, min jigira i fɛ (Muhamadu) ani (gafew) minw jigira ka kɔn i ɲɛ, ani u lanin b'a la ko saya be yen .

اُولٰۤىِٕكَ عَلٰى هُدًى مِّنْ رَّبِّهِمْ ۙ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

ulā'ika ‘alā hudam mir rabbihim wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Olu le be ɲɛminɛli sɔrɔ u ka Matigi fɛ, ani olu lo be kunnadiya sɔrɔ .

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

innal-lażīna kafarū sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).

Tiɲɛ na, minw banna, o kelen lo u fɛ, i (Muhamadu) y’i lasɔmi wo, i m’u lasɔmi wo, u tɛna la a la.

خَتَمَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَعَلٰى سَمْعِهِمْ ۗ وَعَلٰٓى اَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَّلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ ࣖ

khatamallāhu ‘alā qulūbihim wa ‘alā sam‘ihim wa ‘alā abṣārihim gisyāwatuw wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ala y'u dusukunw n'u tulo datugu, u ka yelikɛcogo datugura, u bena ɲangiliba sɔrɔ .

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِيْنَۘ

wa minan-nāsi may yaqūlu āmannā billāhi wa bil-yaumil-ākhiri wa mā hum bimu'minīn(a).

Mɔgɔw ​​cɛma, dɔw be yen minw b’a fɔ ko: “An lara Ala la ani labanlon na,” nka tiɲɛ na, u tɛ limaniyabagaw ye .

يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۚ وَمَا يَخْدَعُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَۗ

yukhādi‘ūnallāha wal-lażīna āmanū wa mā yakhda‘ūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

U be Ala ni lanabagaw lafili, nga u b’u yɛrɛ lafili k’a sɔrɔ u m’a lɔn .

فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌۙ فَزَادَهُمُ اللّٰهُ مَرَضًاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢ ەۙ بِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fī qulūbihim maraḍun fa zādahumullāhu maraḍā(n), wa lahum ‘ażābun alīmum bimā kānū yakżibūn(a).

Bana dɔ tun b’u dusukunw na, o kɔ, Ala ye dɔ fara o bana kan, u ye ɲangili jugu sɔrɔ, bari u ye ngalon tigɛ.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِۙ قَالُوْٓا اِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُوْنَ

wa iżā qīla lahum lā tufsidū fil-arḍ(i), qālū innamā naḥnu muṣliḥūn(a).

Ni a fɔra o ye ko: «Aw kana kojugu kɛ dugukolo kan!» U y’a jaabi ko: “Tiɲɛ na, anw lo be yɛlɛmani donna.”

اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُوْنَ وَلٰكِنْ لَّا يَشْعُرُوْنَ

alā innahum humul-mufsidūna wa lākil lā yasy‘urūn(a).

I hakili to a la ko tiɲɛn na, olu lo be tiɲɛni kɛra, nka u t’a lɔn .

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا كَمَآ اٰمَنَ النَّاسُ قَالُوْٓا اَنُؤْمِنُ كَمَآ اٰمَنَ السُّفَهَاۤءُ ۗ اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاۤءُ وَلٰكِنْ لَّا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā qīla lahum āminū kamā āmanan nāsu qālū anu'minu kamā āmanas-sufahā'(u), alā innahum humus-sufahā'u wa lākil lā ya‘lamūn(a).

Ni a fɔra o ye ko: «Aw ye la i n’a fɔ tɔw lara a ra cogo min na!» U y'a jaabi ko: «Yala an bena la a la i n'a fɔ faamubaliw be la a la cogo min na wa?» I hakili to a la, tiɲɛn na, olu lo tɛ faamuyali kɛ, nka u t’a lɔn.

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّا ۚ وَاِذَا خَلَوْا اِلٰى شَيٰطِيْنِهِمْ ۙ قَالُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ ۙاِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِءُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalau ilā syayāṭīnihim qālū innā ma‘akum, innamā naḥnu mustahzi'ūn(a).

Ani, n’u ye mɔgɔw kunbɛn minw limaniyara, u b’a fɔ ko: “An lara.” Nka u kɔsegira u ka jinaw fɛ tuma min na, u ko: «Tiɲɛ na, an be n’aw ye, an be yɛlɛko dɔrɔn lo kɛra.»

اَللّٰهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

allāhu yastahzi'u bihim wa yamudduhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Ala bena u lɔgɔbɔ k’u to u ka fili.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰىۖ فَمَا رَبِحَتْ تِّجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā, famā rabiḥat tijāratuhum wa mā kānū muhtadīn(a).

Olu le ye fili san ni ɲɛminɛli ye. O kama, u ka jago tun tɛ kunnadiya sɔrɔ ani u tun tɛ ɲɛminɛli si sɔrɔ.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ

maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).

U ka misaliya be i n’a fɔ minw be tasuma mɛnɛ, nka a kɛnin kɔ ka yeelen bɔ u lamini na, Ala b’u ka yeelen bɔ u la k’u to dibi la, u tɛ se ka yeli kɛ.

صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُوْنَۙ

Ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā yarji‘ūn(a).

U ye tulogwerenw, bobow ani fiyentɔw ye, o la, u tɛ se ka kɔsegi.

اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).

Walima i n’a fɔ (mɔgɔ min be gosi) sanjiba min be bɔ sankolo la, dibi, sanpɛrɛ ani sanpɛrɛ be taga n’a ye. U b’u tulo datugu n’u bolokunnadenw ye, (u b’u yɛrɛ tanga) sanpɛrɛn mankan ma sabu u be siran ka sa. Ala be kafiriw fana ladon.

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Sanpɛrɛ tun be ɲini ka u ɲɛɛ minɛ. Tuma o tuma ni (sanpɛrɛ) yeelen bɔ, u be tagama a jukɔrɔ, ni dibi benna u kan, u be lɔ. Ni Ala tun b’a fɛ, a tun bɛna o tulo ni o yeri bɔ o ra. Tiɲɛ na, Ala ye fɛɛn bɛɛ sebaga ye.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhan-nāsu‘budū rabbakumul-lażī khalaqakum wal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

E, mɔgɔw! Aw ye aw Matigi bato, min ka aw dan, ani minw ka aw ɲa, janko aw ye Alaɲasiran sɔrɔ.

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ فِرَاشًا وَّالسَّمَاۤءَ بِنَاۤءً ۖوَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚ فَلَا تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ اَنْدَادًا وَّاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa firāsyaw was-samā'a binā'ā(n), wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, falā taj‘alū lillāhi andādaw wa antum ta‘lamūn(a).

(Ale le ye dugukolo kɛ aw ka layɔrɔ ye, ka sankolo kɛ sanbon ye, ale lo be jii (sanji) jigi ka bɔ sankolo la, o kɔ, a be yiridenw bɔ n’a ye k’u kɛ balo ye aw ye. O la, aw kana kɛlɛkɛɲɔgɔnw di Ala ma k’a sɔrɔ aw b’a lɔn.

وَاِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا فَأْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّنْ مِّثْلِهٖ ۖ وَادْعُوْا شُهَدَاۤءَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa in kuntum fī raibim mimmā nazzalnā ‘alā ‘abdinā fa'tū bisūratim mim miṡlih(ī), wad‘ū syuhadā'akum min dūnillāhi in kuntum ṣādiqīn(a).

N’aw be sigasiga (alikurana) la, an ye min jigi an ka jɔncɛ (Muhamadu) ma, aw ka sura dɔ kɛ i n’a fɔ o, k’aw ka dɛmɛbaga weele ka fara Ala kan, n’aw ye tiɲɛfɔlaw ye.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا وَلَنْ تَفْعَلُوْا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِيْ وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ۖ اُعِدَّتْ لِلْكٰفِرِيْنَ

fa'illam taf‘alū wa lan taf‘alū fattaqun-nāral-latī waqūduhan-nāsu wal-ḥijārah(tu), u‘iddat lil-kāfirīn(a).

N’aw ma se k’a kɛ, ani (siga t’a la) aw tɛna se, o tuma na, aw ka siran jahanama tasuma ɲɛ, min ka taji ye mɔgɔw ni kabakuruw ye, min labɛnna kafiriw ye.

وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗ كُلَّمَا رُزِقُوْا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوْا هٰذَا الَّذِيْ رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَاُتُوْا بِهٖ مُتَشَابِهًا ۗوَلَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّهُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wa basysyiril-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti anna lahum jannātin tajrī min taḥtihal- anhār(u), kullamā ruziqū minhā min ṡamaratir rizqā(n), qālū hāżal-lażī ruziqnā min qablu wa utū bihī mutasyābihā(n), wa lahum fīhā azwājum muṭahharatuw wa hum fīhā khālidūn(a).

Minw lara a ra, ka kɛwaleɲumanw kɛ, i ye kibaro diiman fɔ olugu ye, ko nankoyɔrɔw labɛnna o ye, jiw bɛ woyo minw jukɔrɔ. Tuma o tuma n'u ye yiriden sɔrɔ ka bɔ sankolo la k'u kɛ balo ye, u b'a fɔ ko: «An tun be min sɔrɔ fɔlɔ, o le ye nin ye.» O ɲɔgɔnna (yiridenw) dira u ma. O yɔrɔ la, u be furuɲɔgɔn saniyaninw sɔrɔ. U be to a kɔnɔ.

۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ

innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).

Tiɲɛ na, Ala tɛ sigasiga ka soso wala fɛɛn dɔ misaliya di min ka dɔgɔ n’o ye. Lanabagaw kɔni, olugu k’a lɔn ko can le bɔra Ala fɛ. Nka kafiriw b’a fɔ ko: «Ala tun b’a fɛ ka mun le fɔ nin ntalen na?» Ni o (ntalen) ye, a ye mɔgɔ caman lafili, ani ni o (fana) ye, a ye mɔgɔ caman bilasira. Nka a tɛ mɔgɔ si lafili ni nin (ntalen) ye, fɔɔ mɔgɔjuguw.

الَّذِيْنَ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مِيْثَاقِهٖۖ وَيَقْطَعُوْنَ مَآ اَمَرَ اللّٰهُ بِهٖٓ اَنْ يُّوْصَلَ وَيُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

allażīna yanquḍūna ‘ahdallāhi mim ba‘di mīṡāqih(ī), wa yaqṭa‘ūna mā amarallāhu bihī ay yūṣala wa yufsidūna fil-arḍ(i), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(o ye) minw be Ala ka jɛnɲɔgɔnya tiɲɛ (bɛnkan) sinsinnin kɔ, ani Ala ye min fɔ ko u ka ɲɔgɔn minɛ, u b’o tiɲɛ ani ka tiɲɛni kɛ dugukolo kan. Olugu le bɛ bɔnɛ.

كَيْفَ تَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا فَاَحْيَاكُمْۚ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

kaifa takfurūna billāhi wa kuntum amwātan fa'aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).

Aw be se ka ban Ala la cogo di, k’a sɔrɔ aw tun sara, o kɔ, a y’aw lakunu, o kɔ, a y’aw faga, o kɔ, a y’aw lakunu. Ni o kɛra, aw bɛna sekɔ ale ma.

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَاۤءِ فَسَوّٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوٰتٍ ۗ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

huwal-lażī khalaqa lakum mā fil-arḍi jamī‘ā(n), ṡummastawā ilas-samā'i fasawwāhunna sab‘a samāwāt(in), wa huwa bikulli syai'in ‘alīm(un).

Ale (Ala) lo ye dugukolo kan fɛɛn bɛɛ dan aw ye, o kɔ, a tagara sankolo la, o kɔ, a y’u dafa ka kɛ sankolo wolonfila ye. Ani, ale lo be koo bɛɛ lɔn.

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ جَاعِلٌ فِى الْاَرْضِ خَلِيْفَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَجْعَلُ فِيْهَا مَنْ يُّفْسِدُ فِيْهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاۤءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۗ قَالَ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī jā‘ilun fil-arḍi khalīfah(tan), qālū ataj‘alu fīhā may yufsidu fīhā wa yasfikud-dimā'(a), wa naḥnu nusabbiḥu biḥamdika wa nuqaddisu lak(a), qāla innī a‘lamu mā lā ta‘lamūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na aw Matigi y'a fɔ mɛlɛkɛw ye ko: «Ne bena kalifa dɔ sigi dugukolo kan.» O ko: «Yala i bɛna mɔgɔ dɔ sigi yi, min bɛna mɔgɔw lafili, ka joli bɔn, k’a sɔrɔ anw bɛ i tandora, ka i tɔgɔ saninya wa?» A ko: «Tiɲɛ na, aw tɛ min lɔn, ne b’o lɔn.»

وَعَلَّمَ اٰدَمَ الْاَسْمَاۤءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ فَقَالَ اَنْۢبِـُٔوْنِيْ بِاَسْمَاۤءِ هٰٓؤُلَاۤءِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa ‘allama ādamal-asmā'a kullahā ṡumma ‘araḍahum ‘alal-malā'ikati faqāla ambi'ūnī bi'asmā'i hā'ulā'i in kuntum ṣādiqīn(a).

A y'o bɛɛ tɔgɔw (fɛnw) kalan Adama ma, o kɔ, a y'u yira mɛlɛkɛw la, k'a fɔ u ye ko: «Aw ye nin (fɛnw) bɛɛ tɔgɔw fɔ ne ye, n'aw ye tiɲɛtigiw ye!»

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).

U y'a jaabi ko: "Bonya ka kɛ i ye, an tɛ foyi lɔn fɔɔ i ye min kalan an ye. Tiɲɛ na, ele lo ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga ye."

قَالَ يٰٓاٰدَمُ اَنْۢبِئْهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْ ۚ فَلَمَّآ اَنْۢبَاَهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْۙ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۙ وَاَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ

qāla yā ādamu ambi'hum bi'asmā'ihim, falammā amba'ahum bi'asmā'ihim, qāla alam aqul lakum innī a‘lamu gaibas-samāwāti wal-arḍ(i), wa a‘lamu mā tubdūna wa mā kuntum taktumūn(a).

A (Ala) ko: "E Adama! Tɔgɔw fɔ u ye!" A (Adama) tɔgɔ fɔnin kɔ, a ko: «Yala ne m’a fɔ aw ye ko ne bɛ sankolo ni dugukolo gundow lɔn, aw bɛ min yira, aw bɛ min dogo, ne bɛ o lɔn wa?»

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَۖ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li ādama fasajadū illā iblīs(a), abā wastakbara wa kāna minal-kāfirīn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na An y’a fɔ mɛlɛkɛw ye ko: «Aw ye aw kunbiri gwan Adama ye!» O la, u y’u kunbiri gwan fɔɔ Iblisi. A banna, ka yɛrɛbonya, ani a tun ye kafiriw dɔ ye.

وَقُلْنَا يٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَاۖ وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa qulnā yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata wa kulā minhā ragadan ḥaiṡu syi'tumā, wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

An ko: «E Adama, ele n’i muso ye sigi alijɛnɛ kɔnɔ, i ye a deen dumu i n’a fɔ i b’a fɛ cogo min na, nka i kana gwɛrɛ yiri nin na, n’o tɛ, i kana kɛ kojugukɛlaw dɔ ye!»

فَاَزَلَّهُمَا الشَّيْطٰنُ عَنْهَا فَاَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيْهِ ۖ وَقُلْنَا اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚ وَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

fa'azallahumasy-syaiṭānu ‘anhā fa akhrajahumā mimmā kānā fīh(i), wa qulnahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

O kɔ, Sutana y’u fila bɛɛ lafili ka bɔ alijɛnɛ kɔnɔ ani u gwɛnna ka bɔ alijɛnɛ kɔnɔ k’u to yen. An ko: «Aw ye jigi, aw dɔw ye dɔw juguw ye, dugukolo kan aw bɛ sigiyɔrɔ sɔrɔ, ka ɲagari wagati dɔ ra.»

فَتَلَقّٰٓى اٰدَمُ مِنْ رَّبِّهٖ كَلِمٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

fatalaqqā ādamu mir rabbihī kalimātin fatāba ‘alaih(i), innahū huwat-tawwābur- raḥīm(u).

O kɔ, Adama ye kuma dɔw sɔrɔ a Matigi fɛ, ani a sɔnna a ka nimisali ma. Tiɲɛ na, Ala ye nimisa sɔnbaga ye, hinɛbaga lo.

قُلْنَا اهْبِطُوْا مِنْهَا جَمِيْعًا ۚ فَاِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِّنِّيْ هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

qulnahbiṭū minhā jamī‘ā(n), fa'immā ya'tiyannakum minnī hudan faman tabi‘a hudāya falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

An ko: "Aw bɛɛ ka jigi ka bɔ sankolo la! O tuma na, ni ne ka ɲɛminɛli nana aw fɛ tiɲɛ na, o tuma na, mɔgɔ o mɔgɔ be tugu ne ka ɲɛminɛli kɔ, siranya tɛna o la, a tɛna nisɔngoya fana."

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Minw banna, ka ban an ta tagamasiyɛnw na, olugu le ye jahanama sigibagaw ye. U be to a kɔnɔ.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَوْفُوْا بِعَهْدِيْٓ اُوْفِ بِعَهْدِكُمْۚ وَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa aufū bi‘ahdī ūfi bi‘ahdikum, wa iyyāya farhabūn(i).

E, Izirayɛlimɔgɔw! Ne ka dugawu minw kɛ aw ye, aw ye aw hakiri to o ra. I ka layidu dafa ne ye, ne bena ne ka layidu dafa i ye, ani i ka siran ne kelenpe ɲɛ.

وَاٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُوْنُوْٓا اَوَّلَ كَافِرٍۢ بِهٖ ۖ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۖوَّاِيَّايَ فَاتَّقُوْنِ

wa āminū bimā anzaltu muṣaddiqal limā ma‘akum wa lā takūnū awwala kāfirim bih(ī), wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa iyyāya fattaqūn(i).

Ne ye min jigi, min b’a sɛmɛntiya, aw ka la o la, aw kana kɛ fɔlɔ ye ka ban o la. Aw kana ne ka vɛrisew feere sɔngɔ gwɛlɛman na, aw ka siran ne dɔrɔn ɲɛ.

وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā talbisul-ḥaqqa bil-bāṭili wa taktumul-ḥaqqa wa antum ta‘lamūn(a).

Ani, kana tiɲɛ ɲagami ni ngalon ye ani (kana) tiɲɛ dogo k’a sɔrɔ i b’a lɔn.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَارْكَعُوْا مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta warka‘ū ma‘ar-rāki‘īn(a).

Ka seli kɛ, ka zaka sara, ka kunbiri gwan ni kunbiri gwanbagaw ye.

۞ اَتَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَاَنْتُمْ تَتْلُوْنَ الْكِتٰبَ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

ata'murūnan-nāsa bil-birri wa tansauna anfusakum wa antum tatlūnal-kitāb(a), afalā ta‘qilūn(a).

Mun na i be yamaruya di mɔgɔ wɛrɛw ma (ka ɲumanya kɛ), k’a sɔrɔ i be ɲinɛna i yɛrɛ kɔ, hali n’i be kitabu (Tawurata) kalanna? Aw m'a faamu wa?

وَاسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ وَاِنَّهَا لَكَبِيْرَةٌ اِلَّا عَلَى الْخٰشِعِيْنَۙ

wasta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), wa innahā lakabīratun illā ‘alal-khāsyi‘īn(a).

Ani ka dɛmɛ ɲini (Ala fɛ) ni muɲuli ni delili ye. Ani (delili) ka gwɛlɛ tiɲɛn na, fɔɔ minw be Ala bato .

الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوْا رَبِّهِمْ وَاَنَّهُمْ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَ ࣖ

allażīna yaẓunnūna annahum mulāqū rabbihim wa annahum ilaihi rāji‘ūn(a).

(o ye) minw lanin b’a la k’u bena u ka Matigi kunbɛn, ani k’u bena kɔsegi a ma.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal- ‘ālamīn(a).

E, Izirayɛlimɔgɔw! Ne ka dugawu minw kɛ aw ye, aw ye aw hakiri to o ra, ne ka aw ɲumanya ka tɛmɛ mɔgɔ tɔw bɛɛ kan nin diɲɛ kɔnɔ (o wagati ra).

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā syafā‘atuw wa lā yu'khażu minhā ‘adluw wa lā hum yunṣarūn(a).

Ani, aw ka siran loon ɲɛ, (o tuma na) mɔgɔ si tɛ se ka mɔgɔ wɛrɛ lafasa hali dɔɔni. O wagati la, u ka delili ni kunmabɔsara sifa o sifa tɛna sɔn ani u tɛna dɛmɛ sɔrɔ.

وَاِذْ نَجَّيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْ ۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ

wa iż najjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażābi yużabbiḥūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum, wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Ani (aw hakili to) wagati min na An y'aw kisi (Firawona ni) Firawona nɔfɛmɔgɔw ma. O ka tɔɔrɔba le la aw kan. O bɛ aw dencɛw faga, ka aw denmusow kisi. O la, o ye kɔrɔbɔliba ye ka bɔ aw Matigi fɛ.

وَاِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَاَنْجَيْنٰكُمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż faraqnā bikumul-baḥra fa'anjainākum wa agraqnā āla fir‘auna wa antum tanẓurūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an ye baji tilan aw ye, janko an ka se k'aw kisi, ka (Firawona ni) Firawona kɔmɔgɔw tunu, k'aw to filɛli la.

وَاِذْ وٰعَدْنَا مُوْسٰىٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa iż wā‘adnā mūsā arba‘īna lailatan ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

An ye suu bi naani layidu ta Musa ye tuma min na. O kɔ, aw (Isirayɛlidenw) ye misiden (ja) kɛ (i n’a fɔ saraka) a (taga) kɔ, aw (kɛra) kojugukɛlaw ye.

ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ‘afaunā ‘ankum mim ba‘di żālika la‘allakum tasykurūn(a).

O kɔ, an ka yafa aw ma o kɔ fɛ, janko aw ye barikada.

وَاِذْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

wa iż ātainā mūsal-kitāba wal-furqāna la‘allakum tahtadūn(a).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na an ye kitabu ni furqan di Musa ma, janko aw ka sira sɔrɔ.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوْبُوْٓا اِلٰى بَارِىِٕكُمْ فَاقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِنْدَ بَارِىِٕكُمْۗ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumi innakum ẓalamtum anfusakum bittikhāżikumul- ‘ijla fatūbū ilā bāri'ikum faqtulū anfusakum, żālikum khairul lakum ‘inda bāri'ikum, fatāba ‘alaikum, innahū huwat-tawwābur-raḥīm(u).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Musa y'a fɔ a ka mɔgɔw ye ko: "E ne ka mɔgɔw! Tiɲɛ na, aw ye kojugu kɛ aw yɛrɛ la, aw ye misiden (ja) kɛ saraka ye, o la, aw ka nimisa aw Danbaga fɛ, aw k'aw yɛrɛ faga. A ka fisa aw ma n'aw Danbaga ye. A bena sɔn aw ka nimisali ma. Tiɲɛ na, ale lo ye makaribaga ye, min be sɔn nimisa ma.

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْكُمُ الصّٰعِقَةُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż qultum yā mūsā lan nu'mina laka ḥattā narallāha jahratan fa'akhażatkumuṣ-ṣā‘iqatu wa antum tanẓurūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na aw y’a fɔ ko: “E Musa, an tɛna la i la fɔɔ an ka Ala ye ka gwɛ,” o tuma na, sanpɛrɛ y’aw bugɔ k’aw to filɛli la.

ثُمَّ بَعَثْنٰكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ba‘aṡnākum mim ba‘di mautikum la‘allakum tasykurūn(a).

O kɔ, an y’aw lakunu aw sanin kɔ, janko aw ka barikada.

