Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Kurani ani Hadisi
(Islam kɛrɛnkɛrɛn)

Q.S Al-An'am (اَلْأَنْعَام) - 165 Vɛrise hakɛ

(Foro bɛgɛnw)

Qari

Murottal Audio

1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمٰتِ وَالنُّوْرَ ەۗ ثُمَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

al-ḥamdu lillāhil-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa ja‘alaẓ-ẓulumāti wan-nūr(a), ṡummal-lażīna kafarū birabbihim ya‘dilūn(a).

Ala ka tanu, ale min ye sankolow ni dugukolo dan, ka dibi ni yeelen dan, o bɛɛ n’a ta, kafiriw bele b’u ka Matigi jɛɲɔgɔnya kɛ.


2

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰٓى اَجَلًا ۗوَاَجَلٌ مُّسَمًّى عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ

huwal-lażī khalaqakum min ṭīnin ṡumma qaḍā ajalā(n), wa ajalum musamman ‘indahū ṡumma antum tamtarūn(a).

Ale lo y’i dan ni bɔgɔ ye, o kɔ, a ye ajal (i ka saya) sigi, ani wagati dantigɛnin dɔ, ale kelen lo b’o lɔn. Nka, i bele be sigasiga o la.


3

وَهُوَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَفِى الْاَرْضِۗ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُوْنَ

wa huwallāhu fis-samāwāti wa fil-arḍ(i), ya‘lamu sirrakum wa jahrakum wa ya‘lamu mā taksibūn(a).

Ani, ale lo ye Ala ye (min be bato), sankolow ni dugukolo kan; I be min dogo ani i be min fɔ, a b’o lɔn ani i be min kɛ, a b’o lɔn.


4

وَمَا تَأْتِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ مِّنْ اٰيٰتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

wa mā ta'tīhim min āyatim min āyāti rabbihim illā kānū ‘anhā mu‘riḍīn(a).

Ani vɛrise o vɛrise ka bɔ Ala ka vɛrisew la min be se u ma (kafiriw), u b’o sɔsɔ tuma bɛɛ.


5

فَقَدْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۗ فَسَوْفَ يَأْتِيْهِمْ اَنْۢبـٰۤؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

faqad każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fa saufa ya'tīhim ambā'u mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Tiɲɛ na, u ye tiɲɛ (alikurana) sɔsɔ tuma min na a nana u fɛ, o la, siniɲɛsigi la, u tun be yɛlɛko minw kɛ tuma bɛɛ, kibaroya (tiɲɛ) bena na u fɛ.


6

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Yala o m’a kɔrɔsi ko an ye bɔnsɔn hakɛ min halaki ka kɔn o ɲɛ, hali ni (o bɔnsɔnw) an y’u lɔyɔrɔ sigi dugukolo kan, o ye sabatili ye, an ma deli ka min di aw ma wa? An ye sanjiba bɔn u kan, ka bajiw woyo u jukɔrɔ, o kɔ, an y’u halaki o yɛrɛ ka jurumunw kosɔn, ka bɔnsɔn wɛrɛ dan o bɔnsɔn kɔ.


7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتٰبًا فِيْ قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوْهُ بِاَيْدِيْهِمْ لَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa lau nazzalnā ‘alaika kitāban fī qirṭāsin fa lamasūhu bi'aidīhim laqālal-lażīna kafarū in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Ni an tun ye sɛbɛri ci i ma (Muhamadu) sɛbɛ kan, janko u k’a minɛ u yɛrɛ bolo, kafiriw tun b’a fɔ ko: «Nin tɛ foyi ye ni jinamoriya yɛrɛ yɛrɛ tɛ.»


8

وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۗوَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ

wa qālū lau lā unzila ‘alaihi malak(un), wa lau anzalnā malakal laquḍiyal-amru ṡumma lā yunẓarūn(a).

O ko: «Mun kosɔn mɛlɛkɛ ma jigi a fɛ (Muhamadu)?» N’an ye mɛlɛkɛ dɔ jigi (a fɛ), tiɲɛ na, koo tun bena ban, nka u tun tɛna wagati dɔɔni di u ma.


9

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنٰهُ رَجُلًا وَّلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَّا يَلْبِسُوْنَ

wa lau ja‘alnāhu malakal laja‘alnāhu rajulaw wa lalabasnā ‘alaihim mā yalbisūn(a).

Ni an tun ye o ciden kɛ mɛlɛkɛ ye, an tun b’a kɛ mɔgɔ ye, ani (o cogo la) an tun b’a to u be to ka sigasiga i n’a fɔ u be sigasiga cogo min na sisan.


10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Ani tiɲɛ na, ciden dɔw minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (Muhamadu) ɲɛ, u y’u lɔgɔbɔ, fɔɔ minw tun b’u lɔgɔbɔ u ka yɛlɛko jaabi la, ɲangili jigira olu kan.


11

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw ye dugukolo sɛgɛsɛgɛ, o kɔ, aw ye galontigɛlaw laban ye min ye.»


12

قُلْ لِّمَنْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلْ لِّلّٰهِ ۗ كَتَبَ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِۗ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

qul limam mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), qul lillāh(i), kataba ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Fɛɛn minw be sankolow ni dugukolo kan, olu ye jɔn ta ye?» A fɔ ko: “Ala ta lo.” A ka makari (cogoya) sigi a yɛrɛ kɔnɔ. Tiɲɛ na, a bena aw lajɛn sukununi loon na, siga t’a la. Minw b’u yɛrɛ tɔɔrɔ, olu tɛ la a la.


13

۞ وَلَهٗ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۗوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa lahū mā sakana fil-laili wan-nahār(i), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Fɛɛn o fɛɛn be yen suu ni tilefɛ, o bɛɛ ye ale ta ye. Ani, ale lo be koo bɛɛ mɛn, a be koo bɛɛ lɔn.


14

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul agairallāhi attakhiżu waliyyan fāṭiris-samāwāti wal-arḍi wa huwa yuṭ‘imu wa lā yuṭ‘am(u), qul innī umirtu an akūna awwala man aslama wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Yala ne bɛna latangabaga wɛrɛ ta min tɛ Ala ye, min ka sankolow ni dugukolo dan, hali ni a bɛ balo, k’a sɔrɔ a tɛ balo wa?» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, yamaruya dira ne ma ko ne ka kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye ka kolo (Ala ma), ne kana don musiriw ka jɛnkulu kɔnɔ abada.»


15

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, ne be siran loonba ɲangili ɲɛ, ni ne ma mɛnni kɛ n’ Matigi fɛ.»


16

مَنْ يُّصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمَهٗ ۗوَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِيْنُ

may yuṣraf ‘anhu yauma'iżin faqad raḥimah(ū), wa żālikal-fauzul-mubīn(u).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ mabɔ ɲangili la a yɛrɛ kan o loon na, tiɲɛ na, Ala ye hinu kɛ o tigi la. Ani, o lo ye see sɔrɔli yɛrɛ yɛrɛ ye.


17

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗٓ اِلَّا هُوَ ۗوَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yamsaska bikhairin fa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ni Ala ye balawo dɔ lase i ma, mɔgɔ si tɛ se k’o bɔ yen fɔɔ ale kelen. Ani, n’a nana ni ɲuman ye aw fɛ, o tuma na, a ka sebagaya be fɛɛn bɛɛ kan.


18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādih(ī), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ani, ale lo ye fanga sɔrɔ a ka baaradenw kan. Hakilitigi lo, a be koo bɛɛ lɔn.


19

قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً ۗ قُلِ اللّٰهُ ۗشَهِيْدٌۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۢ بَلَغَ ۗ اَىِٕنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰىۗ قُلْ لَّآ اَشْهَدُ ۚ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

qul ayyu syai'in akbaru syahādah(tan), qulillāhu syahīdum bainī wa bainakum, wa ūḥiya ilayya hāżal-qur'ānu li'unżirakum bihī wa man balag(a), a'innakum latasyhadūna anna ma‘allāhi ālihatan ukhrā, qul lā asyhad(u), qul innamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa innanī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Jɔn ka seereya barika ka bon?» A fɔ ko: "Ala, ale lo ye seere ye ne ni aw cɛ. Nin alikurana jigira ne ma walisa ne ka lasɔmini kɛ aw ye ani minw be na (alikurana a ma). Yala aw be se ka seereya kɛ tiɲɛn na ko ala wɛrɛw be yen Ala fɛ wa?" A fɔ ko: «Ne tɛ se ka seereya kɛ.» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, ale kelenpe le ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye, ne hɔɔrɔnyanin lo fɛɛn o fɛɛn na aw be min jɛn (ni Ala) ye.»


20

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْۘ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

al-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

An ye kitabu di minw ma, u b’a lɔn (Muhamadu) i n’a fɔ u b’u yɛrɛ denw lɔn cogo min na. Minw b’u yɛrɛ tɔɔrɔ, olu tɛ la Ala la.


21

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Mɔgɔ min be galon tigɛ Ala kan, walima min be sɔsɔli kɛ Ala ka kumaw na, jɔn lo ye tilenbaliyako ye? Tiɲɛn na, mɔgɔ tilenbaliw tɛ ni kunnadiya ye.


22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَيْنَ شُرَكَاۤؤُكُمُ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma naḥsyuruhum jamī‘an ṡumma naqūlu lil-lażīna asyrakū aina syurakā'ukumul-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Ani (aw hakili to a la), loon min na an y'u bɛɛ lajɛn, an y'a fɔ Ala ka jɛnɲɔgɔnw ye ko: «Aw tun b'a miiri ko aw ka ala minw ye (an ka jɛnɲɔgɔnw) ye, olu be min?»


23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ اِلَّآ اَنْ قَالُوْا وَاللّٰهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِيْنَ

Ṡumma lam takun fitnatuhum illā an qālū wallāhi rabbinā mā kunnā musyrikīn(a).

O kɔ, u ma ngalon jaabi, fɔɔ k’a fɔ ko: «Ala, an Matigi, an tɛ jɛn ni Ala ye.»


24

اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

unẓur kaifa każabū ‘alā anfusihim wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

A filɛ u be ngalon tigɛra u yɛrɛ la cogo min na. Ani, u tun be batoli min dan fɔlɔ la, o bena tunu u la.


25

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

O la, mɔgɔ dɔw be yen minw b’i ka (Muhamadu) ka kalan lamɛn, an y’u dusukunw datugu (walisa u kana) a faamu, u tulo datugunin lo. Hali n’u ye tagamasiɲɛw bɛɛ ye (tiɲɛ na), u tun tɛna la a la hali bi. O la, n'u nana i fɛ k'i sɔsɔ, kafiriw b'a fɔ ko: «Nin (alikurana) tɛ foyi ye ni mɔgɔ kɔrɔw ka nsiirin tɛ.»


26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْـَٔوْنَ عَنْهُ ۚوَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa hum yanhauna ‘anhu wa yan'auna ‘anh(u), wa iy yuhlikūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Ani u be (mɔgɔ wɛrɛw) bali ka (alikurana) lamɛn ani u yɛrɛ b’u yɛrɛ mabɔ a la, ani u b’u yɛrɛ halaki dɔrɔn, k’a sɔrɔ u t’a lɔn.


27

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلَى النَّارِ فَقَالُوْا يٰلَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِاٰيٰتِ رَبِّنَا وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alan-nāsi fa qālū yā laitanā nuraddu wa lā nukażżiba bi'āyāti rabbinā wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Ni aw (Muhamadu) y’a ye tuma min na u nana jahanama kɔnɔ, u ko: “N’an tun segira (duniɲa kɔnɔ), siga t’a la, an tun tɛna an Matigi ka ayataw sɔsɔ, ka kɛ lanabagaw ye.”


28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَّا كَانُوْا يُخْفُوْنَ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَوْ رُدُّوْا لَعَادُوْا لِمَا نُهُوْا عَنْهُ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

bal badā lahum mā kānū yukhfūna min qabl(u), wa lau ruddū la‘ādū limā nuhū ‘anhu wa innahum lakāżibūn(a).

Nka (tiɲɛn na) u tun ye juguman min dogo fɔlɔ, o y’o yira u fɛ. N’u tun kɔsegira duniɲa kɔnɔ, siga t’a la, u tun balila ka min kɛ, u tun bena segi o lo kan. Tiɲɛn na, u ye ngalontigɛlaw lo ye.


29

وَقَالُوْٓا اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

wa qālū in hiya illā ḥayātunad-dun-yā wa mā naḥnu bimab‘ūṡīn(a).

Ani tiɲɛ na, u bena a fɔ (o fana) ko: “Ɲɛnamaya be diɲɛ dɔrɔn kɔnɔ, an tɛna kunu.”


30

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلٰى رَبِّهِمْ ۗ قَالَ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗقَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alā rabbihim, qāla alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Ani n’i (Muhamadu) y’a ye tuma min na u nana n’u ye u ka Matigi ɲɛfɛ (i tun bena koo dɔ ye min be mɔgɔ dusukun sɔrɔ). A ko: «Yala nin (kununi) tɛ tiɲɛ ye wa?» U y'a jaabi ko: «Tiɲɛ lo, an Matigi barika la.» A ko: «Aw ye nin ɲangili nɛnɛ, sabu aw tun banna a ra fɔlɔ.»


31

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ اللّٰهِ ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوْا يٰحَسْرَتَنَا عَلٰى مَا فَرَّطْنَا فِيْهَاۙ وَهُمْ يَحْمِلُوْنَ اَوْزَارَهُمْ عَلٰى ظُهُوْرِهِمْۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ

qad khasiral-lażīna każżabū biliqā'illāh(i), ḥattā iżā jā'athumus-sā‘atu bagtatan qālū yā ḥasratanā ‘alā mā farraṭnā fīhā, wa hum yaḥmilūna auzārahum ‘alā ẓuhūrihim, alā sā'a mā yazirūn(a).

Minw be ban ka Ala kunbɛn, o ye bɔnɛba ye olu fɛ; o ra, ni lɛrɛ sera o ma yɔrɔnin kelen, o b’a fɔ ko: «An nimisara kosɔbɛ an ka lɛrɛ ko la, k’a sɔrɔ o bɛ o ta jurumunw ta o kɔ kan.» U ye koo jugu min muɲu .


32

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Ani, duniɲa ka ɲɛnamaya ye tulonw ni ɲɛnagwɛkow dɔrɔn lo ye. O wagati la, saya jamana ka fisa ni Ala batobagaw ye tiɲɛn na. Aw m'a faamu wa?


33

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).

Tiɲɛ na, an b’a lɔn k’u be min fɔ, o b’i (Muhamadu) dusukasi, (i kana nisɔngoya) bari tiɲɛ na, u tɛ ngalon tigɛra i la, nka mɔgɔ tilenbaliw be Ala ka ayataw sɔsɔra.


34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Tiɲɛ na, cidenw minw tun be yen ka kɔn aw ɲɛ, u ye ngalon tigɛ u la, nka u ye muɲu galonw ni tɔɔrɔw la, fɔɔ ka taga se an ka dɛmɛ ma. Ani foyi tɛ se ka Ala ka kumaw (latigɛw) yɛlɛma. Tiɲɛ na, cidenw ka kuma dɔ sera aw ma.


35

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).

Ani n’u ka kɔsegi ka gwɛlɛ i ma (Muhamadu), o tuma na n’i be se ka dingɛ dɔ kɛ dugukolo kan walima ka yɛlɛyɛlɛnan dɔ kɛ ka taga sankolo la o tuma na i be se ka kabako dɔ lase u ma, (o tuma na, i k’o kɛ). Ni Ala tun b’a fɛ, a tun b’a to u bɛɛ be tugu cikanw kɔ, o la, i man kan ka kɛ nalomanw cɛma abada.


36

۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).

Minw be mɛnni kɛ, olu dɔrɔn lo be mɛnni kɛ (Ala ka welekan), ani minw sara, Ala bena kunu kɔfɛ, o kɔ, u bena segi ale ma.


37

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū lau lā nuzzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha qādirun ‘alā ay yunazzila āyataw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Olu (mushiriw) ko: «Mun na kabako dɔ ma jigi a kan (Muhamadu) ka bɔ a Matigi fɛ?» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala be se ka kabako jigi, nga u fanba m'a lɔn.»


38

وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ

wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).

Ani bɛgɛn kelen tɛ dugukolo kan, kɔnɔ kelen tɛ yen min be pan n’a kaman fila ye, nka u bɛɛ ye mɔgɔw ye (o fana) i n’a fɔ ele. An ye foyi to kitabu kɔnɔ, o kɔ, u bena lajɛn Ala fɛ.


39

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا صُمٌّ وَّبُكْمٌ فِى الظُّلُمٰتِۗ مَنْ يَّشَاِ اللّٰهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَّشَأْ يَجْعَلْهُ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā ṣummuw wa bukmun fiẓ-ẓulumāt(i), may yasya'illāhu yuḍlilhu wa may yasya' yaj‘alhu ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Minw be sɔsɔli kɛ an ka ayataw la, olu ye tulogwerenw ye, bobow ani dibibaw kɔnɔ. Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ (ka mɔgɔ min tunu), siga t’a la, a bena o tigi lafili. Ni mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka Ala bila sira kan, siga t’a la, a bena o tigi bila sira tilennin kan.


40

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَۚ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi au atatkumus-sā‘atu agairallāhi tad‘ūn(a), in kuntum ṣādiqīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «A’ y’a ɲɛfɔ ne ye ni Ala ka tɔɔrɔ sera aw ma, walima ni lahara loon sera aw ma, ni aw bɛna (ala wɛrɛw) weele minw tɛ Ala ye, ni aw ye tiɲɛ fɔbagaw ye!»


41

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَاۤءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ ࣖ

bal iyyāhu tad‘ūna fa yaksyifu mā tad‘ūna ilaihi in syā'a wa tansauna mā tusyrikūn(a).

(Ɔn ɔn), i be dɛmɛ ɲini ale dɔrɔn lo fɛ. N’a sɔnna, aw be min ɲini a fɛ, a bena o bɔ yen, aw be min fara ɲɔgɔn kan, aw b’o to yen.


42

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Tiɲɛ na, an ye (cidenw) ci ka taga mɔgɔw fɛ minw tun be yen ka kɔn aw ɲɛ, o kɔ, an y’u tɔɔrɔ ni fantanya ni tɔɔrɔ ye, walisa u ka se ka Ala deli ni majigilenya ye.


43

فَلَوْلَآ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falau lā iż jā'ahum ba'sunā taḍarra‘ū wa lākin qasat qulūbuhum wa zayyana lahumusy-syaiṭānu mā kānū ya‘malūn(a).

Nka mun na u ma (Ala) delili kɛ ni majigilenya ye k’a sɔrɔ An ka tɔɔrɔ nana u kan? Tiɲɛn na, u dusukunw gwɛlɛyara ani u be min kɛ tuma bɛɛ, Sutana y’a kɛ o cɛ ka ɲi u ɲɛɛ na.


44

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍۗ حَتّٰٓى اِذَا فَرِحُوْا بِمَآ اُوْتُوْٓا اَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُّبْلِسُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī fataḥnā ‘alaihim abwāba kulli syai'(in), ḥattā iżā fariḥū bimā ūtū akhażnāhum bagtatan fa iżā hum mublisūn(a).

O la, lasɔmini min tun dira u ma, u ɲinɛna o kɔ tuma min na, an ye (diya) daa bɛɛ yɛlɛ u ye. O la, min tun dira u ma, u nisɔndiyanin lo tuma min na, an y’u tɔɔrɔ yɔrɔnin kelen, o la, o wagati la, u y’u makumu jigitigɛ la.


45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۗ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

fa quṭi‘a dābirul-qaumil-lażīna ẓalamū, wal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

O ra, o mɔgɔ tilenbaliw halakira ka taga se fɔ o ju ra. Tandoli bɛɛ ye Ala ta ye, min ye diɲɛ bɛɛ Matigi ye.


46

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «A ɲɛfɔ ne ye ni Ala y’i ka mɛnni n’i ka yeli bɔ i la, k’i dusukun datugu, ala wɛrɛ ye jɔn ye ni Ala tɛ, min be se k’u lase i ma?» Aw k’a kɔrɔsi, an tun b’an ka sebagaya tagamasiɲɛw ɲɛfɔra u ye cogo min na siɲɛ caaman, nka u tun be to ka kɔsegi.


47

قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «I k’a ɲɛfɔ ne ye ni Ala ka ɲangili nana i kan yɔrɔnin kelen walima kɛnɛ kan, o tuma na, yala mɔgɔ dɔ be yen (Ala) bena min halaki ni kojugukɛlaw tɛ wa?»


48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), faman āmana wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

An tun ka cira minw ci, olugu tun ye kibaro diimanw fɔ, ka mɔgɔw lasɔmi. Ni mɔgɔ o mɔgɔ lara a la, ka yɛlɛma don, siranya tɛ o la, o ti dusukasi.


49

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā yamassuhumul-‘ażābu bimā kānū yafsuqūn(a).

Minw be an ka vɛrisew sɔsɔ, olu bena ɲangili sɔrɔ sabu u be koo juguw kɛ tuma bɛɛ (jurumu).


50

قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ne m'a fɔ aw ye ko Ala ka nafolo be ne fɛ, ne ma fɛn yebali lɔn ani ne ma (walima) a fɔ aw ye ko ne ye mɛlɛkɛ ye. Ne tugura min jigira ne ma, o dɔrɔn lo kɔ." A fɔ ko: "Yala fiyentɔw ni yelikɛlaw ye kelen ye wa? Yala aw ma miiri (o) la wa?"


51

وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa anżir bihil-lażīna yakhāfūna ay yuḥsyarū ilā rabbihim laisa lahum min dūnihī waliyyuw wa lā syafī‘ul la‘allahum yattaqūn(a).

Minw be siranna k’u lajɛn u ka Matigi ɲɛfɛ (lakunuya loon na), i k’olu lasɔmi n’o ye (alikurana), ko latangabaga wala delilikɛla (dɛmɛbaga) tɛ yen ni Ala tɛ, walisa u ka se ka Alako sɔrɔ.


