يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).

E, mɔgɔw! Aw ye siran aw Matigi ɲɛ, min y’aw dan ka bɔ mɔgɔ kelen na (Adama), ani (Ala) y’a ka baarakɛɲɔgɔn (Awa) dan ka bɔ (a yɛrɛ la); Ala ka cɛ ni muso caman bɔ o fla ra. Aw be ɲɔgɔn ɲininga min tɔgɔ la, aw ka siran Ala ɲɛ, ani ka denbaya ka jɛnɲɔgɔnya (mara). Tiɲɛ na, Ala b’aw kɔlɔsi ani k’aw kɔrɔsi tuma bɛɛ.

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Ani aw k’u ka nafolo di denmisɛnw ma (minw ye mɔgɔkɔrɔbaw ye), aw kana ɲuman falen ni juguman ye, aw kana u ka nafolo dumu n’aw ta ye. Tiɲɛ na, (falenni ni dumuni wale) ye jurumunba ye.

وَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تُقْسِطُوْا فِى الْيَتٰمٰى فَانْكِحُوْا مَا طَابَ لَكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ مَثْنٰى وَثُلٰثَ وَرُبٰعَ ۚ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تَعْدِلُوْا فَوَاحِدَةً اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَلَّا تَعُوْلُوْاۗ

wa in khiftum allā tuqsiṭū fil-yatāmā fankiḥū mā ṭāba lakum minan-nisā'i maṡnā wa ṡulāṡa wa rubā‘(a), fa in khiftum allā ta‘dilū fa wāḥidatan au mā malakat aimānukum, żālika adnā allā ta‘ūlū.

Ani n’i be hami ko i tɛna se ka tilenninya kɛ (muso denmisɛnw ka hakɛw) la (n’i y’u furu), o tuma na, i ka muso ( wɛrɛw) furu minw ka di i ye: fila, saba walima naani. Nka n’i be hami ko i tɛna se ka tilenninya kɛ, o tuma na (furu) mɔgɔ kelen dɔrɔn ma, wala jɔnmuso min b’i fɛ. O ka surun i la walisa i kana tilenbaliyako kɛ.

وَاٰتُوا النِّسَاۤءَ صَدُقٰتِهِنَّ نِحْلَةً ۗ فَاِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوْهُ هَنِيْۤـًٔا مَّرِيْۤـًٔا

wa ātun-nisā'a ṣaduqātihinna niḥlah(tan), fa in ṭibna lakum ‘an syai'im minhu nafsan fa kulūhu hanī'am marī'ā(n).

I ka muso min furu, i ka muso min furu, i k’o di a ma i n’a fɔ a yɛrɛ sago nilifɛn. O kɔ, n’u y’a dɔ di i ma (sara) ni ninsɔndiya ye, o tuma na, sɔn o ma ani i ka nilifɛn diyabɔ ni ninsɔndiya ye.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ani, aw kana aw ka nafolo (fangatigiw) di mɔgɔw ma, minw hakili ma dafa fɔlɔ, Ala ye min kɛ ɲɛnamaya jusigilan ye. Aw ye sanni ni faniw di u ma (nafolo min sɔrɔla) ani ka kuma ɲumanw fɔ u ye.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

Ani aw ye feritaw kɔrɔbɔ fɔɔ u ka kɔrɔbaya fɔɔ u ka se ka furu. O kɔ, n’i ka miiriya la, u ye hakilitigiw ye (u be se ka nafolo ladon), o tuma na, i k’u ka nafolo di u ma. Ani, kana (denmisɛnw ka nafolo) dumu ka tɛmɛ a dan na ani (kana) teliya (k’a di) sanni u ka bonya ka taga. Min o min (kɔlɔsibagaw cɛma) be se, o tuma na, a k’a yɛrɛ tanga (ka denmisɛnnin ka nafolo dumu) ani min ye fantan ye, o tuma na, a be se ka nafolo dumu ka kɛɲɛ ni cogo bɛnnin ye. O kɔ, n’i be dugukolo di u ma, i ka ɲi ka seerew weele. Ala fana be se ka kɛ kɔrɔsilikɛla ye.

لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَۖ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ اَوْ كَثُرَ ۗ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًا

lir-rijāli naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wa lin-nisā'i naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūna mimmā qalla minhu au kaṡur(a), naṣībam mafrūḍā(n).

Cɛɛw fɛ, joo b’a la ka nafolo min sɔrɔ u bangebagaw n’u somɔgɔw fɛ, musow fɛ, joo b’a la ka bololafɛnw sɔrɔ (o fana) u bangebagaw n’u somɔgɔw fɛ, a ka kɛ dɔɔni ye wo, a ka kɛ caman ye wo, ka kɛɲɛ ni tilanyɔrɔ min latigɛra.

وَاِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ اُولُوا الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنُ فَارْزُقُوْهُمْ مِّنْهُ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa iżā ḥaḍaral-qismata ulul-qurbā wal-yatāmā wal-masākīnu farzuqūhum minhu wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ani ni tilan wagati la, somɔgɔ dɔw, denmisɛnw ani fantanw be yen, o tuma na, i ka nafolo di u ma (dɔni dɔrɔn) ani ka kuma ɲumanw fɔ u ye.

وَلْيَخْشَ الَّذِيْنَ لَوْ تَرَكُوْا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰفًا خَافُوْا عَلَيْهِمْۖ فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا

walyakhsyal-lażīna lau tarakū min khalfihim żurriyyatan ḍi‘āfan khāfū ‘alaihim, falyattaqullāha walyaqūlū qaulan sadīdā(n).

Minw ka kan ka den barikamanw to u kɔ, u be siran minw ɲɛ, aw ka siran olu ɲɛ. O la, u ka siran Ala ɲɛ, u ka kuma ni kuma tilenninw ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ الْيَتٰمٰى ظُلْمًا اِنَّمَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ نَارًا ۗ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيْرًا ࣖ

innal-lażīna ya'kulūna amwālal-yatāmā ẓulman innamā ya'kulūna fī buṭūnihim nārā(n), wa sayaṣlauna sa‘īrā(n).

Tiɲɛ na, minw be denmisɛnw ka nafolo dumu tilenbaliya la, tiɲɛ na, u be tasuma kunu u kɔnɔ ani u bena don tasuma jeninin kɔnɔ (jahanama).

يُوْصِيْكُمُ اللّٰهُ فِيْٓ اَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ ۚ فَاِنْ كُنَّ نِسَاۤءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۚ وَاِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۗ وَلِاَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ اِنْ كَانَ لَهٗ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهٗ وَلَدٌ وَّوَرِثَهٗٓ اَبَوٰهُ فَلِاُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهٗٓ اِخْوَةٌ فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْۚ لَا تَدْرُوْنَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yūṣīkumullāhu fī aulādikum liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), fa in kunna nisā'an fauqaṡnataini fa lahunna ṡuluṡā mā tarak(a), wa in kānat wāḥidatan fa lahan-niṣf(u), wa li abawaihi likulli wāḥidim minhumas-sudusu mimmā taraka in kāna lahū walad(un), fa illam yakul lahū waladuw wa wariṡahū abawāhu fa li'ummihiṡ-ṡuluṡ(u), fa in kāna lahū ikhwatun fa li'ummihis-sudusu mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣī bihā au dain(in), ābā'ukum wa abnā'ukum, lā tadrūna ayyuhum aqrabu lakum naf‘ā(n), farīḍatam minallāh(i), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Ala ye sariya dɔ sigi aw ye aw denw ka ciyɛn koo la: dencɛ ni denmuso fila niyɔrɔ ka kan. N’u bɛɛ ye denmusow ye, n’u ka ca ni fila ye, o tuma na, u ka niyɔrɔ ye nafolo tilanyɔrɔ fila ye. Ni denmuso kelen dɔrɔn lo, o tuma na, a tilancɛ lo be sɔrɔ. Ani bangebagaw ta fan fɛ, u kelen kelen bɛɛ be nafolo tilanyɔrɔ wɔɔrɔnan sɔrɔ, n’a deenw b’a fɛ. Ni den t’a fɛ ani a bangebagaw be cɛɛn dɔrɔn lo ta, o tuma na, a bamuso be tilanyɔrɔ sabanan sɔrɔ. Ni balimaw caaman b’a fɛ, o tuma na, a bamuso be kelen sɔrɔ a tilayɔrɔ wɔɔrɔnan na. (Tilanyɔrɔ minw kofɔra sanfɛ) be kɛ a ka testaman (dafali) kɔ wala a ka juru (ani sarali) kɔ. (Ka ɲɛsin) i bangebagaw n’i deenw ma, i t’a lɔn u cɛma jumɛn lo be i nafa ka tɛmɛ tɔɔw kan. Nin ye Ala ka latigɛli ye. Tiɲɛ na, Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ اَزْوَاجُكُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوْصُوْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَاِنْ كَانَ رَجُلٌ يُّوْرَثُ كَلٰلَةً اَوِ امْرَاَةٌ وَّلَهٗٓ اَخٌ اَوْ اُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُۚ فَاِنْ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاۤءُ فِى الثُّلُثِ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصٰى بِهَآ اَوْ دَيْنٍۙ غَيْرَ مُضَاۤرٍّ ۚ وَصِيَّةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَلِيْمٌۗ

wa lakum niṣfu mā taraka azwājukum illam yakul lahunna walad(un), fa in kāna lahunna waladun fa lakumur-rubu‘u mimmā tarakna mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣīna bihā au dain(in), wa lahunnar-rubu‘u mimmā taraktum illam yakul lakum walad(un), fa in kāna lakum waladun fa lahunnaṡ-ṡumunu mimmā taraktum mim ba‘di waṣiyyatiy tūṣūna bihā au dain(in), wa in kāna rajuluy yūraṡu kalālatan awimra'atuw wa lahū akhun au ukhtun fa likulli wāḥidatim minhumas-sudus(u), fa in kānū akṡara min żālika fa hum syurakā'u fiṡ-ṡuluṡi mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣā bihā au dain(in), gaira muḍārr(in), waṣiyyatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥalīm(un).

Ani aw ka niyɔrɔ (cɛw) ye aw ka musow ka nafolo tilancɛ ye, n’u ma den sɔrɔ. N’u (aw ka musow) ye deenw sɔrɔ, o tuma na, u be nafolo min to yen, u y’o testaman min kɛ (u y’o dafa) wala (ani u y’u ka juru sara) o kɔ, i b’o tilancɛ sɔrɔ. I be nafolo min to yen, n’i ma deen sɔrɔ, musow b’o tilancɛ sɔrɔ. N’i ​​deenw be yen, o tuma na, i be nafolo min to yen (i kɛnin kɔ) i ye testaman min kɛ wala (ani i ka juru saranin kɔ) i ka nafolo tilanyɔrɔ seegi la, i musow b’o tilanyɔrɔ seegi sɔrɔ. Ni mɔgɔ dɔ sara, cɛɛ wo, muso wo, min ma facɛ to yen ani den tɛ yen, nka balimacɛ (seibu) wala balimamuso (seibu) b’a fɛ, o tuma na, balimacɛ sifa fila nunu kelen kelen bɛɛ be nafolo tilanyɔrɔ wɔɔrɔnan di. Nka ni balimacɛw ka ca ni kelen ye, o tuma na, u be niyɔrɔ sabanan tilan ɲɔgɔn fɛ, a ye min kɛ (a ka testaman dafanin kɔ) wala (ani a ka juru saranin kɔ) k’a sɔrɔ gɛlɛya si ma kɛ (cɛyɛntalaw fɛ). Ala ka labɛnw ɲɔgɔn lo. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, a be yafa.

تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ ۗ وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ يُدْخِلْهُ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

tilka ḥudūdullāh(i), wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū yudkhilhu jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Olu ye Ala ka dancɛw ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala n'a ka ciden kaan minɛ, a bena u don nankɔw kɔnɔ, bajiw be woyo minw jukɔrɔ, u bena to yen kudayi. Ani, o ye see sɔrɔliba ye.

وَمَنْ يَّعْصِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَتَعَدَّ حُدُوْدَهٗ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيْهَاۖ وَلَهٗ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ ࣖ

wa may ya‘ṣillāha wa rasūlahū wa yata‘adda ḥudūdahū yudkhilhu nāran khālidan fīhā, wa lahū ‘ażābum muhīn(un).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala n’a ka ciden ban, k’a ka sariya dan tiɲɛ, siga t’a la, Ala b’a bila jahanama tasuma kɔnɔ, a bena to yen abada, a bena maloya ɲangili sɔrɔ.

وَالّٰتِيْ يَأْتِيْنَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِّسَاۤىِٕكُمْ فَاسْتَشْهِدُوْا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِّنْكُمْ ۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَاَمْسِكُوْهُنَّ فِى الْبُيُوْتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰىهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَبِيْلًا

wal-lātī ya'tīnal-fāḥisyata min nisā'ikum fastasyhidū ‘alaihinna arba‘atam minkum, fa in syahidū fa amsikūhunna fil-buyūti ḥattā yatawaffāhunnal-mautu au yaj‘alallāhu lahunna sabīlā(n).

Muso minw bɛ ko haramuninw kɛ aw ta musow cɛ ra, seere naani ka kan ka kɛ aw cɛ ra (minw bɛ o seerew ye). N'u ye seereya kɛ, aw k'u (musow) datugu bon kɔnɔ fɔɔ u ka sa, walima fɔɔ Ala ka sira wɛrɛ di u ma.

وَالَّذٰنِ يَأْتِيٰنِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوْهُمَا ۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wal-lażāni ya'tiyānihā minkum fa āżūhumā, fa in tābā wa aṣlaḥā fa a‘riḍū ‘anhumā, innallāha kāna tawwābar raḥīmā(n).

Mɔgɔ fla minw ka ko haramunin kɛ aw cɛ ra, aw ye o fla bɛɛ ɲangi. N’u fila bɛɛ nimisara ani u y’u yɛrɛ fisaya, o tuma na, u ka to ten. Tiɲɛ na, Ala ye nimisa sɔnbaga ye, hininbaga ye.

اِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّٰهِ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوْبُوْنَ مِنْ قَرِيْبٍ فَاُولٰۤىِٕكَ يَتُوْبُ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

innamat-taubatu ‘alallāhi lil-lażīna ya‘malūnas-sū'a bijahālatin ṡumma yatūbūna min qarībin fa ulā'ika yatūbullāhu ‘alaihim, wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Tiɲɛ na, ka nimisa Ala fɛ, o ye (min ka kan) mɔgɔ minw ye, olu dɔrɔn lo be kojugu kɛ sabu u m’a faamu, o kɔ, u be nimisa o yɔrɔnin bɛɛ. U ka nimisali lo be sɔn Ala ma. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِۚ حَتّٰىٓ اِذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ اِنِّيْ تُبْتُ الْـٰٔنَ وَلَا الَّذِيْنَ يَمُوْتُوْنَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۗ اُولٰۤىِٕكَ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa laisatit-taubatu lil-lażīna ya‘malūnas-sayyi'āt(i), ḥattā iżā ḥaḍara aḥadahumul-mautu qāla innī tubtul-āna wa lal-lażīna yamūtūna wa hum kuffār(un), ulā'ika a‘tadnā lahum ‘ażāban alīmā(n).