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰى ۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ ۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ẓallalnā ‘alaikumul-gamāma wa anzalnā ‘alaikumul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

An y’aw suma ni sankaba ye, an ye mann ni salwa jigi aw fɛ. An ye dumuni min di aw ma, aw k’o dumuni ɲuman dumu. O ma kojugu kɛ an na, nka o ka kojugu kɛ o yɛrɛ le ra.

وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُوْلُوْا حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطٰيٰكُمْ ۗ وَسَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iż qulnadkhulū hāżihil-qaryata fakulū minhā ḥaiṡu syi'tum ragadaw wadkhulul- bāba sujjadaw wa qūlū ḥiṭṭatun nagfir lakum khaṭāyākum, wa sanazīdul-muḥsinīn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an y'a fɔ ko: "Aw ka don nin jamana nin na (Baitulmaqdis), o kɔ, aw ka dumuni diiman dumu (dumuni sifa caaman) minw be yen i n'a fɔ aw b'a fɛ cogo min na. Aw ka don a daa la k'aw kunbiri gwan, k'a fɔ ko: "An kisi (an ka jurumuw na)," siga t'a la, an bena yafa aw ma. Ani minw be koɲuman kɛ, an bena dɔ fara olu kan."

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ ࣖ

fabaddalal-lażīna ẓalamū qaulan gairal-lażī qīla lahum fa anzalnā ‘alal-lażīna ẓalamū rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).

O kɔ, mɔgɔ tilenbaliw ye cikan yɛlɛma ni (cikan wɛrɛ ye) min tun ma ci u ma. O la, an ye balawo jigi ka bɔ sankolo la mɔgɔ tilenbaliw kan, bari u tun be koo juguw kɛ tuma bɛɛ.

۞ وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۗ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۗ كُلُوْا وَاشْرَبُوْا مِنْ رِّزْقِ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

wa iżistasqā mūsā liqaumihī faqulnaḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fanfajarat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, kulū wasyrabū mir rizqillāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Musa ye ji ɲini a ka mɔgɔw ye, an ko: «Aw ye farakuru gosi n'aw ka bere ye!» A kɛra ten, bunun tan ni fla bɔra a ra. Kabila kelen kelen bɛɛ b’u ka minyɔrɔ lɔn. Aw ye dumuni kɛ ka minni kɛ Ala ka balo la (min dira), aw kana kojugu kɛ dugukolo kan ni tiɲɛni ye.

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نَّصْبِرَ عَلٰى طَعَامٍ وَّاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْۢبِتُ الْاَرْضُ مِنْۢ بَقْلِهَا وَقِثَّاۤىِٕهَا وَفُوْمِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۗ قَالَ اَتَسْتَبْدِلُوْنَ الَّذِيْ هُوَ اَدْنٰى بِالَّذِيْ هُوَ خَيْرٌ ۗ اِهْبِطُوْا مِصْرًا فَاِنَّ لَكُمْ مَّا سَاَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ ࣖ

wa iż qultum yā mūsā lan naṣbira ‘alā ṭa‘āmiw wāḥidin fad‘u lanā rabbaka yukhrij lanā mimmā tumbitul-arḍu mim baqlihā wa qiṡṡā'ihā wa fūmihā wa ‘adasihā wa baṣalihā, qāla atastabdilūnal-lażī huwa adnā bil-lażī huwa khair(un), ihbiṭū miṣran fa inna lakum mā sa'altum, wa ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu wal-maskanatu wa bā'ū bigaḍabim minallāh(i), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan- nabiyyīna bi gairil-ḥaqq(i), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na aw y'a fɔ ko: "E Musa! An tɛ se ka dumuni sugu kelen dɔrɔn (dumuni) muɲu, o la, aw k'aw ka Matigi ɲininga an ye, a ka dugukolo be min falen, a k'o di an ma, i n'a fɔ: nakɔfɛnw, kɔnkɔnburu, layi, fɛnɲɛnamafagalanw ani fɛnɲɛnamafagalanw." A (Musa) y'a jaabi ko: "Yala i be fɛɛn jugu ɲinina ka fɛɛn ɲuman sara wa? Taga dugu dɔ la, i be min ɲini, i bena o sɔrɔ siga t'a la." O kɔ, maloya ni fantanya y’u minɛ, u (tugun) ye dimi sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ. O (kɛra) bari u ye Ala ka ayataw sɔsɔ, ka kiraw faga k’a sɔrɔ u ma tiɲɛn sɔrɔ (kuun tilenninw). O be kɛ sabu u tɛ mɛnni kɛ ani u be danw tiɲɛ.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالنَّصٰرٰى وَالصَّابِــِٕيْنَ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hādū wan-naṣārā waṣ-ṣābi'īna man āmana billāhi wal- yaumil-ākhiri wa ‘amila ṣāliḥan fa lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Tiɲɛ na, minw lara, yahutuw, kerecɛnw ani sabaw, ni mɔgɔ o mɔgɔ (o cɛma) lara Ala la, ani labanlon na, ka kɛwaleɲumanw kɛ, o tigi bena sara sɔrɔ u Matigi fɛ, siranya tɛ u ɲɛ, u tɛ nisɔngoya.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an y'aw ka layidu ta, an ye kulu (Sinayi) kɔrɔta aw sanfɛ (k'a fɔ ko: "An ye min di aw ma, aw k'aw hakili to a la, janko aw ka se ka Alako sɔrɔ."

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَكُنْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

Ṡumma tawallaitum mim ba‘di żālika falau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lakuntum minal-khāsirīn(a).

O kɔ, o kɔ, aw y’aw kɔ don aw kɔ. O la, ni Ala ka nɛɛma n’a ka hinu tun tɛ i ye, siga t’a la, i tun bena kɛ bɔnɛbagaw dɔ ye.

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

Tiɲɛ na, aw tun be mɔgɔ minw ye kojugu kɛ aw cɛma lafiɲɛlon na, aw tun b'olu lɔn, o la, an y'a fɔ u ye ko: «Aw ka kɛ kongokolonw ye!»

فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

O la, an ye lasɔmini kɛ o wagati mɔgɔw ye, ani minw nana o kɔ, ani kalan ye Alaɲasiranbagaw ye.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).

Ani (aw hakili to) tuma min na Musa y'a fɔ a ka mɔgɔw ye ko: «Ala y'a fɔ aw ye ko aw ka misiden faga.» U y’a ɲininga ko: “Aw bena an lɔgɔbɔ wa?” A (Musa) y'a jaabi ko: «Ne be n yɛrɛ tanga Ala ma walisa n kana kɛ kunfinyaw cɛma.»

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).

U ko: «I ka Matigi ɲininga an fɛ a k’o (misimuso) ɲɛfɔ an ye.» A (Musa) y'a jaabi ko: "A (Ala) ko misimuso ma kɔrɔ, a ma denmisɛn, (nga) a be ɲɔgɔn cɛ. O la, min fɔra aw ye, aw k'o kɛ."

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).

U ko: “I ka Matigi ɲininga, a k’a ɲɛfɔ an ye a kulɛri ye min ye.” A (Musa) y'a jaabi ko: "A (Ala) ko, ko (misi) ye misimuso ye min ɲɛgɛn ye nɛrɛmuguman ye, min ka di mɔgɔ minw b'a filɛra."

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَۙ اِنَّ الْبَقَرَ تَشٰبَهَ عَلَيْنَاۗ وَاِنَّآ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَمُهْتَدُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), innal-baqara tasyābaha ‘alainā, wa innā in syā'allāhu lamuhtadūn(a).

U ko: "I ka Matigi ɲininga an ka o (misimuso) ɲɛfɔ an ye. (Bari) tiɲɛ na, misi ma gwɛ an ye fɔlɔ, ni Ala sɔnna, an bena bilasirali sɔrɔ siga t'a la."

قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ

qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).

A (Musa) y'a jaabi ko: "A (Ala) ko, (misi) ye misimuso ye min ma deli ka dugukolo sɛnɛ ani a tɛ (fana) sɛnɛfɛnw jigi, kɛnɛman ani nɔgɔ tɛ min na." U ko: «Sisan, i ka tiɲɛ (fɛnw) ɲɛfɔ.» O kɔ, u y’a faga, u ma (cikan) labato dɔɔni dɔɔni.

وَاِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادّٰرَءْتُمْ فِيْهَا ۗ وَاللّٰهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ ۚ

wa iż qultum nafsan faddāra'tum fīhā, wallāhu mukhrijum mā kuntum taktumūn(a).

Ani (hakili to a la) n’i ye mɔgɔ faga, o kɔ, i be jalaki bila a kan. Nga aw be min dogo, Ala b’o yira.

فَقُلْنَا اضْرِبُوْهُ بِبَعْضِهَاۗ كَذٰلِكَ يُحْيِ اللّٰهُ الْمَوْتٰى وَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

faqulnaḍribūhu biba‘ḍihā, każālika yuḥyillāhul-mautā wa yurīkum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

O kɔ, an ko: «Aw ye (su) bugɔ ni (misi) yɔrɔ dɔ ye!» O cogo la, Ala be (mɔgɔw) lakunu minw tun sara, ani a be tagamasiɲɛw yira aw la (a ka sebagaya) walisa aw ka faamuyali kɛ.

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوْبُكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَةً ۗ وَاِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْاَنْهٰرُ ۗ وَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاۤءُ ۗوَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma qasat qulūbukum mim ba‘di żālika fahiya kal-ḥijārati au asyaddu qaswah(tan), wa inna minal-ḥijārati lamā yatafajjaru minhul-anhār(u), wa inna minhā lamā yasysyaqqaqu fayakhruju minhul-mā'(u), wa inna minhā lamā yahbiṭu min khasy-yatillāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

O kɔ, i dusukun gwɛlɛyara, fɔɔ (i dusukun) kɛra i n’a fɔ kabakuru, a gwɛlɛyara ka tɛmɛ fɔlɔ kan. Tiɲɛn na, bajiw (jii) ka ɲi ka bɔ o kabakuruw la. Minw be tilan ani jibolisiraw be bɔ u la, olu fana be yen. Ani mɔgɔ dɔw fana be yen minw be yɛlɛma duguma sabu u be siran Ala ɲɛ. Aw bɛ min kɛ, Ala tɛ o lɔnbali ye.

۞ اَفَتَطْمَعُوْنَ اَنْ يُّؤْمِنُوْا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُوْنَ كَلَامَ اللّٰهِ ثُمَّ يُحَرِّفُوْنَهٗ مِنْۢ بَعْدِ مَا عَقَلُوْهُ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

afa taṭma‘ūna ay yu'minū lakum wa qad kāna farīqum minhum yasma‘ūna kalāmallāhi ṡumma yuḥarrifūnahū mim ba‘di mā ‘aqalūhu wa hum ya‘lamūn(a).

O la, yala aw (silamɛw) jigi b’a la tiɲɛ na k’u bena la aw la, k’a sɔrɔ u ka kulu dɔ be Ala ka kuma mɛn, o kɔ, u b’a yɛlɛma k’a faamu ka ban, hali n’u b’a lɔn wa?

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّاۚ وَاِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ قَالُوْٓا اَتُحَدِّثُوْنَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاۤجُّوْكُمْ بِهٖ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalā ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin qālū atuḥaddiṡūnahum bimā fataḥallāhu ‘alaikum liyuḥājjūkum bihī ‘inda rabbikum, afalā ta‘qilūn(a).

Ni o ka lanabagaw kunbɛn, o b’a fɔ ko: «Anw lara a ra.» Nka u kɔsegira ɲɔgɔn ma tuma min na, u y'a ɲininga ko: "Ala ye min ɲɛfɔ aw ye, aw bena o fɔ u ye wa, janko u ka se k'aw sɔsɔ aw Matigi ɲɛfɛ wa? Aw m'a faamu wa?"

اَوَلَا يَعْلَمُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

awalā ya‘lamūna annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a).

U m’a lɔn ko u be min dogo, ani u be min yira, Ala b’o lɔn wa?

وَمِنْهُمْ اُمِّيُّوْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ الْكِتٰبَ اِلَّآ اَمَانِيَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَظُنُّوْنَ

wa minhum umiyyūna lā ya‘lamūnal-kitāba illā amāniyya wa in hum illā yaẓunnūn(a).

Ani, mɔgɔ minw tɛ kalan kɛ, olu dɔw be yen minw tɛ kitabu (Tawurata) faamu, fɔɔ n’u be miiri ani n’u be miiri.

فَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ يَكْتُبُوْنَ الْكِتٰبَ بِاَيْدِيْهِمْ ثُمَّ يَقُوْلُوْنَ هٰذَا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ لِيَشْتَرُوْا بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗفَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا كَتَبَتْ اَيْدِيْهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُوْنَ

fawailul lil-lażīna yaktubūnal-kitāba bi'aidīhim ṡumma yaqūlūna hāżā min ‘indillāhi liyasytarū bihī ṡamanan qalīlā(n), fawailul lahum mimmā katabat aidīhim wa wailul lahum mimmā yaksibūn(a).

O ra, bɔnɛ bɛna mɔgɔ minw ye, minw bɛ kitabu sɛbɛ ni o yɛrɛ boro ye, ka sɔrɔ k’a fɔ ko: «Nin bɔra Ala le ra, janko k’a feere sɔngɔ ra.» O la, bɔnɛ bena u sɔrɔ u bolo ye min sɛbɛ, u be min sɔrɔ, bɔnɛ bena u sɔrɔ o kosɔn.

وَقَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّآ اَيَّامًا مَّعْدُوْدَةً ۗ قُلْ اَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللّٰهِ عَهْدًا فَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ عَهْدَهٗٓ اَمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa qālū lan tamassanan-nāru illā ayyāmam ma‘dūdah (tan), qul attakhażtum ‘indallāhi ‘ahdan falay yukhlifallāhu ‘ahdahū am taqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

U b'a fɔ fana ko: «Jahanama tɛna maga an na fɔɔ tile damadɔ.» A fɔ ko: «Yala aw ye layidu sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ, ko a tɛna a ta layidu tiɲɛ wa, walima aw tɛ min lɔn, aw bɛ o le fɔra Ala ko ra wa?»

بَلٰى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَّاَحَاطَتْ بِهٖ خَطِيْۤـَٔتُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

balā man kasaba sayyi'ataw wa aḥāṭat bihī khaṭī'atuhū fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Ayi! Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, n’a ka jurumunw y’a tunu, olu ye tasumadenw ye, u bena to min kɔnɔ.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

Minw lara a ra ka koɲuman kɛ, olugu le ye alijinɛ mɔgɔw ye, o bɛna to yɔrɔ min na.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ لَا تَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَقُوْلُوْا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۗ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla lā ta‘budūna illallāha wa bil-wālidaini iḥsānaw wa żil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wa qūlū lin-nāsi ḥusnaw wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), ṡumma tawallaitum illā qalīlam minkum wa antum mu‘riḍūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an ye layidu ta Israɛldenw fɛ ko: "Aw kana Ala wɛrɛ bato ni Ala tɛ, aw ka ɲumanya kɛ bangebagaw, aw somɔgɔw, denmisɛnw ani fantanw ye. Aw ka kuma ɲumanw fɔ mɔgɔw ye, ka delili kɛ, ka zaka sara." Nka o kɔ, aw y’aw kɔ don (banna), fɔɔ aw fanba dɔ, ani aw tun ye (hali bi) sɔsɔlikɛlaw ye.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُوْنَ دِمَاۤءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُوْنَ اَنْفُسَكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ ۖ ثُمَّ اَقْرَرْتُمْ وَاَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum lā tasfikūna dimā'akum wa lā tukhrijūna anfusakum min diyārikum ṡumma aqrartum wa antum tasyhadūn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an ye aw ka layidu ta ko: «Aw kana aw joli bɔn (aw ka mɔgɔw faga), aw kana aw yɛrɛ (aw ka jamanadenw) gwɛn ka bɔ aw ka dugu kɔnɔ.» O kɔ, i be dajuru ta ani i be seereya kɛ.

ثُمَّ اَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تَقْتُلُوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُوْنَ فَرِيْقًا مِّنْكُمْ مِّنْ دِيَارِهِمْۖ تَظٰهَرُوْنَ عَلَيْهِمْ بِالْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِۗ وَاِنْ يَّأْتُوْكُمْ اُسٰرٰى تُفٰدُوْهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ اِخْرَاجُهُمْ ۗ اَفَتُؤْمِنُوْنَ بِبَعْضِ الْكِتٰبِ وَتَكْفُرُوْنَ بِبَعْضٍۚ فَمَا جَزَاۤءُ مَنْ يَّفْعَلُ ذٰلِكَ مِنْكُمْ اِلَّا خِزْيٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُرَدُّوْنَ اِلٰٓى اَشَدِّ الْعَذَابِۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma antum hā'ulā'i taqtulūna anfusakum wa tukhrijūna farīqam minkum min diyārihim taẓāharūna ‘alaihim bil-iṡmi wal-‘udwān(i), wa iy ya'tūkum usārā tufādūhum wa huwa muḥarramun ‘alaikum ikhrājuhum, afa tu'minūna biba‘ḍil-kitābi wa takfurūna bi ba‘ḍ(in), famā jazā'u may yaf‘alu żālika minkum illā khizyun fil-ḥayātid-dun-yā, wa yaumal-qiyāmati yuraddūna ilā asyaddil-‘ażāb(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

O kɔ, aw (Isirayɛlidenw) y'aw yɛrɛ faga (aw sigiɲɔgɔnw), ka aw kulu dɔ gwɛn ka bɔ u ka jamanaw na. Aw be ɲɔgɔn dɛmɛ (ɲɛɛ) u la kojugu ni juguya la. N’u nana i fɛ i n’a fɔ jɔɔnw, i b’u kunmabɔ, hali k’a sɔrɔ u y’a bali k’u gwɛn ka bɔ yen. Yala i lanin be kitabu (Tawurata) dɔw la ani i be ban dɔw la (dɔw) wa? O la, sara (bɛnnin) tɛ yen aw cɛma minw b’o kɛ, n’o tɛ maloya ye diɲɛ ɲɛnamaya kɔnɔ, ani lakununi loon na, u bena segi ka taga ɲangili juguba la. Aw bɛ min kɛ, Ala tɛ o lɔnbali ye.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīnasytarawul-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), falā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunṣarūn(a).

Olu ye mɔgɔw ye minw ye duniɲa ka ɲɛnamaya san ni (ɲɛnamaya ye) saya kɔfɛ. O la, u ka ɲangili tena nɔgɔya, u fana tena dɛmɛ sɔrɔ.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ بِالرُّسُلِ ۖ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ اَفَكُلَّمَا جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰىٓ اَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ۚ فَفَرِيْقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba wa qaffainā mim ba‘dihī bir-rusul(i), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), afakullamā jā'akum rasūlum bimā lā tahwā anfusukumustakbartum, fafarīqan każżabtum wa farīqan taqtulūn(a).

Tiɲɛ na, an ye kitabu (Tawurata) di Musa ma, an tugura a kɔ ni cidenw ye, an ye tiɲɛ daliluw di Mariyamu dencɛ Yezu ma ani an y’a barika bonya ni Nii Senuman (Jibril) ye. Mun na tuma o tuma ni ciden dɔ nana i fɛ (ka na ni) fɛɛn dɔ ye (kalan) i t’a fɛ min na, i b’i yɛrɛ bonya o kan, ka sɔrɔ ka ngalon tigɛ a dɔ la ani ka dɔ faga?

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيْلًا مَّا يُؤْمِنُوْنَ

wa qālū qulūbunā gulf(un), bal la‘anahumullāhu bikufrihim faqalīlam mā yu'minūn(a).

O ko: «An jusukunw datugunin lo.» Ayi! Ala y'u danga u ka kanminɛbaliya kosɔn, nga u damadɔ lo lara u la.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ كِتٰبٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْۙ وَكَانُوْا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُوْنَ عَلَى الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۚ فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مَّا عَرَفُوْا كَفَرُوْا بِهٖ ۖ فَلَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الْكٰفِرِيْنَ

wa lammā jā'akum kitābum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum, wa kānū min qablu yastaftiḥūna ‘alal-lażīna kafarū, falammā jā'ahum mā ‘arafū kafarū bih(ī), fala‘natullāhi ‘alal-kāfirīn(a).

O kɔ, kitabu (Alkurana) nana u fɛ ka bɔ Ala fɛ, min y’u ka fɛɛnw tiɲɛtigiya, k’a sɔrɔ u tun ye see sɔrɔ kafiriw kan ka kɔn o ɲɛ, o y’a sɔrɔ u tun ye min lɔn, o sera u ma tuma min na, u y’o sɔsɔ. O la, Ala ka danga be kafiriw kan.

بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ اَنْ يَّكْفُرُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بَغْيًا اَنْ يُّنَزِّلَ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۚ فَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ عَلٰى غَضَبٍۗ وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

bi'samasytarau bihī anfusahum ay yakfurū bimā anzalallāhu bagyan ay yunazzilallāhu min faḍlihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), fabā'ū bigaḍabin ‘alā gaḍab(in), wa lil-kāfirīna ‘ażābum muhīn(un).

A ka jugu kosɔbɛ (wale) u fɛ k’u yɛrɛ feere, k’u sɔsɔ Ala ye min jigi, bari u be koniya ko Ala b’a ka nɛɛma jigi mɔgɔ min kan, a b’a fɛ a ka baarakɛlaw cɛma. O lo kama u ye dimi muɲu dimi kɔ. ɲangili min bɛna kɛ kafiriw ye, olugu le bɛna maroya.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا نُؤْمِنُ بِمَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُوْنَ بِمَا وَرَاۤءَهٗ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ ۗ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُوْنَ اَنْۢبِيَاۤءَ اللّٰهِ مِنْ قَبْلُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iżā qīla lahum āminū bimā anzalallāhu qālū nu'minu bimā unzila ‘alainā wa yakfurūna bimā warā'ah(ū), wa huwal-ḥaqqu muṣaddiqal limā ma‘ahum, qul falima taqtulūna ambiyā'allāhi min qablu in kuntum mu'minīn(a).

Ni a fɔra u ye ko: «Ala ye min jigi (alikurana) la, aw ka la o la», u b’a jaabi ko: «An lara min na, o jigira an ma.» Ani, min be na kɔfɛ, u b’o sɔsɔ hali ni (alikurana) ye tiɲɛ ye min be min be u fɛ, o tiɲɛtigiya. A fɔ (Muhamadu) ko: «Mun na aw tun ye Ala ka kiraw faga fɔlɔ, n’aw tun ye lanabagaw ye?»

۞ وَلَقَدْ جَاۤءَكُمْ مُّوْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'akum mūsā bil-bayyināti ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

Tiɲɛ na, Musa nana aw fɛ ni tiɲɛ dalilu dɔw ye, o kɔ, aw ye misiden ja ta (i n’a fɔ saraka) a (taga) kɔ, aw (kɛra) kojugukɛlaw ye.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاسْمَعُوْا ۗ قَالُوْا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاُشْرِبُوْا فِيْ قُلُوْبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ۗ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهٖٓ اِيْمَانُكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw wasma‘ū, qālū sami‘nā wa ‘aṣainā, wa usyribū fī qulūbihimul-‘ijla bikufrihim, qul bi'samā ya'murukum bihī īmānukum in kuntum mu'minīn(a).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na an y’aw ka layidu ta, an ye kulu (Sinayi) kɔrɔta aw sanfɛ (k’a sɔrɔ an tun b’a fɔra ko: “An ye min di aw ma, aw k’o minɛ ka lamɛnni kɛ!” U y’a jaabi ko: “An y’an lamɛn, nga an ma mɛnni kɛ.” Ani misiden donna u dusukunw na (jaaw batoli kanuya) u ka lannaya kosɔn. A fɔ ko: “Aw ka lannaya be min fɔ aw ye, n’aw ye lanabagaw ye, o ka jugu kosɔbɛ!”