52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ ۗمَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِّنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُوْنَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa lā taṭrudil-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhah(ū), mā ‘alaika min ḥisābihim min syai'iw wa mā min ḥisābika ‘alaihim min syai'in fa taṭrudahum fa takūna minaẓ-ẓālimīn(a).

Minw bɛ o Matigi daari sɔgɔma ni wula fɛ, i kana olugu gbɛn, o jigi bɛ a diya kan. I t’u ka kɛwalew jalaki hali dɔɔni ani u fana t’i ka kɛwalew jalaki hali dɔɔni, o lo kama i (jo be yen) k’u gwɛn, walisa i ka kɛ kojugukɛlaw cɛma.


53

وَكَذٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِّيَقُوْلُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنْۢ بَيْنِنَاۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِالشّٰكِرِيْنَ

wa każālika fatannā ba‘ḍahum biba‘ḍil liyaqūlū ahā'ulā'i mannallāhu ‘alaihim mim baininā, alaisallāhu bi'a‘lama bisy-syākirīn(a).

O cogo ra, an ka o dɔw (nafolotigiw) kɔrɔbɔ ni dɔw ye (fantanw), janko o (nafolotigiw) k’a fɔ ko: «Yala nin ye mɔgɔ sugu ye an cɛ ra, Ala ka nɛɛma kɛ min ye wa?» (Ala ko): «Yala Ala tɛ mɔgɔ minw barikada (A ye) lɔn ka tɛmɛ olu kan wa?»


54

وَاِذَا جَاۤءَكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِنَا فَقُلْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَۙ اَنَّهٗ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوْۤءًاۢ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَصْلَحَ فَاَنَّهٗ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iżā jā'akal-lażīna yu'minūna bi'āyātinā fa qul salāmun ‘alaikum kataba rabbukum ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), annahū man ‘amila minkum sū'am bijahālatin ṡumma tāba mim ba‘dihī wa aṣlaḥa fa annahū gafūrur raḥīm(un).

Ni mɔgɔ minw lara an ka ayataw la, n’u nana i fɛ, i k’a fɔ i ye ko: “Salamun ‘alaikum (i ka kunnadiya).” Aw Matigi ye hinu cogoya sigi a yɛrɛ kɔnɔ, (o ye) mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ aw cɛma kunfinya kosɔn, o kɔfɛ, a nimisara, k’a yɛrɛ fisaya, o tuma na, ale lo ye yafabaga ye, makaribaga ye.


55

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلِتَسْتَبِيْنَ سَبِيْلُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa litastabīna sabīlal-mujrimīn(a).

Ani o cogo la, an ye alikurana yɔrɔw ɲɛfɔ, (walisa Alaɲasiranbagaw ka sira ka ye ka gwɛ) ani jurumunkɛlaw ka sira ka ye ka gwɛ.


56

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗ قُلْ لَّآ اَتَّبِعُ اَهْوَاۤءَكُمْۙ قَدْ ضَلَلْتُ اِذًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

qul innī nuhītu an a‘budal-lażīna tad‘ūna min dūnillāh(i), qul lā attabi‘u ahwā'akum, qad ḍalaltu iżaw wa mā ana minal-muhtadīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw bɛ ala minw bato, Ala kɔ, ne banna o ra.» A fɔ ko: "Ne tɛna tugu i sago kɔ. N'o kɛra, ne bena tunu tiɲɛ na, ne tɛ mɔgɔ minw be bila sira kan, ne tɛ olu dɔ ye."


57

قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ne (be) kunnafoni lakikaw kan (alikurana) ka bɔ ne Matigi fɛ k'a sɔrɔ aw b'o sɔsɔra. Ne ka se tɛ (ka ɲangili jigi) k'a ɲini a fɛ a ka na joona. Ka (sariya) sigi, o ye Ala ka joo dɔrɔn ye. Ale lo be tiɲɛ ɲɛfɔ ani ale lo ye latigɛbaga ɲuman ye."


58

قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ

qul lau anna ‘indī mā tasta‘jilūna bihī laquḍiyal-amru bainī wa bainakum, wallāhu a‘lamu biẓ-ẓālimīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «I be min ɲini (ɲangili) min tun be ne fɛ, o ka na joona, koow bɛɛ tun bena ban ne n’i cɛ.» Ala le ka kojugukɛbagaw lɔn ka ɲa.


59

۞ وَعِنْدَهٗ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ اِلَّا هُوَۗ وَيَعْلَمُ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَّرَقَةٍ اِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِيْ ظُلُمٰتِ الْاَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَّلَا يَابِسٍ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa ‘indahū mafātiḥul-gaibi lā ya‘lamuhā illā huw(a), wa ya‘lamu mā fil-barri wal-baḥr(i), wa mā tasquṭu miw waraqatin illā ya‘lamuhā wa lā ḥabbatin fī ẓulumātil-arḍi wa lā raṭbiw wa lā yābisin illā fī kitābim mubīn(in).

Fɛɛn yebaliw bɛɛ ka konnɛgɛw be ale fɛ; mɔgɔ si tɛ o lɔn ni ale tɛ. Fɛn minw bɛ dugukolo kan, ani kɔgɔji ra, a b’o lɔn. Furuburu kelen tɛ ben a tɛ min lɔn. Dugukolo dibi kɔnɔ, dannifɛn kelen tɛ yen, fɛɛn jiman wala fɛɛn jalen tɛ yen, min ma sɛbɛ kitabu yɛrɛ yɛrɛ kɔnɔ (Lauh Mahfuzh).


60

وَهُوَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ بِالَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيْهِ لِيُقْضٰٓى اَجَلٌ مُّسَمًّىۚ ثُمَّ اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa huwal-lażī yatawaffākum bil-laili wa ya‘lamu mā jaraḥtum bin-nahāri ṡumma yab‘aṡukum fīhi liyuqḍā ajalum musammā(n), ṡumma ilaihi marji‘ukum ṡumma yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Ani, ale lo b’a to aw be sinɔgɔ sufɛ, aw be min kɛ tilefɛ, a b’o lɔn. O kɔ, a b’i kunu tilefɛ walisa k’i ka saan latigɛnin dafa. O kɔ, aw bɛna sekɔ ale ma, o kɔ, aw ka min kɛ, a bɛna o fɔ aw ye.


61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُوْنَ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādihī wa yursilu ‘alaikum ḥafaẓah(tan), ḥattā iżā jā'a aḥadakumul-mautu tawaffathu rusulunā wa hum lā yufarriṭūn(a).

Ani ale lo ye a ka jɔnw bɛɛ marabaga ye pewu, a ye mɛlɛkɛw ci aw ma minw b’aw latanga, walisa ni saya sera aw dɔ la, an ka mɛlɛkɛw k’a niin bɔ a la, u kana u ka baara to yen.


62

ثُمَّ رُدُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّۗ اَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ اَسْرَعُ الْحٰسِبِيْنَ

Ṡumma ruddū ilallāhi maulāhumul-ḥaqq(i), alā lahul-ḥukmu wa huwa asra‘ul-ḥāsibīn(a).

O kɔ, u (Ala sagokɛlaw) kɔsegira Ala ma, u ka kuntigi yɛrɛ yɛrɛ. Aw k’a lɔn ko sariyaw bɛɛ (o loon na) be ale fɛ. Ani, ale lo ye jatebɔ telimanw kɛbaga ye.


63

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Jɔn le bɛ se k’aw kisi kasaara ma dugukolo kan ni baji kan, n’aw bɛ a deli ni majigilenya ye, ni kan ɲuman ye?» (A k'a fɔ ko), "N'a tun y'an kisi nin (kasaara) ma, an tun bena kɛ barikada mɔgɔw ye."


64

قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

qulillāhu yunajjīkum minhā wa min kulli karbin ṡumma antum tusyrikūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ala lo b’aw kisi kasaara ma, ani tɔɔrɔ sifa bɛɛ ma, nka o kɔ, aw be segi ka jɛn n’a ye.»


65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلٰٓى اَنْ يَّبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّنْ فَوْقِكُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِكُمْ اَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَّيُذِيْقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُوْنَ

qul huwal-qādiru ‘alā ay yab‘aṡa ‘alaikum ‘ażābam min fauqikum au min taḥti arjulikum au yalbisakum syiya‘aw wa yużīqa ba‘ḍakum ba'sa ba‘ḍ(in), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti la‘allahum yafqahūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ale lo be se ka ɲangili bila aw kan, ka bɔ sanfɛ walima ka bɔ aw senw jukɔrɔ walima k’aw ɲagami ɲɔgɔn na (kɛlɛ) kuluw kɔnɔ, k’a to aw dɔw be tɔw ka fangafin mɛn.» Aw k’a kɔrɔsi, an be (an ka sebagaya) tagamasiɲɛw ɲɛfɔ cogo min na siɲɛ caaman walisa u k’u faamu.


66

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّۗ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ ۗ

wa każżaba bihī qaumuka wa huwal-ḥaqq(u), qul lastu ‘alaikum biwakīl(in).

Ani i ka mɔgɔw b’o (ɲangili) sɔsɔ hali n’a (ɲangili) ye tiɲɛ ye. A fɔ (Muhamadu) ko: «Ne tɛ aw kuntigi ye.»


67

لِكُلِّ نَبَاٍ مُّسْتَقَرٌّ وَّسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

likulli naba'im mustaqarruw wa saufa ta‘lamūn(a).

Kibaruya o kibaro (min nana ni ciden ye) be kɛ (waati) dɔ la ani kɔfɛ i bena o lɔn.


68

وَاِذَا رَاَيْتَ الَّذِيْنَ يَخُوْضُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖۗ وَاِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطٰنُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرٰى مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa iżā ra'aital-lażīna yakhūḍūna fī āyātinā fa a‘riḍ ‘anhum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), wa immā yunsiyannakasy-syaiṭānu falā taq‘ud ba‘daż-żikrā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

N’i ​​(Muhamadu) ye mɔgɔw ye u be yɛlɛla An ka ayataw la, o tuma na, i k’u to yen fɔɔ u ka taga baro wɛrɛ la. Ani ni Sutana y’a to i ɲinɛna tiɲɛn na (o bali), i hakili jiginin kɔ tugun, kana sigi ni mɔgɔ tilenbaliw ye.


69

وَمَا عَلَى الَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّلٰكِنْ ذِكْرٰى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa mā ‘alal-lażīna yattaqūna min ḥisābihim min syai'iw wa lākin żikrā la‘allahum yattaqūn(a).

Minw ye Alaɲasiranbaga ye, olu tɛ u ka (jurumuw) jalaki hali dɔɔni; nka (wajibiyanin lo) k’u hakili jigi u ka (fana) kɛ Alaɲasiranbagaw ye.


70

وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖٓ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۢ بِمَا كَسَبَتْۖ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ ۚوَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa żaril-lażīnattakhażū dīnahum la‘ibaw wa lahwaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā wa żakkir bihī an tubsala nafsum bimā kasabat, laisa lahā min dūnillāhi waliyyuw wa lā syafī‘(un), wa in ta‘dil kulla ‘adlil lā yu'khaż minhā, ulā'ikal-lażīna ubsilū bimā kasabū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).

Mɔgɔ minw b’u ka diinan kɛ tulon ni tulonfɛn ye, ani duniɲa ka ɲɛnamaya y’u lafili, aw k’olu to yen. Aw ye (u) lasɔmi ni alikurana ye walisa bɛɛ kana ben (jahanama kɔnɔ), u yɛrɛ ka kɛwalew kosɔn. Latangabaga, walima delilikɛla (dɛmɛbaga) tɛ yen ni Ala tɛ. Ani, n’a b’a fɛ ka kunmabɔsara sifa o sifa kɛ, siga t’a la, a tɛna sɔn o ma. Olu ye mɔgɔw ye minw tun be jigi (jahanama kɔnɔ), u yɛrɛ ka kɛwalew kosɔn. U tun be minni kɛ jii wulinin na ani u tun be ɲangili jugu sɔrɔ u ka lannayabaliya kosɔn fɔlɔ la.


71

قُلْ اَنَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلٰٓى اَعْقَابِنَا بَعْدَ اِذْ هَدٰىنَا اللّٰهُ كَالَّذِى اسْتَهْوَتْهُ الشَّيٰطِيْنُ فِى الْاَرْضِ حَيْرَانَ لَهٗٓ اَصْحٰبٌ يَّدْعُوْنَهٗٓ اِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰىۗ وَاُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul anad‘ū min dūnillāhi mā lā yanfa‘unā wa lā yaḍurrunā wa nuraddu ‘alā a‘qābinā ba‘da iż hadānallāhu kal-lażīstahwathusy-syayāṭīnu fil-arḍi ḥairāna lahū aṣḥābuy yad‘ūnahū ilal-huda'tinā, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa umirnā linuslima lirabbil-‘ālamīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Yala an bena fɛɛn wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, min tɛ se k’an nafa, min tɛna (fana) tɔɔrɔ lase an ma, ani (ni) an bena kɔsegi, Ala kɛnin kɔ k’an bilasira, i n’a fɔ mɔgɔw minw lafilila Sutana fɛ dugukolo kan, ɲagami cogoya la wa?» A teriw y'a weele ka na sira tilennin kan (k'a fɔ ko) «I ka tugu an kɔ.» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala ka sira le ye sira tigitigi ye.


72

وَاَنْ اَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاتَّقُوْهُۗ وَهُوَ الَّذِيْٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wattaqūh(u), wa huwal-lażī ilaihi tuḥsyarūn(a).

ani ka delili kɛ, ka siran a ɲa." Ani Matigi, aw bɛɛ bɛna lajɛn min fɛ.


73

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ وَيَوْمَ يَقُوْلُ كُنْ فَيَكُوْنُۚ قَوْلُهُ الْحَقُّۗ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِۗ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), wa yauma yaqūlu kun fa yakūn(u), qauluhul-ḥaqq(u), wa lahul-mulku yauma yunfakhu fiṣ-ṣūr(i), ‘ālimul-gaibi wasy-syahādati wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ale le ka sankolo ni dugukolo dan ni tiɲɛ ye, tuma min na a ko: «I ka kɛ!» O la, o lo. A ka kuma ye tiɲɛ ye, ni buru fiyɛra, fanga bɛɛ be ale lo bolo. A be fɛɛn yebaliw ni fɛɛn tiɲɛntigiw lɔn. Ale lo ye hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan, a be koow bɛɛ lajɛ ka ɲɛ.


74

۞ وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ اٰزَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْنَامًا اٰلِهَةً ۚاِنِّيْٓ اَرٰىكَ وَقَوْمَكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi āzara atattakhiżu aṣnāman ālihah(tan), innī arāka wa qaumaka fī ḍalālim mubīn(in).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Ibrayima y'a fɔ a facɛ Azar ye ko: "Yala a bɛnnin lo i ka o boliw kɛ alaw ye wa? Tiɲɛ na, ne b'i n'i ka mɔgɔw ye fili gwɛnin kɔnɔ."


75

وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ

wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).

An ye Ibrayima (An ka sebagaya) yira ten sankolow ni dugukolo kan, ani walisa a ka kɛ lanabagaw cɛma .


76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ

falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).

Su dibitɔ, a (Ibrayima) ye lolo dɔ ye (o tuma na) a ko: «Nin ye ne Matigi ye.» O ra, lolo benna tuma min na, a ko: «Lolo bentɔ man di ne ye.»


77

فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ

falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).

O kɔ, a ka kalo bɔra tuma min na, a ko: «Nin le ye ne Matigi ye.» Nka kalo benna tuma min na, a ko: «Tiɲɛ na, ni ne Matigi tun ma ne bilasira, ne tun bɛna kɛ mɔgɔ tununinw dɔ ye.»


78

فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

O kɔ, a ye tile bɔtɔ ye tuma min na, a ko: “Nin ye ne ka Matigi ye, nin lo ka bon n’u bɛɛ ye.” Nka tile benna tuma min na, a ko: "E ne ka mɔgɔw, tiɲɛ na, ne be n yɛrɛ mabɔ aw ka jɛnɲɔgɔnya la."


79

اِنِّيْ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِيْ فَطَرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ حَنِيْفًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۚ

innī wajjahtu wajhiya lil-lażī faṭaras-samāwāti wal-arḍa ḥanīfaw wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Ne be n ɲɛda ɲɛsin (Ala) ma, min ye sankolo ni dugukolo dan ni kololi dafalen ye (ka tugu) diinɛ lakika kɔ, ani ne tɛ mushiriw dɔ ye.


80

وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).

A ta mɔgɔw ka o sɔsɔ. A (Ibrahima) ko: "Aw bɛna sɔsɔli kɛ ni ne ye Ala kan wa, hali n'a ye ne bilasira tiɲɛ na wa? Aw bɛ min jɛn ni Ala ye, ne tɛ siran (kasaara ma) fo ni ne Matigi sago ye fɛɛn dɔ ye. Ne Matigi ka lɔnniya bɛ fɛn bɛɛ datugu. Yala aw tɛ se ka kalan sɔrɔ wa?"


81

وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ

wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).

Aw be min jɛn (ni Ala) ye, ne be se ka siran o ɲɛ cogo di, hali n’aw tɛ siran Ala yɛrɛ ma min yira aw la jɛɲɔgɔnya koo la. Jɛnkulu fila nunu cɛma, juman lo be ni joo ye ka lafiya sɔrɔ (ka bɔ kasaara la), n’i b’o lo lɔn?”


82

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يَلْبِسُوْٓا اِيْمَانَهُمْ بِظُلْمٍ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ مُّهْتَدُوْنَ ࣖ

al-lażīna āmanū wa lam yalbisū īmānahum biẓulmin ulā'ika lahumul-amnu wa hum muhtadūn(a).

Minw limaniyara ani u t’u ka limaniya ɲagami ni shirk ye, olu lo b’a miiri k’u latanganin lo ani u be ɲɛminɛli sɔrɔ.


83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ اٰتَيْنٰهَآ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰى قَوْمِهٖۗ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa tilka ḥujjatunā ātaināhā ibrāhīma ‘alā qaumih(ī), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

O ye An ka kunnafoni ye, an ye min di Ibrayima ma k’a ɲɛsin a ka mɔgɔw ma. An b’a fɛ min na, an b’o tigi lɔyɔrɔ kɔrɔta. Can ra, i Matigi ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga lo.


84

وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰى وَهٰرُوْنَ ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَۙ

wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), kullan hadainā wa nūḥan hadainā min qablu wa min żurriyyatihī dāwūda wa sulaimāna wa ayyūba wa yūsufa wa mūsā wa hārūna wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

An ka Isiyaka ni Yakuba di a ma. An ka sira di o bɛɛ kelen kelen ma; ani ka kɔn o ɲɛ, an ye sira di Nuhun ma, ani a bɔnsɔn dɔw (Ibrahima), minw ye Dawuda, Suleman, Ayyubu, Yusufu, Musa ani Haruna ye. Minw bɛ koɲuman kɛ, an bɛ o le sara;


85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰى وَعِيْسٰى وَاِلْيَاسَۗ كُلٌّ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَۙ

wa zakariyyā wa yaḥyā wa ‘īsā wa ilyās(a), kullum minaṣ-ṣāliḥīn(a).

ani Jakariya, ani Yaya, ani Isa, ani Iliyasi. O bɛɛ ye Alaɲasiranbagaw le ye;


86

وَاِسْمٰعِيْلَ وَالْيَسَعَ وَيُوْنُسَ وَلُوْطًاۗ وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعٰلَمِيْنَۙ

wa ismā‘īla wal-yasa‘a wa yūnusa wa lūṭā(n), wa kullan faḍḍalnā ‘alal-‘ālamīn(a).

ani Isimayili, ani Aliyasa, ani Yunusi, ani Luti. An kelen kelen bɛɛ ye (a ka diplɔmu) kɔrɔta ka tɛmɛ mɔgɔ tɔɔw kan (a ka wagati la), .


87

وَمِنْ اٰبَاۤىِٕهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ وَاِخْوَانِهِمْ ۚوَاجْتَبَيْنٰهُمْ وَهَدَيْنٰهُمْ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa min ābā'ihim wa żurriyyātihim wa ikhwānihim, wajtabaināhum wa hadaināhum ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

(An ka dɔ fara o bɛmaw dɔw hakɛ kan fana, ani o bɔnsɔnw, ani o balemaw. An y’u sugandi (ka kɛ kiraw ni cidenw ye) ani an y’u bila sira tilennin kan.


88

ذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۗوَلَوْ اَشْرَكُوْا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa lau asyrakū laḥabiṭa ‘anhum mā kānū ya‘malūn(a).

O ye Ala ka bilasirali ye, a be mɔgɔ o mɔgɔ bila a ka baarakɛlaw cɛma, a b’a fɛ min na, a b’o bilasira n’o ye. N’u ye Ala jɛnɲɔgɔnw kɛ, u ye koɲuman minw kɛ, siga t’a la, u bena tunu.


89

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚفَاِنْ يَّكْفُرْ بِهَا هٰٓؤُلَاۤءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُوْا بِهَا بِكٰفِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ātaināhumul-kitāba wal-ḥukma wan-nubuwwah(ta), fa iy yakfur bihā hā'ulā'i faqad wakkalnā bihā qaumal laisū bihā bikāfirīn(a).

An ye kitabu ni hakilitigiya ni kiraya di mɔgɔ minw ma, olu le ye nin ye. Ni jama (Quraish) y’a sɔsɔ, o tuma na, an b’a di jama dɔ ma min t’a sɔsɔ.


90

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).

Olu (kiraw) lo ye Ala ka ɲɛminɛli ye, o la, aw ka tugu u ka ɲɛminɛli kɔ. A fɔ (Muhamadu) ko: «Ne tɛ foyi ɲini i fɛ (Akurana) laseli sara la.» Alikurana tɛ foyi ye ni lasɔmini tɛ (mɔgɔw bɛɛ) ye diɲɛ bɛɛ kɔnɔ.


