Q.S An-Nali (اَلنَّحْل) - 128 Vɛrise hakɛ

اَتٰىٓ اَمْرُ اللّٰهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوْهُ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

atā amrullāhi falā tasta‘jilūh(u), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Ala ka sariya bena na siga t’a la, o la, kana a ɲini a fɛ a ka teliya. Nɔɔrɔ ka bon Ala ta kan, a bonya ka bon u ni ɲɔgɔn jɛnɲɔgɔnw kan.

يُنَزِّلُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اَنْ اَنْذِرُوْٓا اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاتَّقُوْنِ

yunazzilul-malā'ikata bir-rūḥi min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī an anżirū annahū lā ilāha illā ana fattaqūn(i).

A ye mɛlɛkɛw ci ka na ni yiraliw ye n'a ka cifɔniw ye, a b'a fɛ minw fɛ a ka baaradenw cɛma, (a k'a fɔ), o min ye ko: «Aw ye (ne ka baaradenw) hakili jigi ko ala wɛrɛ tɛ yen ni ne tɛ, o la, aw ka kan ka siran ne ɲɛ.»

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ تَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

A ka sankolo ni dugukolo dan ni can le ye. Ala ka bon ni o ta jɛnɲɔgɔnw ye.

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

A tun ye adamaden dan ni jii ye, k’a yɛlɛma k’a kɛ mɔgɔ sɔbɛbaga yɛrɛ yɛrɛ ye.

وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ

wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).

Ani, a ye bɛgɛnw dan, aw ye (furu) dɔw be yen minw be funteni ni nafa sifa caaman di, aw be dɔw dumu.

وَلَكُمْ فِيْهَا جَمَالٌ حِيْنَ تُرِيْحُوْنَ وَحِيْنَ تَسْرَحُوْنَۖ

wa lakum fīhā jamālun ḥīna turīḥūna wa ḥīna tasraḥūn(a).

Ani i ye cɛɲa sɔrɔ a la, tuma min na i y’a lase kɔfɛ kongokolon kɔnɔ ani tuma min na i y’a labila (ka don kungo kɔnɔ).

وَتَحْمِلُ اَثْقَالَكُمْ اِلٰى بَلَدٍ لَّمْ تَكُوْنُوْا بٰلِغِيْهِ اِلَّا بِشِقِّ الْاَنْفُسِۗ اِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌۙ

wa taḥmilu aṡqālakum ilā baladil lam takūnū bāligīhi illā bisyiqqil-anfus(i), inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

A ka aw ta doniw ta ka taga jamana dɔ ra, aw tun tɛna se ka se yɔrɔ min na, fɔ ni a kɛra gwɛlɛyaba le ye. Tiɲɛ na, i Matigi ye hinɛbaga ye, hina tigi ye.

وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).

Ani (A ye) soow, ni faliw, ani faliw dan, aw ka se ka yɛlɛ u kan ani k’u kɛ aw ka masirifɛnw ye. Aw tɛ min lɔn, Ala bɛ o le dan.

وَعَلَى اللّٰهِ قَصْدُ السَّبِيْلِ وَمِنْهَا جَاۤىِٕرٌ ۗوَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

wa ‘alallāhi qaṣdus-sabīli wa minhā jā'ir(un), wa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Ala ka tiɲɛ fana be siratilennin yira, fili be yen o sira la. N’a sɔnna, siga t’a la, a bena aw bɛɛ bilasira (sira tilennin kan).

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لَّكُمْ مِّنْهُ شَرَابٌ وَّمِنْهُ شَجَرٌ فِيْهِ تُسِيْمُوْنَ

huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'al lakum minhu syarābuw wa minhu syajarun fīhi tusīmūn(a).

Ale le bɛ ji (sanji) jigi ka bɔ sankolo ra; a dɔ ye minfɛn ye ani a dɔ (sɛnɛfɛnw) ye binw ye, i b’i ka bɛgɛnw lamɔ yɔrɔ minw na.

يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

A bɛ sɛnɛfɛnw, oliviyeyiriw, datiriw, ani rɛzɛnsunw, ani yiriden suguya bɛɛ falen aw ye ni o ye. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛw be yen (Ala ka bonya) mɔgɔ minw be miiri.

وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ

wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

A ka su ni tere, ka tere ni kalo bla i ta fanga kɔrɔ, lolow fana bɛ a ta cifɔni le ra. Can ra, tagamasiyɛnw bɛ nin le ra, minw b’a yira ko Ala ka bonya b’a yira ko faamuyariw b’a ra.

وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).

ani (A fana be mara) a ye min dan aw ye dugukolo kan a ɲɛgɛnw n’a suguw la. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛ be yen (Ala ka bonya) mɔgɔw fɛ minw be kalanw ta.

وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Ale lo ye kɔgɔji bila aw ka mara kɔnɔ, walisa aw ka sogo kɛnɛman (jɛgɛ) dumu a la, ani aw ka masirifɛnw bɔ a la, aw be minw don. I (fana) ye kurunw ye minw be tɛmɛna a kɔnɔ, ani walisa i k’a ka nɛɛma ɲini, ani k’a waleɲuman lɔn.

وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).

A ka kuluw sigi dugukolo kan, janko a kana yɛrɛyɛrɛ aw fɛ, (a ka bajiw ni siraw dan, janko aw ye sira sɔrɔ.

وَعَلٰمٰتٍۗ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُوْنَ

wa ‘alāmāt(in), wa bin-najmi hum yahtadūn(a).

ani (A ye) tagamasiɲɛw (yiralifɛnw) kɛ. Ani, lolow lo b’u ɲɛminɛ.

اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).

O la, (Ala) min be danfɛnw dan, o be i n’a fɔ ale min tɛ se ka (fɛn si) dan wa? Yala aw tɛna aw janto o ra wa?

وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha lagafūrur raḥīm(un).

N’i ​​ye Ala ka nɛɛmaw jati, i tɛna se k’u jati abada. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

wallāhu ya‘lamu mā tusirrūna wa mā tu‘linūn(a).

Aw bɛ min dogo, ani aw bɛ min yira, Ala b’o lɔn.

وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَا يَخْلُقُوْنَ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۗ

wal-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi lā yakhluqūna syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

O bɛ minw weele ka bɔ Ala kɔ, olugu tɛ se ka foyi dan, k’a sɔrɔ o yɛrɛ danna adamadenw fɛ.

اَمْوَاتٌ غَيْرُ اَحْيَاۤءٍ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَۙ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ ࣖ

amwātun gairu aḥyā'(in), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

(O boliw) ye fɛɛnw ye minw tɛ niin na, u tɛ niin na ani boliw t’a lɔn wagati min na (u batobagaw) bena kunu.

اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۚفَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ قُلُوْبُهُمْ مُّنْكِرَةٌ وَّهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ

ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), fal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati qulūbuhum munkiratuw wa hum mustakbirūn(a).

Aw ta Ala le ye Sebɛɛtigi Ala ye. O la, mɔgɔ minw ma la saya la, u dusukun be ban (Ala kelenpe) la, u ye kuncɛbayakɛlaw ye .

لَا جَرَمَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِيْنَ

lā jarama annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a), innahū lā yuḥibbul-mustakbirīn(a).

Siga t’a la, u be min dogo, ani u be min yira, Ala b’o lɔn. Tiɲɛn na, mɔgɔ minw be yɛrɛbonya kɛ, olu man di a ye.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ مَّاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۙقَالُوْٓا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā qīla lahum māżā anzala rabbukum, qālū asāṭīrul-awwalīn(a).

Ni a fɔra o ye ko: «Aw Matigi ka mun yira?» U y'a jaabi ko: «Mɔgɔkɔrɔbaw ka maanaw lo.»

لِيَحْمِلُوْٓا اَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۙوَمِنْ اَوْزَارِ الَّذِيْنَ يُضِلُّوْنَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ ࣖ

liyaḥmilū auzārahum kāmilatay yaumal-qiyāmah(ti), wa min auzāril-lażīna yuḍillūnahum bigairi ‘ilm(in), alā sā'a mā yazirūn(a).

(u ka kumaw) b’a to u b’u yɛrɛ ka jurumuw ta lafiya loon na ka dafa, ani u ye mɔgɔ minw lafili, olu ka jurumu dɔw, minw tun t’a lɔn hali dɔɔni (ko u lafilila). I hakili to a la, u be (jurumu) jugu lo ta.

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Tiɲɛ na, minw tun be yen ka kɔn u ɲɛ, olu tun ye nanbara kɛ, o kɔ, Ala y’u ka boonw ci ka bɔ u jusigilanw na, o kɔ, (bon) sanfɛla benna u kan ka bɔ sanfɛ, tɔɔrɔ nana u kan ka bɔ yɔrɔ dɔ la, u tun t’a lɔn yɔrɔ min na.

ثُمَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُخْزِيْهِمْ وَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تُشَاۤقُّوْنَ فِيْهِمْ ۗقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوْۤءَ عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

Ṡumma yaumal-qiyāmati yukhzīhim wa yaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum tusyāqqūna fīhim, qālal-lażīna ūtul-‘ilma innal-khizyal-yauma was-sū'a ‘alal-kāfirīn(a).

O kɔ, Ala y'u maloya tilebɔlon na, k'a fɔ u ye ko: «Ne ka jɛnɲɔgɔnw be min (minw tun b'u lafasa) aw tun be juguya kɛra u ye tuma bɛɛ (kiraw ni lanabagaw)?» Lɔnniya dira minw ma, olu ko: «Tiɲɛ na, maloya ni ɲangili bɛna kafiriw sɔrɔ bi.»

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ ۖفَاَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوْۤءٍ ۗبَلٰىٓ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۢ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim, fa alqawus-salama mā kunnā na‘malu min sū'(in), balā innallāha ‘alīmum bimā kuntum ta‘malūn(a).

(o ye) mɔgɔw minw niin bɔra mɛlɛkɛw fɛ tilenbaliya (kɛ) u yɛrɛ la cogo min na, o kɔ, u y’u yɛrɛ di (k’a sɔrɔ u b’a fɔra ko) ko: “An ma kojugu si kɛ abada.” (Mɛlɛkɛ y'a jaabi) ko: "Ɔnhɔn! Tiɲɛ na, Ala b'aw ka baara bɛɛ lɔn."

فَادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗفَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

fadkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa labi'sa maṡwal-mutakabbirīn(a).

O la, aw ka don jahanama dondaw la, aw bena to yen fɔɔ abada. Siga t’a la, o lo ye yɔrɔ jugu ye ka tɛmɛ yɔrɔ bɛɛ kan mɔgɔw fɛ minw be waso u yɛrɛ la.

۞ وَقِيْلَ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا مَاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۗقَالُوْا خَيْرًا ۚلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ ۗوَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِيْنَۙ

wa qīla lil-lażīnattaqau māżā anzala rabbukum, qālū khairā(n), lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa ladārul-ākhirati khair(un), wa lani‘ma dārul-muttaqīn(a).

O kɔ, a b’a fɔ Alaɲasiranbagaw ye ko: «I Matigi ka mun le yira?» U y’a jaabi ko: “Nɛɛma lo.” Minw be koɲuman kɛ duniɲa kɔnɔ, olu be ɲuman (sara) sɔrɔ. Ani tiɲɛn na, saya kɔ jamana bena fisaya tiɲɛn na. O yɔrɔ le ye yɔrɔ ɲuman ye Alaɲasiranbagaw fɛ;

جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَاۤءُوْنَ ۗ كَذٰلِكَ يَجْزِى اللّٰهُ الْمُتَّقِيْنَۙ

jannātu ‘adniy yadkhulūnahā tajrī min taḥtihal-anhāru lahum fīhā mā yasyā'ūn(a), każālika yajzillāhul-muttaqīn(a).

(o ye) Adn ka alijɛnɛw ye, u be don minw na, bajiw be bɔ minw jukɔrɔ, u be fɛɛn o fɛɛn fɛ, u b’o sɔrɔ (alijɛnɛ) kɔnɔ. Ala bɛ Alaɲasiranbagaw sara ten;

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ طَيِّبِيْنَ ۙيَقُوْلُوْنَ سَلٰمٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawafāhumul-malā'ikatu ṭayyibīn(a), yaqūlūna salāmun ‘alaikumudkhulul-jannata bimā kuntum ta‘malūn(a).

(o kɔrɔ) mɔgɔw minw ni mɛlɛkɛw sara cogo ɲuman na, u (mɛlɛkɛw) y’a fɔ (u ye) ko: “Salamun ‘alaikum, aw ka don sankolo la aw ye min kɛ, o kosɔn.”

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

O (kafiriw) tɛ foyi sɔrɔ ka kɔnɔni kɛ ni mɛlɛkɛw ka na u fɛ walima i Matigi ka cikan min ka na. O (kafiriw) tun be min kɛ ka kɔn u ɲɛ. Ala tɛ tɔɔrɔ u la, tiɲɛ na, olu lo be tɔɔrɔ u yɛrɛw la (tuma bɛɛ).