قُلْ اِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ عِنْدَ اللّٰهِ خَالِصَةً مِّنْ دُوْنِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul in kānat lakumud-dārul-ākhiratu ‘indallāhi khāliṣatam min dūnin-nāsi fatamannawul-mauta in kuntum ṣādiqīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ni saya jamana be Ala fɛ, kɛrɛnkɛrɛnnin na i ta ye, mɔgɔ wɛrɛ ta tɛ, o tuma na, saya ɲini n’i ye mɔgɔ tilennin ye.»

وَلَنْ يَّتَمَنَّوْهُ اَبَدًاۢ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lay yatamannauhu abadam bima qaddamat aidīhim, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Nka o saya nege tɛna o la fiyewu, o boro ka jurumun minw kɛ, o kosɔn. Ala fana ye kojugukɛlaw bɛɛ lɔnbaga ye.

وَلَتَجِدَنَّهُمْ اَحْرَصَ النَّاسِ عَلٰى حَيٰوةٍ ۛوَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا ۛيَوَدُّ اَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ اَلْفَ سَنَةٍۚ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهٖ مِنَ الْعَذَابِ اَنْ يُّعَمَّرَۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِمَا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa latajidannahum aḥraṣan-nāsi ‘alā ḥayāh(tin), wa minal-lażīna asyrakū, yawaddu aḥaduhum lau yu‘ammaru alfa sanah(tin), wa mā huwa bi muzaḥziḥihī minal-‘ażābi ay yu‘ammar(a), wallāhu baṣīrum bimā ya‘malūn(a).

Ani tiɲɛ na, i (Muhamadu) bena u sɔrɔ (yahutuw), mɔgɔw minw ka nataba ka ca ni ɲɛnamaya ye (diɲɛ), hali (nataba ka ca) ka tɛmɛ musiriw kan. U kelen kelen bɛɛ b’a fɛ ka saan waa kelen sii di u ma hali k’a sɔrɔ o sii jan tɛna u bali ka halaki. O bɛ min kɛ, Ala bɛ o bɛɛ ye.

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيْلَ فَاِنَّهٗ نَزَّلَهٗ عَلٰى قَلْبِكَ بِاِذْنِ اللّٰهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

qul man kāna ‘aduwwal lijibrīla fa'innahū nazzalahū ‘alā qalbika bi iżnillāhi muṣaddiqal limā baina yadaihi wa hudaw wa busyrā lil-mu'minīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ kɛra Jibirili jugu ye, o tuma na, i k’a lɔn ko ale le ye (alikurana) jigi aw dusukunw na ni Ala ka sira ye, min tun be (gafew) kɔrɔ, min tun be yen fɔlɔ, k’o tiɲɛtigiya, ani ka kɛ sirayira ni kibaro diiman ye lanabagaw ye.»

مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّلّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَرُسُلِهٖ وَجِبْرِيْلَ وَمِيْكٰىلَ فَاِنَّ اللّٰهَ عَدُوٌّ لِّلْكٰفِرِيْنَ

man kāna ‘aduwwal lillāhi wa malā'ikatihī wa rusulihī wa jibrīla wa mīkāla fa innallāha ‘aduwwul lil-kāfirīn(a).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala jugu ye, n’a ka mɛlɛkɛw n’a ka cidenw, n’a ka cidenw, n’a ka Jibirili ni Mikayili, o tuma na, Ala ye kafiriw jugu ye.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۚ وَمَا يَكْفُرُ بِهَآ اِلَّا الْفٰسِقُوْنَ

wa laqad anzalnā ilaika āyātim bayyināt(in), wa mā yakfuru bihā illal-fāsiqūn(a).

Tiɲɛ na, an ye ayati gwɛninw jigi i kan (Muhamadu), mɔgɔ si tɛ o sɔsɔ fɔɔ mɔgɔjuguw.

اَوَكُلَّمَا عٰهَدُوْا عَهْدًا نَّبَذَهٗ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ ۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

awa kullamā ‘āhadū ‘ahdan nabażahū farīqum minhum, bal akṡaruhum lā yu'minūn(a).

Ani, mun na tuma o tuma n’u ye layidu ta, u jɛnkulu dɔ b’o layidu tiɲɛ? O wagati la, u fanba ma la a la.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيْقٌ مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَۙ كِتٰبَ اللّٰهِ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِهِمْ كَاَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَۖ

wa lammā jā'ahum rasūlum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum nabaża farīqum minal-lażīna ūtul-kitāb(a), kitāballāhi warā'a ẓuhūrihim ka'annahum lā ya‘lamūn(a).

O kɔ, ciden (Muhamadu) nana u fɛ ka bɔ Ala fɛ, min ye min tun b’u fɛ, o y’o tiɲɛtigiya, kitabu (Tawurata) dira minw ma, olu dɔw ye Ala ka kitabu fili u kɔfɛ, i n’a fɔ u m’a lɔn.

وَاتَّبَعُوْا مَا تَتْلُوا الشَّيٰطِيْنُ عَلٰى مُلْكِ سُلَيْمٰنَ ۚ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمٰنُ وَلٰكِنَّ الشَّيٰطِيْنَ كَفَرُوْا يُعَلِّمُوْنَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَآ اُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوْتَ وَمَارُوْتَ ۗ وَمَا يُعَلِّمٰنِ مِنْ اَحَدٍ حَتّٰى يَقُوْلَآ اِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۗ فَيَتَعَلَّمُوْنَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُوْنَ بِهٖ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهٖ ۗ وَمَا هُمْ بِضَاۤرِّيْنَ بِهٖ مِنْ اَحَدٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَيَتَعَلَّمُوْنَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ ۗ وَلَقَدْ عَلِمُوْا لَمَنِ اشْتَرٰىهُ مَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ۗ وَلَبِئْسَ مَاشَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

wattaba‘ū mā tatlusy-syayāṭīnu ‘alā mulki sulaimān(a), wa mā kafara sulaimānu wa lākinnnasy-syayāṭīna kafarū yu‘allimūnan-nāsas siḥr(a), wa mā unzila ‘alal-malakaini bibābila hārūta wa mārūt(a), wa mā yu‘allimāni min aḥadin ḥattā yaqūlā innamā naḥnu fitnatun falā takfur, fayata‘allamūna minhumā mā yufarriqūna bihī bainal-mar'i wa zaujih(ī), wa mā hum biḍarrīna bihī min aḥadin illā bi'iżnillāh(i), wa yata‘allamūna mā yaḍurruhum wa lā yanfa‘uhum, wa laqad ‘alimū lamanisytarāhu mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in), wa labi'sa mā syarau bihī anfusahum, lau kānū ya‘lamūn(a).

Ani, jinaw tun be min kalan Sulemani ka masaya wagati la, u tun b’o lo kɛ. Sulemani tun tɛ kafiri ye nka jinaw lo tun ye kafiriw ye, u tun be jinamoriya kalan adamadenw na ani min yirala mɛlɛkɛ fila la Babilɔni jamana na, o ye Harut ni Marut ye. Hali ni o fila si ma mɔgɔ si kalan foyi ra ka sɔrɔ k’a fɔ ko: «Tiɲɛ na, anw ye kɔrɔbɔli dɔrɔn le ye (aw ye), o la, aw kana ban.» O kama, u y’a lɔn (mɛlɛkɛ) fila fɛ min (be se ka) (cɛ) n’a muso bɔ ɲɔgɔn na. U tɛna se ka mɔgɔ si tɔɔrɔ n’u ka jinamoriya ye fɔɔ ni Ala ma sɔn o ma. U be koo dɔ kalan min be tɔɔrɔ lase u ma, ani min t’u nafa. Ani tiɲɛ na, u b’a lɔn ka ban, mɔgɔ o mɔgɔ be sanni kɛ (a be baara kɛ ni jinamoriya ye), siga t’a la, tɔnɔ foyi tɛna o la saya kɔfɛ. Ani tiɲɛ na, minw b’u yɛrɛ feere jinamoriya fɛ, olu ka kɛwalew ka jugu kosɔbɛ, n’u tun b’a lɔn.

وَلَوْ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَمَثُوْبَةٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ خَيْرٌ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lau annahum āmanū wattaqau lamaṡūbatum min ‘indillāhi khair(un), lau kānū ya‘lamūn(a).

Ni limaniya tun b'u fɛ, ani n'u tun ye Alaɲasiranw ye, Ala ka sara tun ka fisa n'u tun b'a lɔn.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقُوْلُوْا رَاعِنَا وَقُوْلُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوْا وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqūlū rā‘inā wa qūlunẓurnā wasma‘ū wa lil-kāfirīna ‘ażābun alīm(un).

Aw larabagaw! Kana a fɔ ko, raa’inaa, nka a fɔ ko, “Unzhurnaa” ka lamɛnni kɛ. Minw banna, olu bena ɲangiliba dɔ sɔrɔ.

مَا يَوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ وَلَا الْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يُّنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ خَيْرٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

mā yawaddul-lażīna kafarū min ahlil-kitābi wa lal-musyrikīna ay yunazzila ‘alaikum min khairim mir rabbikum, wallāhu yakhtaṣṣu biraḥmatihī may yasyā'(u), wallāhu żul faḍlil-‘aẓīm(i).

Minw ye kafiriw ye ka bɔ kitabu kɔnɔmɔgɔw ni mushiriw cɛma, olu t’a fɛ koɲuman si ka jigi aw kan ka bɔ aw Matigi fɛ. Nka Ala b’a ka hinu di mɔgɔ minw ma kɛrɛnkɛrɛnnin na, a b’u di a ma. Ala ye nɛɛmaba tigi ye.

۞ مَا نَنْسَخْ مِنْ اٰيَةٍ اَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ اَوْ مِثْلِهَا ۗ اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

mā nansakh min āyatin au nunsihā na'ti bi khairim minhā au miṡlihā, alam ta‘lam annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

An be vɛrise minw bɔ yen wala k’u bɔ an hakili la, siga t’a la, an bena u nɔɔ ta ni ɲumanw ye wala minw be se ka suma n’u ye. Aw m’a lɔn ko Ala le ye fɛn bɛɛ kuntigi ye wa?

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

alam ta‘lam annallāha lahū mulkus-samāwāti wal arḍ(i), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Aw m’a lɔn ko sankolo ni dugukolo masaya ye Ala ta le ye wa? Aw ma latangabaga ni dɛmɛbaga si sɔrɔ ni Ala tɛ.

اَمْ تُرِيْدُوْنَ اَنْ تَسْـَٔلُوْا رَسُوْلَكُمْ كَمَا سُىِٕلَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

am turīdūna an tas'alū rasūlakum kamā su'ila mūsā min qabl(u), wa may yatabaddalil-kufra bil-īmāni faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

Walima i b’a fɛ k’i ka ciden (Muhamadu) ɲininga i n’a fɔ Musa (Isirayɛlidenw) tun y’a ɲininga cogo min na ka kɔn wa? Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye limaniya nɔnabila ni kafiri ye, o tigi tununa ka bɔ sira tilennin kan.

وَدَّ كَثِيْرٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يَرُدُّوْنَكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِكُمْ كُفَّارًاۚ حَسَدًا مِّنْ عِنْدِ اَنْفُسِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ۚ فَاعْفُوْا وَاصْفَحُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wadda kaṡīrum min ahlil-kitābi lau yaruddūnakum mim ba‘di īmānikum kuffārā(n), ḥasadam min ‘indi anfusihim mim ba‘di mā tabayyana lahumul-ḥaqq(u), fa‘fū waṣfaḥū ḥattā ya'tiyallāhu bi amrih(ī), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kitabu mɔgɔw caman b’a fɛ, o ka se k’aw lase kɔfɛ aw lananin kɔ, ka kɛ lannabaliw ye tugun, ɲangoya kosɔn min b’u kɔnɔ, tiɲɛ gwɛnin kɔ u fɛ. O la, aw ka yafa ani aw ka muɲu, fɔɔ Ala ka cikan di. Tiɲɛ na, Ala ye fɛɛn bɛɛ sebaga ye.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ ۗ وَمَا تُقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوْهُ عِنْدَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), wa mā tuqaddimū li'anfusikum min khairin tajidūhu ‘indallāh(i), innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ani ka delili kɛ ka zaka sara. I ye ɲumanya min kɛ i yɛrɛ ye, i bena o (sara) sɔrɔ Ala fɛ. Tiɲɛ na, Ala be aw ka koo bɛɛ ye.

وَقَالُوْا لَنْ يَّدْخُلَ الْجَنَّةَ اِلَّا مَنْ كَانَ هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ تِلْكَ اَمَانِيُّهُمْ ۗ قُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa qālū lay yadkhulal-jannata illā man kāna hūdan au naṣārā, tilka amāniyyuhum, qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

O (Yawudiw ni kerecɛnw) ko: «Mɔgɔ si tɛna don sankolo la ni Yahutuw ni kerecɛnw tɛ.» O ye (dɔrɔn) u ka miiriya ye. A fɔ ko: «Aw ye aw ta can yira ne ra, ni aw ye can fɔbagaw ye.»

بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهٗٓ اَجْرُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۖ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ ࣖ

balā man aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinun falahū ajruhū ‘inda rabbih(i), wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Ayi! Mɔgɔ o mɔgɔ y’a yɛrɛ di Ala ma pewu, ka koɲuman kɛ, o tigi bena a ka sara sɔrɔ a Matigi fɛ ani siranya tɛ u ɲɛ ani u tɛ nisɔngoya.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ لَيْسَتِ النَّصٰرٰى عَلٰى شَيْءٍۖ وَّقَالَتِ النَّصٰرٰى لَيْسَتِ الْيَهُوْدُ عَلٰى شَيْءٍۙ وَّهُمْ يَتْلُوْنَ الْكِتٰبَۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

wa qālatil-yahūdu laisatin-naṣārā ‘alā syai'(in), wa qālatin-naṣārā laisatil-yahūdu ‘alā syai'(in), wa hum yatlūnal-kitāb(a), każālika qālal-lażīna lā ya‘lamūna miṡla qaulihim, fallāhu yaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Yahutuw ko: «Kerecɛnw tɛ foyi sɔrɔ», ani kerecɛnw (fana) ko: «Yahutuw tɛ foyi sɔrɔ», hali n’u be kitabu kalanna. O cogo kelen na, lɔnni tɛ mɔgɔ minw na, o bɛ min fɔ, o bɛ o le fɔ. O ra, Ala bɛna kiti tigɛ o kan lahara lon na, o ka sɔsɔri min kɛ, o ko ra.

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ مَّنَعَ مَسٰجِدَ اللّٰهِ اَنْ يُّذْكَرَ فِيْهَا اسْمُهٗ وَسَعٰى فِيْ خَرَابِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ مَا كَانَ لَهُمْ اَنْ يَّدْخُلُوْهَآ اِلَّا خَاۤىِٕفِيْنَ ەۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa man aẓlamu mim mam mana‘a masājidallāhi ay yużkara fīhasmuhū wa sa‘ā fī kharābihā, ulā'ika mā kāna lahum ay yadkhulūhā illā khā'ifīn(a), lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ani mɔgɔ min b’a tɔgɔ fɔli bali Ala ka misiriw kɔnɔ, k’a ɲini k’u ci? U man kan ka don a kɔnɔ fɔɔ n’u be siranna Ala ɲa. O bɛna maloya dunuɲa ra, ani saya kɔ, o bɛna ɲangilibaw sɔrɔ.

وَلِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَاَيْنَمَا تُوَلُّوْا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), fa'ainamā tuwallū faṡamma wajhullāh(i), innallāha wāsi‘un ‘alīm(un).

Kɔrɔn ni tereben ye Ala ta le ye. I mana i ɲɛsin yɔrɔ o yɔrɔ, Ala ɲɛda be yen. Tiɲɛ na, Ala ye fɛɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

وَقَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا ۙسُبْحٰنَهٗ ۗ بَلْ لَّهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلٌّ لَّهٗ قٰنِتُوْنَ

wa qāluttakhażallāhu waladan subḥānah(ū), bal lahū mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), kullul lahū qānitūn(a).

O ko: «Dencɛ le bɛ Ala fɛ.» Ala ka bonya, hali sankolo ni dugukolo kan fɛɛn bɛɛ ye ale ta ye. Bɛɛ b’u yɛrɛ majigi a ye.

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاِذَا قَضٰٓى اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), wa iżā qaḍā amran fa'innamā yaqūlu lahū kun fayakūn(u).

(Ala) sankolo ni dugukolo danbaga. N’a b’a fɛ ka koo dɔ latigɛ, a b’a fɔ a ye dɔrɔn ko: “I ka kɛ!” O la, o lo.

وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).

Minw m’a lɔn, olu b’a fɔ ko: «Mun na Ala tɛ kuma an fɛ, a tɛ tagamasiyɛnw yira an na?» O cogo kelen na, minw tun be yen ka kɔn u ɲɛ, u tun ye min fɔ. O jusukunw bɛɛ ye kelen ye. Tiɲɛ na, an ye (an ka sebagaya) taamasiɲɛw ɲɛfɔ lanabagaw ye.

اِنَّآ اَرْسَلْنٰكَ بِالْحَقِّ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۙ وَّلَا تُسْـَٔلُ عَنْ اَصْحٰبِ الْجَحِيْمِ

innā arsalnāka bil-ḥaqqi basyīraw wa nażīrā(n), wa lā tus'alu ‘an aṣḥābil-jaḥīm(i).

Tiɲɛ na, an y'i (Muhamadu) ci ni tiɲɛ ye, i n'a fɔ kibaruya dibaga ani lasɔminibaga. Ani, aw tɛna ɲininga (jatebɔ) jahanama sigibagaw koo la.

وَلَنْ تَرْضٰى عَنْكَ الْيَهُوْدُ وَلَا النَّصٰرٰى حَتّٰى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰى ۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ بَعْدَ الَّذِيْ جَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ مَا لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

wa lan tarḍā ‘ankal-yahūdu wa lan-naṣārā ḥattā tattabi‘a millatahum, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum ba‘dal-lażī jā'aka minal-‘ilm(i), mā laka minallāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Ani yahutuw ni kerecɛnw tɛna sɔn i ma (Muhamadu) fɔɔ n’i tugura u ka diinan kɔ. A fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala ka sira le ye (tiɲɛ) sira ye.» N’aw tugura u ka negelakow kɔ lɔnniya (tiɲɛ) nanin kɔ aw fɛ, aw tɛna latangabaga wala dɛmɛbaga sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَتْلُوْنَهٗ حَقَّ تِلَاوَتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ ۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

allażīna ātaināhumul-kitāba yatlūnahū ḥaqqa tilāwatih(ī), ulā'ika yu'minūna bih(ī), wa may yakfur bihī fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

An ye kitabu di minw ma, u b’a kalan i n’a fɔ a ka kan ka kɛ cogo min na, olu lo lara a la. Ni mɔgɔ minw banna a la, olu le bena bɔnɛ.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal-‘ālamīn(a).

E, Izirayɛlimɔgɔw! Ne ye ne ka dugawu minw di aw ma ani ne ye nɛɛma kɛ aw ye ka tɛmɛ mɔgɔ tɔw bɛɛ kan nin diɲɛ kɔnɔ (o wagati la), aw hakili to o la.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā ‘adluw wa lā tanfa‘uhā syafā‘atuw wa lā hum yunṣarūn(a).

Ani, aw ka siran loon ɲɛ, (o tuma na) mɔgɔ si tɛ se ka mɔgɔ wɛrɛ nɔɔ ta (lafasa) hali dɔɔni, kunmabɔsara si tɛna sɔn, dɛmɛ tɛna nafa foyi lase a ma, ani u tɛna dɛmɛ sɔrɔ.

۞ وَاِذِ ابْتَلٰٓى اِبْرٰهٖمَ رَبُّهٗ بِكَلِمٰتٍ فَاَتَمَّهُنَّ ۗ قَالَ اِنِّيْ جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ اِمَامًا ۗ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِيْ ۗ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظّٰلِمِيْنَ

wa iżibtalā ibrāhīma rabbuhū bikalimātin fa atammahunn(a), qāla innī jā‘iluka lin-nāsi imāmā(n), qāla wa min żurriyyatī, qāla lā yanālu ‘ahdiẓ-ẓālimīn(a).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na Ibrayima kɔrɔbɔra a Matigi fɛ ni kumaden damadɔ ye, o kɔ, a y’u dafa ka dafa. A ko: «Tiɲɛ na, ne y’i kɛ adamadenw bɛɛ kuntigi ye.» A (Ibrahima) ko: «Ani (ani) ka bɔ ne denw ni ne mamadenw fɛ wa?» Ala ko: «(Tiɲɛ lo, nka) ne ka layidu tɛ kojugukɛlaw ta ye.»

وَاِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَاَمْنًاۗ وَاتَّخِذُوْا مِنْ مَّقَامِ اِبْرٰهٖمَ مُصَلًّىۗ وَعَهِدْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ اَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّاۤىِٕفِيْنَ وَالْعٰكِفِيْنَ وَالرُّكَّعِ السُّجُوْدِ

wa iż ja‘alnal-baita maṡābatal lin-nāsi wa amnā(n), wattakhiżū mim maqāmi ibrāhīma muṣallā(n), wa ‘ahidnā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla an ṭahhirā baitiya liṭ-ṭā'ifīna wal-‘ākifīna war-rukka‘is-sujūd(i).

Ani (aw hakili to a la), tuma min na an ye bon (Kaaba) kɛ mɔgɔw lajɛnyɔrɔ ye ani mɔgɔw lafiyayɔrɔ ye. Ani ka Ibrahima ka makam kɛ batoyɔrɔ ye. An ye ci di Ibrayima ni Isimayili ma ko: «Aw ye ne ka bon saniya tawaf kɛbagaw, iktikaf kɛbagaw, kunbiri gwanbagaw ni sujudu kɛbagaw ye!»

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اجْعَلْ هٰذَا بَلَدًا اٰمِنًا وَّارْزُقْ اَهْلَهٗ مِنَ الثَّمَرٰتِ مَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَاُمَتِّعُهٗ قَلِيْلًا ثُمَّ اَضْطَرُّهٗٓ اِلٰى عَذَابِ النَّارِ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbij‘al hāżā baladan āminaw warzuq ahlahū minaṡ-ṡamarāti man āmana minhum billāhi wal-yaumil-ākhir(i), qāla wa man kafara fa umatti‘uhū qalīlan ṡumma aḍṭarruhū ilā ‘ażābin-nār(i), wa bi'sal-maṣīr(u).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Ibrayima ye delili kɛ ko: «E ne Matigi, i ka nin (Maki jamana) kɛ jamana lafiyanin ye, ka balo di yiridenw ma a sigibagaw ma, o ye minw limaniyanin lo Ala la ani laban loon na», a ko: «Kafiriw ma, ne bɛna wagati dɔɔni di a ma, ne bɛna o sago di a ma. yɔrɔ juguba min ka kan ka kɔsegi."

وَاِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰهٖمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَاِسْمٰعِيْلُۗ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۗ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa iż yarfa‘u ibrāhīmul-qawā‘ida minal-baiti wa ismā‘īl(u), rabbanā taqabbal minnā, innaka antas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Ibrayima ye Alabatosoba jusigilanw kɔrɔta ni Isimayɛli ye, (k'a to delili la), "An Matigi, sɔn (saraka) ma an fɛ. Tiɲɛ na, e ye fɛn bɛɛ mɛnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga ye."

رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَآ اُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَۖ وَاَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۚ اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

rabbanā waj‘alnā muslimaini laka wa min żurriyyatinā ummatam muslimatal lak(a), wa arinā manāsikanā wa tub ‘alainā, innaka antat-tawwābur-raḥīm(u).

E an Matigi, an kɛ mɔgɔw ye minw b’u yɛrɛ majigi i ye, ani an deenw n’an mamadenw (o fana) mɔgɔw ye minw b’u yɛrɛ majigi i ye ani k’an ka bato (hiji) kɛcogow yira an na, ani ka sɔn an ka nimisali ma. Tiɲɛ na, ele le ye nimisali sɔnbaga ye, makaribaga ye.