Ani nimisa tɛ (Ala ka sɔn) mɔgɔ minw be kojugu kɛ, fɔɔ ni saya nana mɔgɔ dɔ la u cɛma, (o tuma na) a b’a fɔ ko: “Ne nimisara sisan tiɲɛ na.” Ani, mɔgɔ minw sara k’a sɔrɔ u tun be kafiri la, u tɛ sɔn ka nimisa. An ye tɔɔrɔba dɔ labɛn o mɔgɔw ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَرِثُوا النِّسَاۤءَ كَرْهًا ۗ وَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ لِتَذْهَبُوْا بِبَعْضِ مَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيْنَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوْهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ ۚ فَاِنْ كَرِهْتُمُوْهُنَّ فَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّيَجْعَلَ اللّٰهُ فِيْهِ خَيْرًا كَثِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā yaḥillu lakum an tariṡun-nisā'a karhā(n), wa lā ta‘ḍulūhunna litażhabū biba‘ḍi mā ātaitumūhunna illā ay ya'tīna bifāḥisyatim mubayyinah(tin), wa ‘āsyirūhunna bil-ma‘rūf(i), fa in karihtumūhunna fa ‘asā an takrahū syai'aw wa yaj‘alallāhu fīhi khairan kaṡīrā(n).

E, lanabagaw! A ma daga i ye ka musow ciyɛn ta fanga la, ka tɔɔrɔ lase u ma, bari u b’a fɛ ka i ka min di u ma, u b’o dɔ bɔsi u la, fɔɔ n’u ye koo jugu dɔ kɛ tiɲɛn na. Ani, jɛnɲɔgɔnya kɛ n’u ye cogo bɛnnin na. N’u ma diya i ye, (o tuma na, i ka muɲu) bari a be se ka kɛ ko fɛɛn dɔ ma diya i ye, hali ni Ala y’a kɛ ɲuman caaman ye.

وَاِنْ اَرَدْتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍۙ وَّاٰتَيْتُمْ اِحْدٰىهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوْا مِنْهُ شَيْـًٔا ۗ اَتَأْخُذُوْنَهٗ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

wa in arattumustibdāla zaujim makāna zauj(in), wa ātaitum iḥdāhunna qinṭāran falā ta'khużū minhu syai'ā(n), ata'khużūnahū buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Ni aw b’a fɛ ka muso dɔ nɔnabila ni dɔ wɛrɛ ye, k’a sɔrɔ aw ka naforo caman di o dɔ ma, aw kana foyi mina o ra. Yala i bena a ta tugun ni ngalon jalaki ye ani ni jurumun gwɛnin dɔ (min ye) ye wa?

وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

Ani, i be se k’o ta cogo di k’a sɔrɔ i tun be ɲɔgɔn fɛ (i n’a fɔ cɛɛ ni muso). O (aw musow) ye jɛnɲɔgɔnya barikaman (furu) ta aw fɛ.

وَلَا تَنْكِحُوْا مَا نَكَحَ اٰبَاۤؤُكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّهٗ كَانَ فَاحِشَةً وَّمَقْتًاۗ وَسَاۤءَ سَبِيْلًا ࣖ

wa lā tankiḥū mā nakaḥa ābā'ukum minan-nisā'i illā mā qad salaf(a), innahū kāna fāḥisyataw wa maqtā(n), wa sā'a sabīlā(n).

Aw bɛmaw ka muso minw furu, aw kana o musow furu, fɔ ni (ko min kɛra ka kɔrɔ). Tiɲɛ na, o ye koo ye min man ɲi ani min kɔniyanin lo (Ala fɛ) ani sira jugu min ka kan ka tugu.

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ اُمَّهٰتُكُمْ وَبَنٰتُكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ وَعَمّٰتُكُمْ وَخٰلٰتُكُمْ وَبَنٰتُ الْاَخِ وَبَنٰتُ الْاُخْتِ وَاُمَّهٰتُكُمُ الّٰتِيْٓ اَرْضَعْنَكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَاُمَّهٰتُ نِسَاۤىِٕكُمْ وَرَبَاۤىِٕبُكُمُ الّٰتِيْ فِيْ حُجُوْرِكُمْ مِّنْ نِّسَاۤىِٕكُمُ الّٰتِيْ دَخَلْتُمْ بِهِنَّۖ فَاِنْ لَّمْ تَكُوْنُوْا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ۖ وَحَلَاۤىِٕلُ اَبْنَاۤىِٕكُمُ الَّذِيْنَ مِنْ اَصْلَابِكُمْۙ وَاَنْ تَجْمَعُوْا بَيْنَ الْاُخْتَيْنِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ۔

Ḥurrimat ‘alaikum ummahātukum wa banātukum wa akhawātukum wa ‘ammātukum wa khālātukum wa banātul-akhi wa banātul-ukhti wa ummahātukumul-lātī arḍa‘nakum wa akhawātukum minar-raḍā‘ati wa ummahātu nisā'ikum wa rabā'ibukumul-lātī fī ḥujūrikum min nisā'ikumul-lātī dakhaltum bihinn(a), fa illam takūnū dakhaltum bihinna falā junāḥa ‘alaikum, wa ḥalā'ilu abnā'ikumul-lażīna min aṣlābikum, wa an tajma‘ū bainal-ukhtaini illā mā qad salaf(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

I bamuso, i denmusow, i balimamusow, i facɛ balimamusow, i bamuso balimamusow, i balimacɛw denmusow, i balimamusow denmusow, i bamuso minw y’i sin, i balimamusow sinji dili sira fɛ, i musow bamusow (in-laws daughren the your) muso minw i ye furu, nka n’i ma furu n’u ye (ani i y’u furu sa), o tuma na, jurumu si tɛ i la (ka furu u ma), (ani a balinin lo) i ye i yɛrɛ dencɛw musow ye (denmusow), ani (a balinin lo) ka balimamuso fila fara ɲɔgɔn kan (furu la) min kɛra except the has in, Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

۞ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۚ كِتٰبَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَاُحِلَّ لَكُمْ مَّا وَرَاۤءَ ذٰلِكُمْ اَنْ تَبْتَغُوْا بِاَمْوَالِكُمْ مُّحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ ۗ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهٖ مِنْهُنَّ فَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ فَرِيْضَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهٖ مِنْۢ بَعْدِ الْفَرِيْضَةِۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wal-muḥṣanātu minan-nisā'i illā mā malakat aimānukum, kitāballāhi ‘alaikum, wa uḥilla lakum mā warā'a żālikum an tabtagū bi'amwālikum muḥṣinīna gaira musāfiḥīn(a), famastamta‘tum bihī minhunna fa ātūhunna ujūrahunna farīḍah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā tarāḍaitum bihī mim ba‘dil-farīḍah(ti), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Muso furuninw fana tɛ yen, fɔɔ jɔnmusow (kɛlɛ jɔɔnw) minw b’aw fɛ i n’a fɔ Ala ka cifɔni aw kan. A daganin lo i ka muso wɛrɛw furu ka fara nunu kan, n'i be jija n'i ka nafolo ye k'u furu, i kana jɛnɛya kɛ. O ra, aw ka ninsɔndiya min sɔrɔ o fɛ, o kosɔn, aw ye o ta sara di o ma k’a kɛ wajibi ye. Nka ni aw kɛra hɔɔrɔnw ye o cɛ ra, o ko latigɛnin kɔ, kojugu tɛ o ra. Tiɲɛ na, Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ni mɔgɔ min tɛ se ka muso hɔɔrɔn lanabaga dɔ furu, o tigi ka muso lanabaga dɔ furu a ka jɔɔnw cɛma. Ala b’aw ka limaniya lɔn. Aw dɔw bɔra ɲɔgɔn na (Adama ni Awa bɔnsɔn kelenw), o la, aw k’u furu n’u kuntigiw ka yamaruya ye ani ka sara bɛnnin di u ma, bari u ye musow ye minw b’u yɛrɛ kɔlɔsi, u tɛ kakalayakɛlaw ye, ani (o fana) musow tɛ minw be cɛɛ wɛrɛw minɛ k’u kɛ u ka sokɔnɔbaganw ye. N’u furunin lo ka ban (u furunin lo), nka u ye koo jugu dɔ kɛ (zina), o tuma na (ɲangili) min be sɔrɔ u fɛ, o ye (ɲangili) min be sɔrɔ muso hɔɔrɔnw fɛ (minw ma furu) tilancɛ ye. (Se min be baaraden furu) ye mɔgɔw ta ye minw be siran gɛlɛyaw ɲɛ u yɛrɛ tangacogo la (ka bɔ kakalaya ma). Nga n'i be muɲu, o ka fisa i ma. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yurīdullāhu liyubayyina lakum wa yahdiyakum sunanal-lażīna min qablikum wa yatūba ‘alaikum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Ala b’a fɛ ka (a ka sariya) ɲɛfɔ i ye, ka mɔgɔ minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (kiraw ni Alaɲasiranbagaw) ka siraw (ɲɛnamaya siraw) yira i la ani a be sɔn i ka nimisali ma. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَاللّٰهُ يُرِيْدُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَيُرِيْدُ الَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الشَّهَوٰتِ اَنْ تَمِيْلُوْا مَيْلًا عَظِيْمًا

wallāhu yurīdu ay yatūba ‘alaikum, wa yurīdul-lażīna yattabi‘ūnasy-syahawāti an tamīlū mailan ‘aẓīmā(n).

Ani Ala bena sɔn i ka nimisali ma, k’a sɔrɔ minw be tugu u ka negelakow kɔ, olu b’a fɛ i ka yɛlɛma yɔrɔ min na (ka bɔ tiɲɛ na).

يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَعِيْفًا

yurīdullāhu ay yukhaffifa ‘ankum, wa khuliqal-insānu ḍa‘īfā(n).

Ala b’a fɛ ka lafiya di aw ma, bari adamadenw danna (nature) barikantan.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).

Aw larabagaw! Aw kana ɲɔgɔn ka nafolo tiɲɛ nɛgɛjuru la, fɔɔ jago min basiginin be ɲɔgɔn ka bɛnkan kan aw ni ɲɔgɔn cɛ. Ani, kana i yɛrɛ faga. Tiɲɛ na, Ala ye hinɛbaga ye aw fɛ.

وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ y’o kɛ cogo la min be sariya tiɲɛ ani ka tilenbaliyako kɛ, an bena o tigi don jahanama kɔnɔ. O ka nɔgɔ Ala ma .

اِنْ تَجْتَنِبُوْا كَبَاۤىِٕرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُّدْخَلًا كَرِيْمًا

in tajtanibū kabā'ira mā tunhauna ‘anhu nukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa nudkhilkum mudkhalan karīmā(n).

N’i ​​y’i yɛrɛ tanga jurumunbaw ma jurumun minw balila ka kɛ, siga t’a la, an bena i ka filiw jɔɔsi ani an bena i don nɔɔrɔ yɔrɔ dɔ la (sankolo).

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِهٖ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ ۗ لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوْا ۗ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ ۗوَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

wa lā tatamannau mā faḍḍalallāhu bihī ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍ(in), lir-rijāli naṣībum mimmaktasabū, wa lin-nisā'i naṣībum mimmaktasabn(a), was'alullāha min faḍlih(ī), innallāha kāna bikulli syai'in ‘alīmā(n).

Ala ye nilifɛn minw di aw dɔw ma ka tɛmɛ dɔw kan, aw kana keliya o la. (Sabu) cɛɛw fɛ, u be min sɔrɔ, o yɔrɔ dɔ be yen, musow fɛ (o fana) u be min sɔrɔ, o yɔrɔ dɔ be yen. Aw ye Ala ɲininga a ka ɲumanya dɔ la. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye.

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ ۗ وَالَّذِيْنَ عَقَدَتْ اَيْمَانُكُمْ فَاٰتُوْهُمْ نَصِيْبَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدًا ࣖ

wa likullin ja‘alnā mawāliya mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wal-lażīna ‘aqadat aimānukum fa ātūhum naṣībahum, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in syahīdā(n).

Ani kelen kelen bɛɛ (cɛ ni muso) An ye cɛntalaw sigi u bangebagaw n’u somɔgɔw ye min to u kɔ. I ka kantigiya kɛ minw ye, i ye o ninyɔrɔ di o ma. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ seere ye .

اَلرِّجَالُ قَوَّامُوْنَ عَلَى النِّسَاۤءِ بِمَا فَضَّلَ اللّٰهُ بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ وَّبِمَآ اَنْفَقُوْا مِنْ اَمْوَالِهِمْ ۗ فَالصّٰلِحٰتُ قٰنِتٰتٌ حٰفِظٰتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّٰهُ ۗوَالّٰتِيْ تَخَافُوْنَ نُشُوْزَهُنَّ فَعِظُوْهُنَّ وَاهْجُرُوْهُنَّ فِى الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوْهُنَّ ۚ فَاِنْ اَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوْا عَلَيْهِنَّ سَبِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيْرًا

ar-rijālu qawwāmūna ‘alan-nisā'i bimā faḍḍalallāhu ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍiw wa bimā anfaqū min amwālihim, faṣ-ṣāliḥātu qānitātun ḥāfiẓātul lil-gaibi bimā ḥafiẓallāh(u), wal-lātī takhāfūna nusyūzahunna fa ‘iẓūhunna wahjurūhunna fil-maḍāji‘i waḍribūhunn(a), fa in aṭa‘nakum falā tabgū ‘alaihinna sabīlā(n), innallāha kāna ‘aliyyan kabīrā(n).

Cɛɛw (cɛw) ye musow (musow) latangabagaw ye, bari Ala y’u dɔw (cɛw) sugandi ka tɛmɛ dɔw kan (musow), ani bari u (cɛw) ye dɛmɛ di n’u ka nafolo ye. O la, musow minw be Ala bato, olu lo be mɛnni kɛ (Ala) ani k’u yɛrɛ ladon tuma min na (u cɛɛw) tɛ yen, bari Ala y’u janto (u la). Muso minw be hami nusyuz la, i ka kan ka ladili di u ma, k’u to dilan kan (layɔrɔ danfaraninw), ani (n’a ka ɲi) k’u bugɔ. Nka ni o bɛ aw kan mina, aw kana sababu ɲini ka o tɔɔrɔ. Tiɲɛ na, Ala ka bon, a ka bon.

وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوْا حَكَمًا مِّنْ اَهْلِهٖ وَحَكَمًا مِّنْ اَهْلِهَا ۚ اِنْ يُّرِيْدَآ اِصْلَاحًا يُّوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا خَبِيْرًا

wa in khiftum syiqāqa bainihimā fab‘aṡū ḥakamam min ahlihī wa ḥakamam min ahlihā, iy yurīdā iṣlāḥay yuwaffiqillāhu bainahumā, innallāha kāna ‘alīman khabīrā(n).