91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖٓ اِذْ قَالُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى بَشَرٍ مِّنْ شَيْءٍۗ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتٰبَ الَّذِيْ جَاۤءَ بِهٖ مُوْسٰى نُوْرًا وَّهُدًى لِّلنَّاسِ تَجْعَلُوْنَهٗ قَرَاطِيْسَ تُبْدُوْنَهَا وَتُخْفُوْنَ كَثِيْرًاۚ وَعُلِّمْتُمْ مَّا لَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنْتُمْ وَلَآ اٰبَاۤؤُكُمْ ۗقُلِ اللّٰهُ ۙثُمَّ ذَرْهُمْ فِيْ خَوْضِهِمْ يَلْعَبُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrihī iż qālū mā anzalallāhu ‘alā basyarim min syai'(in), qul man anzalal-kitābal-lażī jā'a bihī mūsā nūraw wa hudal lin-nāsi taj‘alūnahū qarāṭīsa tubdūnahā wa tukhfūna kaṡīrā(n), wa ‘ullimtum mā lam ta‘lamū antum wa lā ābā'ukum, qulillāh(u), ṡumma żarhum fī khauḍihim yal‘abūn(a).

U tɛ Ala bonya i n’a fɔ u ka kan ka kɛ cogo min na n’u y’a fɔ ko: “Ala ma foyi jigi adamadenw na.” A fɔ (Muhamadu) ko: «Min ye kitabu (Tawurata) jigi, Musa nana ni min ye k’a kɛ yeelen ni ɲɛminɛli ye adamadenw fɛ, i ye kitabu kɛ sɛbɛnw ye minw jɛnsɛnnin lo, i y’a yira (a yɔrɔ dɔw) ani i y’a fanba dogo, hali n’a y’a kalan i ye min tun ma lɔn, i yɛrɛ fɛ, i ka mɔgɔw fɛ fana.» A fɔ ko: «Ala lo (min y’a jigi)», o kɔ, (o kɔ), u ka to ka tulon kɛ u ka fili la.


92

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰى وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحٰفِظُوْنَ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakum muṣaddiqul-lażī baina yadaihi wa litunżira ummal-qurā wa man ḥaulahā, wal-lażīna yu'minūna bil-ākhirati yu'minūna bihī wa hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).

Ani nin (Al-Qur’an), an ye gafe min jigi ni dubaw ye, o be gafe minw (jigira) ka kɔn ani walisa aw ka lasɔmini kɛ (Mɛka) sigibagaw n’a lamini mɔgɔw ma. Mɔgɔ minw lanin b’a la ko saya kɔ, siga t’a la, olu lanin b’a la (alikurana), ani u b’u ka deliliw labato tuma bɛɛ.


93

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ قَالَ اُوْحِيَ اِلَيَّ وَلَمْ يُوْحَ اِلَيْهِ شَيْءٌ وَّمَنْ قَالَ سَاُنْزِلُ مِثْلَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ تَرٰٓى اِذِ الظّٰلِمُوْنَ فِيْ غَمَرٰتِ الْمَوْتِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ بَاسِطُوْٓا اَيْدِيْهِمْۚ اَخْرِجُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ اٰيٰتِهٖ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au qāla ūḥiya ilayya wa lam yūḥa ilaihi syai'uw wa man qāla sa'unzilu miṡla mā anzalallāh(u), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna fī gamarātil-mauti wal-malā'ikatu bāsiṭū aidīhim, akhirjū anfusakum, al-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum taqūlūna ‘alallāhi gairal-ḥaqqi wa kuntum ‘an āyātihī tastakbirūn(a).

Jɔɔn le ye tilenbaliyako ye ka tɛmɛ mɔgɔ min be ngalon tigɛ Ala kan, walima min b’a fɔ ko: “A jigira ne kan,” hali ni foyi ma jigi a kan, ani mɔgɔ min b’a fɔ ko: “Ala ye min jigi, ne bena o jigi.” (A tun bɛna kɛ siranya ye cogo min na) n’i y’a ye wagati min na kojugukɛlaw (tun be) saya tɔɔrɔ la, k’a sɔrɔ mɛlɛkɛw tun b’u bugɔra n’u bolow ye, (k’a sɔrɔ u tun b’a fɔra ko: «Aw k’aw niin bɔ.» Nin loon na, aw bena sara ni ɲangili ye min be mɔgɔ majigi kosɔbɛ, bari aw ye kuma minw fɔ Ala kama (kumaw) minw tɛ tiɲɛ ye, ani (bari) aw y’aw yɛrɛ bonya a ka ayataw kan.


94

وَلَقَدْ جِئْتُمُوْنَا فُرَادٰى كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّتَرَكْتُمْ مَّا خَوَّلْنٰكُمْ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِكُمْۚ وَمَا نَرٰى مَعَكُمْ شُفَعَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ اَنَّهُمْ فِيْكُمْ شُرَكٰۤؤُا ۗ لَقَدْ تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَّا كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ ࣖ

wa laqad ji'tumūnā furādā kamā khalaqnākum awwala marratiw wa taraktum mā khawwalnākum warā'a ẓuhūrikum, wa mā narā ma‘akum syufa‘ā'akumul-lażīna za‘amtum annahum fīkum syurakā'(u), laqat taqaṭṭa‘a bainakum wa ḍalla ‘ankum mā kuntum taz‘umūn(a).

Tiɲɛ na, i yɛrɛ be na an fɛ i n’a fɔ an y’i dan cogo min na daminɛ na, ani an ye min di i ma, i b’o to yen (diɲɛ kɔnɔ). An tɛ delilikɛlaw (dɛmɛbaga) ye aw fɛ, aw be minw jati (Ala) ka baarakɛɲɔgɔnw ye. Tiɲɛ na, (jɛnɲɔgɔnya bɛɛ) minw tun be aw ni ɲɔgɔn cɛ, u tigɛra ani aw tun be min miiri fɔlɔ la (i n’a fɔ Ala ka jɛnɲɔgɔnw), o tununa aw fɛ.


95

۞ اِنَّ اللّٰهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰىۗ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

innallāha fāliqul-ḥabbi wan-nawā, yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa mukhrijul-mayyiti minal-ḥayy(i), żālikumullāhu fa annā tu'fakūn(a).

Tiɲɛ na, Ala lo be sumanw (kisɛw) ni kisɛw (datiw) sɛnɛ. A bɛ mɔgɔ ɲanamanw bɔ suw cɛ ra, ka suw bɔ ɲanamanw cɛ ra. O ye Ala (sebagaya) ye, o tuma na, mun na aw bele be kɔsegi?


96

فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

A ye sɔgɔma fajiri kɛ, ka suu kɛ lafiɲɛyɔrɔ ye, ka tile ni kalo kɛ jatebɔ ye. O ye Ala ka latigɛli ye, Sebagayabɛɛtigi, kolɔnbaga.


97

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ النُّجُوْمَ لِتَهْتَدُوْا بِهَا فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa huwal-lażī ja‘ala lakumun-nujūma litahtadū bihā fī ẓulumātil-barri wal-baḥr(i), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ale lo ye lolow dan aw ye, janko aw k’u kɛ aw ɲɛminɛbaga ye dibi la dugukolo kan ani baji kan. An ye (An ka sebagaya) tagamasiɲɛw ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


98

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).

Ani ale lo y’i dan ka bɔ mɔgɔ kelen na (Adamu), o la (i ye) sigiyɔrɔ ni marayɔrɔ be yen. Tiɲɛ na, an ye tagamasiɲɛw (an ka bonya) ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


99

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Ale lo be jii jigi ka bɔ sankolo la, o kɔ, an be falenfɛn sifa bɛɛ falen n’a ye, o la, an be falenfɛn binkɛnɛmanw bɔ o falenfɛnw na, an be suman caaman bɔ o falenfɛn binkɛnɛmanw na; ani nɛrɛsunw, an ye yiribolo minw sirinin be, ani ɛrɛzɛnforow, ani (An fana bɔra) oliviyeyiriw ni grenadi yiriw bɔ, minw bɔnin be ɲɔgɔn ma ani minw tɛ kelen ye. Aw k’aw janto yiridenw na n’u be deen bɔra ani n’u be mɔna. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛw be yen minw b’a yira ko Ala ka sebagaya b’a la.


100

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوْا لَهٗ بَنِيْنَ وَبَنٰتٍۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يَصِفُوْنَ ࣖ

wa ja‘alū lillāhi syurakā'al-jinna wa khalaqahum wa kharaqū lahū banīna wa banātim bigairi ‘ilm(in), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yaṣifūn(a).

Olu ye jinɛw kɛ Ala ka jɛnɲɔgɔnw ye, hali n’a y’u dan, u ye ngalon tigɛ k’a fɔ ko: «Ala be ni dencɛw ni denmusow ye», k’a sɔrɔ lɔnniya tɛ yen. U be jogo minw kofɔra, u be bonya la Ala kan ani Alaba kan.


101

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنّٰى يَكُوْنُ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَمْ تَكُنْ لَّهٗ صَاحِبَةٌ ۗوَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍۚ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), annā yakūnu lahū waladuw wa lam takul lahū ṣāḥibah(tun), wa khalaqa kulla syai'(in), wa huwa bikulli syai'in‘alīm(un).

Ale (Ala) ye sankolo ni dugukolo danbaga ye. A be deenw sɔrɔ cogo di (a be se ka kɛ) k’a sɔrɔ muso t’a fɛ? Ale le ka fɛn bɛɛ dan; ani a bɛ fɛn bɛɛ lɔn.


102

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوْهُ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

Żālikumullāhu rabbukum, lā ilāha illā huw(a), khāliqu kulli syai'in fa‘budūh(u), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

O ye Ala ye, aw ka Ala; ala wɛrɛ tɛ yi ni ale tɛ; fɛɛn bɛɛ danbaga, o la, aw k’a bato; Ale lo ye fɛɛn bɛɛ marabaga ye.


103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَۚ وَهُوَ اللَّطِيْفُ الْخَبِيْرُ

lā tudrikuhul-abṣāru wa huwa yudrikul-abṣār(a), wa huwal-laṭīful-khabīr(u).

Mɔgɔ tɛ se k’a sɔrɔ ɲɛɛ fɛ, k’a sɔrɔ a be se ka yelifɛnw bɛɛ ye, ani ale lo ye mɔgɔ hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan, ale lo ye hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan.


104

قَدْ جَاۤءَكُمْ بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْۚ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۗ وَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

qad jā'akum baṣā'iru mir rabbikum, faman abṣara fa linafsih(ī), wa man ‘amiya fa ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biḥafīẓ(in).

Can lo, dalilu gwɛninw bɔra i Matigi fɛ. Ni mɔgɔ min ye (tiɲɛ) ye, o tuma na (nafa) ye a yɛrɛ ta ye; ani min ye fiyentɔ ye (min tɛ tiɲɛ ye), o tuma na, ale lo be bɔnɛ. Ani ne (Muhamadu) tɛ (aw) kɔrɔsilikɛla ye.


105

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa każālika nuṣarriful-āyāti wa liyaqūlū darasta wa linubayyinahū liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ani o cogo la, an y’an ka ayataw ɲɛfɔ siɲɛ caaman walisa mushiriw k’a fɔ ko: “Aw ye nin ayataw kalan (kitabu mɔgɔw fɛ),” ani walisa an ka se ka alikurana ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


106

اِتَّبِعْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

ittabi‘ mā ūḥiya ilaika mir rabbik(a), lā ilāha illā huw(a), wa a‘riḍ ‘anil-musyrikīn(a).

I Matigi ye min jigi i kan (Muhamadu); ala wɛrɛ tɛ yi ni ale tɛ; ani aw ye aw yɛrɛ mabɔ musiriw ra.


107

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكُوْاۗ وَمَا جَعَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًاۚ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ

wa lau syā'allāhu mā asyrakū, wa mā ja‘alnā ‘alaihim ḥafīẓā(n), wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Ni Ala tun b’a fɛ, u tun tɛna jɛn ni (Ala ye). An ma ele kɛ o kɔrɔsibaga ye; ani ele tɛ o kɔrɔsibaga ye.


108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْوًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ كَذٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ اُمَّةٍ عَمَلَهُمْۖ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā tasubbul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi fa yasubbullāha ‘adwam bigairi ‘ilm(in), każālika zayyannā likulli ummatin ‘amalahum, ṡumma ilā rabbihim marji‘uhum fa yunabbi'uhum bimā kānū ya‘malūn(a).

U be mɔgɔ minw bato ni Ala tɛ, aw kana olu danga, bari o tuma na, u bena Ala danga ni dancɛw ye, k’a sɔrɔ u ma basigi lɔnniya kan. O la, an b’a to mɔgɔw bɛɛ be miiri koɲuman u ka baara la. Ni o kɛra, o bɛna sekɔ Ala ma, ale bɛna o ta kow ɲafɔ o ye.


109

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَاۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَآ اِذَا جَاۤءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'athum āyatul layu'minunna bihā, qul innamal-āyātu ‘indallāhi wa mā yusy‘irukum annahā iżā jā'at lā yu'minūn(a).

U ye kali Ala tɔgɔ la ni kɔnɔnajɛya bɛɛ ye, ko ni kabako dɔ nana u sɔrɔ, u bena la a la tiɲɛn na. A fɔ ko: «Kabakow bɛ Ala dɔrɔn le fɛ.» Ani, yala i b’a lɔn ko ni kabakow (vɛrise) nana, u tɛna la a la.


110

وَنُقَلِّبُ اَفْـِٕدَتَهُمْ وَاَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوْا بِهٖٓ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّنَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ ࣖ ۔

wa nuqallibu af'idatahum wa abṣārahum kamā lam yu'minū bihī awwala marratiw wa nażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Ani (o cogo kelen na) an y’u dusukunw n’u ɲɛɛw yɛlɛma i n’a fɔ u tun ma la a la cogo min na fɔlɔ la (alikurana), an y’u to u ɲagaminin na fili kɔnɔ.


111

۞ وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَآ اِلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْٓا اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ

wa lau annanā nazzalnā ilaihimul-malā'ikata wa kallamahumul-mautā wa ḥasyarnā ‘alaihim kulla syai'in qubulam mā kānū liyu'minū illā ay yasyā'allāhu wa lākinna akṡarahum yajhalūn(a).

Hali ni an tun ka mɛlɛkɛw ci o ma, ni suw tun ka kuma o fɛ, ani ni an tun ka fɛn o fɛn bɛɛ lajɛn o ɲa kɔrɔ, o tun tɛna la a ra, fɔ ni Ala sɔnna. Nka o fanba t’a lɔn (tiɲɛ kɔrɔ).


112

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ani o cogo la, an ye juguw kɛ kira kelen kelen bɛɛ ye minw ye jinaw, adamadenw ani jinɛw ye, dɔw tun be kuma cɛɲumanw fɔ dɔw ye i n’a fɔ nanbara. Ni i Matigi sɔnna, u tɛna o kɛ, o la, u be min labɛn, u ka kɛ n’o ye.


113

وَلِتَصْغٰٓى اِلَيْهِ اَفْـِٕدَةُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوْا مَا هُمْ مُّقْتَرِفُوْنَ

wa litaṣgā ilaihi af'idatul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa liyarḍauhu wa liyaqtarifū mā hum muqtarifūn(a).

Ani walisa mɔgɔ minw lanin t’a la ko saya kɔ, olu ka dusukun fitininw ka sama o murumuru ma, ani k’a diyabɔ, ani u ka deli ka min kɛ, u k’o lo kɛ.


114

اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا ۗوَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

afagairallāhi abtagī ḥakamaw wa huwal-lażī anzala ilaikumul-kitāba mufaṣṣalā(n), wal-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘lamūna annahū munazzalum mir rabbika bil-ḥaqqi falā takunanna minal-mumtarīn(a).

Yala a bɛnnin lo ne ka kititigɛla wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, hali n’ale lo ye kitabu (Alkurana) jigi i ma ka gwɛ wa? An ye kitabu di minw ma, olu b’a lɔn ko a (alikurana) jigira ka bɔ i Matigi fɛ tiɲɛ na. O la, i kana kɛ sigasigabagaw dɔ ye.


115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَّعَدْلًاۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa tammat kalimatu rabbika ṣidqaw wa ‘adlā(n), lā mubaddila likalimātih(ī), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

I Matigi ka kuma (alikurana) fana dafara tiɲɛ ni tilenninya ra. Foyi tɛ se k’a ta kuma yɛlɛma. A be koo bɛɛ mɛn ani a be koo bɛɛ lɔn.


116

وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).

N’aw tugura dugukolo kan mɔgɔ fanba kɔ, siga t’a la, u bena aw lafili ka bɔ Ala ka sira kan. U be tugu min kɔ, o ye miirili dɔrɔn lo ye ani u be ngalon dɔrɔn lo labɛn.


117

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ مَنْ يَّضِلُّ عَنْ سَبِيْلِهٖۚ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

inna rabbaka huwa a‘lamu may yaḍillu ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Can ra, mɔgɔ minw tununa ka bɔ a ta sira kan, i Matigi le ka olugu bɛɛ lɔn ka tɛmɛ, minw bɛ sira kan, ale le ka olugu bɛɛ lɔn ka tɛmɛ.


118

فَكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِاٰيٰتِهٖ مُؤْمِنِيْنَ

fa kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi in kuntum bi'āyātihī mu'minīn(a).

O la, Ala tɔgɔ fɔra fɛɛn min kan, aw k'o dumu, n'aw lara a ka taamasiɲɛw na.


119

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَأْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَاۤىِٕهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ

wa mā lakum allā ta'kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi wa qad faṣṣala lakum mā ḥarrama ‘alaikum illā maḍṭurirtum ilaih(i), wa inna kaṡīral layuḍillūna bi'ahwā'ihim bigairi ‘ilm(in), inna rabbaka huwa a‘lamu bil-mu‘tadīn(a).

Ala tɔgɔ bɛ min kan, mun na aw tɛ o dɔ dumu, k’a sɔrɔ Ala ka min haramu, o fɔ aw ye, fɔ ni aw ma jagoya k’o kɛ? Ani tiɲɛn na, mɔgɔ caaman be mɔgɔw lafili u ka negelakow fɛ k’a sɔrɔ u tɛ lɔnniya sɔrɔ. I Matigi le ka kojugukɛlaw lɔn ka ɲa.


120

وَذَرُوْا ظَاهِرَ الْاِثْمِ وَبَاطِنَهٗ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ يَكْسِبُوْنَ الْاِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوْا يَقْتَرِفُوْنَ

wa żarū ẓāhiral-iṡmi wa bāṭinah(ū), innal-lażīna yaksibūnal-iṡma sayujzauna bimā kānū yaqtarifūn(a).

Jurumun minw be ye ani minw dogonin lo, aw k'olu to yen. Tiɲɛ na, minw be jurumun kɛ, u ka kɛwaliw sara bena sɔrɔ o la.


121

وَلَا تَأْكُلُوْا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاِنَّهٗ لَفِسْقٌۗ وَاِنَّ الشَّيٰطِيْنَ لَيُوْحُوْنَ اِلٰٓى اَوْلِيَاۤىِٕهِمْ لِيُجَادِلُوْكُمْ ۚوَاِنْ اَطَعْتُمُوْهُمْ اِنَّكُمْ لَمُشْرِكُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū mimmā lam yużkarismullāhi ‘alaihi wa innahū lafisq(un), wa innasy-syayāṭīna layūḥūna ilā auliyā'ihim liyujādilūkum, wa in aṭa‘tumūhum innakum lamusyrikūn(a).

Ala tɔgɔ ma fɔ min kan, aw kana o domu; o ye jurumun le ye tiɲɛ na. Tiɲɛ na, jinaw be kuma u teriw fɛ u ka sɔsɔli kɛ n’aw ye. Ani, n’i be mɛnni kɛ u fɛ, siga t’a la, i kɛra ala caaman batobaga ye.


122

اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).

Mɔgɔ min tun sara, o kɔ, An y’a lakunu, ka yeelen di a ma min b’a to a be se ka tagama mɔgɔw cɛma, yala o ni mɔgɔ min tun be dibi kɔnɔ, fɔɔ a tun tɛ se ka bɔ o kɔnɔ, o kelen lo wa? O cogo la, u be min kɛ, o be kɛ cɛɲumanya ye kafiriw fɛ.


123

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَاۗ وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā fī kulli qaryatin akābira mujrimīhā liyamkurū fīhā, wa mā yamkurūna illā bi'anfusihim wa mā yasy‘urūn(a).

O cogo ra, jamana bɛɛ ra, an ka kuntigi juguw sigi, janko ka nanbara kɛ o jamana ra. Nka u b’u yɛrɛ lafili dɔrɔn k’a sɔrɔ u t’o kala ma.


124

وَاِذَا جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ قَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ حَتّٰى نُؤْتٰى مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ رُسُلُ اللّٰهِ ۘ اَللّٰهُ اَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسٰلَتَهٗۗ سَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا صَغَارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعَذَابٌ شَدِيْدٌۢ بِمَا كَانُوْا يَمْكُرُوْنَ

wa iżā jā'athum āyatun qālū lan nu'mina ḥattā nu'tā miṡla mā ūtiya rusulullāh(i), allāhu a‘lamu ḥaiṡu yaj‘alu risālatah(ū), sayuṣībul-lażīna ajramū ṣagārun ‘indallāhi wa ‘ażābun syadīdum bimā kānū yamkurūn(a).

Ni aya dɔ nana o fɛ, o b’a fɔ ko: «An tɛna la a ra, fɔɔ a ka di an ma i n’a fɔ min dira Ala ka cidenw ma.» Ala b’a lɔn ka ɲɛ a b’a ka ciden baara bila yɔrɔ min na. Mɔgɔ minw be jurumun kɛ, u bena maloya Ala ɲɛɛ kɔrɔ ani ɲangili gwɛlɛw sɔrɔ u ka nanbara kosɔn.