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا عَمِلُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

fa aṣābahum sayyi'ātu mā ‘amilū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

O la, u ka kɛwalew ka ɲangili (kɔlɔlɔ) y’u minɛ ani u tun be yɛlɛ min na tuma bɛɛ ka kɔrɔ, o ɲangili y’u dusu tiɲɛ.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).

Mushiriw ko: «Ni Ala tun b’a fɛ, an tun tɛna foyi bato ale kɔ, an yɛrɛ, an bɛnbaw, an fana tun tɛna foyi bali, n’a ma sɔn o ma.» Mɔgɔ minw tun be yen ka kɔn u ɲɛ, olu tun b’o lo kɛ. Yala cidenw ka baara tɛ dɔrɔn ka (Ala ka cikan) fɔ ka gwɛ wa?

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Tiɲɛ na, an ye ciden ci siya bɛɛ ma (ka weleli kɛ) ko: «Aw ka Ala bato, ka aw yɛrɛ mabɔ Alatɔgɔ tiɲɛni na», o kɔ, mɔgɔ dɔw be yen u cɛma minw ye Ala bilasira ani dɔw fana be yen minw tora fili kɔnɔ. O la, aw ka tagama dugukolo kan k’a filɛ sɔsɔbagaw (cidenw) labanna cogo min na.

اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).

N’i ​​(Muhamadu) jigi b’a la tiɲɛ na k’u bena bila sira kan, o tuma na, tiɲɛ na, Ala be mɔgɔ minw lafili, u tɛna u bila sira kan, dɛmɛbaga tɛ u fɛ.

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ لَا يَبْعَثُ اللّٰهُ مَنْ يَّمُوْتُۗ بَلٰى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَۙ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim, lā yab‘aṡullāhu may yamūt(u), balā wa‘dan ‘alaihi ḥaqqaw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

O ka kali Ala tɔgɔ ra, k’a fɔ ko: «Ala tɛna suw lakunu.» O tɛ (Siga t’a la, Ala bena a lakunu), i n’a fɔ layidu tiɲɛman min bɔra a fɛ, nka mɔgɔ fanba t’o lɔn,

لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِيْ يَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰذِبِيْنَ

liyubayyina lahumul-lażī yakhtalifūna fīhi wa liya‘lamal-lażīna kafarū annahum kānū-kāżibīn(a).

janko o bɛ sɔsɔri min kɛra, a ye o kɔrɔ fɔ o ye, janko kafiriw k’a lɔn ko olugu ye galontigɛlaw ye.

اِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ اِذَآ اَرَدْنٰهُ اَنْ نَّقُوْلَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ ࣖ

innamā qaulunā lisyai'in iżā aradnāhu an naqūla lahū kun fa yakūn(u).

Tiɲɛ na, an ka kuma min fɔra fɛɛn dɔ koo la, n’an b’a fɛ, an b’a fɔ a ye dɔrɔn ko: «Be!» O la, o lo.

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِى اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوْا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَۙ

wal-lażīna hājarū fillāhi mim ba‘di mā ẓulimū lanubawwi'annahum fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa la'ajrul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Ni mɔgɔ minw bɛ taga jamana wɛrɛ ra Ala kosɔn, olugu tɔɔrɔnin kɔ, siga t’a ra, an bɛna yɔrɔɲuman di o ma dunuɲa kɔnɔ. Ani sara min bena sɔrɔ saya kɔfɛ, siga t’a la, o bena bonya ka tɛmɛ o kan, n’u tun b’a lɔn,

الَّذِيْنَ صَبَرُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

allażīna ṣabarū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

(o kɔrɔ) mɔgɔw minw be muɲu ani u b’u jigi la Ala dɔrɔn lo kan.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ فَسْـَٔلُوْٓا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَۙ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim fas'alū ahlaż-żikri in kuntum lā ta‘lamūn(a).

An ma mɔgɔ dɔw ci ka kɔn i ɲɛ (Muhamadu), nka an ye mɔgɔw ci, an ye yiraliw di minw ma; O la, lɔnniya be mɔgɔ min fɛ, n'i m'o lɔn, i k'o tigi ɲininga,

بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).

(An y’u ci) ka na ni kunnafoniw (kabakow) ani gafew ye. An ye Ad-Dhikr (alikurana) jigi i ma, janko min jigira adamadenw kan, i k’o ɲɛfɔ u ye, ani u ka miiri;

اَفَاَمِنَ الَّذِيْنَ مَكَرُوا السَّيِّاٰتِ اَنْ يَّخْسِفَ اللّٰهُ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَۙ

afa aminal-lażīna makarus-sayyi'āti ay yakhsifallāhu bihimul-arḍa au ya'tiyahumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

o tuma na, minw be nanbara juguw kɛ, yala olu b’a miiri k’u latanganin lo (ka bɔ kasaara ma) n’u y’u su dugukolo kan Ala fɛ n’u ye, wala (ka bɔ) ɲangili min be na u ma ka bɔ yɔrɔ dɔ la u t’a lɔn wa,

اَوْ يَأْخُذَهُمْ فِيْ تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَۙ

au ya'khużahum fī taqallubihim famā hum bimu‘jizīn(a).

walima Ala bɛna o ɲangi k’u to tagama ra; o cogo ra, o tɛ se ka (ɲangili) kɛlɛ, .

اَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلٰى تَخَوُّفٍۗ فَاِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

au ya'khużahum ‘alā takhawwuf(in), fa inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

walima Ala bena u ɲangi dɔɔni dɔɔni (fo u ka tunu). O la, tiɲɛ na, i Matigi ye hinɛbaga ye, hinɛbaga ye.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ

awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).

Yala u tɛ fɛɛn dɔ kɔrɔsi Ala ye min dan, a suma be yɛlɛma kinibolo ni numanbolo la, a be sujudu la Ala ye, ani u be majigi wa?

وَلِلّٰهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ

wa lillāhi yasjudu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi min dābbatiw wal-malā'ikatu wa hum yastakbirūn(a).

Fɛɛn o fɛɛn min be sankolo la ani dugukolo kan, o bɛɛ be sujudu kɛ Ala ye dɔrɔn, o ye danfɛn bɛɛ ye minw be tagama ani mɛlɛkɛw fana, u (mɛlɛkɛw) tɛ u yɛrɛ bonya.