Ni aw bɛ hamina ko kɛrɛ bɛna don o fla cɛ ra, aw ye hɛrɛɲinibaga dɔ ci ka bɔ cɛ ta somɔgɔw ra, ka hɛrɛɲinibaga dɔ ci ka bɔ muso ta somɔgɔw ra. N’u fila bɛɛ (hɛɛrɛtigiw) b’a fɛ ka yɛlɛmani don, siga t’a la, Ala bena taufik di cɛɛ ni muso ma. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.

۞ وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِى الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُوْرًاۙ

wa‘budullāha wa lā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānaw wa biżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wal-jāri żil-qurbā wal-jāril-junubi waṣ-ṣāḥibi bil-jambi wabnis-sabīl(i), wa mā malakat aimānukum, innallāha lā yuḥibbu man kāna mukhtālan fakhūrā(n).

Aw ye Ala bato, aw kana foyi jɛn ni a ye. Ani ka ɲumanya kɛ bangebagaw, somɔgɔw, denmisɛnw, fantanw, sigiɲɔgɔn gɛrɛfɛlaw ni yɔrɔjanw, baarakɛɲɔgɔnw, Ibn Sabil ani baaraden o baaraden b’aw fɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be bonya la u kan ani u be waso u yɛrɛ la, olu man di Ala ye;

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ

al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

(o ye) mɔgɔ min be nɛgɛri kɛ, ka mɔgɔ wɛrɛw yamaruya ka nɛgɛri kɛ, ka Ala ka nilifɛn min di a ma, a b’o dogo. An ka ɲangiya dɔ labɛn kafiriw ye, min bɛ maroya.

وَالَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ وَمَنْ يَّكُنِ الشَّيْطٰنُ لَهٗ قَرِيْنًا فَسَاۤءَ قَرِيْنًا

wal-lażīna yunfiqūna amwālahum ri'ā'an-nasi wa lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil ākhir(i), wa may yakunisy-syaiṭānu lahū qarīnan fasā'a qarīnā(n).

Ani (ani) minw b’u ka nafolo tiɲɛ ɲɛnagwɛkow ni mɔgɔ wɛrɛw kan (u b’a fɛ mɔgɔw k’u ye ani k’u tando), ani minw ma la Ala la ani laban loon na. Mɔgɔ o mɔgɔ be jinɛ kɛ a teri ye, o tuma na (a lɔn) ko ale (jinɛ) ye teri jugu ye kosɔbɛ.

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِهِمْ عَلِيْمًا

wa māżā ‘alaihim lau āmanū billāhi wal-yaumil-ākhiri wa anfaqū mimmā razaqahumullāh(u), wa kānallāhu bihim ‘alīmā(n).

Ani n’u lara Ala la ani laban loon na, ani Ala ye balo min di u ma, u y’o dɔ kɛ? Ala b’u ka koow bɛɛ lɔnbaga ye.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۚوَاِنْ تَكُ حَسَنَةً يُّضٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَّدُنْهُ اَجْرًا عَظِيْمًا

innallāha lā yaẓlimu miṡqāla żarrah(tin), wa in taku ḥasanatay yuḍā‘ifhā wa yu'ti mil ladunhu ajran ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, Ala tɛna mɔgɔ juguya hali n’a ka bon i n’a fɔ dzarrah, ani ni ɲumanya be yen (min ka dɔgɔ i n’a fɔ dzarrah), siga t’a la, Ala bena o caya ani ka saraba di a fan fɛ.

فَكَيْفَ اِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍۢ بِشَهِيْدٍ وَّجِئْنَا بِكَ عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ شَهِيْدًاۗ

fa kaifa iżā ji'nā min kulli ummatim bisyahīdiw wa ji'nā bika ‘alā hā'ulā'i syahīdā(n).

Ani (kafiriw ka cogoya) bena kɛ mun ye n’an nana ni seere ye (Rasul) ka bɔ siya bɛɛ la, ani an nana n’i ye (Muhamadu) kɛ seere ye u kan?

يَوْمَىِٕذٍ يَّوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَعَصَوُا الرَّسُوْلَ لَوْ تُسَوّٰى بِهِمُ الْاَرْضُۗ وَلَا يَكْتُمُوْنَ اللّٰهَ حَدِيْثًا ࣖ

yauma'iżiy yawaddul-lażīna kafarū wa ‘aṣawur-rasūla lau tusawwā bihimul-arḍ(u), wa lā yaktumūnallāha ḥadīṡā(n).

O loon na, minw ye kafiriw ye ani minw ye ciden (Muhamadu) ka kuma bila, olu jigi b’a la k’u bena gosi duguma (u bena sutura walima k’u gosi duguma), hali n’u tɛ se ka koo si dogo Ala la.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكٰرٰى حَتّٰى تَعْلَمُوْا مَا تَقُوْلُوْنَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِرِيْ سَبِيْلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُوْا ۗوَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُوْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqrabuṣ-ṣalāta wa antum sukārā ḥattā ta‘lamū mā taqūlūna wa lā junuban illā ‘ābirī sabīlin ḥattā tagtasilū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum, innnallāha kāna ‘afuwwan gafūrā(n).

E, lanabagaw! Kana gɛrɛ seli la n’i ye dɔrɔ min, fɔɔ n’i y’a lɔn i be min fɔra, ani kana (i gɛrɛ misiri la n’i be) junub cogoya la fɔɔ n’i tɛmɛna sira fɛ dɔrɔn, sanni i ka ko (bath junub). N'i banana, walima n'i be tagama na, walima n'i bɔnin kɔ, walima n'i magara muso dɔ la, jii t'i bolo, i ka tayamumu kɛ ni buguri ɲuman (sanuman) ye; aw k’aw ɲɛda n’aw bolow jɔɔsi n’a ye (buguri). Tiɲɛ na, Ala ye yafali ye, a be yafa.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يَشْتَرُوْنَ الضَّلٰلَةَ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ تَضِلُّوا السَّبِيْلَۗ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yasytarūnaḍ-ḍalālata wa yurīdūna an taḍillus-sabīl(a).

Yala i t’i janto mɔgɔ minw na, kitabu (Tawurata) yɔrɔ dɔ dira u ma wa? U ye fili san ani u b’a fɛ i ka tunu (ka bɔ) sira (tilennin) kan.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

Ala le ka aw juguw lɔn ka tɛmɛ. Ala be se ka kɛ latangabaga ye, Ala be se ka kɛ dɛmɛbaga ye (aw ye).

مِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَّرَاعِنَا لَيًّاۢ بِاَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِى الدِّيْنِۗ وَلَوْ اَنَّهُمْ قَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَقْوَمَۙ وَلٰكِنْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا

minal-lażīna hādū yuḥarrifūnal-kalima ‘am mawāḍi‘ihī wa yaqūlūna sami‘nā wa ‘aṣainā wasma‘ gaira musmi‘iw wa rā‘inā layyam bi'alsinatihim wa ṭa‘nan fid-dīn(i), wa lau annahum qālū sami‘nā wa aṭa‘nā wasma‘ wanẓurnā lakāna khairal lahum wa aqwam(a), wa lākil la‘anahumullāhu bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

(O kɔrɔ) Yahutuw cɛ ra, minw bɛ kumaw yɛlɛma ka bɔ o lɔyɔrɔ ra. O ko: «An k’a mɛn, nka an ma sɔn ka mɛnni kɛ.» Ani (o fana ko), «Aw ye lamɛnni kɛ», k’a sɔrɔ (aw Muhamadu yɛrɛ yɛrɛ) ma foyi mɛn. Ani (u ko), “Raa’ina” b’a nɛɛnkun yɛlɛma ani ka diinan kɔrɔfɔ. N'u tun y'a fɔ ko: «An be mɛnni kɛ, ka mɛnni kɛ, ka lamɛnni kɛ, ka an janto an na», o tun ka fisa n'u ye, ka tiɲɛ, nka Ala y'u danga, u ka kafiri kosɔn. U tɛ la a la fɔɔ mɔgɔ damanin dɔrɔn.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اٰمِنُوْا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ نَّطْمِسَ وُجُوْهًا فَنَرُدَّهَا عَلٰٓى اَدْبَارِهَآ اَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ اَصْحٰبَ السَّبْتِ ۗ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا

yā ayyuhal-lażīna ūtul-kitāba āminū bimā nazzalnā muṣaddiqal limā ma‘akum min qabli an naṭmisa wujūhan fa naruddahā ‘alā adbārihā au nal‘anahum kamā la‘annā aṣḥābas-sabt(i), wa kāna amrullāhi maf‘ūlā(n).

E mɔgɔw, kitabu dira minw ma! An ye min ci (alikurana) min be kitabu min be aw fɛ, o tiɲɛtigiya, aw ka la o la, sanni an ka (aw) ɲɛda yɛlɛma, o kɔ, an b’u lase kɔfɛ walima an b’u danga i n’a fɔ an be minw danga (minw be kakalaya kɛ) lafiɲɛlon na (sibirilon). Ani, Ala ka sariya bena taga ɲɛ siga t’a la.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدِ افْتَرٰٓى اِثْمًا عَظِيْمًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi fa qadiftarā iṡman ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, Ala tɛna yafa (jurumu) ma ka jɛɲɔgɔnya kɛ n’a ye (shirk), ani (jurumu) min tɛ (shirk) ye, a b’o yafa a ma. Ni mɔgɔ min ye Ala jɛnɲɔgɔn don, o tigi ye jurumunba le kɛ.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يُزَكُّوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ بَلِ اللّٰهُ يُزَكِّيْ مَنْ يَّشَاۤءُ وَلَا يُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna yuzakkūna anfusahum, balillāhu yuzakkī may yasyā'u wa lā yuẓlamūna fatīlā(n).

Yala i t’i janto mɔgɔ minw na, minw b’u yɛrɛ jati mɔgɔ senumanw ye (Yahutuw ni kerecɛnw) wa? Tiɲɛ na, Ala b’a fɛ mɔgɔ min ye, a b’o saniya ani u tɛ tɔɔrɔ foyi la.

اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَكَفٰى بِهٖٓ اِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

unẓur kaifa yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa kafā bihī iṡmam mubīnā(n).

A flɛ, o bɛ faninyakumaw sirira Ala kama cogo min na! Ani, o be se ka kɛ jurumu yɛrɛ yɛrɛ ye (o fɛ).

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُؤْمِنُوْنَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوْتِ وَيَقُوْلُوْنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا هٰٓؤُلَاۤءِ اَهْدٰى مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا سَبِيْلًا

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yu'minūna bil-jibti waṭ-ṭāgūti wa yaqūlūna lil-lażīna kafarū hā'ulā'i ahdā minal-lażīna āmanū sabīlā(n).

Yala i m’i janto mɔgɔ minw na, u ye kitabu (Tawurata) yɔrɔ dɔ di minw ma wa? U lara Jibt ni taghut la, k’a fɔ kafiriw ye (Mɛki mushiriw), k’u ka sira tilen ka tɛmɛ lanabagaw kan.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يَّلْعَنِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ نَصِيْرًا

ulā'ikal-lażīna la‘anahumullāh(u), wa may yal‘anillāhu falan tajida lahū naṣīrā(n).

Ala ye mɔgɔ minw danga, olu le ye nin ye. Ala ka mɔgɔ min danga, i tɛna dɛmɛbaga sɔrɔ o tigi ye.

اَمْ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَاِذًا لَّا يُؤْتُوْنَ النَّاسَ نَقِيْرًاۙ

am lahum naṣībum minal-mulki fa iżal lā yu'tūnan-nāsa naqīrā(n).

Walima masaya (fanga) yɔrɔ dɔ b’u fɛ, hali n’u tɛna (ɲumanya) dɔɔni di adamadenw ma, .

اَمْ يَحْسُدُوْنَ النَّاسَ عَلٰى مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۚ فَقَدْ اٰتَيْنَآ اٰلَ اِبْرٰهِيْمَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَاٰتَيْنٰهُمْ مُّلْكًا عَظِيْمًا

am yaḥsudūnan-nāsa ‘alā mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), faqad ātainā āla ibrāhīmal-kitāba wal-ḥikmata wa ātaināhum mulkan ‘aẓīmā(n).

Walima u be adamaden (Muhamadu) ɲangoya Ala ka nilifɛn min di a ma, o kosɔn wa? Tiɲɛ na, an ye kitabu ni hakilitigiya di Ibrayima ka denbaya ma, an ye masaya (fanga)ba di o ma.

فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ صَدَّ عَنْهُ ۗ وَكَفٰى بِجَهَنَّمَ سَعِيْرًا

fa minhum man āmana bihī wa minhum man ṣadda ‘anh(u), wa kafā bijahannama sa‘īrā(n).

O la, o (minw be koniya), olu cɛma, minw lanin b’a la ani minw b’a bali (mɔgɔw ka la) a la fana. Jahannama min tasuma be jɛni, o be bɔ u la.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيْهِمْ نَارًاۗ كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُوْدُهُمْ بَدَّلْنٰهُمْ جُلُوْدًا غَيْرَهَا لِيَذُوْقُوا الْعَذَابَۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

innal-lażīna kafarū bi'āyātinā sanuṣlīhim nārā(n), kullamā naḍijat julūduhum baddalnāhum julūdan gairahā liyażūqul-‘ażāb(a), innallāha kāna ‘azīzan ḥakīmā(n).

Tiɲɛ na, minw banna an ka ayataw la, an bena u don jahanama kɔnɔ. Tuma o tuma n’u golo jenina, an b’a nɔnabila ni golo wɛrɛ ye, janko u ka ɲangili nɛnɛ. Tiɲɛ na, Ala ye sebagayatigi ye, a lɔnbaga lo.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ لَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۙ وَّنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), lahum fīhā azwājum muṭahharah(tun), wa nudkhiluhum ẓillan ẓalīlā(n).

Minw lara a ra, ka koɲuman kɛ, an bɛna o don nankɔw kɔnɔ, baw bɛ woyo minw jukɔrɔ, o bɛna to yi yɔrɔ min na wagati bɛɛ. O yɔrɔ la, u tun be ni baarakɛɲɔgɔn saniyaninw ye, an y’u bila yɔrɔ lafiyanin dɔ la.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمٰنٰتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوْا بِالْعَدْلِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innallāha ya'murukum an tu'addul-amānāti ilā ahlihā, wa iżā ḥakamtum bainan-nāsi an taḥkumū bil-‘adl(i), innallāha ni‘immā ya‘iẓukum bih(ī), innallāha kāna samī‘am baṣīrā(n).

Tiɲɛ na, Ala b’a fɔ aw ye ko aw ka cikan dɔ lase mɔgɔ minw ma, n’aw ye sariya sigi mɔgɔw cɛ, aw ka kan k’a sigi tilenninya la. Tiɲɛ na, Ala le ka fisa n’aw bɛɛ ye, min b’aw kalan. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, a be koo bɛɛ ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاُولِى الْاَمْرِ مِنْكُمْۚ فَاِنْ تَنَازَعْتُمْ فِيْ شَيْءٍ فَرُدُّوْهُ اِلَى اللّٰهِ وَالرَّسُوْلِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَّاَحْسَنُ تَأْوِيْلًا ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūla wa ulil-amri minkum, fa in tanāza‘tum fī syai'in fa rudd­hu ilallāhi war-rasūli in kuntum tu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālika khairuw wa aḥsanu ta'wīlā(n).