125

فَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَّهْدِيَهٗ يَشْرَحْ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِۚ وَمَنْ يُّرِدْ اَنْ يُّضِلَّهٗ يَجْعَلْ صَدْرَهٗ ضَيِّقًا حَرَجًا كَاَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِى السَّمَاۤءِۗ كَذٰلِكَ يَجْعَلُ اللّٰهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

fa may yuridillāhu ay yahdiyahū yasyraḥ ṣadrahū lil-islām(i), wa may yurid ay yuḍillahū yaj‘al ṣadrahū ḍayyiqan ḥarajan ka'annamā yaṣṣa‘‘adu fis-samā'(i), każālika yaj‘alullāhur-rijsa ‘alal-lażīna lā yu'minūn(a).

Ala b’a fɛ mɔgɔ o mɔgɔ ka bilasirali sɔrɔ, a b’a disi dayɛlɛ silamɛya kama. A b’a fɛ mɔgɔ o mɔgɔ ka tunu, a b’a disi dɔgɔya k’a gɛrɛntɛ, i n’a fɔ a be yɛlɛla ka taga sankolo la. O cogo la, Ala be ɲangili kɛ mɔgɔ minw ma la a la.


126

وَهٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيْمًاۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa hāżā ṣirāṭu rabbika mustaqīmā(n), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yażżakkarūn(a).

I Matigi ta sira terennin le ye nin ye. An ye (An ka) vɛrisew ɲɛfɔ minw ye lasɔmini sɔrɔ.


127

۞ لَهُمْ دَارُ السَّلٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

lahum dārus-salāmi ‘inda rabbihim wa huwa waliyyuhum bimā kānū ya‘malūn(a).

O ye hɛɛrɛyɔrɔ (sankolo) di u ma n’u ka Matigi ye. Ale le ye o latangabaga ye o ta kɛwaleɲumanw kosɔn.


128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًاۚ يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِّنَ الْاِنْسِ ۚوَقَالَ اَوْلِيَاۤؤُهُمْ مِّنَ الْاِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَّبَلَغْنَآ اَجَلَنَا الَّذِيْٓ اَجَّلْتَ لَنَا ۗقَالَ النَّارُ مَثْوٰىكُمْ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗاِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘ā(n), yā ma‘syaral-jinni qadistakṡartum minal-ins(i), wa qāla auliyā'uhum minal-insi rabbanastamta‘a ba‘ḍunā biba‘ḍiw wa balagnā ajalanal-lażī ajjalta lanā, qālan-nāru maṡwākum khālidīna fīhā illā mā syā'allāh(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Ani (aw hakili to) loon min na a y'u bɛɛ lajɛn (ani Ala ko): "E jinɛw kulu, aw ye mɔgɔ caman lafili." O teri minw tun bɛ jama cɛ ra, o ko: «E, Matigi Ala, an ka ɲɔgɔn diyabɔ, sisan, i ka wagati min latigɛ an ye, o sera.» Ala ko: «Jahannama bena kɛ i ka yɔrɔ ye abada, fɔɔ ni Ala ma sɔn.» Can ra, i Matigi ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga lo.


129

وَكَذٰلِكَ نُوَلِّيْ بَعْضَ الظّٰلِمِيْنَ بَعْضًاۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa każālika nuwallī ba‘ḍaẓ-ẓālimīna ba‘ḍam bimā kānū yaksibūn(a).

O ra, an ka kojugukɛbaga dɔw kɛ teriw ye ɲɔgɔn fɛ, ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye.


130

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

E jinɛw ni adamadenw ka kulu! Yala cidenw ma na aw fɛ ka bɔ aw yɛrɛ cɛma, u ye ne ka vɛrisew lase aw ma, ka aw lasɔmi ɲɔgɔnye koo la bi loon na wa? U y'a jaabi ko: «(Ɔnhɔn), anw ye an yɛrɛ seerew ye.» Nka u tun be lafilila duniɲa ka ɲɛnamaya fɛ ani u kɛra seerew ye u yɛrɛ kama, k’u ye kafiriw ye.


131

ذٰلِكَ اَنْ لَّمْ يَكُنْ رَّبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا غٰفِلُوْنَ

Żālika allam yakur rabbuka muhlikal-qurā biẓulmiw wa ahluhā gāfilūn(a).

O cogo la (cidenw cira) bari i Matigi tɛna jamana dɔ halaki tilenbaliya la, k’a sɔrɔ a sigibagaw tɛ u janto (u t’a lɔn fɔlɔ).


132

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

Ani, mɔgɔ kelen kelen bɛɛ be ni nivo ye, (ka kɛɲɛ ni) u be min kɛ. O bɛ min kɛ, i Matigi tɛ o lɔnbaga ye.


133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۗاِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْۢ بَعْدِكُمْ مَّا يَشَاۤءُ كَمَآ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ اٰخَرِيْنَ

wa rabbukal-ganiyyu żur-raḥmah(ti), iy yasya' yużhibkum wa yastakhlif mim ba‘dikum mā yasyā'u kamā ansya'akum min żurriyyati qaumin ākharīn(a).

I Matigi fana ye Sebɛɛtigi ye, a fanin be hina la. N’a y’a fɛ, a bena i halaki ani i (tɔrinin kɔ) a bena i nɔnabila n’a sago ye, i n’a fɔ a y’i dan cogo min na ka bɔ jɛnkulu wɛrɛ bɔnsɔnw na.


134

اِنَّ مَا تُوْعَدُوْنَ لَاٰتٍۙ وَّمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

innamā tū‘adūna la'āt(in), wa mā antum bimu‘jizīn(a).

Tiɲɛn na, fɛɛn o fɛɛn layidu tara i ye, o bena na siga t’a la ani i ti se ka ban o la.


135

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "E ne ka mɔgɔw! Aw ka kɛ ka kɛɲɛ n'aw lɔyɔrɔ ye, ne fana b'o kɛ. Kɔfɛ, aw bena a lɔn jɔn lo bena yɔrɔ (ɲuman) sɔrɔ lahara (kɔfɛ). Tiɲɛ na, mɔgɔ tilenbaliw tɛna kunnadiya sɔrɔ."


136

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).

U ye yiriw ni bɛgɛnw sɛnɛfɛnw dɔw di Ala ma, k’a fɔ u ka miiriya la ko: «Nin ye Ala ta ye, nin ye an ka boliw ta ye.» Min ye u ka boliw ta ye, o tɛna se Ala ma, min ye Ala ta ye, o fana bena se u ka boliw ma. U ka desizɔn ka jugu kosɔbɛ.


137

وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ani o cogo la, u ka boliw (Sutana) y’a to a ka diya musiribaga caaman ye k’u deenw faga, k’u halaki ani k’u yɛrɛ ka diinan tiɲɛ. Ni Ala tun b’a fɛ, u tun tɛna o kɛ. U be min labɛn, u ka to n’o ye.


138

وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).

O ko (ka kɛɲɛ n’u ka miiriya ye) ko: «Nin ye bɛgɛnw ni sɛnɛfɛnw ye minw daganin tɛ, u man kan ka dumu, fɔɔ an b’a fɛ min na.» Ani bɛgɛn dɔw fana be yen minw balilen lo (a ma daga) ka yɛlɛ, ani bɛgɛn dɔw be yen minw (n’u fagara) u tɛ se ka Ala tɔgɔ fɔ, o ye ngalon ye Ala kan. Sini nataw la, Ala bena u sara u ka baara bɛɛ la.


139

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).

U ko: «Fɛɛn min be nin bɛgɛnw kɔnɔ, o ye an ka cɛɛw dɔrɔn ta ye, a haramunin lo an ka musow fɛ.» Ni min be kɔnɔw na, n’o sara, o tuma na, bɛɛ be se k’a dumu. Ala bena u sara joona joona u ka sariya kosɔn. Tiɲɛ na, Ala ye hakilitigi ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.


140

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ

qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).

Tiɲɛ na, olu lo ye bɔnɛbagaw ye minw b’u deenw faga kunfinya la, k’a sɔrɔ u ma lɔnniya sɔrɔ, ka Ala ka balo min di u ma, u b’o bali u la, ka ngalon tigɛ Ala kan dɔrɔn. Tiɲɛ na, u tununa, u ma sira sɔrɔ.


141

۞ وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖٓ اِذَآ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖۖ وَلَا تُسْرِفُوْا ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَۙ

wa huwal-lażī ansya'a jannātim ma‘rūsyātiw wa gaira ma‘rūsyātiw wan-nakhla waz-zar‘a mukhtalifan ukuluhū waz-zaitūna war-rummāna mutasyābihaw wa gaira mutasyābih(in), kulū min ṡamarihī iżā aṡmara wa ātū ḥaqqahū yauma ḥaṣādih(ī), wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Ale lo be ɛrɛzɛnsunw ni ɛrɛzɛnsunw tɛ minw ye, ani dati yiriw, ani sɛnɛfɛnw minw diya tɛ kelen ye, ani oliviyeyiriw ni grenadeyiriw, minw be bɔ ɲɔgɔn na (u cogoya n’u kulɛri la) ani minw tɛ bɔ ɲɔgɔn na (u diya la). A yiridenw dumu n’a bɔra, k’a sara (zaka) di n’a tigɛra, nka kana dantɛmɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be danbe kɛ, Ala tɛ olu kanu.


142

وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ

wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Ani misiw la, dɔw be kɛ doni tabaga ye ani dɔw be kɛ sogo ye. Ala ye balo min di aw ma, aw k’o dumu, aw kana tugu sitanɛ kɔ. Tiɲɛn na, Sutana ye aw jugu sɔbɛ ye, .


143

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

foro kɔnɔ bɛgɛn seegi be yen fila fila (fila fila naani); saga fla, ani bakɔrɔnin fla. A fɔ ko: "Ala ye mun bali cɛ fila ni muso fila cɛ, walima min be muso fila bɛɛ kɔnɔ? Aw k'o ɲɛfɔ ne ye ka kɛɲɛ ni lɔnniya ye n'aw ye tiɲɛfɔlaw ye."


144

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Ɲɔgɔmɛ fana ye fila bɔ, misi kelen fana ye fila fila ye. A fɔ ko: "Mun ye haramu ye cɛ fila ni muso fila cɛ, walima min be muso fila bɛɛ kɔnɔ? Yala aw tun ye seerew ye tuma min na Ala y'o fɔ aw ye? Jɔn lo ka jugu ka tɛmɛ minw be ngalon tigɛ Ala kan ka mɔgɔw lafili k'a sɔrɔ u ma lɔnniya sɔrɔ?" Tiɲɛ na, Ala tɛna mɔgɔ tilenbaliw bila sira kan.


145

قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).

A fɔ ko: «Ne ma fɛɛn o fɛɛn sɔrɔ min jigira ne kan, min ye bali ye ka dumuni kɛ mɔgɔ minw b’a fɛ k’a dumu, fɔɔ bɛgɛn salenw sogo (suw), joli min be bɔra, kɔkɔti sogo - bari o bɛɛ nɔgɔnin lo - walima bɛgɛn faganin tɛ min kɔnɔ (tɔgɔ la) emergence for Allah ye. dan) o tuma na, tiɲɛ na, i Matigi ye yafabaga ye, hinɛbaga ye.


146

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).

Yahutuw ma fana ko: «An ye bɛgɛnw bɛɛ bali, senw be minw na, an ye misiw ni sagaw tulu bali, fɔɔ min nɔrɔnin be u kɔfɛ, walima min b’u kɔnɔbara la, walima min ɲagaminin be kolow la. O cogo ra, an ka o ɲangi o ta kanminɛri kosɔn. Ani tiɲɛ na, Anw le ye Tiɲɛtigiw ye ka tɛmɛ bɛɛ kan.


147

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

O la, n’u ye ngalon tigɛ i la, i k’a fɔ ko: “I Matigi ka makari ka bon, a ka ɲangili jurumunkɛlaw kan, o tɛ se ka bali.”


148

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Mushiriw bena a fɔ ko: «Ni Ala tun b’a fɛ, an tun tɛna jɛn n’a ye, an bɛmaw fana tun tɛna o kɛ, an fana tun tɛna foyi bali.» O cogo kelen na, mɔgɔ minw tun be galon tigɛ u ɲɛfɛ (cidenw) fɔɔ ka taga an ka ɲangili nɛnɛ. A fɔ (Muhamadu) ko: "Yala lɔnniya dɔ b'i bolo, i be se k'o fɔ an ye wa? I be min kɔ, o ye miiri dɔrɔn ye, i be miiri dɔrɔn."


149

قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُۚ فَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qul fa lillāhil-ḥujjatul-bāligah(tu), fa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Kuun kelenpe min be yen, o ye Ala ye. O la, n'a sɔnna, aw bɛɛ bena bilasira."


150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw ka na ni seerew ye minw be se k’a yira ko Ala ye nin bali.» N’u be seereya kɛra, i man kan ka (fana) seereya kɛ n’u ye. Minw be sɔsɔli kɛ an ka ayataw la, ani minw lanin tɛ saya la, ani u be Ala jɛnɲɔgɔnw kɛ, aw kana tugu olu ka negelakow kɔ.


151

۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ala ye min bali aw ye, a to n k'o kalan aw ye. Aw kana foyi fara a kan, aw ka ɲumanya kɛ aw bangebagaw ye, aw kana aw deenw faga bari u ye fantanw ye. Anw le be balo di aw n'u ma. a ka ci di aw ma janko aw ye faamuyali sɔrɔ .


152

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ ۚوَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِۚ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَاۚ وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْاۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَۙ

wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa auful-kaila wal-mīzāna bil-qisṭ(i), lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, wa iżā qultum fa‘dilū wa lau kāna żā qurbā, wa bi‘ahdillāhi aufū, żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tażakkarūn(a).

Ani, aw kana gwɛrɛ denmisɛnnin ka nafolo la, fɔɔ cogo min nafa ka bon, fɔɔ a ka se (saan) balikuya ma. Ani, aw ka sumaninw ni sumaninw dafa ka ɲɛ. An tɛ doni la mɔgɔ kan ka kɛɲɛ n’a seko ye. N’i ​​be kuma, i ka kuma ni kɔnɔgwɛ ye, hali n’a ye (i ka) somɔgɔw ye ani i ka Ala ka layidu dafa. O cogo la, a b’a fɔ aw ye ko aw k’aw hakili to a la.”


153

وَاَنَّ هٰذَا صِرَاطِيْ مُسْتَقِيْمًا فَاتَّبِعُوْهُ ۚوَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa anna hāżā ṣirāṭī mustaqīman fattabi‘ūh(u), wa lā tattabi‘us-subula fa tafarraqa bikum ‘an sabīlih(ī), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tattaqūn(a).

Tiɲɛ na, nin ye ne ka sira tilennin ye. O kɔ, tugu o kɔ! Aw kana tugu sira ( wɛrɛw) kɔ minw bena aw jɛnsɛn ka bɔ a ka sira kan. O cogo ra, a ka ci di aw ma ko aw ye Ala bato.


154

ثُمَّ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيْٓ اَحْسَنَ وَتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

Ṡumma ātainā mūsal-kitāba tamāman ‘alal-lażī aḥsana wa tafṣīlal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum biliqā'i rabbihim yu'minūn(a).

O kɔ, an ye kitabu (Tawurata) di Musa ma walisa a ka (An ka dugawuw) dafa koɲuman kɛbagaw kan, ka koo bɛɛ ɲɛfɔ, ani k’a kɛ ɲɛminɛli ni makari ye, walisa u ka la a la k’u bena u Matigi kunbɛn.


155

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۙ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakun fattabi‘ūhu wattaqū la‘allakum turḥamūn(a).

An ye kitabu min jigi, o fanin be dugawuw la, o le ye nin ye. Aw ye tugu o kɔ, ka kɛ Alaɲasiranbaga ye, janko aw ye hina;


156

اَنْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰى طَاۤىِٕفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَاۖ وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَۙ

an taqūlū innamā unzilal-kitābu ‘alā ṭā'ifataini min qablinā, wa in kunnā ‘an dirāsatihim lagāfilīn(a).

(An ye alikurana jigi) walisa aw (kana) fɔ ko: «Nin kitabu jigira kulu fila dɔrɔn lo kan ka kɔn an ɲɛ (yahutuw ni kerecɛnw) ani tiɲɛ na, u be min kalan, an t’an janto o la.»


157

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

walima k’a fɔ ko: «Ni kitabu tun jigira an ma, an tun bɛna bilasira ka tɛmɛ o kan.» Tiɲɛ na, ɲɛfɔli gwɛnin, ni siratigɛ ani hinu nana i fɛ ka bɔ i Matigi fɛ. Mɔgɔ min bɛ ban Ala ta kumaw ra, k’a yɛrɛ mabɔ o ra, jɔn le ka jugu ni o tigi ye? Sini nataw la, mɔgɔ minw b’u yɛrɛ mabɔ an ka ayataw la, an bena olu sara ni ɲangili gwɛlɛ ye, bari u be u yɛrɛ mabɔ tuma bɛɛ.


158

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ اَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ ۗيَوْمَ يَأْتِيْ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا اِيْمَانُهَا لَمْ تَكُنْ اٰمَنَتْ مِنْ قَبْلُ اَوْ كَسَبَتْ فِيْٓ اِيْمَانِهَا خَيْرًاۗ قُلِ انْتَظِرُوْٓا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya rabbuka au ya'tiya ba‘ḍu āyāti rabbik(a), yauma ya'tī ba‘ḍu āyāti rabbika lā yanfa‘u nafsan īmānuhā lam takun āmanat min qablu au kasabat fī īmānihā khairā(n), qulintaẓirū innā muntaẓirūn(a).

U be min makɔnɔna, o ye mɛlɛkɛ dɔ ka nali ye u fɛ, walama i ka Matigi ka nali, walama tagamasiɲɛ dɔ ka bɔ i ka Matigi fɛ. I Matigi ka tagamasiɲɛ dɔw bena bɔ loon min na, mɔgɔ min ma la a la ka kɔn o ɲɛ, o tigi ka limaniya tɛna nafa sɔrɔ tugun, walama (m’a ɲini) ka koɲuman kɛ n’a ka limaniya ye. A fɔ ko: "Jɔ fɔlɔ! An fana be kɔnɔni kɛra."


159

اِنَّ الَّذِيْنَ فَرَّقُوْا دِيْنَهُمْ وَكَانُوْا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِيْ شَيْءٍۗ اِنَّمَآ اَمْرُهُمْ اِلَى اللّٰهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

innal-lażīna farraqū dīnahum wa kānū syiya‘al lasta minhum fī syai'(in), innamā amruhum ilallāhi ṡumma yunabbi'uhum bimā kānū yaf‘alūn(a).

Tiɲɛ na, minw b’u ka diinɛ tilan, ka kɛ (tilan) ye, o tɛ i (Muhamadu) ka baara ye u kan hali dɔɔni. Tiɲɛ na, u ka koow be Ala bolo. O kɔ, a bɛna o ka min kɛ, a bɛna o fɔ o ye.


160

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ عَشْرُ اَمْثَالِهَا ۚوَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزٰٓى اِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati fa lahū ‘asyru amṡālihā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzā illā miṡlahā wa hum lā yuẓlamūn(a).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kɛwaleɲuman kɛ, o tigi bɛna a ta kɛwale sara ɲɔgɔn tan sɔrɔ. Ni mɔgɔ min ka kojugu kɛ, o tigi bɛ sara ka kaɲa ni a ta kojugu ye. U tɛ tɔɔrɔ sɔrɔ hali dɔɔni (juguya).


161

قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْٓ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ەۚ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭim mustaqīm(in), dīnan qiyamam millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Tiɲɛ na, ne Matigi ye ne bilasira sira tilennin kan, diinɛ lakika, Ibrayima ka diinan tilennin. Ale (Ibrahima) tɛ mushirikiw cɛma."


162

قُلْ اِنَّ صَلَاتِيْ وَنُسُكِيْ وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِيْ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul inna ṣalātī wa nusukī wa maḥyāya wa mamātī lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, ne ka delili, ne ka batoli, ne ka ɲanamaya ani ne ka saya, o ye Ala dɔrɔn ta ye, diɲɛ bɛɛ Matigi.


163

لَا شَرِيْكَ لَهٗ ۚوَبِذٰلِكَ اُمِرْتُ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُسْلِمِيْنَ

lā syarīka lah(ū), wa biżālika umirtu wa ana awwalul-muslimīn(a).

jɛnɲɔgɔn tɛ a fɛ; ani o cogo la, ne ye cikan sɔrɔ ani ne lo tun ye fɔlɔ ye ka kolo (silamɛ).


164

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍۗ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۚ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

qul agairallāhi abgī rabbaw wa huwa rabbu kulli syai'(in), wa lā taksibu kullu nafsin illā ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Yala (a bɛnnin lo) ne ka ala wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, k'a sɔrɔ ale lo ye fɛɛn bɛɛ Matigi ye. Mɔgɔ be jurumu o jurumu kɛ, ale kelen lo be n'o ye. Mɔgɔ tɛna mɔgɔ wɛrɛ ka jurumuw doni ta. O tuma na, aw bena segi aw Matigi fɛ, aw tun ye sɔsɔli min kɛ ka kɔrɔ, a bena o fɔ aw ye."


165

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْۗ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifal-arḍi wa rafa‘a ba‘ḍakum fauqa ba‘ḍin darajātil liyabluwakum fī mā ātākum, inna rabbaka sarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Ani ale lo y’aw kɛ kalifaw ye dugukolo kan ani a y’aw dɔw kɔrɔta ka tɛmɛ dɔw kan, walisa k’aw kɔrɔbɔ a ye (nilifɛnw) minw di aw ma. Tiɲɛ na, i Matigi be teliya ka ɲangili kɛ kosɔbɛ ani tiɲɛ na, ale lo ye yafabaga ye, hinɛbaga ye.


s/font-awesome/6.5.2/css/all.min.css" integrity="sha512-SnH5WK+bZxgPHs44uWIX+LLJAJ9/2PkPKZ5QiAj6Ta86w+fsb2TkcmfRyVX3pBnMFcV7oQPJkl9QevSCWr3W6A==" crossorigin="anonymous" referrerpolicy="no-referrer" /> Surah Al-An'am (Foro bɛgɛnw) — Read, Translation & Audio | Islam Al-Haq
Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Kurani ani Hadisi
(Islam kɛrɛnkɛrɛn)

Q.S Al-An'am (اَلْأَنْعَام) - 165 Vɛrise hakɛ

(Foro bɛgɛnw)

Qari

Murottal Audio

1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمٰتِ وَالنُّوْرَ ەۗ ثُمَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

al-ḥamdu lillāhil-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa ja‘alaẓ-ẓulumāti wan-nūr(a), ṡummal-lażīna kafarū birabbihim ya‘dilūn(a).