يَخَافُوْنَ رَبَّهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُوْنَ مَا يُؤْمَرُوْنَ ࣖ ۩

yakhāfūna rabbahum min fauqihim wa yaf‘alūna mā yu'marūn(a).

U be siran Ala ɲɛ min (fanga b’u kan) ani min cira (u ma) u b’o kɛ.

۞ وَقَالَ اللّٰهُ لَا تَتَّخِذُوْٓا اِلٰهَيْنِ اثْنَيْنِۚ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

wa qālallāhu lā tattakhiżū ilāhainiṡnain(i), innamā huwa ilāhuw wāḥidun fa iyyāya farhabūn(i).

Ala ko: "Aw kana ala fila bato, ale dɔrɔn lo ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye. O la, aw ka siran ne kelen ɲɛ."

وَلَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَهُ الدِّيْنُ وَاصِبًاۗ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَتَّقُوْنَ

wa lahū mā fis-samāwāti wal-arḍi wa lahud-dīnu wāṣibā(n), afagairallāhi tattaqūn(a).

Fɛɛn o fɛɛn be sankolo la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye ale ta ye, (batoli ni) lamɛnni ye ale ta ye abada. Mun na aw be siran mɔgɔ wɛrɛ ɲɛ min tɛ Ala ye?

وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ

wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).

Ni dugawu minw bɛɛ b’aw kan, olu bɛɛ bɔra Ala fɛ, o tuma na, ni gwɛlɛyaw b’aw kan, aw be dɛmɛ ɲini ale lo fɛ.

ثُمَّ اِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ

Ṡumma iżā kasyafaḍ-ḍurra ‘ankum iżā farīqum minkum birabbihim yusyrikūn(a).

O kɔ, ni a ye balawo bɔ aw la tuma min na, aw dɔw be Ala ka baarakɛɲɔgɔnw fara ɲɔgɔn kan ni (dɔw ye).

لِيَكْفُرُوْا بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْۗ فَتَمَتَّعُوْاۗ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

liyakfurū bimā ātaināhum, fa tamatta‘ū fa saufa ta‘lamūn(a).

An ka baraka minw di o ma, o ye ban o ra; aw ka ɲɛnagwɛ. Kɔfɛ, i bena a lɔn (o kɔlɔlɔw).

وَيَجْعَلُوْنَ لِمَا لَا يَعْلَمُوْنَ نَصِيْبًا مِّمَّا رَزَقْنٰهُمْۗ تَاللّٰهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُوْنَ

wa yaj‘alūna limā lā ya‘lamūna naṣībam mimmā razaqnāhum, tallāhi latus'alunna ‘ammā kuntum taftarūn(a).

An tun ka balo min di o ma, o ka o dɔ di o ma, o tun ma jo minw lɔn. Ala, siga t’a la, i ye min dan, u bena i ɲininga o la.

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ الْبَنٰتِ سُبْحٰنَهٗۙ وَلَهُمْ مَّا يَشْتَهُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhil-banāti subḥānah(ū), wa lahum mā yasytahūn(a).

O ka denmusow di Ala ma. Nɔɔrɔ ka kɛ a ye, ani u yɛrɛ ye min ka di u ye (cɛdenw).

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِالْاُنْثٰى ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌۚ

wa iżā busysyira aḥaduhum bil-unṡā ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Tiɲɛn na, n’u y’u dɔ lalɔnniya denmuso (bangeli) koo la, a ɲɛda be fin (wulen), ani a be dimi kosɔbɛ.

يَتَوٰرٰى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوْۤءِ مَا بُشِّرَ بِهٖۗ اَيُمْسِكُهٗ عَلٰى هُوْنٍ اَمْ يَدُسُّهٗ فِى التُّرَابِۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

yatawārā minal-qaumi min sū'i mā busysyira bih(ī), ayumsikuhū ‘alā hūnin am yadussuhū fit-turāb(i), alā sā'a mā yaḥkumūn(a).

A dogora mɔgɔw ɲa, sabu o kibaroya fɔra a ye. Yala a bena a balo ni (bear) maloya ye wala a bena a su dugukolo la (ɲɛnama)? I hakili to a la u ye (desizɔn min ta) o juguya cogo min na.

لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Minw ma la (ɲɛnamaya) la saya kɔfɛ, (o) jogo jugu be yen; ani Ala ka cogoya ye Alaba ye. Ani, a be se ka koo bɛɛ kɛ, a be ni hakilitigi ye.

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللّٰهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّلٰكِنْ يُّؤَخِّرُهُمْ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa lau yu'ākhiżullāhun-nāsa biẓulmihim mā taraka ‘alaihā min dābbatiw wa lākiy yu'akhkhiruhum ilā ajalim musammā(n), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Ni Ala ye adamadenw ɲangi u ka fanga kosɔn, siga t’a la, a tɛna foyi to (dugukolo kan) hali danfɛn minw be yɛlɛmayɛlɛma, nka Ala b’u bila wagati latigɛnin dɔ la. O kama, n’u ka saya sera, u tɛ se ka wagati dɔɔni ɲini wala ka teliya .

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ مَا يَكْرَهُوْنَ وَتَصِفُ اَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ اَنَّ لَهُمُ الْحُسْنٰى لَا جَرَمَ اَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَاَنَّهُمْ مُّفْرَطُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhi mā yakrahūna wa taṣifu alsinatuhumul-każiba anna lahumul-ḥusnā lā jarama anna lahumun nāra wa annahum mufraṭūn(a).

U yɛrɛ be min kɔniya, u b’o di Ala ma, u nɛɛnw be ngalon tigɛ, ko tiɲɛ na, fɛɛn bɛɛ ka ɲi, o ka ɲi u ma. Siga t’a la, jahanama ye u ta ye, tiɲɛn na, yanni dɔɔni, u bena fili (a kɔnɔ).

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Ala, tiɲɛ na, an ye (cidenw) ci ka taga mɔgɔw fɛ minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (Muhamadu), nka Sutana y’u ka kɛwale (juguw) kɛ i n’a fɔ u cɛ ka ɲi, fɔɔ ale (Sutana) kɛra u ka ɲɛmɔgɔ ye bi ani u bena ɲangili juguba sɔrɔ.

وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ اِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِى اخْتَلَفُوْا فِيْهِۙ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa mā anzalnā ‘alaikal-kitāba illā litubayyina lahumul-lażikhtalafū fīh(i), wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

An ma nin kitabu (alikurana) jigi i ma (Muhamadu), nka janko i ka se ka o ka sɔsɔli ɲɛfɔ o ye, ka kɛ siratigɛbaga ni hina ye lanabagaw ye.

وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ

wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).

Ala ye jii (sanji) jigi ka bɔ sankolo la, a ye dugukolo min tun sara ka kɔrɔ, a y’o jii lakunu. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛw be yen (Ala ka bonya) minw be (kalanw) lamɛn.

وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ

wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).

Ani tiɲɛn na, kalan be yen tiɲɛn na baganw koo la. Min b’a kɔnɔ (a cogoya la) nɔnɔ saniyanin min be nɔgɔ ni joli cɛ, min kunu ka nɔgɔ a minbagaw fɛ, an b’o di aw ma.

وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Ani, aw be dati ni rɛzɛnsunw kɛ minfɛnw ye minw be mɔgɔ dɔrɔ ani ka nafolo sɔrɔ. Tiɲɛ na, tagamasiɲɛw be yen tiɲɛ na (Ala ka bonya) faamuyabagaw fɛ.

وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ

wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).

I Matigi y'a fɔ lidenw ye ko: «Aw ka ɲagaw la kuluw kan, ani yiriw kan, ani adamadenw ka yɔrɔw la.

ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

o kɔ, yiriden (suguw) bɛɛ dumu, ka tagama i Matigi ka sira kan, min nɔgɔyara (aw ye).” Liden kɔnɔ be minfɛn dɔ bɔ (li) min ɲɛgɛnw ka ca, fura dɔ be min kɔnɔ min be adamadenw kɛnɛya Tiɲɛ na, tagamasiɲɛ be yen minw be miiri.

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ

wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).

Ala ka aw dan, o kɔ, a ka aw faga; aw dɔw kɔsegira kɔrɔya la, fɔɔ u tun be min lɔn fɔlɔ la, u t’o lɔn tugun. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye, sebagayabɛɛtigi lo.

وَاللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ فِى الرِّزْقِۚ فَمَا الَّذِيْنَ فُضِّلُوْا بِرَاۤدِّيْ رِزْقِهِمْ عَلٰى مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌۗ اَفَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

wallāhu faḍḍala ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍin fir-rizq(i), famal-lażīna fuḍḍilū birāddī rizqihim ‘alā mā malakat aimānuhum fahum fīhi sawā'un afa bini‘matillāhi yajḥadūn(a).

Ala fana ye aw dɔw ɲumanya ka tɛmɛ dɔw kan, nga minw ɲumanyara, olu t’u ka dumuni di u ka jɔnw ma, janko u ka se k’o sɔrɔ ka kɛɲɛ ni ɲɔgɔn ye. Mun na u be ban Ala ka nɛɛmaw la?

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

Ala ye furuɲɔgɔnw kɛ aw ye aw yɛrɛ cɛ ra, ka deenw ni mamadenw di aw ma, ka fɛnɲumanw di aw ma. Mun na u be la ngalon na, ka ban Ala ka nɛɛmaw la?

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ۚ

wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lā yamliku lahum rizqam minas-samāwāti wal-arḍi syai'aw wa lā yastaṭī‘ūn(a).

O bɛ Ala kɔ, min bɛ se ka balo di o ma ka bɔ sankolo ni dugukolo kan, min tɛ se ka foyi kɛ.

فَلَا تَضْرِبُوْا لِلّٰهِ الْاَمْثَالَ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

falā taḍribū lillāhil-amṡāl(a), innallāha ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

O la, aw kana jɛn ni Ala ye. Tiɲɛ na, Ala b'a lɔn, nga aw m'a lɔn.

۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Ala ye misaliya di baaraden dɔ ma min be mɔgɔ wɛrɛ ka mara kɔnɔ, min tɛ se ka foyi kɛ, ani an ye balo ɲuman di min ma, o kɔ, a y’o balo dɔ kɛ dogo la ani kɛnɛ kan. Yala u ye kelen ye wa? Tanuli bɛɛ ye Ala ta ye, nka u fanba t’o lɔn.

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ

wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Ala (fana) ye ntalen dɔ fɔ, mɔgɔ fila, kelen tun ye bobo ye, u tun tɛ se ka foyi kɛ ani a kɛra doni ye a ka kɔrɔsilikɛla kan, yɔrɔ o yɔrɔ n’a cira (a kɔrɔsilikɛla fɛ), a tun tɛ se ka na ni ɲumanya ye fiyo. Yala o tigi ni mɔgɔ min be tilenninya ci ani a be sira tilennin kan, olu kelen lo wa?

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَمَآ اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa lillāhi gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā amrus-sā‘ati illā kalamḥil-baṣari au huwa aqrab(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Fɛɛn minw bɛɛ dogonin be sankolow ni dugukolo kan, olu bɛɛ ye Ala ta ye. Ni a nana bɔ Kitilon na, a be komi ɲɛɛ yɛlɛ dɔrɔn lo wala a ka teli (kokura). Tiɲɛ na, Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.

وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).

Ala y’aw bɔ aw bamusow kɔnɔ k’a sɔrɔ aw ma foyi lɔn, a ye mɛnni ni yeli ni dusukun di aw ma, janko aw ka se ka barikada.

اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Yala u tɛ kɔnɔw ye u be panpanna sankolo la nɔgɔya la, mɔgɔ si t’u minɛ ni Ala tɛ wa? Can ra, tagamasiyɛn bɛ o le ra jama lanabagaw ye.

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ

wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).

Ala ye boonw dilan aw ye k’u kɛ sigiyɔrɔ ye, ka sigiyɔrɔw dilan aw ye ni bɛgɛnw golow ye, aw be yeelen sɔrɔ minw na n’aw be tagama ani n’aw be siyɔrɔ la. Ani (A ye) wuluwulu, ɲɔgɔmɛsi, ani bakɔrɔnsi, so kɔnɔ minanw ni lafiyafɛnw dilan wagati dɔ kɔnɔ (o bɛna latigɛ).

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ

wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).

Ala ye lafiya di aw ma a ka danfɛnw na, a ye sigiyɔrɔw dilan aw ye kuluw kan, ka faniw dilan aw ye minw b’aw tanga funteni ma ani fani (kɛlɛkɛminanw) minw b’aw tanga kɛlɛ la. O cogo ra, Ala b’a ka nɛɛma dafa aw kan, janko aw ka aw yɛrɛ majigi (a ye).

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

fa in tawallau fa innamā ‘alaikal-balāgul-mubīn(u).

O la, n’u y’u kɔ don, i k’a lɔn ko wajibi min bilala i kan (Muhamadu), o ye ka (Ala ka cikan) fɔ ka gwɛ dɔrɔn.