Aw larabagaw! Aw ka mɛnni kɛ Ala fɛ ani ka mɛnni kɛ ciden (Muhamadu) fɛ, ani Ulil Amri (fangatigi) fɛ aw cɛma. O kɔ, n’aw ka miiriya tɛ kelen ye koo dɔ la, aw k’o segi Ala ma (alikurana) ani ciden ma (a ka sunna), n’aw lanin be Ala la ani laban loon na. O lo kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ (i fɛ) ani a kɔlɔlɔw ka fisa.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Yala i (Muhamadu) ma i janto mɔgɔ minw na, minw b’a fɔ k’u lara min na, ani min jigira ka kɔn i ɲɛ wa? Nka u bele b’a fɛ sariya ka sariyaw sigi taghut koo la hali k’a sɔrɔ u y’a fɔ u ye ko u ka ban taghut la. Ani, Sutana b’a fɛ k’u lafili (ni) sira kan fɔɔ a be se ka kɛ cogo min na.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُوْلِ رَاَيْتَ الْمُنٰفِقِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْكَ صُدُوْدًاۚ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau ilā mā anzalallāhu wa ilar-rasūli ra'aital-munāfiqīna yaṣuddūna ‘anka ṣudūdā(n).

Ni a fɔra o ye ko: «Ala ye min jigi, aw ka na o lamɛn, ani ka ciden lamɛn», (siga t’a la) aw (Muhamadu) bena filankafow ye k’aw bali kosɔbɛ.

فَكَيْفَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ثُمَّ جَاۤءُوْكَ يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ ۖاِنْ اَرَدْنَآ اِلَّآ اِحْسَانًا وَّتَوْفِيْقًا

fa kaifa iżā aṣābathum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim ṡumma jā'ūka yaḥlifūna billāh(i), in aradnā illā iḥsānaw wa taufīqā(n).

O la, mun lo bena kɛ ni (siniɲɛsigi la) kasaara dɔ y’u (fiɲɛw) sɔrɔ u yɛrɛ bolow ka kɛwalew kosɔn, o tuma na, u be na i fɛ (Muhamadu) k’a sɔrɔ u be kalila ko: “Ala ka barika la, an tɛ foyi fɛ abada ni ɲumanya ni hɛɛrɛ tɛ.”

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا فِيْ قُلُوْبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَّهُمْ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا ۢ بَلِيْغًا

ulā'ikal-lażīna ya‘lamullāhu mā fī qulūbihim fa a‘riḍ ‘anhum wa ‘iẓhum wa qul lahum fī anfusihim qaulam balīgā(n).

O ye mɔgɔw ye, minw (tiɲɛ na) Ala b’u dusukunw lɔn. O kama, i k’i kɔ don u la, ka ladili di u ma, ka kuma dɔw fɔ u ye minw bena u niin kabakoya.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا لِيُطَاعَ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَّلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ جَاۤءُوْكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُوْلُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wa mā arsalnā mir rasūlin illā liyuṭā‘a bi'iżnillāh(i), wa lau annahum iẓ ẓalamū anfusahum jā'ūka fastagfarullāha wastagfara lahumur-rasūlu lawajadullāha tawwābar raḥīmā(n).

An fana ma ciden ci, fɔ n’a kɛra Ala ka sira ye. Tiɲɛ na, n’u y’u yɛrɛ juguya ka ban, u nana i fɛ (Muhamadu), ka yafa ɲini Ala fɛ, ani ciden fana ye yafa ɲini u ye, siga t’a la, u bena Ala sɔrɔ min be sɔn nimisa ma, min be makari.

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ حَتّٰى يُحَكِّمُوْكَ فِيْمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا

falā wa rabbika lā yu'minūna ḥattā yuḥakkimūka fīmā syajara bainahum ṡumma lā yajidū fī anfusihim ḥarajam mimmā qaḍaita wa yusallimū taslīmā(n).

O la, i Matigi tɔgɔ la, u tɛna la a la fɔɔ n’u y’i (Muhamadu) kɛ kititigɛla ye u be sɔsɔli min kɛra, (walisa) o tuma na, sɔsɔli si kana kɛ u dusukunw na i be min latigɛ, u bena sɔn o ma pewu.

وَلَوْ اَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ اَنِ اقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ اَوِ اخْرُجُوْا مِنْ دِيَارِكُمْ مَّا فَعَلُوْهُ اِلَّا قَلِيْلٌ مِّنْهُمْ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوْا مَا يُوْعَظُوْنَ بِهٖ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَشَدَّ تَثْبِيْتًاۙ

wa lau annā katabnā ‘alaihim aniqtulū anfusakum awikhrujū min diyārikum mā fa‘alūhu illā qalīlum minhum, wa lau annahum fa‘alū mā yū‘aẓūna bihī lakāna khairal lahum wa asyadda taṡbītā(n).

Hali ni an tun y'a fɔ u ye ko: «Aw k'aw yɛrɛ faga, walima aw ka bɔ aw ka soow kɔnɔ», u tun tena o kɛ, fɔɔ u mɔgɔ damadɔ. Ani, n’u tun be cikanw labato tiɲɛn na, o tun bena fisaya u ma ani o tun bena (u ka limaniya) sabati, .

وَّاِذًا لَّاٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ لَّدُنَّآ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

wa iżal la'ātaināhum mil ladunnā ajran ‘aẓīmā(n).

ani o cogo ra, siga t’a ra, an bɛna saraba dɔ di o ma an fɛ.

وَّلَهَدَيْنٰهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًا

wa lahadaināhum ṣirāṭam mustaqīmā(n).

Siga t’a ra, an bɛna sira terennin yira o ra.

وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الَّذِيْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنَ النَّبِيّٖنَ وَالصِّدِّيْقِيْنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَالصّٰلِحِيْنَ ۚ وَحَسُنَ اُولٰۤىِٕكَ رَفِيْقًا

wa may yuṭi‘illāha war-rasūla fa ulā'ika ma‘al-lażīna an‘amallāhu ‘alaihim minan-nabiyyīna waṣ-ṣiddīqīna wasy-syuhadā'i waṣ-ṣāliḥīn(a), wa ḥasuna ulā'ika rafīqā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala ni ciden (Muhamadu) ka mɛnni kɛ, o tigi bena kɛ ni mɔgɔ minw ye, Ala ye nɛɛma kɛ minw kan: kiraw, tiɲɛ kanubagaw, sarakaw ani mɔgɔ tilenninw. U ye teri ɲumanw ye dɛ.

ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ عَلِيْمًا ࣖ

Żālikal-faḍlu minallāh(i), wa kafā billāhi ‘alīmā(n).

O ye Ala ka nɛɛma ye, lɔnniya be se ka Ala wasa.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا خُذُوْا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوْا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوْا جَمِيْعًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū khużū ḥiżrakum fanfirū ṡubātin awinfirū jamī‘ā(n).

Aw larabagaw! Aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi ani ka taga ɲɛfɛ (kɛlɛyɔrɔ la) kuluw la, wala aw bɛɛ ka taga ɲɛfɛ ɲɔgɔn fɛ.

وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَّيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَّعَهُمْ شَهِيْدًا

wa inna minkum lamal layubaṭṭi'ann(a), fa in aṣābatkum muṣībatun qāla qad an‘amallāhu ‘alayya iż lam akum ma‘ahum syahīdā(n).

Ani siga t’a la, mɔgɔ dɔ be aw cɛma min be sigasiga kosɔbɛ (ka taga kɛlɛyɔrɔ la). O kɔ, ni balawo dɔ y'i sɔrɔ, a b'a fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala ye nɛɛma kɛ ne ye, bari ne ma kɛlɛ kɛ n'u ye.»

وَلَىِٕنْ اَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ اللّٰهِ لَيَقُوْلَنَّ كَاَنْ لَّمْ تَكُنْۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهٗ مَوَدَّةٌ يّٰلَيْتَنِيْ كُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوْزَ فَوْزًا عَظِيْمًا

wa la'in aṣābakum faḍlum minallāhi layaqūlanna ka'allam takum bainakum wa bainahū mawaddattuy yā laitanī kuntu ma‘ahum fa afūza fauzan ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, ni nɛɛma (se sɔrɔli) dɔ y’i sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ, a bena a fɔ, i n’a fɔ kanuya tun ma deli ka kɛ i n’a cɛ, ko: «O, ni ne tun be n’u ye, n tun bena se sɔrɔ kosɔbɛ.»

۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

O la, minw b’u ka diɲɛ ɲanamaya feere lahara kama, olu ka kɛlɛ kɛ Ala sira kan. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kɛlɛ kɛ Ala sira kan, ka ben, walima ka see sɔrɔ, an bena saraba di o tigi ma.

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ نَصِيْرًا

wa mā lakum lā tuqātilūna fī sabīlillāhi wal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildānil-lażīna yaqūlūna rabbanā akhrijnā min hāżihil-qaryatiẓ-ẓālimi ahluhā, waj‘al lanā mil ladunka waliyyā(n), waj‘al lanā mil ladunka naṣīrā(n).

Ani mun na aw t'a fɛ ka kɛlɛ kɛ Ala sira kan ka (ka barikantanw lafasa), cɛɛw, musow walima denmisɛnw, minw be delili kɛ ko: "An Matigi, an bɔ nin jamana (Mɛki) kɔnɔ, min sigibagaw ye tilenbaliw ye. I ka latangabaga di an ma ka bɔ i fan fɛ, ka dɛmɛbaga di an ma ka bɔ i fan fɛ."

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ الطَّاغُوْتِ فَقَاتِلُوْٓا اَوْلِيَاۤءَ الشَّيْطٰنِ ۚ اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطٰنِ كَانَ ضَعِيْفًا ۚ ࣖ

al-lażīna āmanū yuqātilūna fī sabīlillāh(i), wal-lażīna kafarū yuqātilūna fī sabīliṭ-ṭāgūti fa qātilū auliyā'asy-syaiṭān(i), inna kaidasy-syaiṭāni kāna ḍa‘īfā(n).

Lanabagaw be kɛlɛ kɛ Ala sira kan, kafiriw be kɛlɛ kɛ taghut sira kan, o la, aw ka jinɛ teriw kɛlɛ, (bari) tiɲɛ na, jitan ka fɛɛrɛw barika ka dɔgɔ.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).

Yala i t’i janto mɔgɔw la, minw b’a fɔ u ye ko: «Aw k’aw bolow minɛ (kɛlɛ la), aw ka seli kɛ, ka zaka bɔ!» Tuma min na u tun ka kan ka kɛlɛ kɛ, yɔrɔnin kelen, u dɔw (filafikaw) siranna adamadenw (juguw) ɲɛ, i n’a fɔ u tun be siran Ala ɲɛ cogo min na, hali ka siranya (ka tɛmɛ o kan). U ko: "An Matigi, mun na i y'an wajibiya ka kɛlɛ kɛ? Mun na i ma (kɛlɛ wajibiya) an bila kɔfɛ wagati dɔ kɔnɔ?" A fɔ ko: «Nisɔndiya man ca diɲɛ kɔnɔ ani saya kɔfɛla ka fisa ni Alaɲasiranbagaw ye (ka sara sɔrɔ kɛlɛ la) ani aw tɛna jurumu kɛ hali dɔɔnin.»

اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يُدْرِكْكُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِيْ بُرُوْجٍ مُّشَيَّدَةٍ ۗ وَاِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۚ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِكَ ۗ قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ فَمَالِ هٰٓؤُلَاۤءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ حَدِيْثًا

aina mā takūnū yudrikkumul-mautu wa lau kuntum fī burūjim musyayyadah(tin), wa in tuṣibhum ḥasanatuy yaqūlū hāżihī min ‘indillāh(i), wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaqūlū hāżihī min ‘indik(a), qul kullum min ‘indillāh(i), famā lihā'ulā'il-qaumi lā yakādūna yafqahūna ḥadīṡā(n).

Ni i ka kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, saya bɛna ben i kan, hali ni i bɛ bon barakaman dɔ kɔnɔ. N'u ye ɲuman sɔrɔ, u b'a fɔ ko nin bɔra Ala fɛ, ni kojugu dɔ y'u sɔrɔ, u b'a fɔ ko nin bɔra e fɛ (Muham-mad)." A fɔ ko: «Fɛɛn bɛɛ bɔra Ala le ra.» O la, mun na o mɔgɔw (filankafow) tɛ baro faamu ka ɲɛ (hali dɔɔni)?”

مَآ اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ۖ وَمَآ اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَّفْسِكَ ۗ وَاَرْسَلْنٰكَ لِلنَّاسِ رَسُوْلًا ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًا

mā aṣābaka min ḥasanatin fa minallāh(i), wa mā aṣābaka min sayyi'atin fa min nafsik(a), wa arsalnāka lin-nāsi rasūlā(n), wa kafā billāhi syahīdā(n).

I be ɲumanya min sɔrɔ, o be bɔ Ala fɛ, kojugu o juguman be sɔrɔ i la, o be bɔ i yɛrɛ ka (jalaki) la. An y’i ci (Muhamadu) i n’a fɔ ciden ka taga adamadenw bɛɛ fɛ. Ala le bɛ se ka kɛ seere ye.

مَنْ يُّطِعِ الرَّسُوْلَ فَقَدْ اَطَاعَ اللّٰهَ ۚ وَمَنْ تَوَلّٰى فَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا ۗ

may yuṭi‘ir-rasūla faqad aṭā‘allāh(a), wa man tawallā famā arsalnāka ‘alaihim ḥafīẓā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ ye ciden (Muhamadu) ka kuma fɔ, o tigi ye Ala ka kuma fɔ. Ni mɔgɔ min y'a yɛrɛ mabɔ o lamɛnni na, o tuma na, an ma ele (Muhamadu) ci ka kɛ u kɔrɔsibaga ye .

وَيَقُوْلُوْنَ طَاعَةٌ ۖ فَاِذَا بَرَزُوْا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِيْ تَقُوْلُ ۗ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُوْنَ ۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa yaqūlūna ṭā‘ah(tun), fa iżā barazū min ‘indika bayyata ṭā'ifatum minhum gairal-lażī taqūl(u), wallāhu yaktubu mā yubayyitūn(a), fa a‘riḍ ‘anhum wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

O (filankafow) ko: «(An ka kan ka min kɛ, o ye) ka mɛnni kɛ.» Nka, u bɔra i ka fan fɛ tuma min na (Muhamadu), u dɔw ye fɛɛrɛ dɔw labɛn sufɛ (u ye latigɛli dɔw ta) minw tɛ u tun ye min fɔ ka kɔn. U ye fɛɛrɛ minw sigi o suu la, Ala y’u sɛbɛ, o la, i k’i yɛrɛ mabɔ u la, k’i jigi la Ala kan. Ala be se ka kɛ latangabaga ye.