Ala ka tanu, ale min ye sankolow ni dugukolo dan, ka dibi ni yeelen dan, o bɛɛ n’a ta, kafiriw bele b’u ka Matigi jɛɲɔgɔnya kɛ.


2

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰٓى اَجَلًا ۗوَاَجَلٌ مُّسَمًّى عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ

huwal-lażī khalaqakum min ṭīnin ṡumma qaḍā ajalā(n), wa ajalum musamman ‘indahū ṡumma antum tamtarūn(a).

Ale lo y’i dan ni bɔgɔ ye, o kɔ, a ye ajal (i ka saya) sigi, ani wagati dantigɛnin dɔ, ale kelen lo b’o lɔn. Nka, i bele be sigasiga o la.


3

وَهُوَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَفِى الْاَرْضِۗ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُوْنَ

wa huwallāhu fis-samāwāti wa fil-arḍ(i), ya‘lamu sirrakum wa jahrakum wa ya‘lamu mā taksibūn(a).

Ani, ale lo ye Ala ye (min be bato), sankolow ni dugukolo kan; I be min dogo ani i be min fɔ, a b’o lɔn ani i be min kɛ, a b’o lɔn.


4

وَمَا تَأْتِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ مِّنْ اٰيٰتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

wa mā ta'tīhim min āyatim min āyāti rabbihim illā kānū ‘anhā mu‘riḍīn(a).

Ani vɛrise o vɛrise ka bɔ Ala ka vɛrisew la min be se u ma (kafiriw), u b’o sɔsɔ tuma bɛɛ.


5

فَقَدْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۗ فَسَوْفَ يَأْتِيْهِمْ اَنْۢبـٰۤؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

faqad każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fa saufa ya'tīhim ambā'u mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Tiɲɛ na, u ye tiɲɛ (alikurana) sɔsɔ tuma min na a nana u fɛ, o la, siniɲɛsigi la, u tun be yɛlɛko minw kɛ tuma bɛɛ, kibaroya (tiɲɛ) bena na u fɛ.


6

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Yala o m’a kɔrɔsi ko an ye bɔnsɔn hakɛ min halaki ka kɔn o ɲɛ, hali ni (o bɔnsɔnw) an y’u lɔyɔrɔ sigi dugukolo kan, o ye sabatili ye, an ma deli ka min di aw ma wa? An ye sanjiba bɔn u kan, ka bajiw woyo u jukɔrɔ, o kɔ, an y’u halaki o yɛrɛ ka jurumunw kosɔn, ka bɔnsɔn wɛrɛ dan o bɔnsɔn kɔ.


7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتٰبًا فِيْ قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوْهُ بِاَيْدِيْهِمْ لَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa lau nazzalnā ‘alaika kitāban fī qirṭāsin fa lamasūhu bi'aidīhim laqālal-lażīna kafarū in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Ni an tun ye sɛbɛri ci i ma (Muhamadu) sɛbɛ kan, janko u k’a minɛ u yɛrɛ bolo, kafiriw tun b’a fɔ ko: «Nin tɛ foyi ye ni jinamoriya yɛrɛ yɛrɛ tɛ.»


8

وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۗوَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ

wa qālū lau lā unzila ‘alaihi malak(un), wa lau anzalnā malakal laquḍiyal-amru ṡumma lā yunẓarūn(a).

O ko: «Mun kosɔn mɛlɛkɛ ma jigi a fɛ (Muhamadu)?» N’an ye mɛlɛkɛ dɔ jigi (a fɛ), tiɲɛ na, koo tun bena ban, nka u tun tɛna wagati dɔɔni di u ma.


9

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنٰهُ رَجُلًا وَّلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَّا يَلْبِسُوْنَ

wa lau ja‘alnāhu malakal laja‘alnāhu rajulaw wa lalabasnā ‘alaihim mā yalbisūn(a).

Ni an tun ye o ciden kɛ mɛlɛkɛ ye, an tun b’a kɛ mɔgɔ ye, ani (o cogo la) an tun b’a to u be to ka sigasiga i n’a fɔ u be sigasiga cogo min na sisan.


10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Ani tiɲɛ na, ciden dɔw minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (Muhamadu) ɲɛ, u y’u lɔgɔbɔ, fɔɔ minw tun b’u lɔgɔbɔ u ka yɛlɛko jaabi la, ɲangili jigira olu kan.


11

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw ye dugukolo sɛgɛsɛgɛ, o kɔ, aw ye galontigɛlaw laban ye min ye.»


12

قُلْ لِّمَنْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلْ لِّلّٰهِ ۗ كَتَبَ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِۗ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

qul limam mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), qul lillāh(i), kataba ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Fɛɛn minw be sankolow ni dugukolo kan, olu ye jɔn ta ye?» A fɔ ko: “Ala ta lo.” A ka makari (cogoya) sigi a yɛrɛ kɔnɔ. Tiɲɛ na, a bena aw lajɛn sukununi loon na, siga t’a la. Minw b’u yɛrɛ tɔɔrɔ, olu tɛ la a la.


13

۞ وَلَهٗ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۗوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa lahū mā sakana fil-laili wan-nahār(i), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Fɛɛn o fɛɛn be yen suu ni tilefɛ, o bɛɛ ye ale ta ye. Ani, ale lo be koo bɛɛ mɛn, a be koo bɛɛ lɔn.


14

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul agairallāhi attakhiżu waliyyan fāṭiris-samāwāti wal-arḍi wa huwa yuṭ‘imu wa lā yuṭ‘am(u), qul innī umirtu an akūna awwala man aslama wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Yala ne bɛna latangabaga wɛrɛ ta min tɛ Ala ye, min ka sankolow ni dugukolo dan, hali ni a bɛ balo, k’a sɔrɔ a tɛ balo wa?» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, yamaruya dira ne ma ko ne ka kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye ka kolo (Ala ma), ne kana don musiriw ka jɛnkulu kɔnɔ abada.»


15

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, ne be siran loonba ɲangili ɲɛ, ni ne ma mɛnni kɛ n’ Matigi fɛ.»


16

مَنْ يُّصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمَهٗ ۗوَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِيْنُ

may yuṣraf ‘anhu yauma'iżin faqad raḥimah(ū), wa żālikal-fauzul-mubīn(u).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ mabɔ ɲangili la a yɛrɛ kan o loon na, tiɲɛ na, Ala ye hinu kɛ o tigi la. Ani, o lo ye see sɔrɔli yɛrɛ yɛrɛ ye.


17

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗٓ اِلَّا هُوَ ۗوَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yamsaska bikhairin fa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ni Ala ye balawo dɔ lase i ma, mɔgɔ si tɛ se k’o bɔ yen fɔɔ ale kelen. Ani, n’a nana ni ɲuman ye aw fɛ, o tuma na, a ka sebagaya be fɛɛn bɛɛ kan.


18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādih(ī), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ani, ale lo ye fanga sɔrɔ a ka baaradenw kan. Hakilitigi lo, a be koo bɛɛ lɔn.


19

قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً ۗ قُلِ اللّٰهُ ۗشَهِيْدٌۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۢ بَلَغَ ۗ اَىِٕنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰىۗ قُلْ لَّآ اَشْهَدُ ۚ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

qul ayyu syai'in akbaru syahādah(tan), qulillāhu syahīdum bainī wa bainakum, wa ūḥiya ilayya hāżal-qur'ānu li'unżirakum bihī wa man balag(a), a'innakum latasyhadūna anna ma‘allāhi ālihatan ukhrā, qul lā asyhad(u), qul innamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa innanī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Jɔn ka seereya barika ka bon?» A fɔ ko: "Ala, ale lo ye seere ye ne ni aw cɛ. Nin alikurana jigira ne ma walisa ne ka lasɔmini kɛ aw ye ani minw be na (alikurana a ma). Yala aw be se ka seereya kɛ tiɲɛn na ko ala wɛrɛw be yen Ala fɛ wa?" A fɔ ko: «Ne tɛ se ka seereya kɛ.» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, ale kelenpe le ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye, ne hɔɔrɔnyanin lo fɛɛn o fɛɛn na aw be min jɛn (ni Ala) ye.»


20

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْۘ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

al-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

An ye kitabu di minw ma, u b’a lɔn (Muhamadu) i n’a fɔ u b’u yɛrɛ denw lɔn cogo min na. Minw b’u yɛrɛ tɔɔrɔ, olu tɛ la Ala la.


21

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Mɔgɔ min be galon tigɛ Ala kan, walima min be sɔsɔli kɛ Ala ka kumaw na, jɔn lo ye tilenbaliyako ye? Tiɲɛn na, mɔgɔ tilenbaliw tɛ ni kunnadiya ye.


22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَيْنَ شُرَكَاۤؤُكُمُ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma naḥsyuruhum jamī‘an ṡumma naqūlu lil-lażīna asyrakū aina syurakā'ukumul-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Ani (aw hakili to a la), loon min na an y'u bɛɛ lajɛn, an y'a fɔ Ala ka jɛnɲɔgɔnw ye ko: «Aw tun b'a miiri ko aw ka ala minw ye (an ka jɛnɲɔgɔnw) ye, olu be min?»


23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ اِلَّآ اَنْ قَالُوْا وَاللّٰهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِيْنَ

Ṡumma lam takun fitnatuhum illā an qālū wallāhi rabbinā mā kunnā musyrikīn(a).

O kɔ, u ma ngalon jaabi, fɔɔ k’a fɔ ko: «Ala, an Matigi, an tɛ jɛn ni Ala ye.»


24

اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

unẓur kaifa każabū ‘alā anfusihim wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

A filɛ u be ngalon tigɛra u yɛrɛ la cogo min na. Ani, u tun be batoli min dan fɔlɔ la, o bena tunu u la.


25

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

O la, mɔgɔ dɔw be yen minw b’i ka (Muhamadu) ka kalan lamɛn, an y’u dusukunw datugu (walisa u kana) a faamu, u tulo datugunin lo. Hali n’u ye tagamasiɲɛw bɛɛ ye (tiɲɛ na), u tun tɛna la a la hali bi. O la, n'u nana i fɛ k'i sɔsɔ, kafiriw b'a fɔ ko: «Nin (alikurana) tɛ foyi ye ni mɔgɔ kɔrɔw ka nsiirin tɛ.»


26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْـَٔوْنَ عَنْهُ ۚوَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa hum yanhauna ‘anhu wa yan'auna ‘anh(u), wa iy yuhlikūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Ani u be (mɔgɔ wɛrɛw) bali ka (alikurana) lamɛn ani u yɛrɛ b’u yɛrɛ mabɔ a la, ani u b’u yɛrɛ halaki dɔrɔn, k’a sɔrɔ u t’a lɔn.


27

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلَى النَّارِ فَقَالُوْا يٰلَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِاٰيٰتِ رَبِّنَا وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alan-nāsi fa qālū yā laitanā nuraddu wa lā nukażżiba bi'āyāti rabbinā wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Ni aw (Muhamadu) y’a ye tuma min na u nana jahanama kɔnɔ, u ko: “N’an tun segira (duniɲa kɔnɔ), siga t’a la, an tun tɛna an Matigi ka ayataw sɔsɔ, ka kɛ lanabagaw ye.”


28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَّا كَانُوْا يُخْفُوْنَ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَوْ رُدُّوْا لَعَادُوْا لِمَا نُهُوْا عَنْهُ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

bal badā lahum mā kānū yukhfūna min qabl(u), wa lau ruddū la‘ādū limā nuhū ‘anhu wa innahum lakāżibūn(a).

Nka (tiɲɛn na) u tun ye juguman min dogo fɔlɔ, o y’o yira u fɛ. N’u tun kɔsegira duniɲa kɔnɔ, siga t’a la, u tun balila ka min kɛ, u tun bena segi o lo kan. Tiɲɛn na, u ye ngalontigɛlaw lo ye.


29

وَقَالُوْٓا اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

wa qālū in hiya illā ḥayātunad-dun-yā wa mā naḥnu bimab‘ūṡīn(a).

Ani tiɲɛ na, u bena a fɔ (o fana) ko: “Ɲɛnamaya be diɲɛ dɔrɔn kɔnɔ, an tɛna kunu.”


30

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلٰى رَبِّهِمْ ۗ قَالَ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗقَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alā rabbihim, qāla alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Ani n’i (Muhamadu) y’a ye tuma min na u nana n’u ye u ka Matigi ɲɛfɛ (i tun bena koo dɔ ye min be mɔgɔ dusukun sɔrɔ). A ko: «Yala nin (kununi) tɛ tiɲɛ ye wa?» U y'a jaabi ko: «Tiɲɛ lo, an Matigi barika la.» A ko: «Aw ye nin ɲangili nɛnɛ, sabu aw tun banna a ra fɔlɔ.»


31

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ اللّٰهِ ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوْا يٰحَسْرَتَنَا عَلٰى مَا فَرَّطْنَا فِيْهَاۙ وَهُمْ يَحْمِلُوْنَ اَوْزَارَهُمْ عَلٰى ظُهُوْرِهِمْۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ

qad khasiral-lażīna każżabū biliqā'illāh(i), ḥattā iżā jā'athumus-sā‘atu bagtatan qālū yā ḥasratanā ‘alā mā farraṭnā fīhā, wa hum yaḥmilūna auzārahum ‘alā ẓuhūrihim, alā sā'a mā yazirūn(a).

Minw be ban ka Ala kunbɛn, o ye bɔnɛba ye olu fɛ; o ra, ni lɛrɛ sera o ma yɔrɔnin kelen, o b’a fɔ ko: «An nimisara kosɔbɛ an ka lɛrɛ ko la, k’a sɔrɔ o bɛ o ta jurumunw ta o kɔ kan.» U ye koo jugu min muɲu .


32

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Ani, duniɲa ka ɲɛnamaya ye tulonw ni ɲɛnagwɛkow dɔrɔn lo ye. O wagati la, saya jamana ka fisa ni Ala batobagaw ye tiɲɛn na. Aw m'a faamu wa?


33

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).

Tiɲɛ na, an b’a lɔn k’u be min fɔ, o b’i (Muhamadu) dusukasi, (i kana nisɔngoya) bari tiɲɛ na, u tɛ ngalon tigɛra i la, nka mɔgɔ tilenbaliw be Ala ka ayataw sɔsɔra.


34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Tiɲɛ na, cidenw minw tun be yen ka kɔn aw ɲɛ, u ye ngalon tigɛ u la, nka u ye muɲu galonw ni tɔɔrɔw la, fɔɔ ka taga se an ka dɛmɛ ma. Ani foyi tɛ se ka Ala ka kumaw (latigɛw) yɛlɛma. Tiɲɛ na, cidenw ka kuma dɔ sera aw ma.


35

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).

Ani n’u ka kɔsegi ka gwɛlɛ i ma (Muhamadu), o tuma na n’i be se ka dingɛ dɔ kɛ dugukolo kan walima ka yɛlɛyɛlɛnan dɔ kɛ ka taga sankolo la o tuma na i be se ka kabako dɔ lase u ma, (o tuma na, i k’o kɛ). Ni Ala tun b’a fɛ, a tun b’a to u bɛɛ be tugu cikanw kɔ, o la, i man kan ka kɛ nalomanw cɛma abada.


36

۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).

Minw be mɛnni kɛ, olu dɔrɔn lo be mɛnni kɛ (Ala ka welekan), ani minw sara, Ala bena kunu kɔfɛ, o kɔ, u bena segi ale ma.


37

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū lau lā nuzzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha qādirun ‘alā ay yunazzila āyataw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Olu (mushiriw) ko: «Mun na kabako dɔ ma jigi a kan (Muhamadu) ka bɔ a Matigi fɛ?» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala be se ka kabako jigi, nga u fanba m'a lɔn.»


38

وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ

wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).

Ani bɛgɛn kelen tɛ dugukolo kan, kɔnɔ kelen tɛ yen min be pan n’a kaman fila ye, nka u bɛɛ ye mɔgɔw ye (o fana) i n’a fɔ ele. An ye foyi to kitabu kɔnɔ, o kɔ, u bena lajɛn Ala fɛ.


39

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا صُمٌّ وَّبُكْمٌ فِى الظُّلُمٰتِۗ مَنْ يَّشَاِ اللّٰهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَّشَأْ يَجْعَلْهُ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā ṣummuw wa bukmun fiẓ-ẓulumāt(i), may yasya'illāhu yuḍlilhu wa may yasya' yaj‘alhu ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Minw be sɔsɔli kɛ an ka ayataw la, olu ye tulogwerenw ye, bobow ani dibibaw kɔnɔ. Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ (ka mɔgɔ min tunu), siga t’a la, a bena o tigi lafili. Ni mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka Ala bila sira kan, siga t’a la, a bena o tigi bila sira tilennin kan.


40

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَۚ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi au atatkumus-sā‘atu agairallāhi tad‘ūn(a), in kuntum ṣādiqīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «A’ y’a ɲɛfɔ ne ye ni Ala ka tɔɔrɔ sera aw ma, walima ni lahara loon sera aw ma, ni aw bɛna (ala wɛrɛw) weele minw tɛ Ala ye, ni aw ye tiɲɛ fɔbagaw ye!»


41

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَاۤءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ ࣖ

bal iyyāhu tad‘ūna fa yaksyifu mā tad‘ūna ilaihi in syā'a wa tansauna mā tusyrikūn(a).

(Ɔn ɔn), i be dɛmɛ ɲini ale dɔrɔn lo fɛ. N’a sɔnna, aw be min ɲini a fɛ, a bena o bɔ yen, aw be min fara ɲɔgɔn kan, aw b’o to yen.


42

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Tiɲɛ na, an ye (cidenw) ci ka taga mɔgɔw fɛ minw tun be yen ka kɔn aw ɲɛ, o kɔ, an y’u tɔɔrɔ ni fantanya ni tɔɔrɔ ye, walisa u ka se ka Ala deli ni majigilenya ye.


43

فَلَوْلَآ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falau lā iż jā'ahum ba'sunā taḍarra‘ū wa lākin qasat qulūbuhum wa zayyana lahumusy-syaiṭānu mā kānū ya‘malūn(a).

Nka mun na u ma (Ala) delili kɛ ni majigilenya ye k’a sɔrɔ An ka tɔɔrɔ nana u kan? Tiɲɛn na, u dusukunw gwɛlɛyara ani u be min kɛ tuma bɛɛ, Sutana y’a kɛ o cɛ ka ɲi u ɲɛɛ na.


44

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍۗ حَتّٰٓى اِذَا فَرِحُوْا بِمَآ اُوْتُوْٓا اَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُّبْلِسُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī fataḥnā ‘alaihim abwāba kulli syai'(in), ḥattā iżā fariḥū bimā ūtū akhażnāhum bagtatan fa iżā hum mublisūn(a).

O la, lasɔmini min tun dira u ma, u ɲinɛna o kɔ tuma min na, an ye (diya) daa bɛɛ yɛlɛ u ye. O la, min tun dira u ma, u nisɔndiyanin lo tuma min na, an y’u tɔɔrɔ yɔrɔnin kelen, o la, o wagati la, u y’u makumu jigitigɛ la.


45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۗ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

fa quṭi‘a dābirul-qaumil-lażīna ẓalamū, wal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

O ra, o mɔgɔ tilenbaliw halakira ka taga se fɔ o ju ra. Tandoli bɛɛ ye Ala ta ye, min ye diɲɛ bɛɛ Matigi ye.


46

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «A ɲɛfɔ ne ye ni Ala y’i ka mɛnni n’i ka yeli bɔ i la, k’i dusukun datugu, ala wɛrɛ ye jɔn ye ni Ala tɛ, min be se k’u lase i ma?» Aw k’a kɔrɔsi, an tun b’an ka sebagaya tagamasiɲɛw ɲɛfɔra u ye cogo min na siɲɛ caaman, nka u tun be to ka kɔsegi.


47

قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «I k’a ɲɛfɔ ne ye ni Ala ka ɲangili nana i kan yɔrɔnin kelen walima kɛnɛ kan, o tuma na, yala mɔgɔ dɔ be yen (Ala) bena min halaki ni kojugukɛlaw tɛ wa?»


48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), faman āmana wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

An tun ka cira minw ci, olugu tun ye kibaro diimanw fɔ, ka mɔgɔw lasɔmi. Ni mɔgɔ o mɔgɔ lara a la, ka yɛlɛma don, siranya tɛ o la, o ti dusukasi.


49

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā yamassuhumul-‘ażābu bimā kānū yafsuqūn(a).

Minw be an ka vɛrisew sɔsɔ, olu bena ɲangili sɔrɔ sabu u be koo juguw kɛ tuma bɛɛ (jurumu).


50

قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ne m'a fɔ aw ye ko Ala ka nafolo be ne fɛ, ne ma fɛn yebali lɔn ani ne ma (walima) a fɔ aw ye ko ne ye mɛlɛkɛ ye. Ne tugura min jigira ne ma, o dɔrɔn lo kɔ." A fɔ ko: "Yala fiyentɔw ni yelikɛlaw ye kelen ye wa? Yala aw ma miiri (o) la wa?"


51

وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa anżir bihil-lażīna yakhāfūna ay yuḥsyarū ilā rabbihim laisa lahum min dūnihī waliyyuw wa lā syafī‘ul la‘allahum yattaqūn(a).

Minw be siranna k’u lajɛn u ka Matigi ɲɛfɛ (lakunuya loon na), i k’olu lasɔmi n’o ye (alikurana), ko latangabaga wala delilikɛla (dɛmɛbaga) tɛ yen ni Ala tɛ, walisa u ka se ka Alako sɔrɔ.