يَعْرِفُوْنَ نِعْمَتَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُوْنَهَا وَاَكْثَرُهُمُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

ya‘rifūna ni‘matallāhi ṡumma yunkirūnahā wa akṡaruhumul-kāfirūn(a).

U be Ala ka dugawuw lɔn, o kɔ, u b’u sɔsɔ ani u fanba ye Ala sɔsɔbagaw ye.

وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُوْنَ

wa yauma nab‘aṡu min kulli ummatin syahīdan ṡumma lā yu'żanu lil-lażīna kafarū wa lā hum yusta‘tabūn(a).

Ani (aw hakili to a la) loon min na (an ye seere (ciden) dɔ lawuli ka bɔ jamakulu bɛɛ la, o tuma na, a tun daganin tɛ kafiriw ma (k’u yɛrɛ lafasa) ani a tun daganin tɛ (fana) ka yafa ɲini.

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

wa iżā ra'al-lażīna ẓalamul-‘ażāba falā yukhaffafu ‘anhum wa lā hum yunẓarūn(a).

Ani, ni kojugukɛlaw ye ɲangili ye, o tuma na, u tɛna lafiya sɔrɔ ani u tɛna wagati wɛrɛ di u ma.

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا شُرَكَاۤءَهُمْ قَالُوْا رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ شُرَكَاۤؤُنَا الَّذِيْنَ كُنَّا نَدْعُوْا مِنْ دُوْنِكَۚ فَاَلْقَوْا اِلَيْهِمُ الْقَوْلَ اِنَّكُمْ لَكٰذِبُوْنَۚ

wa iżā ra'al-lażīna asyrakū syurakā'ahum qālū rabbanā hā'ulā'i syurakā'unal-lażīna kunnā nad‘ū min dūnik(a), fa alqau ilaihimul-qaula innakum lakāżibūn(a).

Ni mɔgɔ minw be jɛɲɔgɔnya kɛ ni (Ala) ye, olu y’u ka jɛɲɔgɔnw ye, u b’a fɔ ko: «An Matigi, an tun be minw bato ka bɔ ele kɔ, olu le ye an ka jɛɲɔgɔnw ye.» O kɔ, u ka jɛnɲɔgɔnw y’a fɔ u ye ko: “Tiɲɛ na, aw ye ngalontigɛlaw ye.”

وَاَلْقَوْا اِلَى اللّٰهِ يَوْمَىِٕذِ ِۨالسَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa alqau ilallāhi yauma'iżinis-salama wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

O loon na, u y’a fɔ k’u y’u yɛrɛ majigi Ala ye ani u ye fɛɛn minw dan, u bɛɛ tununa.

اَلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ زِدْنٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يُفْسِدُوْنَ

allażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi zidnāhum ‘ażāban fauqal-‘ażābi bimā kānū yufsidūn(a).

Minw ka ban, ka mɔgɔw bali ka bɔ Ala sira ra, an bɛ tɔɔrɔ dɔ fara o kan, sabu o bɛ kojugu kɛ tuma bɛɛ.

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا عَلَيْهِمْ مِّنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيْدًا عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِۗ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa yauma nab‘aṡu fī kulli ummatin syahīdan ‘alaihim min anfusihim wa ji'nā bika syahīdan ‘alā hā'ulā'(i), wa nazzalnā ‘alaikal-kitāba tibyānal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmataw wa busyrā lil-muslimīn(a).

An ye seere dɔ lawuli jama bɛɛ cɛma, an nana n’i ye (Muhamadu) ka kɛ seere ye u kan. An ye kitabu (Al-Qur’an) jigi i ma walisa a ka koo bɛɛ ɲɛfɔ, k’a kɛ ɲɛminɛli ye, ani hinu ni kibaro diiman ye minw b’u yɛrɛ majigi (silamɛw) ye.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Tiɲɛ na, Ala b’a fɔ aw ye ko aw ka tilenninya kɛ, ka kɛwale ɲumanw kɛ, ka dɛmɛ don somɔgɔw ma, ani a be kɛwale juguw, juguya ani juguya bali. A b’i kalan walisa i ka se ka kalan sɔrɔ.

وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ

wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).

Aw k’aw ka layidu dafa Ala ye, n’aw ye layidu ta, aw kana kali tiɲɛ, a kalinin kɔ, k’a sɔrɔ aw ye Ala kɛ aw seere ye (o kali la). Tiɲɛ na, aw be min kɛ, Ala b’o lɔn.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Aw kana kɛ i n’a fɔ muso min b’a ka jurukisɛ sirinin ɲa k’a yɛrɛgɛ tuun. Aw b’aw ka kali (bɛnkan) kɛ nanbarakɛminan ye aw ni ɲɔgɔn cɛ, bari kulu dɔ be yen min ka ca ni kulu tɔ kelen ye. Ala b’aw kɔrɔbɔra o dɔrɔn lo la, siga t’a la, aw tun be sɔsɔli min kɛra ka kɔrɔ, a bena o ɲɛfɔ aw ye tilebɔlon na.

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ يُّضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَلَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākiy yuḍillu may yasyā'u wa yahdī may yasyā'(u), wa latus'alunna ‘ammā kuntum ta‘malūn(a).

Ni Ala tun b’a fɛ, a tun bɛna aw kɛ jama kelen ye, nka a b’a fɛ ka min lafili, a b’a fɛ ka min bilasira. Nka siga t’a la, u bena i ɲininga i ye min kɛ.

وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوْتِهَا وَتَذُوْقُوا السُّوْۤءَ بِمَا صَدَدْتُّمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚوَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa lā tattakhiżū aimānakum dakhalam bainakum fa tazilla qadamum ba‘da ṡubūtihā wa tażūqus-sū'a bimā ṣadattum ‘an sabīlillāh(i), wa lakum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Aw kana aw ka kaliw kɛ nanbarakɛminan ye aw cɛ ra, min b’a to (aw) senw be yɛlɛma u siginin kɔ, ani aw bena juguya sɔrɔ (diɲɛ kɔnɔ) bari aw be (adamadenw) bali ka bɔ Ala ka sira kan, ani aw bena ɲangiliba sɔrɔ.

وَلَا تَشْتَرُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًاۗ اِنَّمَا عِنْدَ اللّٰهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā tasytarū bi‘ahdillāhi ṡamanan qalīlā(n), innamā ‘indallāhi huwa khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Aw kana aw ka bɛnkan feere sɔngɔ fitinin na, bari tiɲɛ na, min be Ala fɛ, o ka fisa aw ma n’aw b’a lɔn.

مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ بَاقٍۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِيْنَ صَبَرُوْٓا اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

mā ‘indakum yanfadu wa mā ‘indallāhi bāq(in), wa lanajziyannal-lażīna ṣabarū ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Min be aw fɛ, o bena ban, min be Ala fɛ, o ye banbali ye. Minw bɛ muɲu, siga t’a ra, an bɛna o sara ɲuman di o ma ka tɛmɛ o ta kɛwalew kan.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهٗ حَيٰوةً طَيِّبَةًۚ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man ‘amila ṣāliḥam min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa lanuḥyiyannahū ḥayātan ṭayyibah(tan), wa lanajziyannahum ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kɛwaleɲuman kɛ, a kɛra cɛ ye wo, muso ye wo, o tigi ye limaniyabaga ye, o tuma na, siga t’a la, an bena ɲanamaya ɲuman di o ma, an bena sara ɲuman di o ma ka tɛmɛ o ka kɛlen kan.

فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).

O la, n’i (Muhamadu) b’a fɛ ka alikurana kalan, i ka Ala ɲininga a k’i tanga jinɛ danganin ma.

اِنَّهٗ لَيْسَ لَهٗ سُلْطٰنٌ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

innahū laisa lahū sulṭānun ‘alal-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

Tiɲɛn na, mɔgɔ minw lanin be Ala la ani u b’u jigi la a kan, Sutana tɛna nɔɔ foyi to olu kan.

اِنَّمَا سُلْطٰنُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يَتَوَلَّوْنَهٗ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِهٖ مُشْرِكُوْنَ ࣖ

innamā sulṭānuhū ‘alal-lażīna yatawallaunahū wal-lażīna hum bihī musyrikūn(a).

A ka fanga be mɔgɔ minw kan, olu dɔrɔn lo kan minw b’a kɛ ɲɛmɔgɔ ye ani minw b’a jɛn ni Ala ye.

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Ni an ye ayat dɔ yɛlɛma ni dɔ wɛrɛ ye, ani Ala b’a lɔn ka ɲɛ a ye min jigi, u b’a fɔ ko: «Tiɲɛ na, ele (Muhamadu) b’a labɛnna dɔrɔn.» Tiɲɛn na, u fanba t’o lɔn.

قُلْ نَزَّلَهٗ رُوْحُ الْقُدُسِ مِنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ

qul nazzalahū rūḥul-qudusi mir rabbika bil-ḥaqqi liyuṡabbital-lażīna āmanū wa hudaw wa busyrā lil-muslimīn(a).

A fɔ ko: «Niin senu (Jibril) ye alikurana jigi ka bɔ i Matigi fɛ ni tiɲɛ ye, ka lanabagaw dusukunw barika bonya, ka kɛ ɲɛminɛbaga ni kibaru diman ye minw b’u yɛrɛ majigi (Ala ye) ye.»

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ اِنَّمَا يُعَلِّمُهٗ بَشَرٌۗ لِسَانُ الَّذِيْ يُلْحِدُوْنَ اِلَيْهِ اَعْجَمِيٌّ وَّهٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِيْنٌ

wa laqad na‘lamu annahum yaqūlūna innamā yu‘allimuhū basyar(un), lisānul-lażī yulḥidūna ilaihi a‘jamiyyuw wa hāżā lisānun ‘arabiyyum mubīn(un).

Ani tiɲɛ na, an b'a lɔn k'u y'a fɔ ko: "Tiɲɛ na, alikurana kalanna a (Muhamadu) ma mɔgɔ kelen dɔrɔn lo fɛ." U ye mɔgɔ minw jalaki (Muhamadu tun b’u kalanna) o kan tun ye Ajamkan ye, hali ni nin (alikurana) tun be arabukan gwɛnin na.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۙ لَا يَهْدِيْهِمُ اللّٰهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), lā yahdīhimullāhu wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Tiɲɛ na, mɔgɔ minw ma la Ala ka ayataw la (alikurana), Ala tɛna u bila sira kan, u bena ɲangili jugu sɔrɔ.

اِنَّمَا يَفْتَرِى الْكَذِبَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰذِبُوْنَ

innamā yaftaril-każibal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), ulā'ika humul-kāżibūn(a).

Tiɲɛ na, minw be ngalon tigɛ, olu ye mɔgɔ minw ma la Ala ka ayataw la, olu ye ngalontigɛlaw ye.

مَنْ كَفَرَ بِاللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِهٖٓ اِلَّا مَنْ اُكْرِهَ وَقَلْبُهٗ مُطْمَىِٕنٌّۢ بِالْاِيْمَانِ وَلٰكِنْ مَّنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗوَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

man kafara billāhi mim ba‘di īmānihī illā man ukriha wa qalbuhū muṭma'innum bil-īmāni wa lākim man syaraḥa bil-kufri ṣadran fa ‘alaihim gaḍabum minallāh(i), wa lahum ‘ażābun aẓīm(un).

Mɔgɔ o mɔgɔ ye kafiri kɛ Ala la a limaniyanin kɔ (o tigi be Ala ka dimi bila a la), fɔɔ mɔgɔ min waajibiyara ka kafiri kɛ hali n’a dusukun sumanin lo limaniya la (a tɛ jurumun kɛ), nka mɔgɔ min y’a disi dayɛlɛ ka kafiri kɛ, o tuma na, Ala ka dimi bena ben a kan ani u bena tɔɔrɔba sɔrɔ.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

O sababu ye ko diɲɛ ɲɛnamaya ka di u ye ka tɛmɛ diɲɛ kɔfɛla kan, ani Ala tɛ kafiriw bila sira kan.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ طَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

ulā'ikal-lażīna ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim wa sam‘ihim wa abṣārihim, wa ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Olu ye mɔgɔw ye, Ala ye minw dusukunw, u mɛnni n’u yeli datugu. Olu le ye mɔgɔ janfaninw ye.

لَا جَرَمَ اَنَّهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

lā jarama annahum fil-ākhirati humul-khāsirūn(a).

Siga t’a la, u bena kɛ bɔnɛbagaw cɛma saya kɔ.

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ هَاجَرُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا فُتِنُوْا ثُمَّ جَاهَدُوْا وَصَبَرُوْاۚ اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna hājarū mim ba‘di mā futinū ṡumma jāhadū wa ṣabarū, inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

O kɔ, i ka Matigi (latangabaga) ye mɔgɔ minw be tagama tɔɔrɔw kɔ, o kɔ, u be jihadi kɛ, u be muɲu, tiɲɛn na, i ka Matigi o kɔfɛ, a ye yafabaga ye tiɲɛ na, hinɛbaga lo.