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا

afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).

O la, yala u tɛ alikurana (kalan) waleɲuman lɔn wa? Ni (alikurana) tun ma bɔ Ala fɛ, siga t’a la, u tun bena koo caaman sɔrɔ a kɔnɔ minw be ɲɔgɔn sɔsɔ.

وَاِذَا جَاۤءَهُمْ اَمْرٌ مِّنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوْا بِهٖ ۗ وَلَوْ رَدُّوْهُ اِلَى الرَّسُوْلِ وَاِلٰٓى اُولِى الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِيْنَ يَسْتَنْۢبِطُوْنَهٗ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطٰنَ اِلَّا قَلِيْلًا

wa iżā jā'ahum amrum minal-amni awil-khaufi ażā‘ū bih(ī), wa lau ruddūhu ilar-rasūli wa ilā ulil-amri minhum la‘alimahul-lażīna yastambiṭūnahū minhum, wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lattaba‘tumusy-syaiṭāna illā qalīlā(n).

Ani, ni kibaro dɔ sera u ma lakana wala siranya koo la, u b’o (yɔrɔnin kelen) jɛnsɛn. (Tiɲɛ na) n’u y’a di Rasul ni Ulil Amri ma u cɛma, siga t’a la, mɔgɔ minw tun b’a fɛ ka tiɲɛ lɔn (tun bena se) k’o lɔn (faaman fɛ) u fɛ (Rasul ni Ulil Amri). Ni Ala ka nɛɛma ni a ka hinu tun tɛ aw ye, aw tun bɛna tugu Sutana kɔ, fɔ mɔgɔ damadɔ (aw cɛma).

فَقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّكُفَّ بَأْسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗوَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَّاَشَدُّ تَنْكِيْلًا

faqātil fī sabīlillāh(i), lā tukallafu illā nafsaka wa ḥarriḍil-mu'minīn(a), ‘asallāhu ay yakuffa ba'sal lażīna kafarū, wallāhu asyaddu ba'saw wa asyaddu tankīlā(n).

O la, i ka kɛlɛ kɛ (Muhamadu) Ala sira kan, doni tɛ i kan, i yɛrɛ kan. Lanabagaw ka hakili wuli (ka kɛlɛ kɛ). Jigiya b’a la ko Ala bena ban (kari) kafiriw ka binkanniw na. Ala (A) ka sebagaya ka bon kosɛbɛ, (A) ka ɲangili ka bon kosɛbɛ.

مَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَّكُنْ لَّهٗ نَصِيْبٌ مِّنْهَا ۚ وَمَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَّكُنْ لَّهٗ كِفْلٌ مِّنْهَا ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقِيْتًا

may yasyfa‘ syafā‘atan ḥasanatay yakul lahū naṣībum minhā, wa may yasyfa‘ syafā‘atan sayyi'atay yakul lahū kiflum minhā, wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqītā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ be dɛmɛ di ni dɛmɛ ɲuman ye, siga t’a la, a bena niyɔrɔ sɔrɔ o la (sara). Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ dɛmɛ don ni dɛmɛ jugu ye, siga t’a ra, o tigi bɛna a ta (jurumu) ta. Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.

وَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوْا بِاَحْسَنَ مِنْهَآ اَوْ رُدُّوْهَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيْبًا

wa iżā ḥuyyītum bitaḥiyyatin fa ḥayyū bi'aḥsana minhā au ruddūhā, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in ḥasībā(n).

Ani n’u y’i bonya ni (foli) bonya ye, o tuma na, i ka bonya segi ni bonya wɛrɛ ye min ka fisa n’o ye, walima i ka segi (bonya, min be bɛn) n’a ye. Tiɲɛ na, Ala be koo bɛɛ jati.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِ ۗ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ حَدِيْثًا ࣖ

allāhu lā ilāha illā huw(a), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), wa man aṣdaqu minallāhi ḥadīṡā(n).

Ala, ala wɛrɛ tɛ yen n’ale tɛ. A bena aw lajɛn tiɲɛn na kiti loon na, siga t’a la min na. Jɔn le ka tiɲɛ fɔ ka tɛmɛ Ala kan?

۞ فَمَا لَكُمْ فِى الْمُنٰفِقِيْنَ فِئَتَيْنِ وَاللّٰهُ اَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوْا ۗ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَهْدُوْا مَنْ اَضَلَّ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

famā lakum fil-munāfiqīna fi'ataini wallāhu arkasahum bimā kasabū, aturīdūna an tahdū man aḍallallāh(u), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

O la, mun na aw (tilanin lo) ka kɛ kulu fila ye (ka ɲɛsin) filankafow ma, hali ni Ala y’u lasegin (kafiri la), u yɛrɛ ka jijaliw kosɔn? Yala aw b’a fɛ ka sira di mɔgɔw ma, Ala ka minw to o ra ka tunu wa? Ala ka mɔgɔ o mɔgɔ to a ra, i tɛna sira sɔrɔ k’a bilasira.

وَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَ كَمَا كَفَرُوْا فَتَكُوْنُوْنَ سَوَاۤءً فَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ اَوْلِيَاۤءَ حَتّٰى يُهَاجِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًاۙ

waddū lau takfurūna kamā kafarū fa takūnūna sawā'an falā tattakhiżū minhum auliyā'a ḥattā yuhājirū fī sabīlillāh(i), fa in tawallau fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu wajattumūhum, wa lā tattakhiżū minhum waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

U b’a fɛ aw ka kɛ kafiriw ye i n’a fɔ u kɛra kafiriw ye cogo min na, janko aw fana ka kɛ kelen ye (n’u ye). Aw kana o si kɛ aw teriw ye fɔ n’u ka yɛlɛma ka taga Ala ka sira kan. Ni o ka o kɔ don o ra, aw ye o mina ka o kɛ jɔn ye, ka o sɔrɔ yɔrɔ o yɔrɔ, aw kana o si kɛ terisɔbɛ ye, walama dɛmɛbaga;

اِلَّا الَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ اِلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ اَوْ جَاۤءُوْكُمْ حَصِرَتْ صُدُوْرُهُمْ اَنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوْا قَوْمَهُمْ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوْكُمْ ۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوْكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ ۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيْلًا

illal lażīna yaṣilūna ilā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun au jā'ūkum ḥaṣirat ṣudūruhum ay yuqātilūkum au yuqātilū qaumahum, wa lau syā'allāhu lasallaṭahum ‘alaikum fa laqātalūkum, fa ini‘tazalūkum falam yuqātilūkum wa alqau ilaikumus-salam(a), famā ja‘alallāhu lakum ‘alaihim sabīlā(n).

fo ni minw be latanga ɲini jamana dɔ fɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ ani o mɔgɔw bɛnkan dɔ kɛra yen (hɛɛrɛ) walima mɔgɔw minw be na aw fɛ ani u dusukunw b’a miiri k’u tɛ sɔn ka kɛlɛ kɛ n’i ye walima k’u ka mɔgɔw kɛlɛ. Ni Ala tun b’a fɛ, a tun bɛna fanga di o ma, ka aw kunbɛn, o ra, o tun bɛna aw kɛlɛ. Nka n’u y’i to yen, u ma kɛlɛ kɛ n’i ye, ka hɛɛrɛ di i ma (u y’u yɛrɛ di), o tuma na, Ala ma sira di i ma (k’u minɛ ani k’u faga).

سَتَجِدُوْنَ اٰخَرِيْنَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّأْمَنُوْكُمْ وَيَأْمَنُوْا قَوْمَهُمْ ۗ كُلَّ مَا رُدُّوْٓا اِلَى الْفِتْنَةِ اُرْكِسُوْا فِيْهَا ۚ فَاِنْ لَّمْ يَعْتَزِلُوْكُمْ وَيُلْقُوْٓا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ ۗ وَاُولٰۤىِٕكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا ࣖ

satajidūna akharīna yurīdūna ay ya'manūkum wa ya'manū qaumahum, kullamā ruddū ilal-fitnati urkisū fīhā, fa illam ya‘tazilūkum wa yulqū ilaikumus-salama wa yakuffū aidiyahum fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum, wa ulā'ikum ja‘alnā lakum ‘alaihim sulṭānam mubīnā(n).

Siniɲɛsigi la, i bena (kuluw) wɛrɛw sɔrɔ, minw b’a fɛ u ka sigi hɛɛrɛ la n’i ye ani hɛɛrɛ la (fana) n’u ka mɔgɔw ye. Tuma o tuma n’u y’u weele ka kɔsegi tɔgɔjugu (shirk) ma, u be ben o la. O la, n’u ma hɛɛrɛ kɛ aw ye, n’u t’a fɛ ka hɛɛrɛ di aw ma, n’u m’u bolow bali (aw ka kɛlɛ kɛ n’aw ye), aw k’u minɛ k’u faga yɔrɔ o yɔrɔ, n’aw y’u sɔrɔ yɔrɔ o yɔrɔ, ani an ye sababu gwɛnin di aw ma (aw ka kɛlɛ kɛ n’u ye, k’u minɛ ani k’u faga).

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ani, a man kan ko lanabaga ka lanabaga (dɔ wɛrɛ) faga, fɔɔ n’a y’a sɔrɔ a ye jurumu kɛ (bala la). Mɔgɔ o mɔgɔ ye lanabagaw faga sabu a ye jurumu kɛ (o tigi ka) lanabagaw ka jɔɔn bɔ kaso la, ka kunmabɔsara (sara) min dira a (mɔgɔ faganin) somɔgɔw ma, fo n’u (mɔgɔ faganin somɔgɔw) ye sarali bɔ yen. Ni ale (fagabaga) bɔra jama dɔ la min b’i juguya, hali n’a ye lanabaga ye, o tuma na (mɔgɔfagala to) a ka baaraden lanabagaw hɔɔrɔnya. Ni a (fagabaga) bɔra jama (kafiriw) la, bɛnkan (hɛɛrɛ) be min ni olu cɛ, o tuma na, (fagabaga) ka kunmabɔsara sara min dira a ka denbaya (fagalen) ma, k’a ka baaradenw lanabagaw hɔɔrɔnya. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ma (a ka jɔncɛ) sɔrɔ, o tigi ka sunɔgɔ kalo fila tugu-tugunin ɲɔgɔn kɔ, k’a kɛ nimisali ye Ala fɛ. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا

wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ ye lanabagaw faga ni ŋaniya ye, o sara bena kɛ jahanama ye, a bena to yen abada. Ala dimina a kɔrɔ, k’a danga, ka ɲangiliba labɛn a ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Aw larabagaw! N'aw tagara (kɛlɛ) Ala sira kan, o tuma na, aw k'aw yɛrɛ kɔlɔsi (kunnafoni ɲini) ani mɔgɔ min b'a fɔ aw ye ko "aw tɛ dannabaga ye," (o kɔfɛ aw b'a faga), aw kana a fɔ o tigi ye ko: "I tɛ dannabaga ye," (o kɔfɛ, aw b'a faga), n'a laɲini ye ka duniɲa ka nafolo ɲini, hali ni nafolo caman be Ala fɛ. Aw tun be ten fɔlɔ, o kɔ, Ala y’a ka dugawuw di aw ma, o la, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi. Tiɲɛ na, Ala b’a janto aw ka baara la kosɛbɛ.

لَا يَسْتَوِى الْقٰعِدُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ غَيْرُ اُولِى الضَّرَرِ وَالْمُجٰهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ دَرَجَةً ۗ وَكُلًّا وَّعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۗ وَفَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

lā yastawil-qā‘idūna minal-mu'minīna gairu uliḍ-ḍarari wal-mujāhidūna fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, faḍḍalallāhul-mujāhidīna bi amwālihim wa anfusihim ‘alal-qā‘idīna darajah(tan), wa kullaw wa‘adallāhul-ḥusnā, wa faḍḍalallāhul-mujāhidīna ‘alal-qā‘idīna ajran ‘aẓīmā(n).

Lanabaga min siginin be (min t’a seen don kɛlɛ la) k’a sɔrɔ sababu si tɛ yen (bali) ni mɔgɔ min b’a jija ka jihadi kɛ Ala sira kan n’a ka nafolo n’a ka niin ye, o tɛ kelen ye. Minw be jihadi kɛ n’u ka nafolo n’u niin ye, Ala y’olu lɔyɔrɔ kɔrɔta ka tɛmɛ minw siginin be (u tɛ don kɛlɛ la k’a sɔrɔ u tɛ bali). Ala ye ɲuman (sara) (alijɛnɛ) layidu di o kelen kelen bɛɛ ma, ani minw be jihadi jija, Ala ye ɲumanya kɛ olu ye ka tɛmɛ minw siginin be ni saraba ye,

دَرَجٰتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَّرَحْمَةً ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

darajātim minhu wa magfirataw wa raḥmah(tan), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

(o ye) degere damadɔ ye min ka bon n’a ye, ani yafali ni makari. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَالُوْا فِيْمَ كُنْتُمْ ۗ قَالُوْا كُنَّا مُسْتَضْعَفِيْنَ فِى الْاَرْضِۗ قَالُوْٓا اَلَمْ تَكُنْ اَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوْا فِيْهَا ۗ فَاُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًاۙ

innal-lażīna tawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim qālū fīma kuntum, qālū kunnā mustaḍ‘afīna fil-arḍ(i), qālū alam takun arḍullāhi wāsi‘atan fa tuhājirū fīhā, fa ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa sā'at maṣīrā(n).

Tiɲɛ na, mɛlɛkɛw ye minw niin bɔsi u yɛrɛ la, olu (mɛlɛkɛw) y’u ɲininga ko: «Aw ka kɛnɛ wa?» U y'a jaabi ko: «Anw le ye mɔgɔ tɔɔrɔninw ye dugukolo kan (Mɛki).» O (mɛlɛkɛw) y’a ɲininga ko: «Yala Ala ka dugukolo ma bon, aw ka se ka taga sigi a kan wa?» O la, o mɔgɔw be jahanama kɔnɔ, ani o (Jahanam) lo ye yɔrɔ jugu ye ka kɔsegi yɔrɔ min na,

اِلَّا الْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ حِيْلَةً وَّلَا يَهْتَدُوْنَ سَبِيْلًاۙ

illal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildāni lā yastaṭī‘ūna ḥīlataw wa lā yahtadūna sabīlā(n).

fɔɔ minw tɔɔrɔnin lo, cɛɛw walima musow ani denmisɛnw minw tɛ se ka foyi kɛ ani u tɛ sira lɔn (ka taga sigi jamana wɛrɛ la), .

فَاُولٰۤىِٕكَ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّعْفُوَ عَنْهُمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَفُوًّا غَفُوْرًا

fa ulā'ika ‘asallāhu ay ya‘fuwa ‘anhum, wa kānallāhu ‘afuwwan gafūrā(n).

o kɔ, o, jigi b’a kan ko Ala bɛna yafa o ma. Ala ye yafali ye, yafaliba lo.