52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ ۗمَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِّنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُوْنَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa lā taṭrudil-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhah(ū), mā ‘alaika min ḥisābihim min syai'iw wa mā min ḥisābika ‘alaihim min syai'in fa taṭrudahum fa takūna minaẓ-ẓālimīn(a).

Minw bɛ o Matigi daari sɔgɔma ni wula fɛ, i kana olugu gbɛn, o jigi bɛ a diya kan. I t’u ka kɛwalew jalaki hali dɔɔni ani u fana t’i ka kɛwalew jalaki hali dɔɔni, o lo kama i (jo be yen) k’u gwɛn, walisa i ka kɛ kojugukɛlaw cɛma.


53

وَكَذٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِّيَقُوْلُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنْۢ بَيْنِنَاۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِالشّٰكِرِيْنَ

wa każālika fatannā ba‘ḍahum biba‘ḍil liyaqūlū ahā'ulā'i mannallāhu ‘alaihim mim baininā, alaisallāhu bi'a‘lama bisy-syākirīn(a).

O cogo ra, an ka o dɔw (nafolotigiw) kɔrɔbɔ ni dɔw ye (fantanw), janko o (nafolotigiw) k’a fɔ ko: «Yala nin ye mɔgɔ sugu ye an cɛ ra, Ala ka nɛɛma kɛ min ye wa?» (Ala ko): «Yala Ala tɛ mɔgɔ minw barikada (A ye) lɔn ka tɛmɛ olu kan wa?»


54

وَاِذَا جَاۤءَكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِنَا فَقُلْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَۙ اَنَّهٗ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوْۤءًاۢ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَصْلَحَ فَاَنَّهٗ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iżā jā'akal-lażīna yu'minūna bi'āyātinā fa qul salāmun ‘alaikum kataba rabbukum ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), annahū man ‘amila minkum sū'am bijahālatin ṡumma tāba mim ba‘dihī wa aṣlaḥa fa annahū gafūrur raḥīm(un).

Ni mɔgɔ minw lara an ka ayataw la, n’u nana i fɛ, i k’a fɔ i ye ko: “Salamun ‘alaikum (i ka kunnadiya).” Aw Matigi ye hinu cogoya sigi a yɛrɛ kɔnɔ, (o ye) mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ aw cɛma kunfinya kosɔn, o kɔfɛ, a nimisara, k’a yɛrɛ fisaya, o tuma na, ale lo ye yafabaga ye, makaribaga ye.


55

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلِتَسْتَبِيْنَ سَبِيْلُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa litastabīna sabīlal-mujrimīn(a).

Ani o cogo la, an ye alikurana yɔrɔw ɲɛfɔ, (walisa Alaɲasiranbagaw ka sira ka ye ka gwɛ) ani jurumunkɛlaw ka sira ka ye ka gwɛ.


56

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗ قُلْ لَّآ اَتَّبِعُ اَهْوَاۤءَكُمْۙ قَدْ ضَلَلْتُ اِذًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

qul innī nuhītu an a‘budal-lażīna tad‘ūna min dūnillāh(i), qul lā attabi‘u ahwā'akum, qad ḍalaltu iżaw wa mā ana minal-muhtadīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw bɛ ala minw bato, Ala kɔ, ne banna o ra.» A fɔ ko: "Ne tɛna tugu i sago kɔ. N'o kɛra, ne bena tunu tiɲɛ na, ne tɛ mɔgɔ minw be bila sira kan, ne tɛ olu dɔ ye."


57

قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ne (be) kunnafoni lakikaw kan (alikurana) ka bɔ ne Matigi fɛ k'a sɔrɔ aw b'o sɔsɔra. Ne ka se tɛ (ka ɲangili jigi) k'a ɲini a fɛ a ka na joona. Ka (sariya) sigi, o ye Ala ka joo dɔrɔn ye. Ale lo be tiɲɛ ɲɛfɔ ani ale lo ye latigɛbaga ɲuman ye."


58

قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ

qul lau anna ‘indī mā tasta‘jilūna bihī laquḍiyal-amru bainī wa bainakum, wallāhu a‘lamu biẓ-ẓālimīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «I be min ɲini (ɲangili) min tun be ne fɛ, o ka na joona, koow bɛɛ tun bena ban ne n’i cɛ.» Ala le ka kojugukɛbagaw lɔn ka ɲa.


59

۞ وَعِنْدَهٗ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ اِلَّا هُوَۗ وَيَعْلَمُ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَّرَقَةٍ اِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِيْ ظُلُمٰتِ الْاَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَّلَا يَابِسٍ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa ‘indahū mafātiḥul-gaibi lā ya‘lamuhā illā huw(a), wa ya‘lamu mā fil-barri wal-baḥr(i), wa mā tasquṭu miw waraqatin illā ya‘lamuhā wa lā ḥabbatin fī ẓulumātil-arḍi wa lā raṭbiw wa lā yābisin illā fī kitābim mubīn(in).

Fɛɛn yebaliw bɛɛ ka konnɛgɛw be ale fɛ; mɔgɔ si tɛ o lɔn ni ale tɛ. Fɛn minw bɛ dugukolo kan, ani kɔgɔji ra, a b’o lɔn. Furuburu kelen tɛ ben a tɛ min lɔn. Dugukolo dibi kɔnɔ, dannifɛn kelen tɛ yen, fɛɛn jiman wala fɛɛn jalen tɛ yen, min ma sɛbɛ kitabu yɛrɛ yɛrɛ kɔnɔ (Lauh Mahfuzh).


60

وَهُوَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ بِالَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيْهِ لِيُقْضٰٓى اَجَلٌ مُّسَمًّىۚ ثُمَّ اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa huwal-lażī yatawaffākum bil-laili wa ya‘lamu mā jaraḥtum bin-nahāri ṡumma yab‘aṡukum fīhi liyuqḍā ajalum musammā(n), ṡumma ilaihi marji‘ukum ṡumma yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Ani, ale lo b’a to aw be sinɔgɔ sufɛ, aw be min kɛ tilefɛ, a b’o lɔn. O kɔ, a b’i kunu tilefɛ walisa k’i ka saan latigɛnin dafa. O kɔ, aw bɛna sekɔ ale ma, o kɔ, aw ka min kɛ, a bɛna o fɔ aw ye.


61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُوْنَ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādihī wa yursilu ‘alaikum ḥafaẓah(tan), ḥattā iżā jā'a aḥadakumul-mautu tawaffathu rusulunā wa hum lā yufarriṭūn(a).

Ani ale lo ye a ka jɔnw bɛɛ marabaga ye pewu, a ye mɛlɛkɛw ci aw ma minw b’aw latanga, walisa ni saya sera aw dɔ la, an ka mɛlɛkɛw k’a niin bɔ a la, u kana u ka baara to yen.


62

ثُمَّ رُدُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّۗ اَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ اَسْرَعُ الْحٰسِبِيْنَ

Ṡumma ruddū ilallāhi maulāhumul-ḥaqq(i), alā lahul-ḥukmu wa huwa asra‘ul-ḥāsibīn(a).

O kɔ, u (Ala sagokɛlaw) kɔsegira Ala ma, u ka kuntigi yɛrɛ yɛrɛ. Aw k’a lɔn ko sariyaw bɛɛ (o loon na) be ale fɛ. Ani, ale lo ye jatebɔ telimanw kɛbaga ye.


63

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Jɔn le bɛ se k’aw kisi kasaara ma dugukolo kan ni baji kan, n’aw bɛ a deli ni majigilenya ye, ni kan ɲuman ye?» (A k'a fɔ ko), "N'a tun y'an kisi nin (kasaara) ma, an tun bena kɛ barikada mɔgɔw ye."


64

قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

qulillāhu yunajjīkum minhā wa min kulli karbin ṡumma antum tusyrikūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ala lo b’aw kisi kasaara ma, ani tɔɔrɔ sifa bɛɛ ma, nka o kɔ, aw be segi ka jɛn n’a ye.»


65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلٰٓى اَنْ يَّبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّنْ فَوْقِكُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِكُمْ اَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَّيُذِيْقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُوْنَ

qul huwal-qādiru ‘alā ay yab‘aṡa ‘alaikum ‘ażābam min fauqikum au min taḥti arjulikum au yalbisakum syiya‘aw wa yużīqa ba‘ḍakum ba'sa ba‘ḍ(in), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti la‘allahum yafqahūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Ale lo be se ka ɲangili bila aw kan, ka bɔ sanfɛ walima ka bɔ aw senw jukɔrɔ walima k’aw ɲagami ɲɔgɔn na (kɛlɛ) kuluw kɔnɔ, k’a to aw dɔw be tɔw ka fangafin mɛn.» Aw k’a kɔrɔsi, an be (an ka sebagaya) tagamasiɲɛw ɲɛfɔ cogo min na siɲɛ caaman walisa u k’u faamu.


66

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّۗ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ ۗ

wa każżaba bihī qaumuka wa huwal-ḥaqq(u), qul lastu ‘alaikum biwakīl(in).

Ani i ka mɔgɔw b’o (ɲangili) sɔsɔ hali n’a (ɲangili) ye tiɲɛ ye. A fɔ (Muhamadu) ko: «Ne tɛ aw kuntigi ye.»


67

لِكُلِّ نَبَاٍ مُّسْتَقَرٌّ وَّسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

likulli naba'im mustaqarruw wa saufa ta‘lamūn(a).

Kibaruya o kibaro (min nana ni ciden ye) be kɛ (waati) dɔ la ani kɔfɛ i bena o lɔn.


68

وَاِذَا رَاَيْتَ الَّذِيْنَ يَخُوْضُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖۗ وَاِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطٰنُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرٰى مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa iżā ra'aital-lażīna yakhūḍūna fī āyātinā fa a‘riḍ ‘anhum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), wa immā yunsiyannakasy-syaiṭānu falā taq‘ud ba‘daż-żikrā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

N’i ​​(Muhamadu) ye mɔgɔw ye u be yɛlɛla An ka ayataw la, o tuma na, i k’u to yen fɔɔ u ka taga baro wɛrɛ la. Ani ni Sutana y’a to i ɲinɛna tiɲɛn na (o bali), i hakili jiginin kɔ tugun, kana sigi ni mɔgɔ tilenbaliw ye.


69

وَمَا عَلَى الَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّلٰكِنْ ذِكْرٰى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa mā ‘alal-lażīna yattaqūna min ḥisābihim min syai'iw wa lākin żikrā la‘allahum yattaqūn(a).

Minw ye Alaɲasiranbaga ye, olu tɛ u ka (jurumuw) jalaki hali dɔɔni; nka (wajibiyanin lo) k’u hakili jigi u ka (fana) kɛ Alaɲasiranbagaw ye.


70

وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖٓ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۢ بِمَا كَسَبَتْۖ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ ۚوَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa żaril-lażīnattakhażū dīnahum la‘ibaw wa lahwaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā wa żakkir bihī an tubsala nafsum bimā kasabat, laisa lahā min dūnillāhi waliyyuw wa lā syafī‘(un), wa in ta‘dil kulla ‘adlil lā yu'khaż minhā, ulā'ikal-lażīna ubsilū bimā kasabū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).

Mɔgɔ minw b’u ka diinan kɛ tulon ni tulonfɛn ye, ani duniɲa ka ɲɛnamaya y’u lafili, aw k’olu to yen. Aw ye (u) lasɔmi ni alikurana ye walisa bɛɛ kana ben (jahanama kɔnɔ), u yɛrɛ ka kɛwalew kosɔn. Latangabaga, walima delilikɛla (dɛmɛbaga) tɛ yen ni Ala tɛ. Ani, n’a b’a fɛ ka kunmabɔsara sifa o sifa kɛ, siga t’a la, a tɛna sɔn o ma. Olu ye mɔgɔw ye minw tun be jigi (jahanama kɔnɔ), u yɛrɛ ka kɛwalew kosɔn. U tun be minni kɛ jii wulinin na ani u tun be ɲangili jugu sɔrɔ u ka lannayabaliya kosɔn fɔlɔ la.


71

قُلْ اَنَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلٰٓى اَعْقَابِنَا بَعْدَ اِذْ هَدٰىنَا اللّٰهُ كَالَّذِى اسْتَهْوَتْهُ الشَّيٰطِيْنُ فِى الْاَرْضِ حَيْرَانَ لَهٗٓ اَصْحٰبٌ يَّدْعُوْنَهٗٓ اِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰىۗ وَاُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul anad‘ū min dūnillāhi mā lā yanfa‘unā wa lā yaḍurrunā wa nuraddu ‘alā a‘qābinā ba‘da iż hadānallāhu kal-lażīstahwathusy-syayāṭīnu fil-arḍi ḥairāna lahū aṣḥābuy yad‘ūnahū ilal-huda'tinā, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa umirnā linuslima lirabbil-‘ālamīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Yala an bena fɛɛn wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, min tɛ se k’an nafa, min tɛna (fana) tɔɔrɔ lase an ma, ani (ni) an bena kɔsegi, Ala kɛnin kɔ k’an bilasira, i n’a fɔ mɔgɔw minw lafilila Sutana fɛ dugukolo kan, ɲagami cogoya la wa?» A teriw y'a weele ka na sira tilennin kan (k'a fɔ ko) «I ka tugu an kɔ.» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala ka sira le ye sira tigitigi ye.


72

وَاَنْ اَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاتَّقُوْهُۗ وَهُوَ الَّذِيْٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wattaqūh(u), wa huwal-lażī ilaihi tuḥsyarūn(a).

ani ka delili kɛ, ka siran a ɲa." Ani Matigi, aw bɛɛ bɛna lajɛn min fɛ.


73

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ وَيَوْمَ يَقُوْلُ كُنْ فَيَكُوْنُۚ قَوْلُهُ الْحَقُّۗ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِۗ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), wa yauma yaqūlu kun fa yakūn(u), qauluhul-ḥaqq(u), wa lahul-mulku yauma yunfakhu fiṣ-ṣūr(i), ‘ālimul-gaibi wasy-syahādati wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ale le ka sankolo ni dugukolo dan ni tiɲɛ ye, tuma min na a ko: «I ka kɛ!» O la, o lo. A ka kuma ye tiɲɛ ye, ni buru fiyɛra, fanga bɛɛ be ale lo bolo. A be fɛɛn yebaliw ni fɛɛn tiɲɛntigiw lɔn. Ale lo ye hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan, a be koow bɛɛ lajɛ ka ɲɛ.


74

۞ وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ اٰزَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْنَامًا اٰلِهَةً ۚاِنِّيْٓ اَرٰىكَ وَقَوْمَكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi āzara atattakhiżu aṣnāman ālihah(tan), innī arāka wa qaumaka fī ḍalālim mubīn(in).

Ani (aw hakili to a la) tuma min na Ibrayima y'a fɔ a facɛ Azar ye ko: "Yala a bɛnnin lo i ka o boliw kɛ alaw ye wa? Tiɲɛ na, ne b'i n'i ka mɔgɔw ye fili gwɛnin kɔnɔ."


75

وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ

wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).

An ye Ibrayima (An ka sebagaya) yira ten sankolow ni dugukolo kan, ani walisa a ka kɛ lanabagaw cɛma .


76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ

falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).

Su dibitɔ, a (Ibrayima) ye lolo dɔ ye (o tuma na) a ko: «Nin ye ne Matigi ye.» O ra, lolo benna tuma min na, a ko: «Lolo bentɔ man di ne ye.»


77

فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ

falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).

O kɔ, a ka kalo bɔra tuma min na, a ko: «Nin le ye ne Matigi ye.» Nka kalo benna tuma min na, a ko: «Tiɲɛ na, ni ne Matigi tun ma ne bilasira, ne tun bɛna kɛ mɔgɔ tununinw dɔ ye.»


78

فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

O kɔ, a ye tile bɔtɔ ye tuma min na, a ko: “Nin ye ne ka Matigi ye, nin lo ka bon n’u bɛɛ ye.” Nka tile benna tuma min na, a ko: "E ne ka mɔgɔw, tiɲɛ na, ne be n yɛrɛ mabɔ aw ka jɛnɲɔgɔnya la."


79

اِنِّيْ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِيْ فَطَرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ حَنِيْفًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۚ

innī wajjahtu wajhiya lil-lażī faṭaras-samāwāti wal-arḍa ḥanīfaw wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Ne be n ɲɛda ɲɛsin (Ala) ma, min ye sankolo ni dugukolo dan ni kololi dafalen ye (ka tugu) diinɛ lakika kɔ, ani ne tɛ mushiriw dɔ ye.


80

وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).

A ta mɔgɔw ka o sɔsɔ. A (Ibrahima) ko: "Aw bɛna sɔsɔli kɛ ni ne ye Ala kan wa, hali n'a ye ne bilasira tiɲɛ na wa? Aw bɛ min jɛn ni Ala ye, ne tɛ siran (kasaara ma) fo ni ne Matigi sago ye fɛɛn dɔ ye. Ne Matigi ka lɔnniya bɛ fɛn bɛɛ datugu. Yala aw tɛ se ka kalan sɔrɔ wa?"


81

وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ

wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).

Aw be min jɛn (ni Ala) ye, ne be se ka siran o ɲɛ cogo di, hali n’aw tɛ siran Ala yɛrɛ ma min yira aw la jɛɲɔgɔnya koo la. Jɛnkulu fila nunu cɛma, juman lo be ni joo ye ka lafiya sɔrɔ (ka bɔ kasaara la), n’i b’o lo lɔn?”


82

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يَلْبِسُوْٓا اِيْمَانَهُمْ بِظُلْمٍ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ مُّهْتَدُوْنَ ࣖ

al-lażīna āmanū wa lam yalbisū īmānahum biẓulmin ulā'ika lahumul-amnu wa hum muhtadūn(a).

Minw limaniyara ani u t’u ka limaniya ɲagami ni shirk ye, olu lo b’a miiri k’u latanganin lo ani u be ɲɛminɛli sɔrɔ.


83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ اٰتَيْنٰهَآ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰى قَوْمِهٖۗ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa tilka ḥujjatunā ātaināhā ibrāhīma ‘alā qaumih(ī), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

O ye An ka kunnafoni ye, an ye min di Ibrayima ma k’a ɲɛsin a ka mɔgɔw ma. An b’a fɛ min na, an b’o tigi lɔyɔrɔ kɔrɔta. Can ra, i Matigi ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga lo.


84

وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰى وَهٰرُوْنَ ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَۙ

wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), kullan hadainā wa nūḥan hadainā min qablu wa min żurriyyatihī dāwūda wa sulaimāna wa ayyūba wa yūsufa wa mūsā wa hārūna wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

An ka Isiyaka ni Yakuba di a ma. An ka sira di o bɛɛ kelen kelen ma; ani ka kɔn o ɲɛ, an ye sira di Nuhun ma, ani a bɔnsɔn dɔw (Ibrahima), minw ye Dawuda, Suleman, Ayyubu, Yusufu, Musa ani Haruna ye. Minw bɛ koɲuman kɛ, an bɛ o le sara;


85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰى وَعِيْسٰى وَاِلْيَاسَۗ كُلٌّ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَۙ

wa zakariyyā wa yaḥyā wa ‘īsā wa ilyās(a), kullum minaṣ-ṣāliḥīn(a).

ani Jakariya, ani Yaya, ani Isa, ani Iliyasi. O bɛɛ ye Alaɲasiranbagaw le ye;


86

وَاِسْمٰعِيْلَ وَالْيَسَعَ وَيُوْنُسَ وَلُوْطًاۗ وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعٰلَمِيْنَۙ

wa ismā‘īla wal-yasa‘a wa yūnusa wa lūṭā(n), wa kullan faḍḍalnā ‘alal-‘ālamīn(a).

ani Isimayili, ani Aliyasa, ani Yunusi, ani Luti. An kelen kelen bɛɛ ye (a ka diplɔmu) kɔrɔta ka tɛmɛ mɔgɔ tɔɔw kan (a ka wagati la), .


87

وَمِنْ اٰبَاۤىِٕهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ وَاِخْوَانِهِمْ ۚوَاجْتَبَيْنٰهُمْ وَهَدَيْنٰهُمْ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa min ābā'ihim wa żurriyyātihim wa ikhwānihim, wajtabaināhum wa hadaināhum ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

(An ka dɔ fara o bɛmaw dɔw hakɛ kan fana, ani o bɔnsɔnw, ani o balemaw. An y’u sugandi (ka kɛ kiraw ni cidenw ye) ani an y’u bila sira tilennin kan.


88

ذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۗوَلَوْ اَشْرَكُوْا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa lau asyrakū laḥabiṭa ‘anhum mā kānū ya‘malūn(a).

O ye Ala ka bilasirali ye, a be mɔgɔ o mɔgɔ bila a ka baarakɛlaw cɛma, a b’a fɛ min na, a b’o bilasira n’o ye. N’u ye Ala jɛnɲɔgɔnw kɛ, u ye koɲuman minw kɛ, siga t’a la, u bena tunu.


89

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚفَاِنْ يَّكْفُرْ بِهَا هٰٓؤُلَاۤءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُوْا بِهَا بِكٰفِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ātaināhumul-kitāba wal-ḥukma wan-nubuwwah(ta), fa iy yakfur bihā hā'ulā'i faqad wakkalnā bihā qaumal laisū bihā bikāfirīn(a).

An ye kitabu ni hakilitigiya ni kiraya di mɔgɔ minw ma, olu le ye nin ye. Ni jama (Quraish) y’a sɔsɔ, o tuma na, an b’a di jama dɔ ma min t’a sɔsɔ.


90

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).

Olu (kiraw) lo ye Ala ka ɲɛminɛli ye, o la, aw ka tugu u ka ɲɛminɛli kɔ. A fɔ (Muhamadu) ko: «Ne tɛ foyi ɲini i fɛ (Akurana) laseli sara la.» Alikurana tɛ foyi ye ni lasɔmini tɛ (mɔgɔw bɛɛ) ye diɲɛ bɛɛ kɔnɔ.