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْهُمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيْهِمْ ۗ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

rabbanā wab‘aṡ fīhim rasūlam minhum yatlū ‘alaihim āyātika wa yu‘allimuhumul-kitāba wal-ḥikmata wa yuzakkīhim, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

An Matigi, ciden dɔ ci u cɛma ka bɔ u yɛrɛw cɛma, min bena i ka ayataw kalan u ye, ka kitabu ni hakilitigiya kalan u ye, k’u saniya. Tiɲɛ na, ele le ye Sebagayatigi ye, Hakilitigi ye.»

وَمَنْ يَّرْغَبُ عَنْ مِّلَّةِ اِبْرٰهٖمَ اِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهٗ ۗوَلَقَدِ اصْطَفَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا ۚوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa may yargabu ‘an millati ibrāhīma illā man safiha nafsah(ū), wa laqad-iṣṭafaināhu fid-dun-yā, wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ani mɔgɔw minw be Ibrayima ka diinan kɔniya, olu ye mɔgɔw dɔrɔn lo ye minw b’u yɛrɛ lafili. Tiɲɛ na, an y’ale (Ibrahima) sugandi diɲɛ kɔnɔ. Ani tiɲɛ na, saya kɔ, a bena kɛ Alaɲasiranbagaw cɛma.

اِذْ قَالَ لَهٗ رَبُّهٗٓ اَسْلِمْۙ قَالَ اَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

iż qāla lahū rabbuhū aslim, qāla aslamtu lirabbil-‘ālamīn(a).

(I hakili to a la) tuma min na Ala y’a fɔ a ye (Ibrayima) ko: “I yɛrɛ di!” A ko: «Ne bɛ ne yɛrɛ di dunuɲa bɛɛ Matigi ma.»

وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ

wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).

Ibrayima y'o kuma nin to a dencɛw ye i n'a fɔ Yakuba y'a kɛ cogo min na. "E n deenw! Tiɲɛ na, Ala ye nin diinan sugandi aw ye, o la, aw kana sa fɔɔ n'aw ye silamɛw ye."

اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).

Yala aw tun kɛra a seerew ye saya sera Yakuba ma tuma min na, a k’a fɔ a dencɛw ye ko: «Ne sanin kɔ, aw bɛna mun le bato?» U y'a jaabi ko: «An bena i ka Ala bato, ani i bɛnbaw ka Ala, Ibrayima, Sumayila ani Isiyaka, (o min ye) Sebagayabɛɛtigi Ala ye ani an bena an yɛrɛ di ale ma.»

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

O ye fɔlɔfɔlɔ mɔgɔw ye. O ye min sɔrɔ, o ye ale ta ye, aw fana ye min sɔrɔ, o ye aw ta ye. O tun bɛ min kɛ, aw tɛna ɲininka o ra.

وَقَالُوْا كُوْنُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى تَهْتَدُوْا ۗ قُلْ بَلْ مِلَّةَ اِبْرٰهٖمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

wa qālū kūnū hūdan au naṣārā tahtadū, qul bal millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

O ko: «Aw ka kɛ yahutuw ye, walima kerecɛnw, siga t’a ra, aw bɛna bilasira.» A fɔ ko: «(Ɔn ɔn!) Nka (an be tugu) Ibrayima ka diinɛ tilennin kɔ ani a tɛ Ala jɛnɲɔgɔnw cɛma.»

قُوْلُوْٓا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَمَآ اُنْزِلَ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى وَعِيْسٰى وَمَآ اُوْتِيَ النَّبِيُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْۚ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْۖ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

qūlū āmannā billāhi wa mā unzila ilainā wa mā unzila ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa mā ūtiya mūsā wa ‘īsā wa mā ūtiyan-nabiyyūna mir rabbihim, lā nufarriqu baina aḥadim minhum wa naḥnu lahū muslimūn(a).

A fɔ ko: "An lara Ala la, ani min jigira an ma, ani min jigira Ibrayima ni Isimayila ni Isiyaka ni Yakuba n'u kɔmɔgɔw ma, ani min dira Musa ni Yesu ma, ani min dira kiraw ma ka bɔ u Matigi fɛ. An tɛ danfara don u si cɛ, an b'an yɛrɛ di ale ma."

فَاِنْ اٰمَنُوْا بِمِثْلِ مَآ اٰمَنْتُمْ بِهٖ فَقَدِ اهْتَدَوْا ۚوَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا هُمْ فِيْ شِقَاقٍۚ فَسَيَكْفِيْكَهُمُ اللّٰهُ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ ۗ

fa'in āmanū bimiṡli mā āmantum bihī faqadihtadau, wa in tawallau fa'innamā hum fī syiqāq(in), fasayakfīkahumullāh(u), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

O la, n'u tun lara i n'a fɔ aw lanin b'a la cogo min na, tiɲɛ na, u tun bena sira sɔrɔ. Nka n’u y’u yɛrɛ mabɔ, tiɲɛ na, u be juguya la (n’i ye), o tuma na, Ala bena i (Muhamadu) wasa u ye (n’a ka dɛmɛ ye). A be koo bɛɛ mɛn ani a be koo bɛɛ lɔn.

صِبْغَةَ اللّٰهِ ۚ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً ۖ وَّنَحْنُ لَهٗ عٰبِدُوْنَ

Ṣibgatallāh(i), wa man aḥsanu minallāhi ṣibgataw wa naḥnu lahū ‘ābidūn(a).

Ala k'aw barikada." Jɔn le ka fisa ni Ala ye? An be bato ale lo ye.

قُلْ اَتُحَاۤجُّوْنَنَا فِى اللّٰهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْۚ وَلَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُخْلِصُوْنَ ۙ

qul atuḥājjūnanā fillāhi wa huwa rabbunā wa rabbukum, wa lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, wa naḥnu lahū mukhliṣūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Yala i b’a fɛ ka sɔsɔli kɛ n’an ye Ala kan wa, hali ni ale lo ye an Matigi ye ani i ka Matigi ye wa?

اَمْ تَقُوْلُوْنَ اِنَّ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطَ كَانُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ قُلْ ءَاَنْتُمْ اَعْلَمُ اَمِ اللّٰهُ ۗ وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهٗ مِنَ اللّٰهِ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

am taqūlūna inna ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭa kānū hūdan au naṣārā, qul a'antum a‘lamu amillāh(u), wa man aẓlamu mimman katama syahādatan ‘indahū minallāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Walima aw (yahutuw ni kerecɛnw) b’a fɔ ko Ibrayima, Sumayila, Isiyaka, Yakuba ani u bɔnsɔnw tun ye yahutuw ye wala kerecɛnw ye wa? A fɔ ko: «Yala aw le ka lɔn ka tɛmɛ Ala kan, ani jɔn le ka jugu ka tɛmɛ mɔgɔ min kan, min bɛ seereya min dogo Ala fɛ?» Aw bɛ min kɛ, Ala tɛ o lɔnbali ye.

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ ۔

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

O ye fɔlɔfɔlɔ mɔgɔw ye. O ye min sɔrɔ, o ye ale ta ye, aw fana ye min sɔrɔ, o ye aw ta ye. O tun bɛ min kɛ, aw tɛna ɲininka o ra.

۞ سَيَقُوْلُ السُّفَهَاۤءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلّٰىهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِيْ كَانُوْا عَلَيْهَا ۗ قُلْ لِّلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُۗ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

sayāqūlus-sufahā'u minan-nāsi mā wallāhum ‘an qiblatihimul-latī kānū ‘alaihā, qul lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Minw tɛ ni faamuyali ye adamadenw cɛma, olu bena a fɔ ko: «Mun lo y’u (silamɛw) bɔ qibla la, u tun b’u yɛrɛ (oriinté) min ma fɔlɔ?» A fɔ (Muhamadu) ko: "Kɔrɔn ni tileben ye Ala ta ye, a b'a fɛ min na, a b'o tigi bila sira tilennin kan."

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنٰكُمْ اُمَّةً وَّسَطًا لِّتَكُوْنُوْا شُهَدَاۤءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ عَلَيْكُمْ شَهِيْدًا ۗ وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِيْ كُنْتَ عَلَيْهَآ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَّتَّبِعُ الرَّسُوْلَ مِمَّنْ يَّنْقَلِبُ عَلٰى عَقِبَيْهِۗ وَاِنْ كَانَتْ لَكَبِيْرَةً اِلَّا عَلَى الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِيْعَ اِيْمَانَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

wa każālika ja‘alnākum ummataw wasaṭal litakūnū syuhadā'a ‘alan-nāsi wa yakūnar-rasūlu ‘alaikum syahīdā(n), wa mā ja‘alnal-qiblatal-latī kunta ‘alaihā illā lina‘lama may yattabi‘ur-rasūla mimmay yanqalibu ‘alā ‘aqibaih(i), wa in kānat lakabīratan illā ‘alal-lażīna hadallāh(u), wa mā kānallāhu liyuḍī‘a īmānakum, innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).

Ani o cogo kelen na, An y'aw (silamɛw) kɛ "cɛmancɛ mɔgɔw" ye, walisa aw ka kɛ adamadenw ka (kɛwalew) seere ye, ani walisa Ciden (Muhamadu) ka kɛ aw ka (walew) seere ye. I tun be yɛlɛma min na, an m’o kɛ kibla ye, nka walisa an k’a lɔn mɔgɔ min be tugu ciden kɔ ani min be kɔsegi. Tiɲɛ na, (kibla yɛlɛma) ka gwɛlɛ kosɛbɛ, fo mɔgɔ minw ye Ala ka ɲɛminɛbaga ye. Ala fana tɛna aw ka limaniya tiɲɛ. Tiɲɛ na, Ala ye hinɛbaga ye, hinɛbaga ye adamadenw na.

قَدْ نَرٰى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّمَاۤءِۚ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضٰىهَا ۖ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

qad narā taqallubaka wajhika fis-samā'(i), fa lanuwalliyannaka qiblatan tarḍāhā, fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), wa innal-lażīna ūtul-kitāba laya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

An b’i ɲɛda ye (Muhamadu) ka to ka sankolo filɛ, o la, an b’i ɲɛsin kibla ma min ka di i ye. O la, i k’i ɲɛda yɛlɛma misiriba fan fɛ. Ani, i be yɔrɔ o yɔrɔ, i k’i ɲɛda ɲɛsin o ma. Ani tiɲɛ na, kitabu (Tawurata ni Kibaru Duman) dira minw ma, olu b’a lɔn ko (kibla yɛlɛmani) ye tiɲɛ ye min bɔra u Matigi fɛ. U be min kɛ, Ala tɛ o lɔnbali ye.

وَلَىِٕنْ اَتَيْتَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ بِكُلِّ اٰيَةٍ مَّا تَبِعُوْا قِبْلَتَكَ ۚ وَمَآ اَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ ۚ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَاجَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ اِنَّكَ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ ۘ

wa la'in ataital-lażīna ūtul-kitāba bikulli āyatim mā tabi‘ū qiblatak(a), wa mā anta bitābi‘in qiblatahum, wa mā ba‘ḍuhum bitābi‘in qiblata ba‘ḍ(in), wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum mim ba‘di mā jā'aka minal-‘ilm(i), innaka iżal laminaẓ-ẓālimīn(a).

Hali n’i (Muhamadu) ye ayatiw (kunnafoni) bɛɛ di mɔgɔ minw ma, u tun tɛna tugu i ka qibla kɔ, i fana tun tɛna tugu u ka kibla kɔ. O dɔw tɛna tugu tɔw ka kibla kɔ. Ni i ka tugu o sago kɔ, lɔnniya nanin kɔ i fɛ, siga t’a ra, i bɛna kɛ kojugukɛlaw dɔ ye.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْ ۗ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, wa inna farīqam minhum layaktumūnal-ḥaqqa wa hum ya‘lamūn(a).

An ye kitabu (Tawurata ni Kibaru Duman) di minw ma, olu b’a (Muhamadu) lɔn i n’a fɔ u b’u yɛrɛ denw lɔn cogo min na. Tiɲɛ na, u dɔw bena tiɲɛ dogo, hali k’a sɔrɔ u b’a lɔn (o) .

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ ࣖ

al-ḥaqqu mir rabbika falā takūnanna minal-mumtarīn(a).

Tiɲɛ bɔra i Matigi fɛ, o la, i (Muhamadu) man kan ka kɛ sigasigabagaw dɔ ye abada.

وَلِكُلٍّ وِّجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيْهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يَأْتِ بِكُمُ اللّٰهُ جَمِيْعًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa likulliw wijhatun huwa muwallīhā fastabiqul-khairāt(i), aina mā takūnū ya'ti bikumullāhu jamī‘ā(n), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ani Umma bɛɛ be ni kibla ye min ɲɛsinna a ma. O kama, aw ka ɲɔgɔn dan ɲumanya la. Aw mana kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, siga t’a la, Ala bena aw bɛɛ lajɛn. Tiɲɛ na, Ala ye fɛɛn bɛɛ sebaga ye.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاِنَّهٗ لَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa min ḥaiṡu kharajta fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa innahū lal-ḥaqqu mir rabbik(a), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

I (Muhamadu) bɔra yɔrɔ o yɔrɔ, i k’i ɲɛda yɛlɛma misiriba fan fɛ, tiɲɛ na, o lo ye i Matigi ka sariya ye tiɲɛ na. Aw bɛ min kɛ, Ala tɛ o lɔnbali ye.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۙ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ اِلَّا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِيْ وَلِاُتِمَّ نِعْمَتِيْ عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa min ḥaiṡu kharajta fa walli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), li'allā yakūna lin-nāsi ‘alaikum ḥujjatun illal-lażīna ẓalamū minhum, falā takhsyauhum wakhsyaunī, wa li'utimma ni‘matī ‘alaikum wa la‘allakum tahtadūn(a).

Ani i (Muhamadu) bɔra yɔrɔ o yɔrɔ, i k’i ɲɛda yɛlɛma misiriba fan fɛ. I mana kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, i k’i ɲada sin o ma, janko sababu si kana sɔrɔ adamadenw fɛ (ka i kɛlɛ), fɔɔ kojugukɛlaw minw b’u cɛma. Aw kana siran o ɲa, nka aw ye siran ne ɲa, janko ne ye ne ta dugawuw dafa aw kan, ani aw ka sira sɔrɔ.

كَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْكُمْ رَسُوْلًا مِّنْكُمْ يَتْلُوْا عَلَيْكُمْ اٰيٰتِنَا وَيُزَكِّيْكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَۗ

kamā arsalnā fīkum rasūlam minkum yatlū ‘alaikum āyātinā wa yuzakkīkum wa yu‘allimukumul-kitāba wal-ḥikmata wa yu‘allimukum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

I n’a fɔ an ye ciden (Muhamadu) ci aw ma ka bɔ aw cɛma, min b’an ka ayataw kalan, min b’aw saniya, min b’aw kalan kitabu (Al-Qur’an) ni hakilitigiya (Sunnah) la, min b’aw kalan aw tɛ min lɔn.

فَاذْكُرُوْنِيْٓ اَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوْا لِيْ وَلَا تَكْفُرُوْنِ ࣖ

fażkurūnī ażkurkum wasykurū lī wa lā takfurūn(i).

O ra, aw ye aw hakiri to ne ra, ne fana bɛna aw hakiri to aw ra. Aw ye barikada ne ye, aw kana ban ne ra.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanusta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Aw larabagaw! Aw ye dɛmɛ ɲini (Ala fɛ) ni muɲuli ni delili ye. Tiɲɛ na, Ala be muɲulikɛlaw fɛ.

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ يُّقْتَلُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَمْوَاتٌ ۗ بَلْ اَحْيَاۤءٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَشْعُرُوْنَ

wa lā taqūlū limay yuqtalu fī sabīlillāhi amwāt(un), bal aḥyā'uw wa lākil lā tasy‘urūn(a).

Ani aw kana a fɔ ko minw fagara Ala sira kan, olu sara. Tiɲɛn na, (u) be niin na, nka i t’o lɔn.

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوْعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْاَمْوَالِ وَالْاَنْفُسِ وَالثَّمَرٰتِۗ وَبَشِّرِ الصّٰبِرِيْنَ

wa lanabluwannakum bisyai'im minal-khaufi wal-jū‘i wa naqaṣim minal-amwāli wal-anfusi waṡ-ṡamarāt(i), wa basysyiriṣ-ṣābirīn(a).

An bɛna aw kɔrɔbɔ ni siranya dɔw ye, ni kongo, ni nafolo dɛsɛ, ni niw ni yiridenw ye. Ani kibaro diiman lase mɔgɔ muɲulininw ma .

اَلَّذِيْنَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۗ قَالُوْٓا اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّآ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَۗ

allażīna iżā aṣābathum muṣībah(tun), qālū innā lillāhi wa innā ilaihi rāji‘ūn(a).

(o ye) minw, ni balawo dɔ y'u sɔrɔ, u b'a fɔ ko: «Inna lilahi wa inna ilaihi raji’un» (tiɲɛ na, an ye Ala ta ye, an bena kɔsegi ale ma).

اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ صَلَوٰتٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُهْتَدُوْنَ

ulā'ika ‘alaihim ṣalawātum mir rabbihim wa raḥmah(tun), wa ulā'ika humul-muhtadūn(a).

Olu le be yafa ni hinu sɔrɔ u Matigi fɛ, ani olu lo be ɲɛminɛli sɔrɔ.

۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ

innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).

Tiɲɛ na, Safa ni Marwah ye Ala ka syi’ar (diinɛ) dɔ ye. O la, mɔgɔ o mɔgɔ ye hiji kɛ Ala ka soo la, walima ka umra kɛ, jurumun t’a la ka Sa’i kɛ u fila cɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ sɔnna ka koɲuman kɛ, o tigi ye ɲumanlɔnbaga ye, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالْهُدٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا بَيَّنّٰهُ لِلنَّاسِ فِى الْكِتٰبِۙ اُولٰۤىِٕكَ يَلْعَنُهُمُ اللّٰهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللّٰعِنُوْنَۙ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalnā minal-bayyināti wal-hudā mim ba‘di mā bayyannāhu lin-nāsi fil-kitāb(i), ulā'ika yal‘anuhumullāhu wa yal‘anuhumul-lā‘inūn(a).

Tiɲɛ na, an ye min ci kunnafoni ni ɲɛminɛli cogoya la, minw b’o dogo, an y’o ɲɛfɔ adamadenw ye ka ban kitabu kɔnɔ (Alikurana), olu le ye Ala ka danga ye, ani dangabagaw ka danga (o fana) ye.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَبَيَّنُوْا فَاُولٰۤىِٕكَ اَتُوْبُ عَلَيْهِمْ ۚ وَاَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa bayyanū fa'ulā'ika atūbu ‘alaihim, wa anat-tawwābur-raḥīm(u).

fɔɔ minw nimisara, ka yɛlɛmani don ani k’a ɲɛfɔ (a), olu le ye ne sɔnna u ka nimisali ma ani ne ye nimisali sɔnbaga ye, hinɛbaga ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّٰهِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَۙ

innal-lażīna kafarū wa mātū wa hum kuffārun ulā'ika ‘alaihim la‘natullāhi wal-malā'ikati wan-nāsi ajma‘īn(a).

Tiɲɛ na, minw banna, ka sa i n'a fɔ lanabariw, Ala ni mɛlɛkɛw ni adamadenw bɛɛ bena olu danga.

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

khālidīna fīhā, lā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunẓarūn(a).

u bena to yen abada (dangali), u ka ɲangili tɛna nɔgɔya, u tɛna wagati wɛrɛ di u ma.

وَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌۚ لَآاِلٰهَ اِلَّا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), lā ilāha illā huwar-raḥmānur-raḥīm(u).

Ani aw ka Ala ye Sebɛɛtigi Ala ye, ala wɛrɛ tɛ yen ale kɔ, hinɛbaga, makaribaga.

اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

Tiɲɛ na, sankolo ni dugukolo danni na, ani suu ni tile yɛlɛmani na, ani kurun minw be tagama baji kɔnɔ ni min be adamadenw nafa, ani Ala be jii min jigi ka bɔ sankolo la, ka dugukolo lakunu n’a ye a sanin kɔ, ka bɛgɛn sifa bɛɛ jɛnsɛn a kɔnɔ, ani ka fani yɛlɛma. ani dugukolo—tiɲɛn na, tagamasiɲɛw be yen mɔgɔw fɛ minw be faamuyali kɛ.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّتَّخِذُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَنْدَادًا يُّحِبُّوْنَهُمْ كَحُبِّ اللّٰهِ ۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَشَدُّ حُبًّا لِّلّٰهِ ۙوَلَوْ يَرَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَۙ اَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًا ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعَذَابِ

wa minan-nāsi may yattakhiżu min dūnillāhi andāday yuḥibbūnahum kaḥubbillāh(i), wal-lażīna āmanū asyaddu ḥubbal lillāh(i), wa lau yaral-lażīna ẓalamū iż yaraunal-‘ażāb(a), annal-quwwata lillāhi jamī‘ā(n), wa annallāha syadīdul-‘ażāb(i).

Mɔgɔ dɔw be adamadenw cɛma minw be ala wɛrɛw bato ka fara Ala kan k’u kɛ u ka kɛlɛkɛɲɔgɔnw ye, u be minw kanu i n’a fɔ u be Ala kanu cogo min na. Nka minw lara a ra, olugu bɛ Ala kanu kosɛbɛ. Ni kojugukɛlaw tun b’a yera, n’u ye ɲangili ye (lahara loon na), ko fanga bɛɛ ye Ala ta ye, ko Ala ka ɲangili ka gwɛlɛ (u tun bena nimisa o la).

اِذْ تَبَرَّاَ الَّذِيْنَ اتُّبِعُوْا مِنَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا وَرَاَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْاَسْبَابُ

iż tabarra'al-lażīnattubi‘ū minal-lażīnattaba‘ū wa ra'awul-‘ażāba wa taqaṭṭa‘at bihimul-asbāb(u).

(O ye) ni minw tun be tugura u kɔ, olu y’u yɛrɛ mabɔ minw tun be tugura u kɔ, ani u ye ɲangili ye, ani (ni) jɛnɲɔgɔnya bɛɛ tigɛra u ni ɲɔgɔn cɛ.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا لَوْ اَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّاَ مِنْهُمْ ۗ كَمَا تَبَرَّءُوْا مِنَّا ۗ كَذٰلِكَ يُرِيْهِمُ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْ حَسَرٰتٍ عَلَيْهِمْ ۗ وَمَا هُمْ بِخٰرِجِيْنَ مِنَ النَّارِ ࣖ

wa qālal-lażīnattaba‘ū lau anna lanā karratan fa natabarra'a minhum, kamā tabarra'ū minnā, każālika yurīhimullāhu a‘mālahum ḥasarātin ‘alaihim, wa mā hum bikhārijīna minan-nār(i).

Minw tugura o kɔ, olu ko: «Ni sababu tun b’an fɛ (ka kɔsegi diɲɛ na), siga t’a la, an tun bena u labila, i n’a fɔ u y’an labila cogo min na.” O cogo ra, Ala bɛ o ta kɛwalew yira o ra, o bɛ nimisa minw na. O fana tɛna bɔ jahanama tasuma ra.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ كُلُوْا مِمَّا فِى الْاَرْضِ حَلٰلًا طَيِّبًا ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhan-nāsu kulū mimmā fil-arḍi ḥalālan ṭayyibā(n), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

E, mɔgɔw! Dumuni halal ni ɲuman (dumuni) minw be sɔrɔ dugukolo kan, aw k’olu dumu, aw kana tugu Sutana kɔ. Tiɲɛn na, Sutana ye i jugu sɔbɛ ye.

اِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوْۤءِ وَالْفَحْشَاۤءِ وَاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

innamā ya'murukum bis-sū'i wal-faḥsyā'i wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Tiɲɛ na, (Sutana) b’aw ci dɔrɔn ko aw ka koo juguw ni koo haramuninw kɛ, ani aw tɛ min lɔn Ala koo la, aw k’o fɔ.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اتَّبِعُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا بَلْ نَتَّبِعُ مَآ اَلْفَيْنَا عَلَيْهِ اٰبَاۤءَنَا ۗ اَوَلَوْ كَانَ اٰبَاۤؤُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَهْتَدُوْنَ

wa iżā qīla lahumuttabi‘ū mā anzalallāhu qālū bal nattabi‘u mā alfainā ‘alaihi ābā'anā, awalau kāna ābā'uhum lā ya‘qilūna syai'aw wa lā yahtadūn(a).

Ni a fɔra o ye ko: «Ala ka min jigi, aw ka tugu o kɔ.» U y’a jaabi ko: “(Ɔn ɔn!) An ye min sɔrɔ an bɛnbaw la (o kɛra) an be tugu o kɔ.” Tiɲɛn na, u bɛnbaw tun tɛ foyi lɔn, ani ɲɛminɛli tun tɛ u fɛ.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).

Ani ntalen min be kafiriw (welelikɛlaw) kan, o be i n’a fɔ (sagadɛndɛla) min be kule (bɛgɛnw) ma minw tɛ foyi mɛn fɔɔ welekanw ni kulekanw. (O ye) tulogwerenw, bobow ani fiyentɔw ye, o la, u tɛ faamuyali kɛ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ وَاشْكُرُوْا لِلّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum wasykurū lillāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Aw larabagaw! An ye dumuni ɲuman min di aw ma, aw k’o dumu, ka barikada Ala ye, n’aw b’a bato dɔrɔn.

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Tiɲɛ na, a ye aw bali ka sogo, joli, kɔkɔti sogo ani (sogo) dɔrɔn lo bali, minw fagara mɔgɔ wɛrɛw fɛ minw tɛ Ala ye. Nka mɔgɔ o mɔgɔ waajibiyara (k’a dumu), a ma kɛ sabu a b’a fɛ ani a ma (fana) dan dan na, o tuma na, jurumun tɛ a la. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَشْتَرُوْنَ بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًاۙ اُولٰۤىِٕكَ مَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ اِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيْهِمْ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalallāhu minal-kitābi wa yasytarūna bihī ṡamanan qalīlā(n), ulā'ika mā ya'kulūna fī buṭūnihim illan-nāra wa lā yukallimuhumullāhu yaumal-qiyāmati wa lā yuzakkīhim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be Ala ka kitabu dogo, k’a feere sɔngɔ dɔgɔman na, olu be jahanama tasuma kunu dɔrɔn ka don u kɔnɔbara la, Ala tɛna u fo lahara loon na, a tɛna u saniya. U bena tɔɔrɔba sɔrɔ.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ ۚ فَمَآ اَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā wal-‘ażāba bil-magfirah(ti), famā aṣbarahum ‘alan-nār(i).

Olugu le bɛ fili san ni bilasirali ye, ka ɲangili san ni yafa ye. O la, u jaa ka gwɛlɛ kosɔbɛ ka jahanama tasuma kɛlɛ!

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ نَزَّلَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِى الْكِتٰبِ لَفِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

Żālika bi'annallāha nazzalal-kitāba bil-ḥaqq(i), wa innal-lażīnakhtalafū fil-kitābi lafī syiqāqim ba‘īd(in).

O sababu ye ko Ala ye kitabu (Alikurana) jigi ni tiɲɛ ye, ani tiɲɛ na, minw ma bɛn kitabu (tiɲɛ) kan, olu be ɲɔgɔnfaranba kɔnɔ.

۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).

Ɲɛyirali tɛ k’i ɲɛda yɛlɛma kɔrɔn ni tileben fan fɛ, nka ɲumanya ye (ɲumanya) ye minw limaniyara Ala la, laban loon na, mɛlɛkɛw la, gafew la, ani kiraw la ani u be nafolo min kanu, u b’o di u somɔgɔw ma, denmisɛnw ma, fantanw ma, mɔgɔw minw be tagama na (musafir), delilikɛlaw, minw be u ka mɔgɔw hɔɔrɔnya. layiduw ni layiduw, ani mɔgɔw minw be muɲu fantanya, tɔɔrɔ ani kɛlɛ wagati la. Olugu le ye cantigiw ye, ani Alaɲasiranbagaw fana.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِى الْقَتْلٰىۗ اَلْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْاُنْثٰى بِالْاُنْثٰىۗ فَمَنْ عُفِيَ لَهٗ مِنْ اَخِيْهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِ وَاَدَاۤءٌ اِلَيْهِ بِاِحْسَانٍ ۗ ذٰلِكَ تَخْفِيْفٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗفَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumul-qiṣāṣu fil-qatlā, al-ḥurru bil-ḥurri wal-‘abdu bil-‘abdi wal-unṡā bil-unṡā, faman ‘ufiya lahū min akhīhi syai'un fattibā‘um bil-ma‘rūfi wa adā'un ilaihi bi iḥsān(in), żālika takhfīfum mir rabbikum wa raḥmah(tun), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).

Aw larabagaw! Wajibi lo i ka (ka) qisas kɛ mɔgɔ min fagara. Hɔrɔnw ni hɔrɔnw, jɔnw ni jɔnw, musow ni musow. Nka ni mɔgɔ min ka yafa sɔrɔ a balimacɛ fɛ, o tigi ka tugu o kɔ ka ɲɛ, ka diat (kunmabɔsara) sara a ye ka ɲɛ (o fana). O ye lafiya ni hina ye ka bɔ aw Matigi fɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka tɛmɛ o daan kan o kɔ, o tigi bɛ ɲangiliba le sɔrɔ.

وَلَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيٰوةٌ يّٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa lakum fil-qiṣāṣi ḥayātuy yā ulil-albābi la‘allakum tattaqūn(a).

Ani qisas kɔnɔ, ɲanamaya be yen aw ye, aw hakilitigiw, walisa aw ka kɛ Alaɲasiranbagaw ye.

كُتِبَ عَلَيْكُمْ اِذَا حَضَرَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ اِنْ تَرَكَ خَيْرًا ۖ ۨالْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ بِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ ۗ

kutiba ‘alaikum iżā ḥaḍara aḥadakumul-mautu in taraka kahirā(n), al-waṣiyyatu lil-wālidaini wal-aqrabīna bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

Wajibi lo aw kan, ni saya nana mɔgɔ dɔ sɔrɔ aw cɛma, n’a ye nafolo to a kɔ, aw ka testaman kɛ a bangebagaw n’a somɔgɔw ye cogo ɲuman na, (i n’a fɔ) wajibi ye Alaɲasiranbagaw ye.

فَمَنْۢ بَدَّلَهٗ بَعْدَمَا سَمِعَهٗ فَاِنَّمَآ اِثْمُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يُبَدِّلُوْنَهٗ ۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ ۗ

famam baddalahū ba‘da mā sami‘ahū fa innamā iṡmuhū ‘alal-lażīna yubaddilūnah(ū), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ y’a yɛlɛma (waati), a mɛnnin kɔ, jurumu be kɛ mɔgɔ min y’a yɛlɛma, o tigi dɔrɔn lo kan. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُّوْصٍ جَنَفًا اَوْ اِثْمًا فَاَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

faman khāfa mim mūṣin janafan au iṡman fa aṣlaḥa bainahum falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Nka mɔgɔ o mɔgɔ be siran ko testaman dibaga (be) mɔgɔ bɔ mɔgɔ la wala ko a ye koo jugu dɔ kɛ, ani o kɔ, a be bɛn u ni ɲɔgɔn cɛ, o tuma na, a ma jurumun kɛ. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumuṣ-ṣiyāmu kamā kutiba ‘alal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

Aw larabagaw! Sunɔgɔ fɔra aw ye i n’a fɔ a fɔra aw ye cogo min na, janko aw ye kɛ Alaɲasiranbagaw ye;

اَيَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗوَعَلَى الَّذِيْنَ يُطِيْقُوْنَهٗ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِيْنٍۗ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ ۗوَاَنْ تَصُوْمُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

ayyāmam ma‘dūdāt(in), faman kāna minkum marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), wa ‘alal-lażīna yuṭīqūnahū fidyatun ṭa‘āmu miskīn(in), faman taṭawwa‘a khairan fahuwa khairul lah(ū), wa an taṣūmū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

(O ye) loon dɔw ye. O la, mɔgɔ o mɔgɔ banana aw cɛma, walima a be tagama na (a ma sunɔgɔ), o tuma na, (a ka kan ka tile hakɛ (a ma sunɔgɔ min na) yɛlɛma tile wɛrɛw la. Ani mɔgɔ minw ka gɛlɛya b’a la k’a kɛ, u ka kan ka fidya sara, o min ye ka fantan balo. Nka mɔgɔ min be koɲuman kɛ ni dusukun ye, o ka fisa n’o tigi ye, ani sunɔgɔ ka fisa n’i tun b’a lɔn.

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ فِيْهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنٰتٍ مِّنَ الْهُدٰى وَالْفُرْقَانِۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۗوَمَنْ كَانَ مَرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗيُرِيْدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيْدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ۖوَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

syahru ramaḍānal-lażī unzila fīhil-qur'ānu hudal lin-nāsi wa bayyinātim minal-hudā wal-furqān(i), faman syahida minkumusy-syahra falyaṣumh(u) wa man kāna marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), yurīdullāhu bikumul-yusra wa lā yurīdu bikumul-‘usr(a), wa litukmilul-‘iddata wa litukabbirullāha ‘alā mā hadākum wa la‘allakum tasykurūn(a).

Ramadan kalo ye (kalo) ye, alikurana jigira min kɔnɔ, k’a kɛ bilasira ye adamadenw ma ani ɲɛfɔli ye o bilasirali kan ani danfara min be (tiɲɛ ni ngalon cɛ). O ra, aw ra min o min bɛ o kalo kɔnɔ, o tigi ka kan ka sun don. Ani mɔgɔ o mɔgɔ banana walima a be tagama na (a tɛ sunɔgɔ), o tuma na (a ka kan k’o sara), tile hakɛ min fɔra, tile wɛrɛw la. Ala bɛ nɔgɔya le fɛ aw ye, a tɛ gɛlɛya le fɛ aw ye. I ka kan ka jateden dafa ani ka Ala bonya a ka ɲɛminɛli kosɔn a ye min di i ma, walisa i ka barikada.

وَاِذَا سَاَلَكَ عِبَادِيْ عَنِّيْ فَاِنِّيْ قَرِيْبٌ ۗ اُجِيْبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ اِذَا دَعَانِۙ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لِيْ وَلْيُؤْمِنُوْا بِيْ لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُوْنَ

wa iżā sa'alaka ‘ibādī ‘annī fa innī qarīb(un), ujību da‘watad-dā‘i iżā da‘ān(i), falyastajībū lī walyu'minū bī la‘allahum yarsyudūn(a).

Ni ne ka baaradenw ye ne ɲininga (Muhamadu), o tuma na, ne ka surun. Minw bɛ Ala daari, ni o bɛ ne daari, ne bɛ olugu sago dafa. O ka ne ta (cikanw) dafa, ka la ne ra, janko o ye tiɲɛ sɔrɔ.

اُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ اِلٰى نِسَاۤىِٕكُمْ ۗ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَاَنْتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ ۚ فَالْـٰٔنَ بَاشِرُوْهُنَّ وَابْتَغُوْا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ ۗ وَكُلُوْا وَاشْرَبُوْا حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْاَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِۖ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّيَامَ اِلَى الَّيْلِۚ وَلَا تُبَاشِرُوْهُنَّ وَاَنْتُمْ عٰكِفُوْنَۙ فِى الْمَسٰجِدِ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَقْرَبُوْهَاۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

uḥilla lakum lailataṣ-ṣiyāmir-rafaṡu ilā nisā'ikum, hunna libāsul lakum wa antum libāsul lahunn(a), ‘alimallāhu annakum kuntum takhtānūna anfusakum fatāba ‘alaikum wa ‘afā ‘ankum, fal-āna bāsyirūhunna wabtagū mā kataballāhu lakum, wa kulū wasyrabū ḥattā yatabayyana lakumul-khaiṭul-abyaḍu minal-khaiṭil-aswadi minal-fajr(i), ṡumma atimmuṣ-ṣiyāma ilal-lail(i), wa lā tubāsyirūhunna wa antum ‘ākifūna fil-masājid(i) tilka ḥudūdullāhi falā taqrabūhā, każālika yubayyinullāhu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yattaqūn(a).

A daganin lo i n’i muso ka sun don ɲɔgɔn fɛ sufɛ. O ye faniw ye aw fɛ, aw fana ye faniw ye o fɛ. Ala b’a lɔn ko aw tɛ se k’aw yɛrɛ minɛ, nka a sɔnna aw ka nimisa ma, a be yafa aw ma. O la, sisan, aw k’aw yɛrɛ don u la, ka Ala ka min latigɛ aw ye, aw k’o ɲini. Aw ye dumuni kɛ ka minni kɛ fɔɔ a ka gwɛ aw ye (danfara min be juru gwɛman ni juru finman cɛ, o ye fajiri ye. O kɔ, aw ka sunɔgɔ dafa fɔɔ (ka na) wulafɛ. Nka kana i yɛrɛ don u la n’i be Iqaaf kɛra misiri kɔnɔ. O ye Ala ka sariya ye, o la, aw kana gwɛrɛ a la. O cogo la, Ala b’a ka ayataw ɲɛfɔ mɔgɔw ye, walisa u ka se ka Alako sɔrɔ.

وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوْا بِهَآ اِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوْا فَرِيْقًا مِّنْ اَمْوَالِ النَّاسِ بِالْاِثْمِ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili wa tudlū bihā ilal-ḥukkāmi lita'kulū farīqam min amwālin-nāsi bil-iṡmi wa antum ta‘lamūn(a).

Ani, nafolo min be aw ni ɲɔgɔn cɛ, aw kana o tiɲɛ ngalon na, ani (aw kana) kititigɛlaw sara n’o nafolo ye, n’a laɲini ye ko aw be se ka mɔgɔ wɛrɛw ka nafolo dɔw tiɲɛ jurumu sira fɛ, hali n’aw b’o lɔn.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).

U b’i ɲininga (Muhamadu) kalo tilancɛ koo la. A fɔ ko: «O ye adamadenw ka wagati yiracogo ye ani hiji wagati ye.» Ka don bon kɔnɔ ka bɔ a sanfɛ, o tɛ ɲuman ye, nka ɲumanya ye Alaɲasiranbagaw ta ye. Aw ye don boonw kɔnɔ ka bɔ u daa la, ka siran Ala ɲɛ, janko aw ka se ka ɲɛtaga sɔrɔ.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

wa qātilū fī sabīlillāhil-lażīna yuqātilūnakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Minw bɛ aw kɛrɛ, aw ye olugu kɛrɛ Ala sira kan, nka aw kana dan tɛmɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be dan tiɲɛ, olu man di Ala ye.

وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ وَاَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ حَيْثُ اَخْرَجُوْكُمْ وَالْفِتْنَةُ اَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ ۚ وَلَا تُقٰتِلُوْهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتّٰى يُقٰتِلُوْكُمْ فِيْهِۚ فَاِنْ قٰتَلُوْكُمْ فَاقْتُلُوْهُمْۗ كَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum wa akhrijūhum min ḥaiṡu akhrajūkum wal-fitnatu asyaddu minal-qatl(i), wa lā tuqātilūhum ‘indal-masjidil-ḥarāmi ḥattā yuqātilūkum fīh(i), fa'in qātalūkum faqtulūhum, każālika jazā'ul-kāfirīn(a).

Aw k’u sɔrɔ yɔrɔ min na, aw k’u faga, u y’aw gwɛn ka bɔ yɔrɔ min na, aw k’u gwɛn ka bɔ yen. Ani, tɔgɔjugu ka jugu ka tɛmɛ mɔgɔfaga kan. Aw kana u kɛlɛ misiriba la, fɔɔ n’u y’aw kɛlɛ yen. N'u be kɛlɛ kɛ n'aw ye, aw k'u kɛlɛ. O sara le bɛna kɛ kafiriw ta ma.

فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa'inintahau fa'innallāha gafūrur raḥīm(un).

Nka n’u y’o dabila, o tuma na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

وَقٰتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ لِلّٰهِ ۗ فَاِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ اِلَّا عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakūnad-dīnu lillāh(i), fa inintahau falā ‘udwāna illā ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

Aw ye kɛlɛ kɛ n’u ye fɔɔ ka taga se tɔgɔjugu ma, ani diinan ye Ala kelen ta ye. N’u y’o dabila, o tuma na, juguya tɛna kɛ (tugu), fɔɔ kojugukɛlaw.

اَلشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمٰتُ قِصَاصٌۗ فَمَنِ اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوْا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

asy-syahrul-ḥarāmu bisy-syahril-ḥarāmi wal-ḥurumātu qiṣāṣ(un), famani‘tadā ‘alaikum fa‘tadū ‘alaihi bimiṡli ma‘tadā ‘alaikum, wattaqullāha wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Haram kalow ni haram kalow, ani (ka ɲɛsin) fɛɛn dɔ ma min be bonya la a kan (sariya) qisas. O ra, ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ben aw kan, aw ye ben a kan ka kɛɲɛ n’a ye. Aw ye siran Ala ɲɛ, aw k’a lɔn ko Ala be ni Ala ɲɛsiranbagaw ye.

وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Aw ye (aw ka nafolo) tiɲɛ Ala sira kan, aw kana aw yɛrɛ fili halakili la aw yɛrɛ bolow la, ka koɲuman kɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be koɲuman kɛ, olu le ka di Ala ye.

وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Ani ka hiji ni umra dafa Ala kosɔn. Nka n’i lamininin lo (juguw fɛ), o tuma na, hadyu min be sɔrɔ nɔgɔya la, i k’o (faga), ani i kana i kuun tigɛ, sanni hadyu ka se fagayɔrɔ la. Ni aw dɔ banana, walima ni gɛlɛya dɔ b’a kuun na (ani a be kunsigi tigɛ), o tuma na, a ka kan ka fidiya kɛ, o ye ka sunɔgɔ, ka saraka bɔ walima ka saraka bɔ. N’i ​​lafiyanin lo, o tuma na, mɔgɔ o mɔgɔ ye umra kɛ ka kɔn hiji ɲɛ, o tigi (ka kan ka) hadyu faga min be sɔrɔ nɔgɔya la. Nka n’a m’a sɔrɔ, o tuma na, a (ka kan ka) sunɔgɔ tile saba hiji (waati) kɔnɔ ani tile wolonfila (tile wolonfila) i kɔseginin kɔ. O ye (tile) tan ye. O cogo kelen na, mɔgɔw kama minw ka denbaya tɛ misiriba gɛrɛfɛ. Aw ye siran Ala ɲɛ, k’a lɔn ko Ala ka ɲangili ka gwɛlɛ kosɛbɛ.

اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ

al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).

Hiji (waati) ye (kalo minw kɔnɔ) minw daganin lo. Mɔgɔ o mɔgɔ mana hiji kɛ o (kalo nunu) kɔnɔ, a kana kuma nɔgɔninw fɔ (rafats), ka kakalaya kɛ, ka kɛlɛ kɛ hiji wagati la. Aw mana koɲuman o ɲuman kɛ, Ala b’o lɔn. Aw ka na ni balo ye, bari tiɲɛn na, balo ɲuman ye Alako ye. Aw ye siran ne ɲa, aw hakiritigiw!

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ فَاِذَآ اَفَضْتُمْ مِّنْ عَرَفٰتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ ۖ وَاذْكُرُوْهُ كَمَا هَدٰىكُمْ ۚ وَاِنْ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الضَّاۤلِّيْنَ

laisa ‘alaikum junāḥun an tabtagū faḍlam mir rabbikum, fa'iżā afaḍtum min ‘arafātin fażkurullāha ‘indal-masy‘aril-ḥarām(i), ważkurūhu kamā hadākum, wa in kuntum min qablihī laminaḍ-ḍāllīn(a).

Ka nɛɛma ɲini i Matigi fɛ, o tɛ jurumun ye i fɛ. O la, n’aw bɔra Arafa, aw k’aw hakili to Ala la Mash’arilharam kɔnɔ. Ani, aw k’aw hakili to a la i n’a fɔ a y’aw ɲɛminɛ cogo min na, hali n’aw tun be mɔgɔw cɛma fɔlɔ minw tun t’a lɔn.

ثُمَّ اَفِيْضُوْا مِنْ حَيْثُ اَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma afīḍū min ḥaiṡu afāḍan-nāsu wastagfirullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

O kɔ, mɔgɔ caaman be bɔ yɔrɔ min na (Arafa) i ka bɔ yen ka yafa ɲini Ala fɛ. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

فَاِذَا قَضَيْتُمْ مَّنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَذِكْرِكُمْ اٰبَاۤءَكُمْ اَوْ اَشَدَّ ذِكْرًا ۗ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا وَمَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ

fa iżā qaḍaitum manāsikakum fażkurullāha każikrikum ābā'akum au asyadda żikrā(n), faminan-nāsi may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā wa mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in).

Ni aw ye hiji dafa, aw ka Ala ka zikiri kalan, i n’a fɔ aw y’aw bɛnbaw kofɔ cogo min na, ani hali zikiri min ka ca n’o ye. O la, mɔgɔw cɛma, mɔgɔ dɔ be yen min be delili kɛ ko: «An Matigi, i ka (ɲuman) di an ma nin diɲɛ kɔnɔ», ani saya kɔfɛ, a niyɔrɔ tɛ foyi la.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَّقِنَا عَذَابَ النَّارِ

wa minhum may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati ḥasanataw wa qinā ‘ażāban-nār(i).

O la, mɔgɔ dɔw be yen minw be delili kɛ ko: «An Matigi, ɲumanya di an ma diɲɛ kɔnɔ, ɲumanya di an ma lahara, ka an tanga jahanama ɲangili ma.»

اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

ulā'ika lahum naṣībum mimmā kasabū, wallāhu sarī‘ul-ḥisāb(i).

U ye min kɛ, olu lo be niyɔrɔ sɔrɔ o la, Ala fana be teliya ka jate kɛ.

۞ وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْدُوْدٰتٍ ۗ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِيْ يَوْمَيْنِ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۚوَمَنْ تَاَخَّرَ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِۙ لِمَنِ اتَّقٰىۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

ważkurullāha fī ayyāmim ma‘dūdāt(in), faman ta‘ajjala fī yaumaini falā iṡma ‘alaih(i), wa man ta'akhkhara falā iṡma ‘alaihi limanittaqā, wattaqullāha wa‘lamū annakum ilaihi tuḥsyarūn(a).

Ani ka zikr kɛ Ala fɛ tile hakɛ min fɔra. Mɔgɔ o mɔgɔ be teliya (ka bɔ Mina) tile fila tɛmɛnin kɔ, jurumun t’a la. Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a ban, jurumun tɛ o tigi fɛ, o kɔrɔ, Alaɲasiranbagaw fɛ. Aw ye siran Ala ɲa, k’a lɔn ko ale le bɛna aw lajɛn.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّعْجِبُكَ قَوْلُهٗ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّٰهَ عَلٰى مَا فِيْ قَلْبِهٖ ۙ وَهُوَ اَلَدُّ الْخِصَامِ

wa minan-nāsi may yu‘jibuka qauluhū fil-ḥayātid-dun-yā wa yusyhidullāha ‘alā mā fī qalbih(ī), wa huwa aladdul-khiṣām(i).