۞ وَمَنْ يُّهَاجِرْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِى الْاَرْضِ مُرٰغَمًا كَثِيْرًا وَّسَعَةً ۗوَمَنْ يَّخْرُجْ مِنْۢ بَيْتِهٖ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهٗ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wa may yuhājir fī sabīlillāhi yajid fil-arḍi murāgaman kaṡīraw wa sa‘ah(tan), wa may yakhruj mim baitihī muhājiran ilallāhi wa rasūlihī ṡumma yudrik-hul-mautu faqad waqa‘a ajruhū ‘alallāh(i), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ mana taga sigi Ala sira kan, siga t’a la, o tigi bena sigiyɔrɔba sɔrɔ dugukolo nin kan, ani (balofɛn) caaman. Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɔra a ka bon kɔnɔ ni ŋaniya ye ka taga sigi Ala n’a ka ciden kosɔn, o tuma na, saya y’a sɔrɔ (sanni a ka se a ka tagayɔrɔ la), o tuma na, tiɲɛ na, a ka sara siginin lo Ala fɛ. Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَقْصُرُوْا مِنَ الصَّلٰوةِ ۖ اِنْ خِفْتُمْ اَنْ يَّفْتِنَكُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ اِنَّ الْكٰفِرِيْنَ كَانُوْا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِيْنًا

wa iżā ḍarabtum fil-arḍi fa laisa ‘alaikum junāḥun an taqṣurū minaṣ-ṣalāh(ti), in khiftum ay yaftinakumul-lażīna kafarū, innal-kāfirīna kānū lakum ‘aduwwam mubīnā(n).

Ani n’i be tagama dugukolo kan, jurumun tɛ i ye ka qasar seliw kɛ, n’i be siranna kafiriw ka ben i kan. Tiɲɛ na, kafiriw ye aw juguw yɛrɛ yɛrɛ ye.

وَاِذَا كُنْتَ فِيْهِمْ فَاَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلٰوةَ فَلْتَقُمْ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوْٓا اَسْلِحَتَهُمْ ۗ فَاِذَا سَجَدُوْا فَلْيَكُوْنُوْا مِنْ وَّرَاۤىِٕكُمْۖ وَلْتَأْتِ طَاۤىِٕفَةٌ اُخْرٰى لَمْ يُصَلُّوْا فَلْيُصَلُّوْا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوْا حِذْرَهُمْ وَاَسْلِحَتَهُمْ ۚ وَدَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ تَغْفُلُوْنَ عَنْ اَسْلِحَتِكُمْ وَاَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيْلُوْنَ عَلَيْكُمْ مَّيْلَةً وَّاحِدَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ كَانَ بِكُمْ اَذًى مِّنْ مَّطَرٍ اَوْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَنْ تَضَعُوْٓا اَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوْا حِذْرَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

wa iżā kunta fīhim fa aqamta lahumuṣ-ṣalāta faltaqum ṭā'ifatum minhum ma‘aka walya'khużū asliḥatahum, fa iżā sajadū falyakūnū miw warā'ikum, walta'ti ṭā'ifatun ukhrā lam yuṣallū falyuṣallū ma‘aka walya'khużū ḥiżrahum wa asliḥatahum, waddal-lażīna kafarū lau tagfulūna ‘an asliḥatakum wa amti‘atikum, fa yamīlūna ‘alaikum mailataw wāḥidah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum in kāna bikum ażam mim maṭarin au kuntum marḍā an taḍa‘ū asliḥatakum wa khużū ḥiżrakum, innallāha a‘adda lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

Ni ele (Muhamadu) b’u cɛma (i teriw) ani i b’a fɛ ka delili kɛ n’u ye, o tuma na, u ka jɛnkulu dɔ ka lɔ (delili kɛ) n’i ye ani k’u ka marifaw ta, o kɔ, n’u (minw be delili kɛ n’i ye) ka sujudu kɛ (u ye rak’a kelen dafa), o tuma na, u ka bɔ i kɔfɛ (ka juguw ɲɛɛ sin delili ma) ani u ka to ka juguw ɲɛɛ sin delili ma. o ye o yɛrɛ labɛn. u tun be kɔrɔsili kɛ ani u tun b’u ka marifaw don u ka bɔrɔw kɔnɔ. Kafiriw tun b’a fɛ aw k’aw janto aw ka kɛlɛkɛminanw n’aw ka bololafɛnw na, o la, u y’aw kɛlɛ yɔrɔnin kelen. Ani, a ka ɲi i k’i ka kɛlɛkɛminanw bila duguma, n’i be gwɛlɛya la sanji kosɔn wala bana kosɔn, ani i k’i yɛrɛ labɛn. Tiɲɛ na, Ala ye maloya ɲangili labɛn kafiriw ye.

فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِكُمْ ۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ ۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا

fa iżā qaḍaitumuṣ-ṣalāta fażkurullāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbikum, fa iżaṭma'nantum fa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), innaṣ-ṣalāta kānat ‘alal-mu'minīna kitābam mauqūtā(n).

Ka fara o kan, n’i ye (i ka) seli ban, i hakili to Ala la n’i lɔnin be, n’i siginin lo ani n’i lanin lo. O kɔ, n’i y’a ye ko i latanganin lo, o kɔ, i ka delili kɛ (i n’a fɔ i ka teli ka min kɛ). Tiɲɛn na, delili ye wajibi ye min latigɛra wagati dɔ la limaniyabagaw fɛ.

وَلَا تَهِنُوْا فِى ابْتِغَاۤءِ الْقَوْمِ ۗ اِنْ تَكُوْنُوْا تَأْلَمُوْنَ فَاِنَّهُمْ يَأْلَمُوْنَ كَمَا تَأْلَمُوْنَ ۚوَتَرْجُوْنَ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا يَرْجُوْنَ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا ࣖ

wa lā tahinū fibtigā'il-qaum(i), in takūnū ta'lamūna fa innahum ya'lamūna kamā ta'lamūn(a), wa tarjūna minallāhi mā lā yarjūn(a), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Aw kana aw dusu tiɲɛ ka tugu u kɔ (aw juguw). N’i ​​ye tɔɔrɔ sɔrɔ, o tuma na, i k’a lɔn ko olu fana be tɔɔrɔ sɔrɔ (o fana), i n’a fɔ ele, k’a sɔrɔ i be se ka min makɔnɔ Ala fɛ, u tɛ se ka min makɔnɔ. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَآ اَرٰىكَ اللّٰهُ ۗوَلَا تَكُنْ لِّلْخَاۤىِٕنِيْنَ خَصِيْمًا ۙ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi litaḥkuma bainan-nāsi bimā arākallāh(u), wa lā takun lil-khā'inīna khaṣīmā(n).

Tiɲɛ na, an ye kitabu (alikurana) jigi i ma (Muhamadu) ka na ni tiɲɛ ye, walisa i ka kiti tigɛ mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ ka kɛɲɛ ni Ala ka min kalan i ye, ani i kana kɛ (mɔgɔ jalakibali) jugu ye, bari (ka mɔgɔ lafasa) min be janfa kɛ,

وَّاسْتَغْفِرِ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًاۚ

wastagfirillāh(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

ka yafa ɲini Ala fɛ. Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِيْنَ يَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا اَثِيْمًاۙ

wa lā tujādil ‘anil-lażīna yakhtānūna anfusahum, innallāha lā yuḥibbu man kāna khawwānan aṡīmā(n).

Ani, minw b’u yɛrɛ janfa, aw kana sɔsɔli kɛ walisa k’u (lafasa). Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be janfa kɛ tuma bɛɛ ani u be to ka yɛlɛma jurumun na, olu man di Ala ye.

يَّسْتَخْفُوْنَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُوْنَ مِنَ اللّٰهِ وَهُوَ مَعَهُمْ اِذْ يُبَيِّتُوْنَ مَا لَا يَرْضٰى مِنَ الْقَوْلِ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطًا

yastakhfūna minan-nāsi wa lā yastakhfūna minallāhi wa huwa ma‘ahum iż yubayyitūna mā lā yarḍā minal-qaul(i), wa kānallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭā(n).

u be se ka dogo mɔgɔw la, nka u tɛ se ka dogo Ala la, bari Ala tun be n’u ye, tuma min na suu dɔ la, u ye gundo latigɛli dɔ ta, a ma sɔn min ma. U be min kɛ, Ala Setigi b’o datugu.

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ فَمَنْ يُّجَادِلُ اللّٰهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَمْ مَّنْ يَّكُوْنُ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا

hā'antum hā'ulā'i jādaltum ‘anhum fil-ḥayātid-dun-yā, famay yujādilullāha ‘anhum yaumal-qiyāmati am may yakūnu ‘alaihim wakīlā(n).

O ye ele lo ye! Aw be sɔsɔli kɛ k’u (lafasa) nin duniɲa ka ɲɛnamaya kɔnɔ, nka jɔn lo bena Ala kɛlɛ k’u (lafasa) lafiya loon na? Walima jɔn le bɛna kɛ o latangabaga ye (Ala ta ɲangili ma)?

وَمَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا اَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهٗ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ يَجِدِ اللّٰهَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa may ya‘mal sū'an au yaẓlim nafsahū ṡumma yastagfirillāha yajidillāha gafūrar raḥīmā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, ka kojugu kɛ a yɛrɛ la, ka sɔrɔ ka yafa ɲini Ala fɛ, siga t’a la, o tigi bena Ala sɔrɔ yafabaga, makaribaga ye.

وَمَنْ يَّكْسِبْ اِثْمًا فَاِنَّمَا يَكْسِبُهٗ عَلٰى نَفْسِهٖ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa may yaksib iṡman fa innamā yaksibuhū ‘alā nafsih(ī),wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye jurumun kɛ, o tigi b’o kɛ a yɛrɛ (gɛlɛya) kosɔn. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَمَنْ يَّكْسِبْ خَطِيْۤـَٔةً اَوْ اِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهٖ بَرِيْۤـًٔا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

wa may yaksib khaṭī'atan au iṡman ṡumma yarmi bihī barī'an fa qadiḥtamala buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ ye fili wala jurumun kɛ, o kɔ, a ye mɔgɔ jalakibali jalaki, o tuma na, tiɲɛn na, a ye ngalon ni jurumun gwɛnin ta.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهٗ لَهَمَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ اَنْ يُّضِلُّوْكَۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّوْنَكَ مِنْ شَيْءٍ ۗ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۗ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيْمًا

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaika wa raḥmatuhū lahammaṭ-ṭā'ifatum minhum ay yuḍillūk(a), wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yaḍurrūnaka min syai'(in), wa anzalallāhu ‘alaikal-kitāba wal-ḥikmata wa ‘allamaka mā lam takun ta‘lam(u), wa kāna faḍlullāhi ‘alaika ‘aẓīmā(n).

Ni Ala ka nɛɛma n’a ka hinu tun tɛ i ye (Muhamadu), siga t’a la, u ka jɛnkulu dɔ tun bena jija k’i lafili. Nka u b’u yɛrɛ lafili dɔrɔn, u tɛ foyi kɛ aw la hali dɔɔni. Ani (bari fana) Ala ye kitabu (Al-Qur’an) ni hakilitigiya (Sunnah) jigi aw kan, ka aw kalan aw ma min lɔn. Ala ka nɛɛma min kɛ aw ye, o ka bon kosɛbɛ.

۞ لَا خَيْرَ فِيْ كَثِيْرٍ مِّنْ نَّجْوٰىهُمْ اِلَّا مَنْ اَمَرَ بِصَدَقَةٍ اَوْ مَعْرُوْفٍ اَوْ اِصْلَاحٍۢ بَيْنَ النَّاسِۗ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

lā khaira fī kaṡīrim min najwāhum illā man amara biṣadaqatin au ma‘rūfin au iṣlāḥim bainan-nās(i), wa may yaf‘al żālikabtigā'a marḍātillāhi fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

Nafa foyi tɛ u ka gundo baro caaman na, fɔɔ minw b’a fɔ (mɔgɔw ye) ko u ka saraka di, wala ka ɲumanya kɛ, wala ka hɛɛrɛ sigi mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ, olu ka gundo barow tɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin kɛ, sabu a b’a fɛ ka Ala diyabɔ, o tuma na, an bɛna saraba di o tigi ma.

وَمَنْ يُّشَاقِقِ الرَّسُوْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدٰى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيْلِ الْمُؤْمِنِيْنَ نُوَلِّهٖ مَا تَوَلّٰى وَنُصْلِهٖ جَهَنَّمَۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًا ࣖ

wa may yusyāqiqir-rasūla mim ba‘di mā tabayyana lahul-hudā wa yattabi‘ gaira sabīlil-mu'minīna nuwallihī mā tawallā wa nuṣlihī jahannam(a), wa sā'at maṣīrā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye ciden (Muhamadu) kɛlɛ tiɲɛ gwɛnin kɔ a ye, ka sira dɔ ta min tɛ lanabagaw ka sira ye, an b’a to a ye fili min kɛ, an b’a bila jahanama kɔnɔ, o lo ye yɔrɔ jugu ye ka segi ka taga min na.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

Ala tɛna shirk jurumun yafa (ka mɔgɔ siri ni Ala ye ni fɛɛn o fɛɛn ye), ani a be jurumu wɛrɛw yafa minw tɛ jurumuw ye a b’a fɛ minw ye. Ni mɔgɔ min ka (fɛn dɔ) kɛ Ala ye, o tuma na, o tigi tununa kosɛbɛ.

اِنْ يَّدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اِنٰثًاۚ وَاِنْ يَّدْعُوْنَ اِلَّا شَيْطٰنًا مَّرِيْدًاۙ

iy yad‘ūna min dūnihī illā ināṡā(n), wa iy yad‘ūna illā syaiṭānam marīdā(n).

U be min bato ka fara Ala kan, o tɛ foyi ye ni (bolow) tɛ, u tɛ foyi bato ni Sutana murutinin tɛ .

لَّعَنَهُ اللّٰهُ ۘ وَقَالَ لَاَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًاۙ

la‘anahullāh(u), wa qāla la'attakhiżanna min ‘ibādika naṣībam mafrūḍā(n).

Ala ka min danga, ani (jinɛ) ko: «Siga t’a ra, ne bɛna yɔrɔ dɔ ta i ta jɔnw na.

وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا

wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).

Ne bena u lafili tiɲɛn na, ka nege gwansanw lawuli u kɔnɔ, ka ci di u ma u ka bɛgɛnw tulow tigɛ, (u bena u tigɛ tiɲɛn na), ani ne bena ci di u ma u ka Ala ka danfɛnw yɛlɛma, (u bena a yɛlɛma tiɲɛ na).” Mɔgɔ o mɔgɔ ye Sutana ta k’a kɛ a latangabaga ye min tɛ Ala ye, o tuma na, tiɲɛ na, o tigi be bɔnɛba sɔrɔ.

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيْهِمْۗ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطٰنُ اِلَّا غُرُوْرًا

ya‘iduhum wa yumannīhim, wa mā ya‘iduhumusy-syaiṭānu illā gurūrā(n).