91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖٓ اِذْ قَالُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى بَشَرٍ مِّنْ شَيْءٍۗ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتٰبَ الَّذِيْ جَاۤءَ بِهٖ مُوْسٰى نُوْرًا وَّهُدًى لِّلنَّاسِ تَجْعَلُوْنَهٗ قَرَاطِيْسَ تُبْدُوْنَهَا وَتُخْفُوْنَ كَثِيْرًاۚ وَعُلِّمْتُمْ مَّا لَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنْتُمْ وَلَآ اٰبَاۤؤُكُمْ ۗقُلِ اللّٰهُ ۙثُمَّ ذَرْهُمْ فِيْ خَوْضِهِمْ يَلْعَبُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrihī iż qālū mā anzalallāhu ‘alā basyarim min syai'(in), qul man anzalal-kitābal-lażī jā'a bihī mūsā nūraw wa hudal lin-nāsi taj‘alūnahū qarāṭīsa tubdūnahā wa tukhfūna kaṡīrā(n), wa ‘ullimtum mā lam ta‘lamū antum wa lā ābā'ukum, qulillāh(u), ṡumma żarhum fī khauḍihim yal‘abūn(a).

U tɛ Ala bonya i n’a fɔ u ka kan ka kɛ cogo min na n’u y’a fɔ ko: “Ala ma foyi jigi adamadenw na.” A fɔ (Muhamadu) ko: «Min ye kitabu (Tawurata) jigi, Musa nana ni min ye k’a kɛ yeelen ni ɲɛminɛli ye adamadenw fɛ, i ye kitabu kɛ sɛbɛnw ye minw jɛnsɛnnin lo, i y’a yira (a yɔrɔ dɔw) ani i y’a fanba dogo, hali n’a y’a kalan i ye min tun ma lɔn, i yɛrɛ fɛ, i ka mɔgɔw fɛ fana.» A fɔ ko: «Ala lo (min y’a jigi)», o kɔ, (o kɔ), u ka to ka tulon kɛ u ka fili la.


92

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰى وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحٰفِظُوْنَ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakum muṣaddiqul-lażī baina yadaihi wa litunżira ummal-qurā wa man ḥaulahā, wal-lażīna yu'minūna bil-ākhirati yu'minūna bihī wa hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).

Ani nin (Al-Qur’an), an ye gafe min jigi ni dubaw ye, o be gafe minw (jigira) ka kɔn ani walisa aw ka lasɔmini kɛ (Mɛka) sigibagaw n’a lamini mɔgɔw ma. Mɔgɔ minw lanin b’a la ko saya kɔ, siga t’a la, olu lanin b’a la (alikurana), ani u b’u ka deliliw labato tuma bɛɛ.


93

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ قَالَ اُوْحِيَ اِلَيَّ وَلَمْ يُوْحَ اِلَيْهِ شَيْءٌ وَّمَنْ قَالَ سَاُنْزِلُ مِثْلَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ تَرٰٓى اِذِ الظّٰلِمُوْنَ فِيْ غَمَرٰتِ الْمَوْتِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ بَاسِطُوْٓا اَيْدِيْهِمْۚ اَخْرِجُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ اٰيٰتِهٖ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au qāla ūḥiya ilayya wa lam yūḥa ilaihi syai'uw wa man qāla sa'unzilu miṡla mā anzalallāh(u), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna fī gamarātil-mauti wal-malā'ikatu bāsiṭū aidīhim, akhirjū anfusakum, al-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum taqūlūna ‘alallāhi gairal-ḥaqqi wa kuntum ‘an āyātihī tastakbirūn(a).

Jɔɔn le ye tilenbaliyako ye ka tɛmɛ mɔgɔ min be ngalon tigɛ Ala kan, walima min b’a fɔ ko: “A jigira ne kan,” hali ni foyi ma jigi a kan, ani mɔgɔ min b’a fɔ ko: “Ala ye min jigi, ne bena o jigi.” (A tun bɛna kɛ siranya ye cogo min na) n’i y’a ye wagati min na kojugukɛlaw (tun be) saya tɔɔrɔ la, k’a sɔrɔ mɛlɛkɛw tun b’u bugɔra n’u bolow ye, (k’a sɔrɔ u tun b’a fɔra ko: «Aw k’aw niin bɔ.» Nin loon na, aw bena sara ni ɲangili ye min be mɔgɔ majigi kosɔbɛ, bari aw ye kuma minw fɔ Ala kama (kumaw) minw tɛ tiɲɛ ye, ani (bari) aw y’aw yɛrɛ bonya a ka ayataw kan.


94

وَلَقَدْ جِئْتُمُوْنَا فُرَادٰى كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّتَرَكْتُمْ مَّا خَوَّلْنٰكُمْ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِكُمْۚ وَمَا نَرٰى مَعَكُمْ شُفَعَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ اَنَّهُمْ فِيْكُمْ شُرَكٰۤؤُا ۗ لَقَدْ تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَّا كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ ࣖ

wa laqad ji'tumūnā furādā kamā khalaqnākum awwala marratiw wa taraktum mā khawwalnākum warā'a ẓuhūrikum, wa mā narā ma‘akum syufa‘ā'akumul-lażīna za‘amtum annahum fīkum syurakā'(u), laqat taqaṭṭa‘a bainakum wa ḍalla ‘ankum mā kuntum taz‘umūn(a).

Tiɲɛ na, i yɛrɛ be na an fɛ i n’a fɔ an y’i dan cogo min na daminɛ na, ani an ye min di i ma, i b’o to yen (diɲɛ kɔnɔ). An tɛ delilikɛlaw (dɛmɛbaga) ye aw fɛ, aw be minw jati (Ala) ka baarakɛɲɔgɔnw ye. Tiɲɛ na, (jɛnɲɔgɔnya bɛɛ) minw tun be aw ni ɲɔgɔn cɛ, u tigɛra ani aw tun be min miiri fɔlɔ la (i n’a fɔ Ala ka jɛnɲɔgɔnw), o tununa aw fɛ.


95

۞ اِنَّ اللّٰهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰىۗ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

innallāha fāliqul-ḥabbi wan-nawā, yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa mukhrijul-mayyiti minal-ḥayy(i), żālikumullāhu fa annā tu'fakūn(a).

Tiɲɛ na, Ala lo be sumanw (kisɛw) ni kisɛw (datiw) sɛnɛ. A bɛ mɔgɔ ɲanamanw bɔ suw cɛ ra, ka suw bɔ ɲanamanw cɛ ra. O ye Ala (sebagaya) ye, o tuma na, mun na aw bele be kɔsegi?


96

فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

A ye sɔgɔma fajiri kɛ, ka suu kɛ lafiɲɛyɔrɔ ye, ka tile ni kalo kɛ jatebɔ ye. O ye Ala ka latigɛli ye, Sebagayabɛɛtigi, kolɔnbaga.


97

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ النُّجُوْمَ لِتَهْتَدُوْا بِهَا فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa huwal-lażī ja‘ala lakumun-nujūma litahtadū bihā fī ẓulumātil-barri wal-baḥr(i), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ale lo ye lolow dan aw ye, janko aw k’u kɛ aw ɲɛminɛbaga ye dibi la dugukolo kan ani baji kan. An ye (An ka sebagaya) tagamasiɲɛw ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


98

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).

Ani ale lo y’i dan ka bɔ mɔgɔ kelen na (Adamu), o la (i ye) sigiyɔrɔ ni marayɔrɔ be yen. Tiɲɛ na, an ye tagamasiɲɛw (an ka bonya) ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


99

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Ale lo be jii jigi ka bɔ sankolo la, o kɔ, an be falenfɛn sifa bɛɛ falen n’a ye, o la, an be falenfɛn binkɛnɛmanw bɔ o falenfɛnw na, an be suman caaman bɔ o falenfɛn binkɛnɛmanw na; ani nɛrɛsunw, an ye yiribolo minw sirinin be, ani ɛrɛzɛnforow, ani (An fana bɔra) oliviyeyiriw ni grenadi yiriw bɔ, minw bɔnin be ɲɔgɔn ma ani minw tɛ kelen ye. Aw k’aw janto yiridenw na n’u be deen bɔra ani n’u be mɔna. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛw be yen minw b’a yira ko Ala ka sebagaya b’a la.


100

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوْا لَهٗ بَنِيْنَ وَبَنٰتٍۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يَصِفُوْنَ ࣖ

wa ja‘alū lillāhi syurakā'al-jinna wa khalaqahum wa kharaqū lahū banīna wa banātim bigairi ‘ilm(in), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yaṣifūn(a).

Olu ye jinɛw kɛ Ala ka jɛnɲɔgɔnw ye, hali n’a y’u dan, u ye ngalon tigɛ k’a fɔ ko: «Ala be ni dencɛw ni denmusow ye», k’a sɔrɔ lɔnniya tɛ yen. U be jogo minw kofɔra, u be bonya la Ala kan ani Alaba kan.


101

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنّٰى يَكُوْنُ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَمْ تَكُنْ لَّهٗ صَاحِبَةٌ ۗوَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍۚ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), annā yakūnu lahū waladuw wa lam takul lahū ṣāḥibah(tun), wa khalaqa kulla syai'(in), wa huwa bikulli syai'in‘alīm(un).

Ale (Ala) ye sankolo ni dugukolo danbaga ye. A be deenw sɔrɔ cogo di (a be se ka kɛ) k’a sɔrɔ muso t’a fɛ? Ale le ka fɛn bɛɛ dan; ani a bɛ fɛn bɛɛ lɔn.


102

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوْهُ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

Żālikumullāhu rabbukum, lā ilāha illā huw(a), khāliqu kulli syai'in fa‘budūh(u), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

O ye Ala ye, aw ka Ala; ala wɛrɛ tɛ yi ni ale tɛ; fɛɛn bɛɛ danbaga, o la, aw k’a bato; Ale lo ye fɛɛn bɛɛ marabaga ye.


103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَۚ وَهُوَ اللَّطِيْفُ الْخَبِيْرُ

lā tudrikuhul-abṣāru wa huwa yudrikul-abṣār(a), wa huwal-laṭīful-khabīr(u).

Mɔgɔ tɛ se k’a sɔrɔ ɲɛɛ fɛ, k’a sɔrɔ a be se ka yelifɛnw bɛɛ ye, ani ale lo ye mɔgɔ hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan, ale lo ye hakilitigi ye ka tɛmɛ bɛɛ kan.


104

قَدْ جَاۤءَكُمْ بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْۚ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۗ وَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

qad jā'akum baṣā'iru mir rabbikum, faman abṣara fa linafsih(ī), wa man ‘amiya fa ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biḥafīẓ(in).

Can lo, dalilu gwɛninw bɔra i Matigi fɛ. Ni mɔgɔ min ye (tiɲɛ) ye, o tuma na (nafa) ye a yɛrɛ ta ye; ani min ye fiyentɔ ye (min tɛ tiɲɛ ye), o tuma na, ale lo be bɔnɛ. Ani ne (Muhamadu) tɛ (aw) kɔrɔsilikɛla ye.


105

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa każālika nuṣarriful-āyāti wa liyaqūlū darasta wa linubayyinahū liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ani o cogo la, an y’an ka ayataw ɲɛfɔ siɲɛ caaman walisa mushiriw k’a fɔ ko: “Aw ye nin ayataw kalan (kitabu mɔgɔw fɛ),” ani walisa an ka se ka alikurana ɲɛfɔ lɔnbagaw ye.


106

اِتَّبِعْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

ittabi‘ mā ūḥiya ilaika mir rabbik(a), lā ilāha illā huw(a), wa a‘riḍ ‘anil-musyrikīn(a).

I Matigi ye min jigi i kan (Muhamadu); ala wɛrɛ tɛ yi ni ale tɛ; ani aw ye aw yɛrɛ mabɔ musiriw ra.


107

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكُوْاۗ وَمَا جَعَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًاۚ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ

wa lau syā'allāhu mā asyrakū, wa mā ja‘alnā ‘alaihim ḥafīẓā(n), wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Ni Ala tun b’a fɛ, u tun tɛna jɛn ni (Ala ye). An ma ele kɛ o kɔrɔsibaga ye; ani ele tɛ o kɔrɔsibaga ye.


108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْوًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ كَذٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ اُمَّةٍ عَمَلَهُمْۖ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā tasubbul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi fa yasubbullāha ‘adwam bigairi ‘ilm(in), każālika zayyannā likulli ummatin ‘amalahum, ṡumma ilā rabbihim marji‘uhum fa yunabbi'uhum bimā kānū ya‘malūn(a).

U be mɔgɔ minw bato ni Ala tɛ, aw kana olu danga, bari o tuma na, u bena Ala danga ni dancɛw ye, k’a sɔrɔ u ma basigi lɔnniya kan. O la, an b’a to mɔgɔw bɛɛ be miiri koɲuman u ka baara la. Ni o kɛra, o bɛna sekɔ Ala ma, ale bɛna o ta kow ɲafɔ o ye.


109

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَاۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَآ اِذَا جَاۤءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'athum āyatul layu'minunna bihā, qul innamal-āyātu ‘indallāhi wa mā yusy‘irukum annahā iżā jā'at lā yu'minūn(a).

U ye kali Ala tɔgɔ la ni kɔnɔnajɛya bɛɛ ye, ko ni kabako dɔ nana u sɔrɔ, u bena la a la tiɲɛn na. A fɔ ko: «Kabakow bɛ Ala dɔrɔn le fɛ.» Ani, yala i b’a lɔn ko ni kabakow (vɛrise) nana, u tɛna la a la.


110

وَنُقَلِّبُ اَفْـِٕدَتَهُمْ وَاَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوْا بِهٖٓ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّنَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ ࣖ ۔

wa nuqallibu af'idatahum wa abṣārahum kamā lam yu'minū bihī awwala marratiw wa nażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Ani (o cogo kelen na) an y’u dusukunw n’u ɲɛɛw yɛlɛma i n’a fɔ u tun ma la a la cogo min na fɔlɔ la (alikurana), an y’u to u ɲagaminin na fili kɔnɔ.


111

۞ وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَآ اِلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْٓا اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ

wa lau annanā nazzalnā ilaihimul-malā'ikata wa kallamahumul-mautā wa ḥasyarnā ‘alaihim kulla syai'in qubulam mā kānū liyu'minū illā ay yasyā'allāhu wa lākinna akṡarahum yajhalūn(a).

Hali ni an tun ka mɛlɛkɛw ci o ma, ni suw tun ka kuma o fɛ, ani ni an tun ka fɛn o fɛn bɛɛ lajɛn o ɲa kɔrɔ, o tun tɛna la a ra, fɔ ni Ala sɔnna. Nka o fanba t’a lɔn (tiɲɛ kɔrɔ).


112

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ani o cogo la, an ye juguw kɛ kira kelen kelen bɛɛ ye minw ye jinaw, adamadenw ani jinɛw ye, dɔw tun be kuma cɛɲumanw fɔ dɔw ye i n’a fɔ nanbara. Ni i Matigi sɔnna, u tɛna o kɛ, o la, u be min labɛn, u ka kɛ n’o ye.


113

وَلِتَصْغٰٓى اِلَيْهِ اَفْـِٕدَةُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوْا مَا هُمْ مُّقْتَرِفُوْنَ

wa litaṣgā ilaihi af'idatul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa liyarḍauhu wa liyaqtarifū mā hum muqtarifūn(a).

Ani walisa mɔgɔ minw lanin t’a la ko saya kɔ, olu ka dusukun fitininw ka sama o murumuru ma, ani k’a diyabɔ, ani u ka deli ka min kɛ, u k’o lo kɛ.


114

اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا ۗوَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

afagairallāhi abtagī ḥakamaw wa huwal-lażī anzala ilaikumul-kitāba mufaṣṣalā(n), wal-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘lamūna annahū munazzalum mir rabbika bil-ḥaqqi falā takunanna minal-mumtarīn(a).

Yala a bɛnnin lo ne ka kititigɛla wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, hali n’ale lo ye kitabu (Alkurana) jigi i ma ka gwɛ wa? An ye kitabu di minw ma, olu b’a lɔn ko a (alikurana) jigira ka bɔ i Matigi fɛ tiɲɛ na. O la, i kana kɛ sigasigabagaw dɔ ye.


115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَّعَدْلًاۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa tammat kalimatu rabbika ṣidqaw wa ‘adlā(n), lā mubaddila likalimātih(ī), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

I Matigi ka kuma (alikurana) fana dafara tiɲɛ ni tilenninya ra. Foyi tɛ se k’a ta kuma yɛlɛma. A be koo bɛɛ mɛn ani a be koo bɛɛ lɔn.


116

وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).

N’aw tugura dugukolo kan mɔgɔ fanba kɔ, siga t’a la, u bena aw lafili ka bɔ Ala ka sira kan. U be tugu min kɔ, o ye miirili dɔrɔn lo ye ani u be ngalon dɔrɔn lo labɛn.


117

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ مَنْ يَّضِلُّ عَنْ سَبِيْلِهٖۚ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

inna rabbaka huwa a‘lamu may yaḍillu ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Can ra, mɔgɔ minw tununa ka bɔ a ta sira kan, i Matigi le ka olugu bɛɛ lɔn ka tɛmɛ, minw bɛ sira kan, ale le ka olugu bɛɛ lɔn ka tɛmɛ.


118

فَكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِاٰيٰتِهٖ مُؤْمِنِيْنَ

fa kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi in kuntum bi'āyātihī mu'minīn(a).

O la, Ala tɔgɔ fɔra fɛɛn min kan, aw k'o dumu, n'aw lara a ka taamasiɲɛw na.


119

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَأْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَاۤىِٕهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ

wa mā lakum allā ta'kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi wa qad faṣṣala lakum mā ḥarrama ‘alaikum illā maḍṭurirtum ilaih(i), wa inna kaṡīral layuḍillūna bi'ahwā'ihim bigairi ‘ilm(in), inna rabbaka huwa a‘lamu bil-mu‘tadīn(a).

Ala tɔgɔ bɛ min kan, mun na aw tɛ o dɔ dumu, k’a sɔrɔ Ala ka min haramu, o fɔ aw ye, fɔ ni aw ma jagoya k’o kɛ? Ani tiɲɛn na, mɔgɔ caaman be mɔgɔw lafili u ka negelakow fɛ k’a sɔrɔ u tɛ lɔnniya sɔrɔ. I Matigi le ka kojugukɛlaw lɔn ka ɲa.


120

وَذَرُوْا ظَاهِرَ الْاِثْمِ وَبَاطِنَهٗ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ يَكْسِبُوْنَ الْاِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوْا يَقْتَرِفُوْنَ

wa żarū ẓāhiral-iṡmi wa bāṭinah(ū), innal-lażīna yaksibūnal-iṡma sayujzauna bimā kānū yaqtarifūn(a).

Jurumun minw be ye ani minw dogonin lo, aw k'olu to yen. Tiɲɛ na, minw be jurumun kɛ, u ka kɛwaliw sara bena sɔrɔ o la.


121

وَلَا تَأْكُلُوْا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاِنَّهٗ لَفِسْقٌۗ وَاِنَّ الشَّيٰطِيْنَ لَيُوْحُوْنَ اِلٰٓى اَوْلِيَاۤىِٕهِمْ لِيُجَادِلُوْكُمْ ۚوَاِنْ اَطَعْتُمُوْهُمْ اِنَّكُمْ لَمُشْرِكُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū mimmā lam yużkarismullāhi ‘alaihi wa innahū lafisq(un), wa innasy-syayāṭīna layūḥūna ilā auliyā'ihim liyujādilūkum, wa in aṭa‘tumūhum innakum lamusyrikūn(a).

Ala tɔgɔ ma fɔ min kan, aw kana o domu; o ye jurumun le ye tiɲɛ na. Tiɲɛ na, jinaw be kuma u teriw fɛ u ka sɔsɔli kɛ n’aw ye. Ani, n’i be mɛnni kɛ u fɛ, siga t’a la, i kɛra ala caaman batobaga ye.


122

اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).

Mɔgɔ min tun sara, o kɔ, An y’a lakunu, ka yeelen di a ma min b’a to a be se ka tagama mɔgɔw cɛma, yala o ni mɔgɔ min tun be dibi kɔnɔ, fɔɔ a tun tɛ se ka bɔ o kɔnɔ, o kelen lo wa? O cogo la, u be min kɛ, o be kɛ cɛɲumanya ye kafiriw fɛ.


123

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَاۗ وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā fī kulli qaryatin akābira mujrimīhā liyamkurū fīhā, wa mā yamkurūna illā bi'anfusihim wa mā yasy‘urūn(a).

O cogo ra, jamana bɛɛ ra, an ka kuntigi juguw sigi, janko ka nanbara kɛ o jamana ra. Nka u b’u yɛrɛ lafili dɔrɔn k’a sɔrɔ u t’o kala ma.


124

وَاِذَا جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ قَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ حَتّٰى نُؤْتٰى مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ رُسُلُ اللّٰهِ ۘ اَللّٰهُ اَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسٰلَتَهٗۗ سَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا صَغَارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعَذَابٌ شَدِيْدٌۢ بِمَا كَانُوْا يَمْكُرُوْنَ

wa iżā jā'athum āyatun qālū lan nu'mina ḥattā nu'tā miṡla mā ūtiya rusulullāh(i), allāhu a‘lamu ḥaiṡu yaj‘alu risālatah(ū), sayuṣībul-lażīna ajramū ṣagārun ‘indallāhi wa ‘ażābun syadīdum bimā kānū yamkurūn(a).

Ni aya dɔ nana o fɛ, o b’a fɔ ko: «An tɛna la a ra, fɔɔ a ka di an ma i n’a fɔ min dira Ala ka cidenw ma.» Ala b’a lɔn ka ɲɛ a b’a ka ciden baara bila yɔrɔ min na. Mɔgɔ minw be jurumun kɛ, u bena maloya Ala ɲɛɛ kɔrɔ ani ɲangili gwɛlɛw sɔrɔ u ka nanbara kosɔn.