Ani mɔgɔw cɛma, mɔgɔ dɔ be yen min ka kuma diɲɛ ɲɛnamaya koo la, o b’i kabakoya (Muhamadu), ani a be seereya kɛ Ala ye min b’a dusukun na, hali n’ale lo ye jugu ye ka tɛmɛ bɛɛ kan.

وَاِذَا تَوَلّٰى سَعٰى فِى الْاَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيْهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ ۗ وَ اللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ

wa iżā tawallā sa‘ā fil-arḍi liyufsida fīhā wa yuhlikal-ḥarṡa wan-nasl(a), wallāhu lā yuḥibbul-fasād(a).

N’a y’a yɛrɛ mabɔ aw la, a b’a fɛ ka tiɲɛni kɛ dugukolo kan, ka sɛnɛfɛnw ni bɛgɛnw tiɲɛ, k’a sɔrɔ tiɲɛni man di Ala ye.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُ اتَّقِ اللّٰهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهٗ جَهَنَّمُ ۗ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

wa iżā qīla lahuttaqillāha akhażathul-‘izzatu bil-iṡmi faḥasbuhū jahannam(u), wa labi'sal-mihād(u).

Tuma min na a fɔra a ye ko: «I ka siran Ala ɲa», a ka yɛrɛbonya wulila ka jurumun kɛ. O la, jahanama ye jahanama ye a fɛ, ani tiɲɛn na (o jahanama) ye yɔrɔ jugu ye ka sigi.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّشْرِيْ نَفْسَهُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ

wa minan-nāsi may yasyrī nafsahubtigā'a marḍātillāh(i), wallāhu ra'ūfum bil-‘ibād(i).

Ani adamadenw cɛma, dɔw be yen minw b’u yɛrɛ saraka walisa ka Ala ka diyanye ɲini. Ala ye hinɛbaga ye a ka jɔnw na.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا ادْخُلُوْا فِى السِّلْمِ كَاۤفَّةً ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanudkhulū fis-silmi kāffah(tan), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Aw larabagaw! Aw ka don silamɛya bɛɛ la, aw kana tugu Sutana kɔ. Tiɲɛn na, a ye jugu yɛrɛ yɛrɛ lo ye i fɛ.

فَاِنْ زَلَلْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْكُمُ الْبَيِّنٰتُ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fa'in zalaltum mim ba‘di mā jā'atkumul-bayyinātu fa‘lamū annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Nka n’i y’i yɛrɛ sɔgɔ dalilu gwɛninw sɔrɔnin kɔ, i k’a lɔn ko Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيَهُمُ اللّٰهُ فِيْ ظُلَلٍ مِّنَ الْغَمَامِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَقُضِيَ الْاَمْرُ ۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

hal yanẓurūna illā ay ya'tiyahumullāhu fī ẓulalim minal-gamāmi wal-malā'ikatu wa quḍiyal-amr(u), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

U be foyi makɔnɔna fɔɔ Ala ka na ni mɛlɛkɛw ye sankaba jukɔrɔ, k’a sɔrɔ u ka koo latigɛra. Fɛɛn bɛɛ be kɔsegi Ala ma.

سَلْ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ كَمْ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ اٰيَةٍ ۢ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَنْ يُّبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

sal banī isrā'īla kam ātaināhum min āyatim bayyinah(tin), wa may yubaddil ni‘matallāhi mim ba‘di mā jā'athu fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Aw ye Isirayɛlidenw ɲininga, an ye dalilu gwɛninw joli di u ma. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala ka nɛɛmaw falen, (o nɛɛmaw) sɔrɔnin kɔ, o tuma na, Ala ka ɲangili ka gwɛlɛ kosɔbɛ.

زُيِّنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُوْنَ مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۘ وَالَّذِيْنَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَاللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

zuyyina lil-lażīna kafarul-ḥayātud-dun-yā wa yaskharūna minal-lażīna āmanū, wal-lażīnattaqau fauqahum yaumal-qiyāmah(ti), wallāhu yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

Duniɲa ka ɲɛnamaya be kɛ i n’a fɔ fɛɛn cɛɲumanninw kafiriw ɲɛɛ na, ani u be lanabagaw nɛni. Hali ni Alaɲasiranbagaw bɛna kɛ o kunfɛ lakunulon na. Ala b’a fɛ ka balo di o tigi ma k’a sɔrɔ a ma jate.

كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Adamadenw tun ye (fɔlɔ) jama kelen ye. O kɔ, Ala ye kiraw ci (ka) kibaro diimanw ni lasɔminiw lase mɔgɔw ma. Tiɲɛ tun be kitabu min kɔnɔ, a y'o ci ka na n'u ye, waasa u ka sɔsɔli kɛ u ka koow la. Minw bɛ danfara kɛ, olugu le ye mɔgɔ minw ye, dalilu gwɛninw sɔrɔnin kɔ, ɲangoya kosɔn u ni ɲɔgɔn cɛ. O la, Ala be mɔgɔ minw limaniyara, u be sɔsɔli kɛra tiɲɛn min kan, a b’u bilasira a sago la. Mɔgɔ min b’a fɛ, Ala b’o bila sira tilennin kan.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ

am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).

Walima i b’a miiri ko i bena don sankolo la, hali ni (kɔrɔbɔliw) ma se i ma fɔlɔ i n’a fɔ (minw y’u sɔrɔ) minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ wa? Fantanya, tɔɔrɔ ani yɛrɛyɛrɛ (kɔrɔbɔli sifa caaman) tun b’u minɛna, fɔɔ Ciden ni minw lara n’a ye, olu y’a fɔ ko: «Ala ka dɛmɛ bena na tuma jumɛn?» Aw k’aw hakili to a ra, tiɲɛ na, Ala ka dɛmɛ ka surun.

يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

U b’i ɲininga (Muhamadu) u ka kan ka min sara. A fɔ ko: «Aw bɛ nafolo o nafolo di, o ka kan ka kɛ bangebagaw, somɔgɔw, denmisɛnw, fantanw ani mɔgɔw ye minw bɛ tagama ra.» Ni aw ka koɲuman o ɲuman kɛ, tiɲɛ na, Ala le ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تُحِبُّوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ ࣖ

kutiba ‘alaikumul-qitālu wa huwa kurhul lakum, wa ‘asā an takrahū syai'aw wa huwa khairul lakum, wa ‘asā an tuḥibbū syai'aw wa huwa syarrul lakum, wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Wajibi lo i ka kɛlɛ kɛ, hali n’a man di i ye. Nka a be se ka kɛ ko fɛɛn dɔ man di i ye, hali k’a sɔrɔ a ka ɲi i ma, a be se ka kɛ fana ko fɛɛn dɔ man di i ye, hali k’a sɔrɔ a man ɲi i ma. Ala b’a lɔn, k’a sɔrɔ aw m’a lɔn.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيْهِۗ قُلْ قِتَالٌ فِيْهِ كَبِيْرٌ ۗ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَكُفْرٌۢ بِهٖ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاِخْرَاجُ اَهْلِهٖ مِنْهُ اَكْبَرُ عِنْدَ اللّٰهِ ۚ وَالْفِتْنَةُ اَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُوْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ حَتّٰى يَرُدُّوْكُمْ عَنْ دِيْنِكُمْ اِنِ اسْتَطَاعُوْا ۗ وَمَنْ يَّرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَاُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

yas'alūnaka ‘anisy-syahril-ḥarāmi qitālin fīh(i), qul qitālun fīhi kabīr(un), wa ṣaddun ‘an sabīlillāhi wa kufrum bihī wal-masjidil-ḥarām(i), wa ikhrāju ahlihī minhu akbaru ‘indallāh(i), wal-fitnatu akbaru minal-qatl(i), wa lā yazālūna yuqātilūnakum ḥattā yaruddūkum ‘an dīnikum inistaṭā‘ū, wa may yartadid minkum ‘an dīnihī fa yamut wa huwa kāfirun fa ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

U y’i ɲininga (Muhamadu) kɛlɛ koo la kalo haramunin kɔnɔ. A fɔ ko: "Ka kɛlɛ kɛ o kalo la, o ye (jurumuba) ye. Nka ka (mɔgɔw) bali ka bɔ Ala ka sira kan, ka ban a la, ka (mɔgɔw bali ka don) misiriba kɔnɔ, ani ka mɔgɔw gwɛn ka bɔ a lamini na, o ye (jurumu) ye Ala ɲɛɛ kɔrɔ. Hali ni tɔgɔjugu ka jugu ka tɛmɛ mɔgɔfaga kan. diinɛ, n'u be se. Ni mɔgɔ o mɔgɔ y'aw cɛma, n'a y'a yɛrɛ bila a ka diinan na, k'a sɔrɔ a ma la a la, o tuma na, u ka kɛwalew ye gwansan ye diɲɛ ni lahara, ani u ye jahanama sigibagaw ye, u bena to yen abada."

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙ اُولٰۤىِٕكَ يَرْجُوْنَ رَحْمَتَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hājarū wa jāhadū fī sabīlillāh(i), ulā'ika yarjūna raḥmatallāh(i), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Can ra, minw lara a ra, ani minw bɛ taga jamana wɛrɛw ra, ka jija Ala sira kan, olugu le bɛ Ala ta hina jigi la a kan. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ

yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

U y’i ɲininga (Muhamadu) dɔrɔ ni tulonkɛ koo la. A fɔ ko: "Jurumuba be yen o fila bɛɛ la, nafa dɔ be adamadenw na. Nga jurumu ka bon ni nafa ye." Ani u b’i ɲininga (o) u ka kan ka min sara. A fɔ ko: “Dɛmɛ (min ka kan ka kɛ).” Ala b’a ka ayataw ɲɛfɔ aw ye ten, janko aw ka miiri,

فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْيَتٰمٰىۗ قُلْ اِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ ۗ وَاِنْ تُخَالِطُوْهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَاَعْنَتَكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa yas'alūnaka ‘anil-yatāmā, qul iṣlāḥul lahum khair(un), wa in tukhāliṭūhum fa'ikhwānukum, wallāhu ya‘lamul-mufsida minal-muṣliḥ(i), wa lau syā'allāhu la'a‘natakum innallāha ‘azizun ḥakīm(un).

Duniɲa ni lahara koo la. U b’i ɲininga (Muhamadu) denmisɛnw koo la. A fɔ ko: “K’u ka koow cogoya fisaya, o ka ɲi!” Ani, n’i be jɛn n’u ye, o b’a yira ko u y’i balimaw ye. Mɔgɔ minw be kojugu kɛ, ani minw be koɲuman kɛ, Ala b’olu lɔn. Ni Ala sɔnna, siga t’a ra, a bɛna gɛlɛyaw lase aw ma. Tiɲɛ na, Ala ye sebagayatigi ye, hakilitigi ye.

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكٰتِ حَتّٰى يُؤْمِنَّ ۗ وَلَاَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكَةٍ وَّلَوْ اَعْجَبَتْكُمْ ۚ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَتّٰى يُؤْمِنُوْا ۗ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكٍ وَّلَوْ اَعْجَبَكُمْ ۗ اُولٰۤىِٕكَ يَدْعُوْنَ اِلَى النَّارِ ۖ وَاللّٰهُ يَدْعُوْٓا اِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِاِذْنِهٖۚ وَيُبَيِّنُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ࣖ

wa lā tankiḥul-musyrikāti ḥattā yu'minn(a), wa la'amatum mu'minatun khairum mim musyrikatiw wa lau a‘jabatkum, wa lā tunkiḥul-musyrikīna ḥattā yu'minū, wa la‘abdum mu'minun khairum mim musyrikiw wa lau a‘jabakum, ulā'ika yad‘ūna ilan-nār(i), wallāhu yad‘ū ilal-jannati wal-magfirati bi'iżnih(ī), wa yubayyinu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).

Aw kana mushiriw furu fɔɔ u ka la a la. Tiɲɛn na, baaradenmuso limaniyanin ka fisa ni boli batobaga ye, hali n’a b’i dusukun sama. Ani aw kana mushiriw (cɛw) furu (musow lanabagaw la) sanni u ka la a la. Tiɲɛn na, baaraden kantigiman ka fisa ni jɔncɛ ye min be ala caaman bato, hali n’a b’i dusukun sama. U b’u weele jahanama na, k’a sɔrɔ Ala b’u weele sankolo la ani yafali la n’a ka sira ye. (Ala) b’a ka ayataw ɲɛfɔ mɔgɔw ye walisa u ka kalan sɔrɔ.

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْمَحِيْضِ ۗ قُلْ هُوَ اَذًىۙ فَاعْتَزِلُوا النِّسَاۤءَ فِى الْمَحِيْضِۙ وَلَا تَقْرَبُوْهُنَّ حَتّٰى يَطْهُرْنَ ۚ فَاِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوْهُنَّ مِنْ حَيْثُ اَمَرَكُمُ اللّٰهُ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوَّابِيْنَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِيْنَ

wa yas'alūnaka ‘anil-maḥīḍ(i), qul huwa ażā(n), fa‘tazilun-nisā'a fil-maḥīḍ(i), wa lā taqrabūhunna ḥattā yaṭhurn(a), fa'iżā taṭahharna fa'tūhunna min ḥaiṡu amarakumullāh(u), innallāha yuḥibbut-tawwābīna wa yuḥibbul-mutaṭahhirīn(a).

Ani u b’i ɲininga (Muhamadu) kalolabɔ koo la. A fɔ ko: «O ye fɛn nɔgɔnin ye.» O kosɔn i yɛrɛ mabɔ i muso ra kalasara wagati ra; aw kana gwɛrɛ o ra fɔ o saninyara ka ban. Ni u saniyanin lo, i ka don u la ka kɛɲɛ ni Ala ye min ci i ma. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw nimisara, Ala b’olu kanu, minw b’u yɛrɛ saniya, a b’olu kanu.

نِسَاۤؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ ۖ فَأْتُوْا حَرْثَكُمْ اَنّٰى شِئْتُمْ ۖ وَقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ مُّلٰقُوْهُ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

nisā'ukum ḥarṡul lakum, fa'tū ḥarṡakum annā syi'tum, wa qaddimū li anfusikum, wattaqullāha wa‘lamū annakum mulāqūh(u), wa basysyiril-mu'minīn(a).

I ka musow ye foro ye i fɛ, o la, i ka na wagati o wagati ani cogo min na, i ka na i ka foro kɔnɔ. Ani, i ka (min ka ɲi) bila i yɛrɛ ɲɛ. Aw ye siran Ala ɲɛ, k’a lɔn ko aw bena (lon dɔ) a kunbɛn. Ani ka kibaro diiman fɔ lanabagaw ye.

وَلَا تَجْعَلُوا اللّٰهَ عُرْضَةً لِّاَيْمَانِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْا وَتَتَّقُوْا وَتُصْلِحُوْا بَيْنَ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa lā taj‘alullāha ‘urḍatal li'aimānikum an tabarrū wa tattaqū wa tuṣliḥū bainan-nās(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Ani kana Ala (tɔgɔ) ta i ka kali la k’a kɛ kunbalan ye ka kɛwale ɲumanw kɛ, ka kɛ Alaɲasiranbaga ye ani ka hɛɛrɛ sigi mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ. Ala ye ko bɛɛ mɛnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ فِيْٓ اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُّؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوْبُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

lā yu'ākhiżukumullāhu bil-lagwi fī aimānikum wa lākiy yu'ākhiżukum bimā kasabat qulūbukum, wallāhu gafūrun ḥalīm(un).

Ala t’i ɲangi i ka kali kosɔn min ma laɲini, nka a b’i ɲangi i ka ŋaniya kosɔn min b’i dusukun na. Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

لِلَّذِيْنَ يُؤْلُوْنَ مِنْ نِّسَاۤىِٕهِمْ تَرَبُّصُ اَرْبَعَةِ اَشْهُرٍۚ فَاِنْ فَاۤءُوْ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

lil-lażīna yu'lūna min nisā'ihim tarabbuṣu arba‘ati asyhur(in), fa'in fā'ū fa'innalāha gafūrur raḥīm(un).

Mɔgɔ minw b’u musow nanbara, olu ka ɲi ka kalo naani kɔnɔ. O kɔ, n’u segira (u ka musow fɛ), o tuma na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

وَاِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَاِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa in ‘azamuṭ-ṭalāqa fa innallāha samī‘un ‘alīm(un).

Ni o ka furu sa, o tuma na, Ala ye ko bɛɛ mɛnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَالْمُطَلَّقٰتُ يَتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ ثَلٰثَةَ قُرُوْۤءٍۗ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ اَنْ يَّكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللّٰهُ فِيْٓ اَرْحَامِهِنَّ اِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ وَبُعُوْلَتُهُنَّ اَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِيْ ذٰلِكَ اِنْ اَرَادُوْٓا اِصْلَاحًا ۗوَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِيْ عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۖ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wal-muṭallaqātu yatarabbaṣna bi anfusihinna ṡalāṡata qurū'(in), wa lā yaḥillu lahunna ay yaktumna mā khalaqallāhu fī arḥāmihinna in kunna yu'minna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), wa bu‘ūlatuhunna aḥaqqu biraddiūhinna fī żālika in arādū iṣlāḥā(n), wa lahunna miṡlul-lażī ‘alaihinna bil-ma‘rūf(i), wa lir-rijāli ‘alaihinna darajah(tun), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Ani muso minw furu sara, olu ka kan k’u yɛrɛ minɛ (ka kɔnɔni kɛ) siɲɛ saba quru’. Ala ye min dan u kɔnɔw na, o ma daga o la, n'u lara Ala la ani labanlon na. Ani, u cɛɛw be ni joo ye ka kɔsegi u fɛ o (waati) kɔnɔ, n’u b’a fɛ ka ɲɛtaga sɔrɔ. Ani u (musow) ka jogow be bɛn n’u ka kunkanbaaraw ye cogo bɛnnin na. Nka nafa be cɛɛw la u kan. Ala ye sebagayabɛɛtigi ye, hakilitigi ye.

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Furu faran (min be se ka fɔ) ye siɲɛ fila ye. (O kɔ, cɛɛ be se) k’a bali ni ɲumanya ye, wala k’a to a ka taga ni ɲumanya ye. I ye fɛɛn min di u ma, o ma daga, fɔɔ n’u fila bɛɛ (cɛ ni muso) be siran k’u tɛna se ka Ala ka sariyaw labato. Ni aw (kɔlɔsibagaw) be siran k’u tɛna se ka Ala ka sariyaw labato, o tuma na, u fila si tɛ jalaki sɔngɔ la (muso ka kan ka min di) k’a yɛrɛ kunmabɔ. Nin ye Ala ka sariyaw ye, o la, aw kana u tiɲɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ Ala ta sariyaw tiɲɛ, o tigi le ye kojugukɛbaga ye.

فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهٗ مِنْۢ بَعْدُ حَتّٰى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهٗ ۗ فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يَّتَرَاجَعَآ اِنْ ظَنَّآ اَنْ يُّقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ وَتِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa'in ṭallaqahā falā taḥillu lahū mim ba‘du ḥattā tankiḥa zaujan gairah(ū), fa'in ṭallaqahā falā junāḥa ‘alaihimā ay yatarāja‘ā in ẓannā ay yuqīmā ḥudūdullāh(i), tilka ḥudūdullāhi yubayyinuhā liqaumiy ya‘lamūn(a).

O kɔ, n’a y’a furu sa (furu filanan kɔ), o tuma na, muso tɛ halal ye a fɛ tuguni fɔɔ a ka cɛɛ wɛrɛ furu. O kɔ, ni cɛ tɔ kelen y’a furu sa, o tuma na, jurumun tɛ u fila bɛɛ fɛ (cɛ fɔlɔ ni muso kɔrɔ) ka furu tugun n’u fila bɛɛ b’a miiri k’u bena se ka Ala ka sariyaw labato. O ye Ala ka labɛnw ye, a be minw ɲɛfɔ lɔnniyatigiw ye.

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَاَمْسِكُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ سَرِّحُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍۗ وَلَا تُمْسِكُوْهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوْا ۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهٗ ۗ وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اٰيٰتِ اللّٰهِ هُزُوًا وَّاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنَ الْكِتٰبِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗوَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna fa'amsikūhunna bima‘rūfin au sarriḥūhunna bima‘rūf(in), wa lā tumsikūhunna ḍirāral lita‘tadū, wa may yaf‘al żālika faqad ẓalama nafasah(ū), wa lā tattakhiżū āyātillāhi huzuwaw ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum wa mā anzala ‘alaikum minal-kitābi wal-ḥikmati ya‘iẓukum bih(ī), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

N’aw ye (aw ka) musow furu sa, o tuma na, fɔɔ ka taga se u ka delili ma, o tuma na, aw k’u bali cogo ɲuman na, walima aw k’u furu sa cogo ɲuman na (o fana). Ani, kana u minɛ ni ŋaniya jugu ye k’u tɔɔrɔ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin ko kɛ, o tigi ka kojugu kɛ a yɛrɛ ra. Ani aw kana Ala ka ayataw kɛ yɛlɛkofɛn ye. Aw ye aw hakili to Ala ka nɛɛma la aw kan, ani Ala ye min jigi aw kan, o ye kitabu (Alkurana) ani hakilitigiya (Sunnah) ye, k’aw kalan. Aw ye siran Ala ɲɛ, k’a lɔn ko Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ اَنْ يَّنْكِحْنَ اَزْوَاجَهُنَّ اِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ ذٰلِكَ يُوْعَظُ بِهٖ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ ذٰلِكُمْ اَزْكٰى لَكُمْ وَاَطْهَرُ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna falā ta‘ḍulūhunna ay yankiḥna azwājahunna iżā tarāḍau bainahum bil-ma‘rūf(i), żālika yū‘aẓu bihī man kāna minkum yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālikum azkā lakum wa aṭhar(u), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Ani n’aw ye (aw ka) musow furu sa, o tuma na, u sera u ka sɔnni ma, o tuma na, aw kana u bali ka furu (kokura) u ka cɛɛ nataw ma, ni bɛnkan sigira u ni ɲɔgɔn cɛ cogo ɲuman na. O le ye ladili ye aw cɛma minw lara Ala la ani laban don na. A saniyanin lo i ye ani a saniyanin lo. Ala b’a lɔn, k’a sɔrɔ aw m’a lɔn.