(Sutana) tun be layidu ta u ye ani a tun be siko gwansanw lawuli u kɔnɔ, hali ni sutana tun be ngalon dɔrɔn lo layidu di u ma.

اُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُۖ وَلَا يَجِدُوْنَ عَنْهَا مَحِيْصًا

ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa lā yajidūna ‘anhā maḥīṣā(n).

Olu (minw lafilinin lo) ye jahanama ta ye ani yɔrɔ wɛrɛ tɛna u sɔrɔ (yɔrɔ wɛrɛ) ka bɔ a la.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّا ۗوَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ قِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), wa‘dallāhi ḥaqqā(n), wa man aṣdaqu minallāhi qīlā(n).

Minw lara a ra, ka koɲuman kɛ, an bɛna don arijana ra, baw bɛ woyo min jukɔrɔ, o bɛna to o yɔrɔ ra abada. Ani, Ala ka layidu ye tiɲɛn ye. Jɔn le ka tiɲɛ fɔ ka tɛmɛ Ala kan?

لَيْسَ بِاَمَانِيِّكُمْ وَلَآ اَمَانِيِّ اَهْلِ الْكِتٰبِ ۗ مَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا يُّجْزَ بِهٖۙ وَلَا يَجِدْ لَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

laisa bi'amāniyyikum wa lā amāniyyi ahlil-kitāb(i), may ya‘mal sū'ay yujza bih(ī), wa lā yajid lahū min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

(Sara min bɔra Ala fɛ) tɛ i ka nege ye ani (walima) kitabu mɔgɔw ka nege tɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kojugu kɛ, siga t’a la, o kojugu sara bena kɛ a ye, latangabaga wala dɛmɛbaga tɛna sɔrɔ Ala kɔ.

وَمَنْ يَّعْمَلْ مِنَ الصّٰلِحٰتِ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰۤىِٕكَ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُوْنَ نَقِيْرًا

wa may ya‘mal minaṣ-ṣāliḥāti min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa ulā'ika yadkhulūnal-jannata wa lā yuẓlamūna naqīrā(n).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ mana kɛwale ɲumanw kɛ, cɛɛ wo, muso wo, k’a sɔrɔ a lara a la, o tigi bena don alijɛnɛ kɔnɔ, u tɛna tilenbaliya kɛ hali dɔɔni.

وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا

wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).

Diinɛ ɲuman be jɔn lo fɛ ka tɛmɛ mɔgɔw kan, minw b’u yɛrɛ majigi Ala ye ni kɔnɔgwɛ ye, k’a sɔrɔ u be koɲumanw kɛra, ani u be tugu Ibrayima ka diinan tilennin kɔ? Ala ye Ibrayima sugandi k’a kɛ (A) kanubaga ye.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطًا ࣖ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu bikulli syai'im muḥīṭā(n).

Fɛɛn o fɛɛn be sankolow la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye, Ala ka lɔnniya be fɛɛn bɛɛ ladon.

وَيَسْتَفْتُوْنَكَ فِى النِّسَاۤءِۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِيْهِنَّ ۙوَمَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ فِيْ يَتٰمَى النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا تُؤْتُوْنَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُوْنَ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الْوِلْدَانِۙ وَاَنْ تَقُوْمُوْا لِلْيَتٰمٰى بِالْقِسْطِ ۗوَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِهٖ عَلِيْمًا

wa yastaftūnaka fin-nisā'(i), qulillāhu yuftīkum fīhinn(a), wa mā yutlā ‘alaikum fil-kitābi fī yatāman-nisā'il-lātī lā tu'tūnahunna mā kutiba lahunna wa targabūna an tankiḥūhunna wal-mustaḍ‘afīna minal-wildān(i), wa an taqūmū lil-yatāmā bil-qisṭ(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha kāna bihī ‘alīmā(n).

Ani u be fatwa ɲini i fɛ musow koo la. A fɔ ko: "Ala ye fatwa dɔ di aw ma u koo la, ani min kalanna aw ye alikurana kɔnɔ (o fana ye fatwa ye) muso denmisɛnw koo la, aw ma (sara) di u ma, k'a sɔrɔ aw tun b'a fɛ k'u furu ani (denw koo la) minw tun be jati barikantanw ye. aw ye o kɛ, tiɲɛ na, Ala ye fɛn bɛɛ lɔnbaga ye.»

وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Ani ni muso be hami ko a cɛɛ bena kɛ mɔgɔ nɔgɔnin ye wala ko a tɛna a janto mɔgɔ la, o tuma na, u fila be se ka hɛɛrɛ sɔbɛ sigi, ani o hɛɛrɛ ka fisa (u ma) hali ni cɛɛ ye sɛgɛsɛgɛrikɛla ye a ka cogoya la. N’i ​​ye (i ka jɛɲɔgɔnya n’i muso ye) fisaya, k’i yɛrɛ tanga (nusyuz ni jɔrɔnanko ma), o tuma na, tiɲɛ na, Ala b’i janto i ka koow la.

وَلَنْ تَسْتَطِيْعُوْٓا اَنْ تَعْدِلُوْا بَيْنَ النِّسَاۤءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيْلُوْا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوْهَا كَالْمُعَلَّقَةِ ۗوَاِنْ تُصْلِحُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa lan tastaṭī‘ū an ta‘dilū bainan-nisā'i wa lau ḥaraṣtum falā tamīlū kullal-maili fa tażarūhā kal-mu‘allaqah(ti), wa in tuṣliḥū wa tattaqū fa innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

Ani, i tɛna se ka tilenninya kɛ (i ka) musow cɛ, hali n’i b’a fɛ k’o kɛ tiɲɛn na, o la, i kana i yɛrɛ sɛgɛsɛgɛ (i ka kanubagaw fan fɛ), fɔɔ i be tɔɔw to u ka yɛlɛma yɛlɛma. N’i ​​ye yɛlɛmaniw kɛ ani k’i yɛrɛ tanga (nanbara ma), o tuma na, Ala ye yafabaga ye, hinɛbaga ye.

وَاِنْ يَّتَفَرَّقَا يُغْنِ اللّٰهُ كُلًّا مِّنْ سَعَتِهٖۗ وَكَانَ اللّٰهُ وَاسِعًا حَكِيْمًا

wa iy yatafarraqā yugnillāhu kullam min sa‘atih(ī), wa kānallāhu wāsi‘an ḥakīmā(n).

Ni o fila ka furu sa, o tuma na, Ala bena u kelen kelen bɛɛ wasa a ka nɛɛma la. Ala ye fɛn bɛɛ laminibaga ye, hakilitigiba lo.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَاِيَّاكُمْ اَنِ اتَّقُوا اللّٰهَ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ غَنِيًّا حَمِيْدًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa laqad waṣṣainal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa iyyākum anittaqullāh(a), wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu ganiyyan ḥamīdā(n).

Fɛɛn o fɛɛn min be sankolow la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye, ani tiɲɛ na, kitabu senuman dira minw ma ka kɔn aw ɲɛ, ani aw fana ye ci di aw ma ko aw ka siran Ala ɲɛ. Nka ni aw banna, o tuma na, aw k’a lɔn ko fɛɛn o fɛɛn be sankolow la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye, Ala lo ye nafolotigi ye, a be tando.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

Fɛɛn o fɛɛn be sankolow la ani dugukolo kan, o bɛɛ ye Ala ta ye. Ala le bɛ se k’a kɛ a kɔrɔsibaga ye.

اِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ اَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِاٰخَرِيْنَۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى ذٰلِكَ قَدِيْرًا

iy yasya' yużhibkum ayyuhan-nāsu wa ya'ti bi'ākharīn(a), wa kānallāhu ‘alā żālika qadīrā(n).

Ni Ala tun b’a fɛ, a tun bɛna aw bɛɛ halaki, aw adamadenw! O kɔ, a nana ni (mɔgɔ) wɛrɛ ye (i n’a fɔ i nɔnabila). Ala Sebagayabɛɛtigi y’o lo kɛ.

مَنْ كَانَ يُرِيْدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللّٰهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا ࣖ

man kāna yurīdu ṡawābad-dun-yā fa ‘indallāhi ṡawābud-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa kānallāhu samī‘am baṣīrā(n).

Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka sara sɔrɔ diɲɛ kɔnɔ, o tigi k’a lɔn ko sara be Ala fɛ diɲɛ ni lahara. Ala ye fɛn bɛɛ mɛnbaga ye, fɛn bɛɛ yebaga ye.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْا قَوَّامِيْنَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاۤءَ لِلّٰهِ وَلَوْ عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ اَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ ۚ اِنْ يَّكُنْ غَنِيًّا اَوْ فَقِيْرًا فَاللّٰهُ اَوْلٰى بِهِمَاۗ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوٰٓى اَنْ تَعْدِلُوْا ۚ وَاِنْ تَلْوٗٓا اَوْ تُعْرِضُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū qawwāmīna bil-qisṭi syuhadā'a lillāhi wa lau ‘alā anfusikum awil-wālidaini wal-aqrabīn(a), iy yakun ganiyyan au faqīran fallāhu aulā bihimā, falā tattabi‘ul-hawā an ta‘dilū, wa in talwū au tu‘riḍū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Aw larabagaw! Aw ka kɛ tilenninya lafasabagaw ye, ka kɛ seerew ye Ala ye, hali aw yɛrɛ kama, walima aw bangebagaw n’aw somɔgɔw kama. Ni ale (jalakibaga) ye nafolotigi ye walima fantan ye, o tuma na, Ala b’a ka nafa (ɲumanya) lɔn ka ɲɛ. O ra, kana tugu i negelakow kɔ sabu i b’a fɛ ka i yɛrɛ mabɔ tiɲɛ sira ra. N’aw be (kumaw) yɛlɛma, walima n’aw be sigasiga ka kɛ seere ye, aw k’a lɔn ko Ala lo ye tiɲɛtigi ye aw ka koo bɛɛ la.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْ نَزَّلَ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّكْفُرْ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū āminū billāhi wa rasūlihī wal-kitābil-lażī nazzala ‘alā rasūlihī wal-kitābil-lażī anzala min qabl(u), wa may yakfur billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulihī wal-yaumil-ākhiri faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

Aw larabagaw! Aw ka to ka la Ala n’a ka ciden (Muhamadu) la ani kitabu (Al-Qur’an) la min jigira a ka ciden kan, ani gafe minw jigira ka kɔn o ɲɛ. Ni mɔgɔ min banna Ala la, n'a ka mɛlɛkɛw na, n'a ka kitabuw n'a ka cidenw na, n'a ka labanlon na, o tuma na, o tigi tununa kosɛbɛ.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيْلًاۗ

innal-lażīna āmanū ṡumma kafarū ṡumma āmanū ṡumma kafarū ṡummazdādū kufral lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum sabīlā(n).

Tiɲɛ na, minw lara, ka ban, ka la, ka ban tugun, ka dɔ fara u ka ban kan, o tuma na, Ala tɛna yafa u ma, a tɛna sira tilennin yira u la.

بَشِّرِ الْمُنٰفِقِيْنَ بِاَنَّ لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ

basysyiril-munāfiqīna bi'anna lahum ‘ażāban alīmā(n).

A fɔ filankafow ye ko tɔɔrɔba le bɛna o sɔrɔ .

ۨالَّذِيْنَ يَتَّخِذُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ اَيَبْتَغُوْنَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَاِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًاۗ

al-lażīna yattakhiżūnal-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), ayabtagūna ‘indahumul-‘izzata fa innal-‘izzata lillāhi jamī‘ā(n).

(o ye) minw be kafiriw kɛ ɲɛmɔgɔw ye, u be lanabagaw to yen. Yala u be fanga ɲini o kafiriw fan fɛ wa? Aw k’a lɔn ko fanga bɛɛ ye Ala ta ye.

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ اَنْ اِذَا سَمِعْتُمْ اٰيٰتِ اللّٰهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَاُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوْا مَعَهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖٓ ۖ اِنَّكُمْ اِذًا مِّثْلُهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ جَامِعُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْكٰفِرِيْنَ فِيْ جَهَنَّمَ جَمِيْعًاۙ

wa qad nazzala ‘alaikum fil-kitābi an iżā sami‘tum āyātillāhi yukfaru bihā wa yustahza'u bihā falā taq‘udū ma‘ahum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), innakum iżam miṡlahum, innallāha jāmi‘ul-munāfiqīna wal-kāfirīna fī jahannama jamī‘ā(n).

Tiɲɛ na, Ala ye (sariya dɔw) bila aw ye kitabu kɔnɔ (Alikurana) ko n’aw ye Ala ka ayataw sɔsɔli ni yɛlɛko mɛn (kafiriw fɛ), o tuma na, aw kana sigi n’u ye, sanni u ka don baro wɛrɛ la. Sabu (n’i tora ka sigi n’u ye), siga t’a la, i bena kɛ i n’a fɔ u. Tiɲɛ na, Ala bena filankafow ni kafiriw bɛɛ lajɛn jahanama kɔnɔ;

ۨالَّذِيْنَ يَتَرَبَّصُوْنَ بِكُمْۗ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّٰهِ قَالُوْٓا اَلَمْ نَكُنْ مَّعَكُمْ ۖ وَاِنْ كَانَ لِلْكٰفِرِيْنَ نَصِيْبٌ قَالُوْٓا اَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلَنْ يَّجْعَلَ اللّٰهُ لِلْكٰفِرِيْنَ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ سَبِيْلًا ࣖ

al-lażīna yatarabbaṣūna bikum, fa in kāna lakum fatḥum minallāhi qālū alam nakum ma‘akum, wa in kāna lil-kāfirīna naṣībun qālū alam nastaḥwiż ‘alaikum wa namna‘kum minal-mu'minīn(a), fallāhu yaḥkumu bainakum yaumal-qiyāmah(ti), wa lay yaj‘alallāhu lil-kāfirīna ‘alal-mu'minīna sabīlā(n).

(o kɔrɔ) mɔgɔw minw be (koow) kɔnɔna minw bena kɛ i la. Ni aw ye see sɔrɔ Ala fɛ u b’a fɔ ko: «An ma (kɛlɛ) kɛ n’aw ye wa?» Ni niyɔrɔ ka kafiriw sɔrɔ, o b’a fɔ ko: «Yala an ma ninyɔrɔ sɔrɔ aw ta se sɔrɔri ra, ka aw lafasa lanabagaw ma wa?» Ni o kɛra, Ala bɛna kiti tigɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ lafiyalon na. Ala tɛna sira di kafiriw ma ka se sɔrɔ lanabagaw kan.

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْۚ وَاِذَا قَامُوْٓا اِلَى الصَّلٰوةِ قَامُوْا كُسَالٰىۙ يُرَاۤءُوْنَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

innal-munāfiqīna yukhādi‘ūnallāha wa huwa khādi‘uhum, wa iżā qāmū ilaṣ-ṣalāti qāmū kusālā, yurā'ūnan-nāsa wa lā yażkurūnallāha illā qalīlā(n).