۞ يَوْمَ تَأْتِيْ كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَّفْسِهَا وَتُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

yauma ta'tī kullu nafsin tujādilu ‘an nafsihā wa tuwaffā kullu nafsim mā ‘amilat wa hum lā yuẓlamūn(a).

(Aw hakili to a la) loon min na (o tuma na) bɛɛ nana k’u yɛrɛ lafasa ani bɛɛ tun ye (sara) dafalen sɔrɔ ka kɛɲɛ n’a ka kɛwalew ye, ani u ma kojugu kɛ (u ma tɔɔrɔ).

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Ala ye misaliya di jamana dɔ ma min tun lafiyanin lo ani hɛɛrɛ tun be yen fɔlɔ, balo tun be na a la ka caya ka bɔ yɔrɔ bɛɛ la, nka a (sigidenw) banna Ala ka dugawuw la, o la, Ala ye kongo ni siranya kasaara lase u ma, u ka kɛwalew kosɔn.

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'ahum rasūlum minhum fa każżabūhu fa akhażahumul-‘ażābu wa hum ẓālimūn(a).

Tiɲɛ na, ciden dɔ nana u fɛ ka bɔ u yɛrɛw cɛma, nka u y’a ban, o la, u ɲangira ni ɲangili ye, olu lo tun ye kojugukɛlaw ye.

فَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاشْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

fa kulū mimmā razaqakumullāhu ḥalālan ṭayyibā(n), wasykurū ni‘matallāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

O la, Ala ye balo min di aw ma, aw k’o dumu min ka ɲi ani min ka ɲi; ani aw ka barikada Ala ka dugawuw la, n’aw b’a bato dɔrɔn.

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

Ala ye bɛgɛn salenw, joli, lɛɛ sogo, ani fɛɛn minw bila mɔgɔ wɛrɛ ye minw tɛ Ala ye, olu dɔrɔn lo banna aw la. Nka ni mɔgɔ o mɔgɔ waajibiyara k’u dumu, k’a sɔrɔ a m’u nege don a la, a m’a dancɛ tiɲɛ, o tuma na, tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ

wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).

Aw kana a fɔ aw nɛɛnw ka ngalon tigɛninw na ko: «Nin daganin lo, nin daganin lo», walisa ka ngalon tigɛ Ala kan. Tiɲɛ na, minw be galon tigɛ Ala kan, olu tɛna se sɔrɔ.

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(O ye) diyabɔ dɔɔni ye, ani ɲangili jugu dɔ bena sɔrɔ u fɛ.

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā mā qaṣaṣnā ‘alaika min qabl(u), wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ani yahutuw ma, an ye min fɔ i ye (E Muhamadu) ka kɔrɔ, an y’o bali. Anw ma kojugu kɛ o ra; nka o ka kojugu kɛ o yɛrɛ le ra.

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ عَمِلُوا السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna ‘amilus-sū'a bijahālatin ṡumma tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

O kɔ, tiɲɛ na, i Matigi be yafa mɔgɔ minw ma, minw be kojugu kɛ ni kunfinya ye, o kɔ, u be nimisa ani u be yɛlɛma. Can ra, i Matigi bɛ o yafabaga, makaribaga le kɔ.

اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتًا لِّلّٰهِ حَنِيْفًاۗ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ

inna ibrāhīma kāna ummatan qānital lillāhi ḥanīfā(n), wa lam yaku minal-musyrikīn(a).

Tiɲɛ na, Ibrahima tun ye alimamu ye (min be se ka kɛ misaliya ye), a tun be mɛnni kɛ Ala ni hanif fɛ. A fana tɛ mushiriw cɛma (minw be Ala jɛnɲɔgɔnw kɛ).

شَاكِرًا لِّاَنْعُمِهِ ۖاجْتَبٰىهُ وَهَدٰىهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

syākiral li'an‘umih(ī), ijtabāhu wa hadāhu ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

a b’a waleɲuman lɔn a ka dugawuw kosɔn. Ala y’a sugandi k’a bila sira tilennin kan.

وَاٰتَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ ۗ

wa ātaināhu fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

An ye ɲumanya di a ma diɲɛ kɔnɔ, tiɲɛ na, lahara, a bena kɛ mɔgɔtilenninw cɛma.

ثُمَّ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

Ṡumma auḥainā ilaika anittabi‘ millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

O kɔ, an y’a fɔ i ye (Muhamadu) ko: “I ka tugu Ibrayima ka diinan tilennin kɔ, a tɛ mushirikiw cɛma.”

اِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

innamā ju‘ilas-sabtu ‘alal-lażīnakhtalafū fīh(i), wa inna rabbaka layaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Tiɲɛn na, (ka bonya la) sibirilon kan, o ye waajibi ye mɔgɔw (yahutuw) dɔrɔn lo fɛ minw be sɔsɔli kɛ n’a ye. Ani tiɲɛ na, i Matigi bena kiti tigɛ u ni ɲɔgɔn cɛ lafiya loon na, u ye sɔsɔli min kɛ u ni ɲɔgɔn cɛ.

اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Aw ye (mɔgɔw) wele ka na aw Matigi ta sira kan ni hakiritigiya ni kalan ɲuman ye, ka sɔsɔli kɛ n’u ye cogo ɲuman na. Tiɲɛ na, i Matigi, mɔgɔ min be tunu a ka sira kan, ale lo b’o lɔn ka tɛmɛ ani mɔgɔ min be bila sira kan, ale lo b’o lɔn ka tɛmɛ.

وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوْا بِمِثْلِ مَا عُوْقِبْتُمْ بِهٖۗ وَلَىِٕنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصّٰبِرِيْنَ

wa in ‘āqabtum fa ‘āqibū bimiṡli mā ‘ūqibtum bih(ī), wa la'in ṣabartum lahuwa khairul liṣ-ṣābirīn(a).

N’i ​​y’a jaabi, o tuma na, i ka jaabi ni (jaabi) ye min ka kan ni tɔɔrɔ min kɛra i la. Nka n’i be muɲu, tiɲɛn na, o ka fisa ni muɲulikɛla ye.

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Ani i ka muɲu (Muhamadu) ani i ka muɲuli be kɛ ni Ala ka dɛmɛ dɔrɔn ye ani i kana nisɔngoya u ka (kafiri) kosɔn ani i kana (fana) hakili dɔgɔya u ka nanbarakow la.

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

Tiɲɛ na, Ala be ni Alaɲasiranbagaw ni koɲuman kɛbagaw ye.