۞ وَالْوٰلِدٰتُ يُرْضِعْنَ اَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ اَرَادَ اَنْ يُّتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۗ وَعَلَى الْمَوْلُوْدِ لَهٗ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ اِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَاۤرَّ وَالِدَةٌ ۢبِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُوْدٌ لَّهٗ بِوَلَدِهٖ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذٰلِكَ ۚ فَاِنْ اَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗوَاِنْ اَرَدْتُّمْ اَنْ تَسْتَرْضِعُوْٓا اَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِذَا سَلَّمْتُمْ مَّآ اٰتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wal-wālidātu yurḍi‘na aulādahunna ḥaulaini kāmilaini liman arāda ay yutimmar-raḍā‘ah(ta), wa ‘alal-maulūdi lahū rizquhunna wa kiswatuhunna bil-ma‘rūf(i), lā tukallafu nafsun illā wus‘ahā, lā tuḍārra wālidatum biwaladihā wa lā maulūdul lahū biwaladihī wa ‘alal-wāriṡi miṡlu żālik(a), fa'in arādā fiṣālan ‘an tarāḍim minhumā wa tasyāwurin falā junāḥa ‘alaihimā, wa in arattum an tastarḍi‘ū aulādakum falā junāḥa ‘alaikum iżā sallamtum mā ātaitum bil-ma‘rūf(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ani bamuso ka kan k’u deenw sinji saan fila dafanin kɔnɔ, minw b’a fɛ ka sinji di pewu. Ani, facɛ ka ɲi k’u mako wasa ani k’u don cogo bɛnnin na. Doni tɛ la mɔgɔ kan fɔɔ a tɛ se ka min muɲu. Bamuso kana tɔɔrɔ a den kosɔn, facɛ fana kana (tɔɔrɔ) a den kosɔn. Cɛɛntalaw fana be (wajibi) i n’a fɔ o fana. Ni u fila bɛɛ b’a fɛ ka sinji bɔ ni bɛnkan ni ladili ye u ni ɲɔgɔn cɛ, o tuma na, jurumu tɛ u fila si la. Ani, n’i b’a fɛ k’i deen sinji di mɔgɔ wɛrɛ ma, o tuma na, jurumu tɛ i la ka sara di cogo bɛnnin na. Aw ye siran Ala ɲɛ, aw k’a lɔn ko Ala bɛ aw ta ko bɛɛ ye.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًا يَّتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّعَشْرًا ۚ فَاِذَا بَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājay yatarabbaṣna bi'anfusihinna arba‘ata asyhuriw wa ‘asyrā(n), fa'iżā balagna ajalahunna falā junāḥa ‘alaikum fīmā fa‘alna fī anfusihinna bil-ma‘rūf(i),wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

Ni mɔgɔ minw sara aw ra, ka musow to, olugu ye kɔnɔni kɛ karo naani ni tere tan. O kɔ, n’u ka kɔnɔni wagati banna, u ye min kɛ u yɛrɛ la cogo bɛnnin na, jalaki t’i kan o la. Aw bɛ min kɛ, Ala bɛ o bɛɛ lɔn.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا عَرَّضْتُمْ بِهٖ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاۤءِ اَوْ اَكْنَنْتُمْ فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ سَتَذْكُرُوْنَهُنَّ وَلٰكِنْ لَّا تُوَاعِدُوْهُنَّ سِرًّا اِلَّآ اَنْ تَقُوْلُوْا قَوْلًا مَّعْرُوْفًا ەۗ وَلَا تَعْزِمُوْا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتّٰى يَبْلُغَ الْكِتٰبُ اَجَلَهٗ ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوْهُ ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ ࣖ

wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā ‘arraḍtum bihī min khiṭbatin-nisā'i au aknantum fī anfusikum, ‘alimallāhu annakum satażkurūnahunna wa lākil lā tuwā‘idūhunna sirran illā an taqūlū qaulam ma‘rūfā(n), wa lā ta‘zimū ‘uqdatan-nikāḥi ḥattā yablugal-kitābu ajalah(ū), wa‘lamū annallāha ya‘lamu mā fī anfusikum faḥżarūh(u), wa‘lamū annallāha gafūrun ḥalīm(un).

Ani, n’i y’u ɲini u fɛ dogo la, wala n’i y’i ka nege dogo i dusukun na, jalaki tɛ i kan. Ala b’a lɔn ko aw bɛna o kofɔ o ye. Nka aw kana jɛnɲɔgɔnya don ni o ye dogo ra, fɔ ka kumaɲuman fɔ. Ani, kana furu bɛnkan dɔ sigi sanni u ka kɔnɔni wagati ka ban. Aw k’a lɔn ko min b’aw dusukun na, Ala b’o lɔn, o la, aw ka siran a ɲɛ. Aw k’a lɔn ko Ala ye yafalitigi ye, yafalibaga lo.

لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ مَا لَمْ تَمَسُّوْهُنَّ اَوْ تَفْرِضُوْا لَهُنَّ فَرِيْضَةً ۖ وَّمَتِّعُوْهُنَّ عَلَى الْمُوْسِعِ قَدَرُهٗ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهٗ ۚ مَتَاعًا ۢبِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ

lā junāḥa ‘alaikum in ṭallaqtumun-nisā'a mā lam tamassūhunna au tafriḍū lahunna farīḍah(tan), wa matti‘ūhunna ‘alal-mūsi‘i qadaruhū wa ‘alal-muqtiri qadaruhū matā‘am bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muḥsinīn(a).

I ma maga i ka muso minw na, walama k’u ka sara latigɛ, n’i y’u ka furu sa, jalaki tɛ i kan. Ani i ka kan ka mut’ah di u ma, minw be se ka kɛɲɛ n’u seko ye ani minw tɛ se ka kɛɲɛ n’u ka setigiya ye, o ye ka di cogo bɛnnin na, o min ye wajibi ye ɲuman kɛbagaw fɛ.

وَاِنْ طَلَّقْتُمُوْهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوْهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيْضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ اِلَّآ اَنْ يَّعْفُوْنَ اَوْ يَعْفُوَا الَّذِيْ بِيَدِهٖ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ۗ وَاَنْ تَعْفُوْٓا اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰىۗ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa in ṭallaqtumūhunna min qabli an tamassūhunna wa qad faraḍtum lahunna farīḍatan faniṣfu mā faraḍtum illā ay ya‘fūna au ya‘fuwal-lażī biyadihī ‘uqdatun-nikāḥ(i), wa an ta‘fū aqrabu lit-taqwā, wa lā tansawul-faḍla bainakum, innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ani n’i y’u furu sa sanni i ka maga (i bolo don u la), hali n’i ye Mahar latigɛ ka ban, o tuma na, i ye min latigɛ, i k’o tilancɛ (sara), fo n’u (hɔrɔnyala) walima n’u hɔɔrɔnyara mɔgɔ min ka furu bɛnkan b’u bolo. Hɔɔrɔnya ka surun Alako la. Ani, ɲumanya min be aw ni ɲɔgɔn cɛ, aw kana ɲinɛ o kɔ. Tiɲɛ na, Ala be aw ka koo bɛɛ ye.

حَافِظُوْا عَلَى الصَّلَوٰتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُوْمُوْا لِلّٰهِ قٰنِتِيْنَ

Ḥāfiẓū ‘alaṣ-ṣalawāti waṣ-ṣalātil-wusṭā, wa qūmū lillāhi qānitīn(a).

Aw ka delili ni wustha delili bɛɛ mara. Aw ye (delili) kɛ Ala ye ni kɔnɔgwɛ ye.

فَاِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا اَوْ رُكْبَانًا ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَ

fa'in khiftum farijālan au rukbānā(n), fa'iżā amintum fażkurullāha kamā ‘allamakum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

N’i ​​be siranna (farati ɲɛ), delili kɛ n’i be tagamana wala n’i be bolifɛn bolila. O kɔ, n’a lafiyara, o tuma na, aw k’aw hakili to Ala la (Ala delili), i n’a fɔ a ye min kalan aw ma, aw tun tɛ min lɔn.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًاۖ وَّصِيَّةً لِّاَزْوَاجِهِمْ مَّتَاعًا اِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ اِخْرَاجٍ ۚ فَاِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْ مَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَّعْرُوْفٍۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājā(n), waṣiyyatal li'azwājihim matā‘an ilal-ḥauli gaira ikhrāj(in), fa'in kharajna falā junāḥa ‘alaikum fī mā fa‘alna fī anfusihinna mim ma‘rūf(in), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Minw bena sa aw cɛma, ka musow to yen, u ka testaman kɛ u ka musow ye, (o ye) balofɛnw ye fɔɔ saan kelen, k’a sɔrɔ u m’u bɔ (so kɔnɔ). Nka n’u bɔra (u yɛrɛ ma), o tuma na, u be min kɛ u yɛrɛ la koo ɲumanw na, jurumun tɛ i kan. Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.

وَلِلْمُطَلَّقٰتِ مَتَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِۗ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ

wa lil-muṭallaqāti matā‘um bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

Ani muso minw furu sara, u ka kan ka mut’ah di u ma cogo bɛnnin na, i n’a fɔ wajibi Alaɲasiranbaga fɛ.

كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ ࣖ

każālika yubayyinullāhu lakum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

O cogo la, Ala b’a ka ayataw ɲɛfɔ aw ye walisa aw k’a faamu.

۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ اُلُوْفٌ حَذَرَ الْمَوْتِۖ فَقَالَ لَهُمُ اللّٰهُ مُوْتُوْا ۗ ثُمَّ اَحْيَاهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

alam tara ilal-lażīna kharajū min diyārihim wa hum ulūfun ḥażaral-maut(i), faqāla lahumullāhu mūtū, ṡumma aḥyāhum, inallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Yala i m’a kɔrɔsi ko mɔgɔ waa caaman bɔra u ka duguw la sabu u be siranna saya ɲɛ wa? O kɔ, Ala y'a fɔ u ye ko: «Aw ka sa!» O kɔ, Ala ye ɲanamaya di u ma. Tiɲɛ na, Ala be nilifɛnw di adamadenw ma, nka mɔgɔ fanba tɛ barikada.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa qātilū fī sabīlillāhi wa‘lamū annallāha samī‘un ‘alīm(un).

Aw ye kɛlɛ kɛ Ala sira kan, k’a lɔn ko Ala ye ko bɛɛ mɛnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

مَنْ ذَا الَّذِيْ يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضٰعِفَهٗ لَهٗٓ اَضْعَافًا كَثِيْرَةً ۗوَاللّٰهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُۣطُۖ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

man żal-lażī yuqriḍullāha qarḍan ḥasanan fayuḍā‘ifahū lahū aḍ‘āfan kaṡīrah(tan), wallāhu yaqbiḍu wa yabsuṭ(u), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ni mɔgɔ min ye juru ɲuman don Ala la, Ala bɛna a sara caya kosɛbɛ. Ala be (balofɛnw) bali ani k’u bonya ani aw bena segi ale ma.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الْمَلَاِ مِنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ مِنْۢ بَعْدِ مُوْسٰىۘ اِذْ قَالُوْا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ اِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ اَلَّا تُقَاتِلُوْا ۗ قَالُوْا وَمَا لَنَآ اَلَّا نُقَاتِلَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَدْاُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَاَبْنَاۤىِٕنَا ۗ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِالظّٰلِمِيْنَ

alam tara ilal-mala'i mim banī isrā'īla mim ba‘di mūsā, iż qālū linabiyyil lahumub‘aṡ lanā malikan nuqātil fī sabīlillāh(i), qāla hal ‘asaitum in kutiba ‘alaikumul-qitālu allā tuqātilū, qālū wa mā lanā allā nuqātila fī sabīlillāhi wa qad ukhrijnā min diyārinā wa abnā'inā, falammā kutiba ‘alaihimul-qitālu tawallau illā qalīlam minhum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Yala i ma Isirayɛlidenw ka kuntigiw kɔrɔsi Musa sanin kɔ, u y'a fɔ u ka kira ye ko: «I ka masacɛ dɔ sigi an ye, siga t'a la, an bena kɛlɛ kɛ Ala sira kan wa?» U ka cira y'u jaabi ko: «Yala n'a tun ye wajibi ye aw kan ka kɛlɛ kɛ, aw fana tɛna kɛlɛ kɛ wa?» U y'a jaabi ko: «Mun na an tɛna kɛlɛ kɛ Ala sira kan, k'a sɔrɔ an gwɛnna ka bɔ an ka duguw la, k'an bɔ an deenw na?» Nka ni kɛlɛ nana sigi o kan tuma min na, o ka o kɔ don, fɔ mɔgɔ dama dama dɔrɔn. Ala fana ye kojugukɛlaw bɛɛ lɔnbaga ye.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوْتَ مَلِكًا ۗ قَالُوْٓا اَنّٰى يَكُوْنُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ اَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِۗ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهٗ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۗ وَاللّٰهُ يُؤْتِيْ مُلْكَهٗ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa qāla lahum nabiyyuhum innallāha qad ba‘aṡa lakum ṭālūta malikā(n), qālū annā yakūnu lahul-mulku ‘alainā wa naḥnu aḥaqqu bil-mulki minhu wa lam yu'ta sa‘atam minal-māl(i), qāla innallāhaṣṭafāhu ‘alaikum wa zādahū basṭatan fil-‘ilmi wal-jism(i), wallāhu yu'tī mulkahū may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

U ka kira y'a fɔ u ye ko: «Tiɲɛ na, Ala ye Taluti kɛ aw ka masacɛ ye.» U y'a jaabi ko: «Talut ye masaya sɔrɔ an kan cogo di, k'a sɔrɔ anw ka kan ka masaya sɔrɔ ka tɛmɛ ale kan, ani nafolo caaman ma di a ma?» (Kira) y'a jaabi ko: "Ala y'a sugandi (ka kɛ masa ye) i ye, ka lɔnniya ni farikolo seko ɲumanw di i ma." Ala b’a ka masaya di a ma, a b’a di o tigi ma, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اٰيَةَ مُلْكِهٖٓ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ التَّابُوْتُ فِيْهِ سَكِيْنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ اٰلُ مُوْسٰى وَاٰلُ هٰرُوْنَ تَحْمِلُهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lahum nabiyyuhum inna āyata mulkihī ay ya'tiyakumut-tābūtu fīhi sakīnatum mir rabbikum wa baqiyyatum mimmā taraka ālu mūsā wa ālu hārūna taḥmiluhul-malā'ikah(tu), inna fī żālika la āyatal lakum in kuntum mu'minīn(a).

U ka kira y'a fɔ u ye ko: "Tiɲɛ na, a ka masaya tagamasiɲɛ ye kurun nali ye aw fɛ, hɛɛrɛ be min kɔnɔ ka bɔ aw Matigi fɛ ani Musa ka denbaya ni Haruna ka denbaya tɔw, mɛlɛkɛw nana n'u ye. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛ be yen (Ala ka bonya) aw ye, n'aw ye lanabagaw ye."

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوْتُ بِالْجُنُوْدِ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ مُبْتَلِيْكُمْ بِنَهَرٍۚ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّيْۚ وَمَنْ لَّمْ يَطْعَمْهُ فَاِنَّهٗ مِنِّيْٓ اِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً ۢبِيَدِهٖ ۚ فَشَرِبُوْا مِنْهُ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗ فَلَمَّا جَاوَزَهٗ هُوَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗۙ قَالُوْا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ ۗ قَالَ الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوا اللّٰهِ ۙ كَمْ مِّنْ فِئَةٍ قَلِيْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيْرَةً ۢبِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

falammā faṣala ṭālūtu bil-junūd(i), qāla innallāha mubtalīkum binahar(in), faman syariba minhu falaisa minnī, wa mal lam yaṭ‘amhu fa innahū minnī illā manigtarafa gurfatam biyadih(ī), fa syaribū minhu illā qalīlam minhum, falammā jāwazahū huwa wal-lażīna āmanū ma‘ah(ū), qālū lā ṭāqata lanal-yauma bijālūta wa junūdih(ī), qālal-lażīna yaẓunnūna annahum mulāqullāh(i), kam min fi'atin qalīlatin galabat fi'atan kaṡīratam bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

O la, Talut nana n'a ka kɛlɛbolo ye tuma min na, a ko: "Ala bena aw kɔrɔbɔ ni baji ye. O la, mɔgɔ o mɔgɔ be (a jii) min, o tigi ye ne kɔmɔgɔw ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ m'a min, o tuma na, o tigi ye ne kɔmɔgɔw ye fɔɔ n'a ye kuyɛri dɔ bɔ n'a bolo ye." Nga u y'a min fɔɔ u mɔgɔ dama dama dɔrɔn. Tuma min na ale (Talut) ni lanabaga minw tun b'a fɛ, olu ye baji tigɛ, u ko: «An tɛ fanga sɔrɔ tugun bi Jalut n'a ka kɛlɛbolo kama.» Minw lanin b’a la k’u bena Ala kunbɛn, olu b’a fɔ ko: «Jɛkulu fitinin joli lo ye se sɔrɔ jamakulubaw kan ni Ala ka sira ye.» Ala be ni muɲulikɛlaw ye.

وَلَمَّا بَرَزُوْا لِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ قَالُوْا رَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ۗ

wa lammā barazū lijālūta wa junūdihī qālū rabbanā afrig ‘alainā ṣabraw wa ṡabbit aqdāmanā wanṣurnā ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

U nana Jalut n'a ka kɛlɛbolo kɛlɛ tuma min na, u ye delili kɛ ko: «An Matigi, i ka muɲu di an ma, k'an ka tagamacogow sabati, k'an dɛmɛ ka kafiriw kunbɛn.»

فَهَزَمُوْهُمْ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَقَتَلَ دَاوٗدُ جَالُوْتَ وَاٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهٗ مِمَّا يَشَاۤءُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْاَرْضُ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ ذُوْ فَضْلٍ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

fahazamūhum bi'iżnillāh(i), wa qatala dāwūdu jālūta wa ātāhullāhul-mulka wal-ḥikmata wa ‘allamahū mimmā yasyā'(u), wa lau lā daf‘ullāhin-nāsa ba‘ḍahum biba‘ḍil lafasadatil-arḍu wa lākinnallāha żū faḍlin ‘alal-‘ālamīn(a).

O la, u ye se sɔrɔ a kan ni Ala ka sira ye, Dawuda ye Jalut faga. O kɔ, Ala ye masaya di a ma (Dawud), ani hakilitigiya, k’a sago kalan a ye. Ani ni Ala ma adamaden dɔw latanga ni dɔw ye, siga t’a la, nin dugukolo bena halaki. Nka nɛɛma be Ala fɛ (a ye min di) danfɛnw bɛɛ ma.

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).

Nin ye Ala ka ayataw ye, An b’u kalan i ye ka ɲɛ ani i (Muhamadu) ye ciden ye tiɲɛ na.

۞ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍۘ مِنْهُمْ مَّنْ كَلَّمَ اللّٰهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجٰتٍۗ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَلٰكِنِ اخْتَلَفُوْا فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ وَمِنْهُمْ مَّنْ كَفَرَ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلُوْاۗ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ ࣖ

tilkar-rusulu faḍḍalnā ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍ(in), minhum man kallamallāhu wa rafa‘a ba‘ḍahum darajāt(in), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), wa lau syā'allāhu maqtatalal-lażīna mim ba‘dihim mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu wa lākinikhtalafū fa minhum man āmana wa minhum man kafar(a), wa lau syā'allāhu maqtatalū, wa lākinnallāha yaf‘alu mā yurīd(u).

An ka ciraden dɔw le diyabɔ ka tɛmɛ dɔw kan. Olu cɛma, Ala (direct) be kuma minw fɛ, dɔw be yen ani dɔw be yen, a be minw kɔrɔta degere caaman na. An ye kabako caaman kɛ Mariyamu dencɛ Yezu ye ani an y’a barika bonya ni Nii Senuman ye. Ni Ala tun b’a fɛ, o kɔfɛmɔgɔw tun tɛna mɔgɔfaga kɛ, daliluw sera o kɔ. Nka u ka miiriya tun tɛ kelen ye, o kama u dɔw lara a la, dɔw banna. Ni Ala sɔnna, u tɛna mɔgɔ faga. Nka Ala bɛ o kɛ ka kaɲa ni a yɛrɛ sago ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خُلَّةٌ وَّلَا شَفَاعَةٌ ۗوَالْكٰفِرُوْنَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū mimmā razaqnākum min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khullatuw wa lā syafā‘ah(tun), wal-kāfirūna humuẓ-ẓālimūn(a).

Aw larabagaw! An ye balo min di aw ma, aw k’o dɔ don wari la sanni loon ka se, sanni ni feereli tɛna kɛ tugun, teriw tɛna kɛ tugun ani delili tɛna kɛ tugun. Minw banna, olugu le ye kojugukɛbagaw ye.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْحَيُّ الْقَيُّوْمُ ەۚ لَا تَأْخُذُهٗ سِنَةٌ وَّلَا نَوْمٌۗ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ مَنْ ذَا الَّذِيْ يَشْفَعُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا بِاِذْنِهٖۗ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۚ وَلَا يُحِيْطُوْنَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهٖٓ اِلَّا بِمَا شَاۤءَۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَۚ وَلَا يَـُٔوْدُهٗ حِفْظُهُمَاۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيْمُ

allāhu lā ilāha illā huw(a), al-ḥayyul-qayyūm(u), lā ta'khużuhū sinatuw wa lā naum(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), man żal-lażī yasyfa‘u ‘indahū illā bi'iżnih(ī), ya‘lamu mā baina aidīhim wa mā khalfahum, wa lā yuḥīṭūna bisyai'im min ‘ilmihī illā bimā syā'(a), wasi‘a kursiyyuhus-samāwāti wal-arḍ(a), wa lā ya'ūduhū ḥifẓuhumā, wa huwal-‘aliyyul-‘aẓīm(u).

Ala, ala wɛrɛ tɛ yen n’ale tɛ. Sebagayabɛɛtigi min b’a janto (a ka danfɛnw) la tuma bɛɛ, ale tɛ sinɔgɔ, a tɛ sinɔgɔ. Fɛn o fɛn bɛ sankolo ra, ani dugukolo kan, o bɛɛ ye ale ta le ye. Mɔgɔ si tɛ se ka delili kɛ a fan fɛ n’a ma sɔn o ma. Fɛɛn min b'u ɲafɛ, ani min b'u kɔfɛ, a b'o lɔn, u tɛ foyi lɔn a ka lɔnniya la fɔɔ ale sago. A sigiyɔrɔ bɛ sankolo ni dugukolo datugu. Ani, a ma gwɛlɛya a ma k’u fila bɛɛ ladon, ani ale lo ye Saninba ye, Alaba lo.

لَآ اِكْرَاهَ فِى الدِّيْنِۗ قَدْ تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَّكْفُرْ بِالطَّاغُوْتِ وَيُؤْمِنْۢ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

lā ikrāha fid-dīn(i), qat tabayyanar-rusydu minal-gayy(i), famay yakfur biṭ-ṭāgūti wa yu'mim billāhi fa qadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, lanfiṣāma lahā, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Jagoya tɛ (ka tugu) diinɛ (silamɛya) la, tiɲɛ na, (danfara) gwɛnin be sira ɲuman ni sira jugu cɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ banna Tagut la, ka la Ala la, o tigi ye juru barikaman dɔ minɛ, min tɛ tigɛ. Ala ye ko bɛɛ mɛnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

اَللّٰهُ وَلِيُّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَوْلِيَاۤؤُهُمُ الطَّاغُوْتُ يُخْرِجُوْنَهُمْ مِّنَ النُّوْرِ اِلَى الظُّلُمٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

allāhu waliyyul-lażīna āmanū yukhrijuhum minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wal-lażīna kafarū auliyā'uhumuṭ-ṭāgūtu yukhrijuhum minan-nūri ilaẓ-ẓulumāt(i), ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Ala ye lanabagaw latangabaga ye. A y’u bɔ dibi la ka don yeelen na (lannaya). Kafiriw fɛ, u latangabagaw ye Sutana ye, min b’u bɔ yeelen na ka don dibi la. Olugu le ye jahanama sigibagaw le ye. U be to a kɔnɔ.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ

alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Yala i m’a kɔrɔsi ko mɔgɔ minw tun be sɔsɔli kɛra ni Ibrayima ye a ka Matigi koo la, bari Ala tun ye masaya (fanga) di a ma. Tuma min na Ibrayima y’a fɔ ko: “Ne Matigi lo be ɲɛnamaya di, ka saya di,” a ko: “Ne fana be se ka ɲɛnamaya di ani ka saya di.” Ibrahima ko: «Ala ye tile lawuli ka bɔ kɔrɔn fɛ, o la, a y'a lawuli ka bɔ tileben fɛ.» O la, mɔgɔ min banna, o tigi ɲagaminin lo. Ala tɛ kojugukɛlaw bila sira kan.

اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Walima i n’a fɔ mɔgɔ min be tɛmɛ jamana dɔ fɛ, min ka (bonw) benna ka (bonw) datugu, a b’a fɔ ko: «Ala ye nin (jamana) lakunu cogo di a tiɲɛnin kɔ?» O kɔ, Ala y’a (o tigi) faga saan kɛmɛ kɔnɔ, ka sɔrɔ k’a lakunu (k’a lakunu) tugun. (Ala) y'a ɲininga ko: «Aw bena to (yan) fɔɔ tuma jumɛn?» A (o tigi) y'a jaabi ko: "Ne be to (yan) tile kelen walima tile tilancɛ." Ala ko: "Ɔn ɔn! I ye saan kɛmɛ kɛ. I ka dumuni ni minfɛnw filɛ minw ma yɛlɛma, nka i ka fali filɛ (min kɛra kolow ye). Ani walisa an k'i kɛ an ka sebagaya tagamasiɲɛ ye adamadenw kama. I ka (fali) kolow lajɛ, an b'u fara ɲɔgɔn kan cogo min na tugun, o kɔ, an b'u don sogo la." O la, tuma min na a gwɛyara a ye, a ko: «Ne b’a lɔn ko Ala ye sebagayabaga ye fɛn bɛɛ kan.»

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اَرِنِيْ كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتٰىۗ قَالَ اَوَلَمْ تُؤْمِنْ ۗقَالَ بَلٰى وَلٰكِنْ لِّيَطْمَىِٕنَّ قَلْبِيْ ۗقَالَ فَخُذْ اَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلٰى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِيْنَكَ سَعْيًا ۗوَاعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbi arinī kaifa tuḥyil-mautā, qāla awalam tu'min, qāla balā wa lākil liyaṭma'inna qalbī, qāla fakhuż arba‘atam minaṭ-ṭairi faṣurhunna ilaika ṡummaj‘al ‘alā kulli jabalim minhunna juz'an ṡummad‘uhunna ya'tīnaka sa‘yā(n), wa‘lam annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Ani (aw hakili to) tuma min na Ibrayima ko: «Ne Matigi, i bɛ suw lakunu cogo min na, o yira ne ra.» Ala ko: «Aw ma la a la fɔlɔ wa?» A (Ibrahima) y'a jaabi ko: «Ne lanin b'a la, nka n' dusukun ka suma (a ka sabati)." A (Ala) ko: «O tuma na, aw ka kɔnɔ naani ta, ka sɔrɔ k’u tigɛtigɛ, ka sɔrɔ ka yɔrɔ kelen bila kulu kelen kelen bɛɛ kan, ka sɔrɔ k’u weele, u bena na aw fɛ o yɔrɔnin bɛɛ.» Aw k’a lɔn ko Ala ye sebagayatigi ye, hakilitigi ye.

مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Mɔgɔ min b’a ka nafolo tiɲɛ Ala sira kan, o ntalen be i n’a fɔ dannifɛn min be falen yiri wolonfila la, yiri kelen kelen bɛɛ kan, kisɛ kɛmɛ be yen. Mɔgɔ min b’a fɛ, Ala b’a caya, Ala ye fɛɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُوْنَ مَآ اَنْفَقُوْا مَنًّا وَّلَآ اَذًىۙ لَّهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi ṡumma lā yutbi‘ūna mā anfaqū mannaw wa lā ażā(n), lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Mɔgɔ minw b’u ka nafolo tiɲɛ Ala sira kan, o kɔfɛ, u be min di, u tɛ taga n’o ye k’a tɔgɔ fɔ ani ka mɔgɔ tɔɔrɔ (o sɔrɔbaga dusukunnakow), u bena sara sɔrɔ u Matigi fɛ. Siranya t’u la ani u tɛ dusukasi.

۞ قَوْلٌ مَّعْرُوْفٌ وَّمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّنْ صَدَقَةٍ يَّتْبَعُهَآ اَذًى ۗ وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَلِيْمٌ

qaulum ma‘rūfuw wa magfiratun khairum min ṣadaqatiy yatba‘uhā ażā(n), wallāhu ganiyyun ḥalīm(un).

Kuma ɲumanw ani yafali ka fisa ni saraka ye min be taga ni kɛwale juguw ye. Ala ye nafolotigiba ye, yafabagaba lo.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Aw larabagaw! Kana i ka saraka tiɲɛ k’a fɔ ani k’a tɔɔrɔ (sɔrɔbaga dusukunnakow), i n’a fɔ mɔgɔ min b’a ka nafolo di sabu a b’a yɛrɛ yira mɔgɔw la ani a lanin tɛ Ala ni laban loon na. O tigi ka misaliya be komi kabakuru nɔgɔman min be ni buguri ye, o kɔ, ni sanjiba benna kabakuru kan, kabakuru be to nɔgɔman ye tugun. O bɛ min kɛ, o tɛ foyi sɔrɔ o ra. Ala fana tɛ kafiriw bila sira kan.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ani mɔgɔw ka ntalen min b’u ka nafolo tiɲɛ ka Ala ka sɔn ɲini ani k’u niin sabati, o be i n’a fɔ nanko min be kulu kan, sanjiba be ji min, o tuma na, nanko be yiridenw bɔ siɲɛ fila. Ni sanjiba ma ji bɔ a la, o tuma na, nɛnɛ be bɔ (hali n’a be se ka kɛ). Aw bɛ min kɛ, Ala bɛ o bɛɛ ye.

اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Yala aw dɔ b’a fɛ ka dati yiriw ni rɛzɛnsunw nakɔ sɔrɔ, bajiw be jigi min jukɔrɔ, yiriden sifa bɛɛ be sɔrɔ min kɔnɔ, o kɔ, kɔrɔya be na, k’a to ni denmisɛnninw ye wa? O kɔ, fɔɲɔba dɔ, tasuma be min kɔnɔ, o y’a yuguyugu ani a jɛnina. Ala b’a ka tagamasiyɛnw ɲɛfɔ aw ye ten, janko aw ka miiri.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّآ اَخْرَجْنَا لَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ ۗ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيْثَ مِنْهُ تُنْفِقُوْنَ وَلَسْتُمْ بِاٰخِذِيْهِ اِلَّآ اَنْ تُغْمِضُوْا فِيْهِ ۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَمِيْدٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū min ṭayyibāti mā kasabtum wa mimmā akhrajnā lakum minal-arḍ(i), wa lā tayammamul-khabīṡa minhu tunfiqūna wa lastum bi'ākhiżīhi illā an tugmiḍū fīh(i), wa‘lamū annallāha ganiyyun ḥamīd(un).

Aw larabagaw! Aw ka fɛnɲuman minw sɔrɔ, ani an ka fɛn minw labɔ aw ye ka bɔ dugukolo kan, aw ye o dɔ sara. I kana fɛɛn juguw sara, k’a sɔrɔ i t’a fɛ k’a ta fɔɔ n’i y’a kɔniya. Aw k’a lɔn ko Ala ye nafolotigi ye, tanulitigi lo.

اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ

asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).

Sutana be fantanya layidu di i ma, k’a fɔ i ye ko i ka koo haramuninw kɛ (miserliness), k’a sɔrɔ Ala be yafali n’a ka ɲumanya layidu di i ma. Ala ye fɛɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

يُّؤْتِى الْحِكْمَةَ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوْتِيَ خَيْرًا كَثِيْرًا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ

yu'til-ḥikmata may yasyā'(u), wa may yu'tal-ḥikmata faqad ūtiya khairan kaṡīrā(n), wa mā yażżakkaru ilā ulul-albāb(i).

A b’a fɛ ka hakiritigiya di o tigi ma. Hakiritigiya dira mɔgɔ min ma, o tigi ka ɲumanya caman sɔrɔ. Ani, mɔgɔ si tɛ se k’o kalan sɔrɔ fɔɔ hakilitigiw.

وَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ نَّفَقَةٍ اَوْ نَذَرْتُمْ مِّنْ نَّذْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُهٗ ۗ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

wa mā anfaqtum min nafaqatin au nażartum min nażrin fa innallāha ya‘lamuh(ū), wa mā liẓ-ẓālimīna min anṣār(in).

Ni aw ka saraka min di, walama ni aw ka dajuru ta, Ala b’o lɔn. Dɛmɛbaga tɛ mɔgɔ terenbariw fɛ .

اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقٰتِ فَنِعِمَّا هِيَۚ وَاِنْ تُخْفُوْهَا وَتُؤْتُوْهَا الْفُقَرَاۤءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِّنْ سَيِّاٰتِكُمْ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

in tubduṣ-ṣadaqāti fani‘immā hiy(a), wa in tukhfūhā wa tu'tūhal-fuqarā'a fahuwa khairul lakum, wa yukaffiru ‘ankum min sayyi'ātikum, wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

N’i ​​y’i ka sarakabɔ yira, o tuma na, o ka ɲi. N’i ​​y’a dogo k’a di fantanw ma, o tuma na, o ka fisa i ma, Ala bena i ka fili dɔw jɔɔsi. Aw bɛ min kɛ, Ala b’o bɛɛ lɔn.

۞ لَيْسَ عَلَيْكَ هُدٰىهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلِاَنْفُسِكُمْ ۗوَمَا تُنْفِقُوْنَ اِلَّا ابْتِغَاۤءَ وَجْهِ اللّٰهِ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ يُّوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

laisa ‘alaika hudāhum wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa mā tunfiqū min khairin fa li'anfusikum, wa mā tunfiqūna illabtigā'a wajhillāh(i), wa mā tunfiqū min khairiy yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

A tɛ i (Muhamadu) ka baara ye k’u bilasira, nka Ala lo b’a fɛ ka mɔgɔ min bilasira. I mana nafolo o nafolo di, o ye i yɛrɛ ta ye. Ani aw kana infaq di fo n’aw ye Ala ka sɔnni ɲini. Ani, i ye nafolo o nafolo don, siga t’a la, i bena (sara) sɔrɔ a bɛɛ la ani i tɛna kojugu (tiɲɛ).

لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ

lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

(Aw be min sara) o ye fantanw ta ye, minw be bali (u ka jijali la jihadi kosɔn) Ala sira kan, fɔɔ u tɛ se ka jijali kɛ dugukolo kan; (mɔgɔ wɛrɛw) minw t’a lɔn, u b’a miiri k’olu ye nafolotigiw ye sabu u b’u yɛrɛ kɔlɔsi (ka bɔ delili ma). E (Muhamadu) b’u lɔn u ka jogow fɛ, u tɛ fanga ɲini mɔgɔ wɛrɛw fɛ. I ka nafolo ɲuman o nafolo don, tiɲɛ na, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum bil-laili wan-nahāri sirraw wa ‘alāniyatan falahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Minw b’u ka nafolo tiɲɛ suu ni tile (dogo la walima kɛnɛ kan), olu ka sara bena sɔrɔ u Matigi fɛ. Siranya t’u la ani u tɛ dusukasi.

اَلَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ الرِّبٰوا لَا يَقُوْمُوْنَ اِلَّا كَمَا يَقُوْمُ الَّذِيْ يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطٰنُ مِنَ الْمَسِّۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْٓا اِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبٰواۘ وَاَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبٰواۗ فَمَنْ جَاۤءَهٗ مَوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ فَانْتَهٰى فَلَهٗ مَا سَلَفَۗ وَاَمْرُهٗٓ اِلَى اللّٰهِ ۗ وَمَنْ عَادَ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

allażīna ya'kulūnar-ribā lā yaqūmūna illā kamā yaqūmul-lażī yatakhabbaṭuhusy-syaiṭānu minal-mass(i), żālika bi'annahum qālū innamal-bai‘u miṡlur-ribā, wa aḥallallāhul-bai‘a wa ḥarramar-ribā, faman jā'ahū mau‘iẓatum mir rabbihī fantahā falahū mā salaf(a), wa amruhū ilallāh(i), wa man ‘āda fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Mɔgɔ minw be tɔnɔ sɔrɔ, olu tɛ se ka lɔ nka u be komi jinaw be minw na sabu u ye fatɔw ye. O be kɛ sabu u b’a fɔ ko sanni ni feereli ye tɔnɔ ye. Hali ni Ala ye sanni ni feereli daga, ka tɔnɔ bali. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye lasɔmini sɔrɔ a Matigi fɛ, ka sɔrɔ k’a lalɔ, o tuma na, a tun ye min sɔrɔ ka kɔn, o be kɛ ale ta ye, a ka baara (o be) Ala bolo. Ni min ka segi a kan, o tuma na, olugu le ye jahanama sigibagaw ye, o bɛna to yen abada.

يَمْحَقُ اللّٰهُ الرِّبٰوا وَيُرْبِى الصَّدَقٰتِ ۗ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ اَثِيْمٍ

yamḥaqullāhur-ribā wa yurbiṣ-ṣadaqāt(i), wallāhu lā yuḥibbu kulla kaffārin aṡīm(in).

Ala be tɔnɔ ban, ka saraka bonya. Mɔgɔ o mɔgɔ be to kafiri la, ka yɛlɛma jurumun na, o tigi man di Ala ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Tiɲɛ na, mɔgɔ minw lara a la, ka koɲuman kɛ, ka delili kɛ, ka zaka sara, olu ka sara bena sɔrɔ u Matigi fɛ. Siranya t’u la ani u tɛ dusukasi.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَذَرُوْا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبٰوٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa żarū mā baqiya minar-ribā in kuntum mu'minīn(a).

Aw larabagaw! Aw ye siran Ala ɲɛ, ka tɔnɔ tɔ to yen (min ma lajɛn) n’aw ye limaniyabaga ye.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَأْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ وَاِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَلَا تُظْلَمُوْنَ

fa'illam taf‘alū fa'żanū biḥarbim minallāhi wa rasūlih(ī), wa in tubtum falakum ru'ūsu amwālikum, lā taẓlimūna wa lā tuẓlamūn(a).

N’aw m’o kɛ, aw ka kɛlɛ fɔ ka bɔ Ala n’a ka ciden fɛ. Nka n’i nimisara, o tuma na, i ka ɲi k’i ka nafolo kunba sɔrɔ. I ma kojugu kɛ (juguya) ani i ma kojugu (juguya).

وَاِنْ كَانَ ذُوْ عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ اِلٰى مَيْسَرَةٍ ۗ وَاَنْ تَصَدَّقُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa in kāna żū ‘usratin fanaẓiratun ilā maisarah(tin), wa an taṣaddaqū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Ani ni (juru be mɔgɔ min na) gɛlɛya la, o tuma na, aw ka wagati dɔ di a ma fɔɔ a ka lafiya sɔrɔ. N’i ​​be sarakabɔ, o ka fisa i ma, n’i tun b’a lɔn.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا تُرْجَعُوْنَ فِيْهِ اِلَى اللّٰهِ ۗثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ ࣖ

wattaqū yauman turja‘ūna fīhi ilallāh(i), ṡumma tuwaffā kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

Aw bɛɛ bɛna segi ka na Ala fɛ lon min na, aw ye siran o ɲa. O tuma na, mɔgɔ kelen kelen bɛɛ bena sara dafanin sɔrɔ ka kɛɲɛ n’a ka kɛwalew ye, u tɛna tilenbaliya (tɔɔrɔ) kɛ u la.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوْهُۗ وَلْيَكْتُبْ بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِالْعَدْلِۖ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ اَنْ يَّكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّٰهُ فَلْيَكْتُبْۚ وَلْيُمْلِلِ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْـًٔاۗ فَاِنْ كَانَ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيْهًا اَوْ ضَعِيْفًا اَوْ لَا يَسْتَطِيْعُ اَنْ يُّمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهٗ بِالْعَدْلِۗ وَاسْتَشْهِدُوْا شَهِيْدَيْنِ مِنْ رِّجَالِكُمْۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُوْنَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَّامْرَاَتٰنِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَۤاءِ اَنْ تَضِلَّ اِحْدٰىهُمَا فَتُذَكِّرَ اِحْدٰىهُمَا الْاُخْرٰىۗ وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَۤاءُ اِذَا مَا دُعُوْا ۗ وَلَا تَسْـَٔمُوْٓا اَنْ تَكْتُبُوْهُ صَغِيْرًا اَوْ كَبِيْرًا اِلٰٓى اَجَلِهٖۗ ذٰلِكُمْ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ وَاَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَاَدْنٰىٓ اَلَّا تَرْتَابُوْٓا اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيْرُوْنَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَلَّا تَكْتُبُوْهَاۗ وَاَشْهِدُوْٓا اِذَا تَبَايَعْتُمْ ۖ وَلَا يُضَاۤرَّ كَاتِبٌ وَّلَا شَهِيْدٌ ەۗ وَاِنْ تَفْعَلُوْا فَاِنَّهٗ فُسُوْقٌۢ بِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّٰهُ ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā tadāyantum bidainin ilā ajalim musamman faktubūh(u), walyaktub bainakum kātibum bil-‘adl(i), wa lā ya'ba kātibun ay yaktuba kamā ‘allamahullāhu falyaktub, walyumlilil-lażī ‘alaihil-ḥaqqu walyattaqillāha rabbahū wa lā yabkhas minhu syai'ā(n), fa'in kānal-lażī ‘alaihil-ḥaqqu safīhan au ḍa‘īfan au lā yastaṭī‘u ay yumilla huwa falyumlil waliyyuhū bil-‘adl(i), wastasyhidū syahīdaini mir rijāliūkum, fa'illam yakūnā rajulaini farajuluw wamra'atāni mimman tarḍauna minasy-syuhadā'i an taḍilla iḥdāhumā fatużakkira iḥdāhumal-ukhrā, wa lā ya'basy-syuhadā'u iżā mā du‘ū, wa lā tas'amū an taktubūhu ṣagīran au kabīran ilā ajalih(ī), żālikum aqsaṭu ‘indallāhi wa aqwamu lisy-syahādati wa adnā allā tartābū illā an takūna tijāratan ḥāḍiratan tudīrūnahā bainakum falaisa ‘alaikum junāḥun allā taktubūhā, wa asyhidū iżā tabāya‘tum, wa lā yuḍārra kātibuw wa lā syahīd(un), wa in taf‘alū fa'innahū fusūqum bikum, wattaqullāh(a), wa yu‘allimukumullāh(u), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Aw larabagaw! N’i ​​ka juru n’i ka ɲi ka min sara wagati dɔ kɔnɔ, i ka ɲi k’o sɛbɛ. Aw cɛ ra, sɛbɛrikɛbaga dɔ k’a sɛbɛ ka ɲa. Sɛbɛnnikɛla kana ban k’a sɛbɛn i n’a fɔ Ala y’a kalan cogo min na, o la, a k’a sɛbɛn. Mɔgɔ min ka kan ka juru don a la, o tigi k’a sɛbɛ, a ka siran Ala ɲɛ, a Matigi, a kana foyi bɔ a la. Ni jurudonbaga ye mɔgɔ ye min hakili tɛ walima min barika ka dɔgɔ (a cogoya la), walima min tɛ se k’a yɛrɛ dicte, o tuma na, a to a ladonbaga k’a dicte ka ɲɛ. Aw ye seereya kɛ ni cɛ fla ye aw cɛ ra. Ni cɛ fila (seere) tɛ yen, o tuma na (a be se ka kɛ) cɛɛ ni muso fila ye i be mɔgɔ minw fɛ ka bɔ seere (minw be yen), walisa ni kelen ɲinɛna, tɔ kelen k’a hakili jigi. Ani, kana a to seerew ka ban n’u y’u weele. Ani, kana sɛgɛ k’a sɛbɛ, wagati laban kama, (juru) ka dɔgɔ wo, a ka bon wo. O ye tilenninya ye ka tɛmɛ Ala ɲɛɛ kɔrɔ, min be se ka seereya sabati ka tɛmɛ, min ka surun sigasigali ma, fo n’a ye wari jago ye min be kɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ, o tuma na, jurumu tɛ aw la n’aw m’o sɛbɛ. Ni aw bɛ fiyeereri kɛra, aw ye seerew ɲini, aw kana ko gbɛlɛya sɛbɛrikɛbaga ni seerew ma. N’i ​​y’o kɛ, o tuma na, tiɲɛn na, o ye koo jugu ye i fɛ. Aw ye siran Ala ɲɛ, Ala b’aw kalan, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.

۞ وَاِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّلَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ ۗفَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِى اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَۗ وَمَنْ يَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗٓ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ ࣖ

wa in kuntum ‘alā safariw wa lam tajidū kātiban fa riḥānum maqbūḍah(tun), fa'in amina ba‘ḍukum ba‘ḍan falyu'addil-lażi'tumina amānatahū walyattaqillāha rabbah(ū), wa lā taktumusy syahādah(ta), wa may yaktumhā fa'innahū āṡimun qalbuh(ū), wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).

Ani n’i ma sɛbɛrikɛla sɔrɔ i ka tagama na, o tuma na, i ka kan ka garanti sɔrɔ. Nka, ni aw dɔw lara tɔw la, lanaya be mɔgɔ minw na, u k’u ka cikan (juru) dafa, u ka siran Ala ɲɛ, u Matigi. Ani, kana i ka seereya dogo, bari mɔgɔ o mɔgɔ b’a dogo, tiɲɛ na, o tigi dusukun nɔgɔnin lo (jurumukɛla). Aw bɛ min kɛ, Ala bɛ o bɛɛ lɔn.

لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗ وَاِنْ تُبْدُوْا مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ اَوْ تُخْفُوْهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللّٰهُ ۗ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa in tubdū mā fī anfusikum au tukhfūhu yuḥāsibkum bihillāh(u), fayagfiru limay yasyā'u wa yu‘ażżibu may yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Fɛɛn o fɛɛn be sankolow la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye. N’i ​​ye min b’i dusukun na, walima n’i ye min dogo, n’i y’o yira, siga t’a la, Ala bena o jati (o kɛwale koo la) i ye. A b’a fɛ ka min yafa, a b’a ɲangi. Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.

اٰمَنَ الرَّسُوْلُ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مِنْ رَّبِّهٖ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ كُلٌّ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖۗ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْ رُّسُلِهٖ ۗ وَقَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

Āmanar-rasūlu bimā unzila ilaihi mir rabbihī wal-mu'minūn(a), kullun āmana billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulih(ī), lā nufarriqu baina aḥadim mir rusulih(ī), wa qālū sami‘nā wa aṭa‘nā, gufrānaka rabbanā wa ilaikal-maṣīr(u).

Ciden (Muhamadu) lara min na, min jigira a ma (Akurana) ka bɔ a Matigi fɛ, lanabagaw fana lara o la. Bɛɛ lara Ala la, n'a ka mɛlɛkɛw la, n'a ka kitabuw n'a ka cidenw na. (O ko) «An tɛ danfara si don a ka cidenw ni ɲɔgɔn cɛ.» O ko: «An y’a mɛn, an y’a mɛn, yafa an ma, an Matigi, an kɔsegira i fɛ.»

لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا ۗ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ اِنْ نَّسِيْنَآ اَوْ اَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ اِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهٗ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهٖۚ وَاعْفُ عَنَّاۗ وَاغْفِرْ لَنَاۗ وَارْحَمْنَا ۗ اَنْتَ مَوْلٰىنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

lā yukallifullāhu nafsan illā wus‘ahā, lahā mā kasabat wa ‘alaihā maktasabat, rabbanā lā tu'ākhiżnā in nasīnā au akhṭa'nā, rabbanā wa lā taḥmil ‘alainā iṣran kamā ḥamaltahū ‘alal-lażīna min qablinā, rabbanā wa lā tuḥammilnā mā lā ṭāqata lanā bih(ī), wa‘fu ‘annā, wagfir lanā, warḥamnā, anta maulānā fanṣurnā ‘alal qaumil-kāfirīn(a).

Ala tɛ doni bila mɔgɔ kan fɔɔ ka kɛɲɛ n’a seko ye. A be (sara) sɔrɔ (ɲumanya) la a be min kɛ ani a be (tɔɔrɔ) sɔrɔ a be (juguman) min kɛ. (U ye delili kɛ): "E an Matigi, kana an ɲangi n'an ɲinɛna walima n'an filila. E an Matigi, kana doni girinman bila an kan i n'a fɔ i tun ye min bila an ɲɛfɛ. E an Matigi, an tɛ se ka min muɲu, kana o di an ma. Yafa an ma, yafa an ma, ka hinu an na. E lo ye an ɲɛda latangabaga ye, o la, an dɛmɛ."