125

فَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَّهْدِيَهٗ يَشْرَحْ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِۚ وَمَنْ يُّرِدْ اَنْ يُّضِلَّهٗ يَجْعَلْ صَدْرَهٗ ضَيِّقًا حَرَجًا كَاَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِى السَّمَاۤءِۗ كَذٰلِكَ يَجْعَلُ اللّٰهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

fa may yuridillāhu ay yahdiyahū yasyraḥ ṣadrahū lil-islām(i), wa may yurid ay yuḍillahū yaj‘al ṣadrahū ḍayyiqan ḥarajan ka'annamā yaṣṣa‘‘adu fis-samā'(i), każālika yaj‘alullāhur-rijsa ‘alal-lażīna lā yu'minūn(a).

Ala b’a fɛ mɔgɔ o mɔgɔ ka bilasirali sɔrɔ, a b’a disi dayɛlɛ silamɛya kama. A b’a fɛ mɔgɔ o mɔgɔ ka tunu, a b’a disi dɔgɔya k’a gɛrɛntɛ, i n’a fɔ a be yɛlɛla ka taga sankolo la. O cogo la, Ala be ɲangili kɛ mɔgɔ minw ma la a la.


126

وَهٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيْمًاۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa hāżā ṣirāṭu rabbika mustaqīmā(n), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yażżakkarūn(a).

I Matigi ta sira terennin le ye nin ye. An ye (An ka) vɛrisew ɲɛfɔ minw ye lasɔmini sɔrɔ.


127

۞ لَهُمْ دَارُ السَّلٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

lahum dārus-salāmi ‘inda rabbihim wa huwa waliyyuhum bimā kānū ya‘malūn(a).

O ye hɛɛrɛyɔrɔ (sankolo) di u ma n’u ka Matigi ye. Ale le ye o latangabaga ye o ta kɛwaleɲumanw kosɔn.


128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًاۚ يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِّنَ الْاِنْسِ ۚوَقَالَ اَوْلِيَاۤؤُهُمْ مِّنَ الْاِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَّبَلَغْنَآ اَجَلَنَا الَّذِيْٓ اَجَّلْتَ لَنَا ۗقَالَ النَّارُ مَثْوٰىكُمْ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗاِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘ā(n), yā ma‘syaral-jinni qadistakṡartum minal-ins(i), wa qāla auliyā'uhum minal-insi rabbanastamta‘a ba‘ḍunā biba‘ḍiw wa balagnā ajalanal-lażī ajjalta lanā, qālan-nāru maṡwākum khālidīna fīhā illā mā syā'allāh(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Ani (aw hakili to) loon min na a y'u bɛɛ lajɛn (ani Ala ko): "E jinɛw kulu, aw ye mɔgɔ caman lafili." O teri minw tun bɛ jama cɛ ra, o ko: «E, Matigi Ala, an ka ɲɔgɔn diyabɔ, sisan, i ka wagati min latigɛ an ye, o sera.» Ala ko: «Jahannama bena kɛ i ka yɔrɔ ye abada, fɔɔ ni Ala ma sɔn.» Can ra, i Matigi ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye, fɛn bɛɛ lɔnbaga lo.


129

وَكَذٰلِكَ نُوَلِّيْ بَعْضَ الظّٰلِمِيْنَ بَعْضًاۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa każālika nuwallī ba‘ḍaẓ-ẓālimīna ba‘ḍam bimā kānū yaksibūn(a).

O ra, an ka kojugukɛbaga dɔw kɛ teriw ye ɲɔgɔn fɛ, ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye.


130

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

E jinɛw ni adamadenw ka kulu! Yala cidenw ma na aw fɛ ka bɔ aw yɛrɛ cɛma, u ye ne ka vɛrisew lase aw ma, ka aw lasɔmi ɲɔgɔnye koo la bi loon na wa? U y'a jaabi ko: «(Ɔnhɔn), anw ye an yɛrɛ seerew ye.» Nka u tun be lafilila duniɲa ka ɲɛnamaya fɛ ani u kɛra seerew ye u yɛrɛ kama, k’u ye kafiriw ye.


131

ذٰلِكَ اَنْ لَّمْ يَكُنْ رَّبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا غٰفِلُوْنَ

Żālika allam yakur rabbuka muhlikal-qurā biẓulmiw wa ahluhā gāfilūn(a).

O cogo la (cidenw cira) bari i Matigi tɛna jamana dɔ halaki tilenbaliya la, k’a sɔrɔ a sigibagaw tɛ u janto (u t’a lɔn fɔlɔ).


132

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

Ani, mɔgɔ kelen kelen bɛɛ be ni nivo ye, (ka kɛɲɛ ni) u be min kɛ. O bɛ min kɛ, i Matigi tɛ o lɔnbaga ye.


133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۗاِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْۢ بَعْدِكُمْ مَّا يَشَاۤءُ كَمَآ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ اٰخَرِيْنَ

wa rabbukal-ganiyyu żur-raḥmah(ti), iy yasya' yużhibkum wa yastakhlif mim ba‘dikum mā yasyā'u kamā ansya'akum min żurriyyati qaumin ākharīn(a).

I Matigi fana ye Sebɛɛtigi ye, a fanin be hina la. N’a y’a fɛ, a bena i halaki ani i (tɔrinin kɔ) a bena i nɔnabila n’a sago ye, i n’a fɔ a y’i dan cogo min na ka bɔ jɛnkulu wɛrɛ bɔnsɔnw na.


134

اِنَّ مَا تُوْعَدُوْنَ لَاٰتٍۙ وَّمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

innamā tū‘adūna la'āt(in), wa mā antum bimu‘jizīn(a).

Tiɲɛn na, fɛɛn o fɛɛn layidu tara i ye, o bena na siga t’a la ani i ti se ka ban o la.


135

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "E ne ka mɔgɔw! Aw ka kɛ ka kɛɲɛ n'aw lɔyɔrɔ ye, ne fana b'o kɛ. Kɔfɛ, aw bena a lɔn jɔn lo bena yɔrɔ (ɲuman) sɔrɔ lahara (kɔfɛ). Tiɲɛ na, mɔgɔ tilenbaliw tɛna kunnadiya sɔrɔ."


136

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).

U ye yiriw ni bɛgɛnw sɛnɛfɛnw dɔw di Ala ma, k’a fɔ u ka miiriya la ko: «Nin ye Ala ta ye, nin ye an ka boliw ta ye.» Min ye u ka boliw ta ye, o tɛna se Ala ma, min ye Ala ta ye, o fana bena se u ka boliw ma. U ka desizɔn ka jugu kosɔbɛ.


137

وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ani o cogo la, u ka boliw (Sutana) y’a to a ka diya musiribaga caaman ye k’u deenw faga, k’u halaki ani k’u yɛrɛ ka diinan tiɲɛ. Ni Ala tun b’a fɛ, u tun tɛna o kɛ. U be min labɛn, u ka to n’o ye.


138

وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).

O ko (ka kɛɲɛ n’u ka miiriya ye) ko: «Nin ye bɛgɛnw ni sɛnɛfɛnw ye minw daganin tɛ, u man kan ka dumu, fɔɔ an b’a fɛ min na.» Ani bɛgɛn dɔw fana be yen minw balilen lo (a ma daga) ka yɛlɛ, ani bɛgɛn dɔw be yen minw (n’u fagara) u tɛ se ka Ala tɔgɔ fɔ, o ye ngalon ye Ala kan. Sini nataw la, Ala bena u sara u ka baara bɛɛ la.


139

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).

U ko: «Fɛɛn min be nin bɛgɛnw kɔnɔ, o ye an ka cɛɛw dɔrɔn ta ye, a haramunin lo an ka musow fɛ.» Ni min be kɔnɔw na, n’o sara, o tuma na, bɛɛ be se k’a dumu. Ala bena u sara joona joona u ka sariya kosɔn. Tiɲɛ na, Ala ye hakilitigi ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.


140

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ

qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).

Tiɲɛ na, olu lo ye bɔnɛbagaw ye minw b’u deenw faga kunfinya la, k’a sɔrɔ u ma lɔnniya sɔrɔ, ka Ala ka balo min di u ma, u b’o bali u la, ka ngalon tigɛ Ala kan dɔrɔn. Tiɲɛ na, u tununa, u ma sira sɔrɔ.


141

۞ وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖٓ اِذَآ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖۖ وَلَا تُسْرِفُوْا ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَۙ

wa huwal-lażī ansya'a jannātim ma‘rūsyātiw wa gaira ma‘rūsyātiw wan-nakhla waz-zar‘a mukhtalifan ukuluhū waz-zaitūna war-rummāna mutasyābihaw wa gaira mutasyābih(in), kulū min ṡamarihī iżā aṡmara wa ātū ḥaqqahū yauma ḥaṣādih(ī), wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Ale lo be ɛrɛzɛnsunw ni ɛrɛzɛnsunw tɛ minw ye, ani dati yiriw, ani sɛnɛfɛnw minw diya tɛ kelen ye, ani oliviyeyiriw ni grenadeyiriw, minw be bɔ ɲɔgɔn na (u cogoya n’u kulɛri la) ani minw tɛ bɔ ɲɔgɔn na (u diya la). A yiridenw dumu n’a bɔra, k’a sara (zaka) di n’a tigɛra, nka kana dantɛmɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be danbe kɛ, Ala tɛ olu kanu.


142

وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ

wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Ani misiw la, dɔw be kɛ doni tabaga ye ani dɔw be kɛ sogo ye. Ala ye balo min di aw ma, aw k’o dumu, aw kana tugu sitanɛ kɔ. Tiɲɛn na, Sutana ye aw jugu sɔbɛ ye, .


143

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

foro kɔnɔ bɛgɛn seegi be yen fila fila (fila fila naani); saga fla, ani bakɔrɔnin fla. A fɔ ko: "Ala ye mun bali cɛ fila ni muso fila cɛ, walima min be muso fila bɛɛ kɔnɔ? Aw k'o ɲɛfɔ ne ye ka kɛɲɛ ni lɔnniya ye n'aw ye tiɲɛfɔlaw ye."


144

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Ɲɔgɔmɛ fana ye fila bɔ, misi kelen fana ye fila fila ye. A fɔ ko: "Mun ye haramu ye cɛ fila ni muso fila cɛ, walima min be muso fila bɛɛ kɔnɔ? Yala aw tun ye seerew ye tuma min na Ala y'o fɔ aw ye? Jɔn lo ka jugu ka tɛmɛ minw be ngalon tigɛ Ala kan ka mɔgɔw lafili k'a sɔrɔ u ma lɔnniya sɔrɔ?" Tiɲɛ na, Ala tɛna mɔgɔ tilenbaliw bila sira kan.


145

قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).

A fɔ ko: «Ne ma fɛɛn o fɛɛn sɔrɔ min jigira ne kan, min ye bali ye ka dumuni kɛ mɔgɔ minw b’a fɛ k’a dumu, fɔɔ bɛgɛn salenw sogo (suw), joli min be bɔra, kɔkɔti sogo - bari o bɛɛ nɔgɔnin lo - walima bɛgɛn faganin tɛ min kɔnɔ (tɔgɔ la) emergence for Allah ye. dan) o tuma na, tiɲɛ na, i Matigi ye yafabaga ye, hinɛbaga ye.


146

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).

Yahutuw ma fana ko: «An ye bɛgɛnw bɛɛ bali, senw be minw na, an ye misiw ni sagaw tulu bali, fɔɔ min nɔrɔnin be u kɔfɛ, walima min b’u kɔnɔbara la, walima min ɲagaminin be kolow la. O cogo ra, an ka o ɲangi o ta kanminɛri kosɔn. Ani tiɲɛ na, Anw le ye Tiɲɛtigiw ye ka tɛmɛ bɛɛ kan.


147

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

O la, n’u ye ngalon tigɛ i la, i k’a fɔ ko: “I Matigi ka makari ka bon, a ka ɲangili jurumunkɛlaw kan, o tɛ se ka bali.”


148

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Mushiriw bena a fɔ ko: «Ni Ala tun b’a fɛ, an tun tɛna jɛn n’a ye, an bɛmaw fana tun tɛna o kɛ, an fana tun tɛna foyi bali.» O cogo kelen na, mɔgɔ minw tun be galon tigɛ u ɲɛfɛ (cidenw) fɔɔ ka taga an ka ɲangili nɛnɛ. A fɔ (Muhamadu) ko: "Yala lɔnniya dɔ b'i bolo, i be se k'o fɔ an ye wa? I be min kɔ, o ye miiri dɔrɔn ye, i be miiri dɔrɔn."


149

قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُۚ فَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qul fa lillāhil-ḥujjatul-bāligah(tu), fa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Kuun kelenpe min be yen, o ye Ala ye. O la, n'a sɔnna, aw bɛɛ bena bilasira."


150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Aw ka na ni seerew ye minw be se k’a yira ko Ala ye nin bali.» N’u be seereya kɛra, i man kan ka (fana) seereya kɛ n’u ye. Minw be sɔsɔli kɛ an ka ayataw la, ani minw lanin tɛ saya la, ani u be Ala jɛnɲɔgɔnw kɛ, aw kana tugu olu ka negelakow kɔ.


151

۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Ala ye min bali aw ye, a to n k'o kalan aw ye. Aw kana foyi fara a kan, aw ka ɲumanya kɛ aw bangebagaw ye, aw kana aw deenw faga bari u ye fantanw ye. Anw le be balo di aw n'u ma. a ka ci di aw ma janko aw ye faamuyali sɔrɔ .


152

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ ۚوَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِۚ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَاۚ وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْاۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَۙ

wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa auful-kaila wal-mīzāna bil-qisṭ(i), lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, wa iżā qultum fa‘dilū wa lau kāna żā qurbā, wa bi‘ahdillāhi aufū, żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tażakkarūn(a).

Ani, aw kana gwɛrɛ denmisɛnnin ka nafolo la, fɔɔ cogo min nafa ka bon, fɔɔ a ka se (saan) balikuya ma. Ani, aw ka sumaninw ni sumaninw dafa ka ɲɛ. An tɛ doni la mɔgɔ kan ka kɛɲɛ n’a seko ye. N’i ​​be kuma, i ka kuma ni kɔnɔgwɛ ye, hali n’a ye (i ka) somɔgɔw ye ani i ka Ala ka layidu dafa. O cogo la, a b’a fɔ aw ye ko aw k’aw hakili to a la.”


153

وَاَنَّ هٰذَا صِرَاطِيْ مُسْتَقِيْمًا فَاتَّبِعُوْهُ ۚوَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa anna hāżā ṣirāṭī mustaqīman fattabi‘ūh(u), wa lā tattabi‘us-subula fa tafarraqa bikum ‘an sabīlih(ī), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tattaqūn(a).

Tiɲɛ na, nin ye ne ka sira tilennin ye. O kɔ, tugu o kɔ! Aw kana tugu sira ( wɛrɛw) kɔ minw bena aw jɛnsɛn ka bɔ a ka sira kan. O cogo ra, a ka ci di aw ma ko aw ye Ala bato.


154

ثُمَّ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيْٓ اَحْسَنَ وَتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

Ṡumma ātainā mūsal-kitāba tamāman ‘alal-lażī aḥsana wa tafṣīlal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum biliqā'i rabbihim yu'minūn(a).

O kɔ, an ye kitabu (Tawurata) di Musa ma walisa a ka (An ka dugawuw) dafa koɲuman kɛbagaw kan, ka koo bɛɛ ɲɛfɔ, ani k’a kɛ ɲɛminɛli ni makari ye, walisa u ka la a la k’u bena u Matigi kunbɛn.


155

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۙ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakun fattabi‘ūhu wattaqū la‘allakum turḥamūn(a).

An ye kitabu min jigi, o fanin be dugawuw la, o le ye nin ye. Aw ye tugu o kɔ, ka kɛ Alaɲasiranbaga ye, janko aw ye hina;


156

اَنْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰى طَاۤىِٕفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَاۖ وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَۙ

an taqūlū innamā unzilal-kitābu ‘alā ṭā'ifataini min qablinā, wa in kunnā ‘an dirāsatihim lagāfilīn(a).

(An ye alikurana jigi) walisa aw (kana) fɔ ko: «Nin kitabu jigira kulu fila dɔrɔn lo kan ka kɔn an ɲɛ (yahutuw ni kerecɛnw) ani tiɲɛ na, u be min kalan, an t’an janto o la.»


157

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

walima k’a fɔ ko: «Ni kitabu tun jigira an ma, an tun bɛna bilasira ka tɛmɛ o kan.» Tiɲɛ na, ɲɛfɔli gwɛnin, ni siratigɛ ani hinu nana i fɛ ka bɔ i Matigi fɛ. Mɔgɔ min bɛ ban Ala ta kumaw ra, k’a yɛrɛ mabɔ o ra, jɔn le ka jugu ni o tigi ye? Sini nataw la, mɔgɔ minw b’u yɛrɛ mabɔ an ka ayataw la, an bena olu sara ni ɲangili gwɛlɛ ye, bari u be u yɛrɛ mabɔ tuma bɛɛ.


158

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ اَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ ۗيَوْمَ يَأْتِيْ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا اِيْمَانُهَا لَمْ تَكُنْ اٰمَنَتْ مِنْ قَبْلُ اَوْ كَسَبَتْ فِيْٓ اِيْمَانِهَا خَيْرًاۗ قُلِ انْتَظِرُوْٓا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya rabbuka au ya'tiya ba‘ḍu āyāti rabbik(a), yauma ya'tī ba‘ḍu āyāti rabbika lā yanfa‘u nafsan īmānuhā lam takun āmanat min qablu au kasabat fī īmānihā khairā(n), qulintaẓirū innā muntaẓirūn(a).

U be min makɔnɔna, o ye mɛlɛkɛ dɔ ka nali ye u fɛ, walama i ka Matigi ka nali, walama tagamasiɲɛ dɔ ka bɔ i ka Matigi fɛ. I Matigi ka tagamasiɲɛ dɔw bena bɔ loon min na, mɔgɔ min ma la a la ka kɔn o ɲɛ, o tigi ka limaniya tɛna nafa sɔrɔ tugun, walama (m’a ɲini) ka koɲuman kɛ n’a ka limaniya ye. A fɔ ko: "Jɔ fɔlɔ! An fana be kɔnɔni kɛra."


159

اِنَّ الَّذِيْنَ فَرَّقُوْا دِيْنَهُمْ وَكَانُوْا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِيْ شَيْءٍۗ اِنَّمَآ اَمْرُهُمْ اِلَى اللّٰهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

innal-lażīna farraqū dīnahum wa kānū syiya‘al lasta minhum fī syai'(in), innamā amruhum ilallāhi ṡumma yunabbi'uhum bimā kānū yaf‘alūn(a).

Tiɲɛ na, minw b’u ka diinɛ tilan, ka kɛ (tilan) ye, o tɛ i (Muhamadu) ka baara ye u kan hali dɔɔni. Tiɲɛ na, u ka koow be Ala bolo. O kɔ, a bɛna o ka min kɛ, a bɛna o fɔ o ye.


160

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ عَشْرُ اَمْثَالِهَا ۚوَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزٰٓى اِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati fa lahū ‘asyru amṡālihā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzā illā miṡlahā wa hum lā yuẓlamūn(a).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kɛwaleɲuman kɛ, o tigi bɛna a ta kɛwale sara ɲɔgɔn tan sɔrɔ. Ni mɔgɔ min ka kojugu kɛ, o tigi bɛ sara ka kaɲa ni a ta kojugu ye. U tɛ tɔɔrɔ sɔrɔ hali dɔɔni (juguya).


161

قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْٓ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ەۚ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭim mustaqīm(in), dīnan qiyamam millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Tiɲɛ na, ne Matigi ye ne bilasira sira tilennin kan, diinɛ lakika, Ibrayima ka diinan tilennin. Ale (Ibrahima) tɛ mushirikiw cɛma."


162

قُلْ اِنَّ صَلَاتِيْ وَنُسُكِيْ وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِيْ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul inna ṣalātī wa nusukī wa maḥyāya wa mamātī lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, ne ka delili, ne ka batoli, ne ka ɲanamaya ani ne ka saya, o ye Ala dɔrɔn ta ye, diɲɛ bɛɛ Matigi.


163

لَا شَرِيْكَ لَهٗ ۚوَبِذٰلِكَ اُمِرْتُ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُسْلِمِيْنَ

lā syarīka lah(ū), wa biżālika umirtu wa ana awwalul-muslimīn(a).

jɛnɲɔgɔn tɛ a fɛ; ani o cogo la, ne ye cikan sɔrɔ ani ne lo tun ye fɔlɔ ye ka kolo (silamɛ).


164

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍۗ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۚ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

qul agairallāhi abgī rabbaw wa huwa rabbu kulli syai'(in), wa lā taksibu kullu nafsin illā ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

A fɔ (Muhamadu) ko: "Yala (a bɛnnin lo) ne ka ala wɛrɛ ɲini min tɛ Ala ye, k'a sɔrɔ ale lo ye fɛɛn bɛɛ Matigi ye. Mɔgɔ be jurumu o jurumu kɛ, ale kelen lo be n'o ye. Mɔgɔ tɛna mɔgɔ wɛrɛ ka jurumuw doni ta. O tuma na, aw bena segi aw Matigi fɛ, aw tun ye sɔsɔli min kɛ ka kɔrɔ, a bena o fɔ aw ye."


165

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْۗ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifal-arḍi wa rafa‘a ba‘ḍakum fauqa ba‘ḍin darajātil liyabluwakum fī mā ātākum, inna rabbaka sarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Ani ale lo y’aw kɛ kalifaw ye dugukolo kan ani a y’aw dɔw kɔrɔta ka tɛmɛ dɔw kan, walisa k’aw kɔrɔbɔ a ye (nilifɛnw) minw di aw ma. Tiɲɛ na, i Matigi be teliya ka ɲangili kɛ kosɔbɛ ani tiɲɛ na, ale lo ye yafabaga ye, hinɛbaga ye.