Tiɲɛ na, filankafow b’a fɛ ka Ala lafili, nka Ala le b’u lafili. N’u be wuli ka delili kɛ, u b’o kɛ ni lafiya ye. U b’a ɲini k’u yɛrɛ yira (k’u tando) mɔgɔw ɲɛɛ na. O fana tɛ o hakiri to Ala ra fo dɔɔnin.

مُّذَبْذَبِيْنَ بَيْنَ ذٰلِكَۖ لَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ وَلَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ ۗ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

mużabżabīna baina żālik(a), lā ilā ha'ulā'i wa lā ilā ha'ulā'(i), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

U be sigasiga o ɲɔgɔnna (lannaya walima kafiri) cɛ, nin kulu (lannabagaw) ta tɛ, o tɛ o kulu (kafiriw) ta ye. Ala ye mɔgɔ min to yen, aw tɛna sira sɔrɔ a ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), aturīdūna an taj‘alū lillāhi ‘alaikum sulṭānam mubīnā(n).

Aw larabagaw! Aw kana kafiriw kɛ aw kuntigiw ye ka fara lanabagaw kan. Yala aw b’a fɛ ka dalilu gwɛnin di Ala ma (ka aw ɲangi) wa?

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ فِى الدَّرْكِ الْاَسْفَلِ مِنَ النَّارِۚ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيْرًاۙ

innal-munāfiqīna fid-darkil-asfali minan-nār(i), wa lan tajida lahum naṣīrā(n).

Tiɲɛ na, filankafow bena kɛ tasuma dugumayɔrɔ la. I tɛna dɛmɛbaga sɔrɔ o ye fana.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَاعْتَصَمُوْا بِاللّٰهِ وَاَخْلَصُوْا دِيْنَهُمْ لِلّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَۗ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًا

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa‘taṣamū billāhi wa akhlaṣū dīnahum lillāhi fa ulā'ika ma‘al-mu'minīn(a), wa saufa yu'tillāhul mu'minīna ajran ‘aẓīmā(n).

Fo ni mɔgɔ minw nimisara, k’u yɛrɛ fisaya, ka Ala ka diinan minɛ, k’u ka diinan kɛ ni kɔnɔgwɛ ye Ala kosɔn. O la, u bena kɛ ni lanabagaw ye ani siniɲɛsigi la, Ala bena saraba di lanabagaw ma.

مَا يَفْعَلُ اللّٰهُ بِعَذَابِكُمْ اِنْ شَكَرْتُمْ وَاٰمَنْتُمْۗ وَكَانَ اللّٰهُ شَاكِرًا عَلِيْمًا ۔

mā yaf‘alullāhu bi‘ażābikum in syakartum wa āmantum, wa kānallāhu syākiran ‘alīmā(n).

Ala tɛna aw tɔɔrɔ, ni aw bɛ ɲumanlɔn, ni limaniya b’aw ra. Ala ye ɲumanlɔnbaga ye, a bɛɛ lɔnbaga lo.

۞ لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّوْۤءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًا عَلِيْمًا

lā yuḥibbullāhul-jahra bis-sū'i minal-qauli illā man ẓulim(a), wa kānallāhu samī‘an ‘alīmā(n).

Kuma juguw man di Ala ye, (minw be fɔ) kɛnɛ kan fɔɔ ni mɔgɔ minw ye kojugu kɛ. Ala ye ko bɛɛ mɛnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

اِنْ تُبْدُوْا خَيْرًا اَوْ تُخْفُوْهُ اَوْ تَعْفُوْا عَنْ سُوْۤءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيْرًا

in tubdū khairan au tukhfūhu au ta‘fū ‘an sū'in fa innallāha kāna ‘afuwwan qadīrā(n).

N’i ​​ye ɲumanya dɔ fɔ, k’a dogo wala ka yafa (mɔgɔ wɛrɛ) ma, o tuma na, tiɲɛn na, Ala ye yafabaga ye, Sebagayabɛɛtigi.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّفَرِّقُوْا بَيْنَ اللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَّنَكْفُرُ بِبَعْضٍۙ وَّيُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَّخِذُوْا بَيْنَ ذٰلِكَ سَبِيْلًاۙ

innal-lażīna yakfurūna billāhi wa rusulihī wa yurīdūna ay yufarriqū bainallāhi wa rusulihī wa yaqūlūna nu'minu biba‘ḍin wa nakfuru biba‘ḍ(in), wa yurīdūna ay yattakhiżū baina żālika sabīlā(n).

Tiɲɛ na, minw banna Ala n'a ka cidenw na, ani u b'a fɛ ka danfara don Ala n'a ka cidenw cɛ, k'a fɔ ko: «An lara dɔw la, an banna dɔw la», ani u b'a fɛ ka cɛmancɛ sira ta (lannaya walima kafiriya),

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ حَقًّا ۚوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

ulā'ika humul-kāfirūna ḥaqqā(n), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

olugu le ye lanabariw yɛrɛ yɛrɛ ye. An ye ɲangili dɔ labɛn kafiriw ye, min bɛ majigi.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَلَمْ يُفَرِّقُوْا بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْ اُولٰۤىِٕكَ سَوْفَ يُؤْتِيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wal-lażīna āmanū billāhi wa rusulihī wa lam yufarriqū baina aḥadim minhum ulā'ika saufa nu'tīhim ujūrahum, wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

Minw lara Ala n’a ka cidenw na, k’u tɛ danfara don u ni ɲɔgɔn cɛ (cidenw), siniɲɛsigi la, Ala bena u sara. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).

(Mɔgɔ minw be) kitabu mɔgɔw b’a ɲini i fɛ (Muhamadu) i ka kitabu dɔ jigi ka bɔ sankolo la u ma. Tiɲɛn na, u ye fɛɛn dɔ lo deli Musa fɛ min ka bon n’o ye. U ko: “Ala yira an na tiɲɛ na.” O kama, sanpɛrɛ y’u bugɔ u ka fangatigiya kosɔn. O kɔ, u ye misiden bato, u ye dalilu gwɛninw ye ka ban, o bɛɛ n’a ta, an ye yafa u ma, an ye fanga tigitigi di Musa ma.

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّوْرَ بِمِيْثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوْا فِى السَّبْتِ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa rafa‘nā fauqahumuṭ ṭūra bimīṡāqihim wa qulnā lahumudkhulul-bāba sujjadaw wa qulnā lahum lā ta‘dū fis-sabti wa akhażnā minhum mīṡāqan galīẓā(n).

An ye kulu (Sinayi) kɔrɔta u sanfɛ walisa k’u ka jɛnɲɔgɔnya sabati. An y’a fɔ u ye ko: “Aw ka don daa la (Baitulmaqdis) k’aw sujudu,” ani an y’a fɔ u ye fana ko: “Aw kana lafiɲɛlon sariyaw tiɲɛ.” An ka jɛnɲɔgɔnya barikaman ta o fɛ.

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِّيْثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَقَتْلِهِمُ الْاَنْۢبِيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَّقَوْلِهِمْ قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ طَبَعَ اللّٰهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

fabimā naqḍihim mīṡāqahum wa kufrihim bi'āyātillāhi wa qatlihimul-ambiyā'a bigairi ḥaqqiw wa qaulihim qulūbunā gulf(un), bal ṭaba‘allāhu ‘alaihā bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

O la, (An y’u ɲangi), bari u ye bɛnkan tiɲɛ, bari u ma la Ala ka layiduguw la, ani u ye kiraw faga k’a sɔrɔ u ma joo sɔrɔ (kuun tilennin) ani u ko: “An dusukunw datugunin lo.” Tiɲɛ na, Ala y'u dusukunw datugu u ka lannaya kosɔn, o la, u mɔgɔ damanin dɔrɔn lo lara a la;

وَّبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلٰى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيْمًاۙ

wa bikufrihim wa qaulihim ‘alā maryama buhtānan ‘aẓīmā(n).

ani (An fana ye ɲangili kɛ) u ka lannayabaliya kosɔn (Yesu kama), ani u ka jalaki juguw kosɔn Mariyamu kan,

وَّقَوْلِهِمْ اِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيْحَ عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُوْلَ اللّٰهِۚ وَمَا قَتَلُوْهُ وَمَا صَلَبُوْهُ وَلٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۗوَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ ۗمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ اِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوْهُ يَقِيْنًاۢ ۙ

wa qaulihim innā qatalnal-masīḥa ‘īsabna maryama rasūlallāh(i), wa mā qatalūhu wa mā ṣalabūhu wa lākin syubbiha lahum, wa innal-lażīnakhtalafū fīhi lafī syakkim minh(u), mā lahum bihī min ‘ilmin illattibā‘aẓ-ẓanni wa mā qatalūhu yaqīnā(n).

ani (An fana ye ɲangili kɛ) bari u ko: “Tiɲɛ na, an ye Masiya faga, Yezu, Mariyamu dencɛ, Ala ka ciden,” hali n’u m’a faga wala (walima) k’a gwengwen kuruwa kan, nka (u ye min faga, o ye) mɔgɔ dɔ ye min be i n’a fɔ Yezu. Tiɲɛn na, minw tɛ bɛn (Yezu fagali) koo la, u be sigasiga tuma bɛɛ mɔgɔ min fagara. Tiɲɛn na, u tun t’a lɔn (jɔɔn tigitigi fagara), nka u tun basiginin lo miirili dɔrɔn lo kan, o kama u tun lanin t’a la k’u y’a faga.

بَلْ رَّفَعَهُ اللّٰهُ اِلَيْهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

bar rafa‘ahullāhu ilaih(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Nka Ala ka Yesu lakunu ka na a ɲa kɔrɔ. Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.

وَاِنْ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهٖ قَبْلَ مَوْتِهٖ ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يَكُوْنُ عَلَيْهِمْ شَهِيْدًاۚ

wa im min ahlil-kitābi illā layu'minanna bihī qabla mautih(ī), wa yaumal-qiyāmati yakūnu ‘alaihim syahīdā(n).

Mɔgɔ si tun tɛ kitabu mɔgɔw cɛma min tun ma la a la (Isa) sanni a ka sa. Lakununi loon na, ale (Isa) bena kɛ u ka seere ye.

فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبٰتٍ اُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَثِيْرًاۙ

fa biẓulmim minal-lażīna hādū ḥarramnā ‘alaihim ṭayyibātin uḥillat lahum wa biṣaddihim ‘an sabīlillāhi kaṡīrā(n).

Yahutuw ta tilenbaliya kosɔn, an ka fɛnɲumanw bali o ma, minw tun daganin lo; ani bari u tun be to ka mɔgɔ wɛrɛw bali ka bɔ Ala ka sira kan.

وَّاَخْذِهِمُ الرِّبٰوا وَقَدْ نُهُوْا عَنْهُ وَاَكْلِهِمْ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ ۗوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa akhżihimur-ribā wa qad nuhū ‘anhu wa aklihim amwālan-nāsi bil-bāṭil(i), wa a‘tadnā lil-kāfirīna minhum ‘ażāban alīmā(n).

ani sabu u be tɔnɔ ɲini, hali k’a sɔrɔ u banna o la tiɲɛn na, ani sabu u be mɔgɔw ka nafolo dumu cogo bɛnbali la (batil). An ye tɔɔrɔba dɔ labɛn u cɛma kafiriw ye.

لٰكِنِ الرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُوْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيْمِيْنَ الصَّلٰوةَ وَالْمُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالْمُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ اُولٰۤىِٕكَ سَنُؤْتِيْهِمْ اَجْرًا عَظِيْمًا ࣖ

lākinir-rāsikhūna fil-‘ilmi minhum wal-mu'minūna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika wal-muqīmīnaṣ-ṣalāta wal-mu'tūnaz-zakāta wal-mu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), ulā'ika sanu'tīhim ajran ‘aẓīmā(n).

Nka minw b’u cɛma, minw ka lɔnniya ka bon, ani minw lanin b’a la, olu lanin be (alikurana) la, min jigira i ma (Muhamadu), ani (gafew) minw jigira ka kɔn i ɲɛ, ani minw be delili kɛ, ka zaka sara, ka la Ala la ani laban loon na. An bɛna saraba le di o ma.

۞ اِنَّآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ كَمَآ اَوْحَيْنَآ اِلٰى نُوْحٍ وَّالنَّبِيّٖنَ مِنْۢ بَعْدِهٖۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَعِيْسٰى وَاَيُّوْبَ وَيُوْنُسَ وَهٰرُوْنَ وَسُلَيْمٰنَ ۚوَاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًاۚ

innā auḥainā ilaika kamā auḥainā ilā nūḥiw wan-nabiyyīna mim ba‘dih(ī), wa auḥainā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa ‘īsā wa ayyūba wa yūnusa wa hārūna wa sulaimān(a), wa ātainā dāwūda zabūrā(n).

Tiɲɛ na, an y’a jigi i kan (Muhamadu) i n’a fɔ an y’a jigi Nuhun kan ani ciraw kan minw nana a kɔ, ani an y’a jigi Ibrayima, Isimayila, Isiyaka, Yakuba ani u bɔnsɔnw fana na; Yezu, Ayyubu, Yunusu, Harun ani Sulemani. An ye Zaburu kitabu di Dawuda ma.

وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنٰهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۗوَكَلَّمَ اللّٰهُ مُوْسٰى تَكْلِيْمًاۚ

wa rusulan qad qaṣaṣnāhum ‘alaika wa rusulal lam naqṣuṣhum ‘alaik(a), wa kallamallāhu mūsā taklīmā(n).

Ciden dɔw fana be yen, an ye minw koo fɔ aw ye ka kɔrɔ, ciden dɔw fana be yen, an ma minw koo fɔ aw ye. Ani, Ala tun be kuma Musa fɛ ka gwɛ.

رُسُلًا مُّبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّٰهِ حُجَّةٌ ۢ بَعْدَ الرُّسُلِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

rusulam mubasysyirīna wa munżirīna li'allā yakūna lin-nāsi ‘alallāhi ḥujjatum ba‘dar-rusul(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Cidenw tun ye kibaro diiman fɔbagaw ye ani lasɔminikɛlaw ye, walisa adamadenw ka sɔsɔli kɛ ni Ala ye cidenw cinin kɔ. Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.

لٰكِنِ اللّٰهُ يَشْهَدُ بِمَآ اَنْزَلَ اِلَيْكَ اَنْزَلَهٗ بِعِلْمِهٖ ۚوَالْمَلٰۤىِٕكَةُ يَشْهَدُوْنَ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۗ

lākinillāhu yasyhadu bimā anzala ilaika anzalahū bi‘ilmih(ī), wal-malā'ikatu yasyhadūn(a), wa kafā billāhi syahīdā(n).

Nka Ala ye (alikurana) seere ye, a ye min jigi i kan (Muhamadu). A y’a ci n’a ka lɔnniya ye, mɛlɛkɛw y’o seereya kɛ. Ala le bɛ se ka kɛ seere ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ قَدْ ضَلُّوْا ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innal-lażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi qad ḍallū ḍalālam ba‘īdā(n).

Tiɲɛ na, mɔgɔ minw banna, ka (mɔgɔ wɛrɛw) bali ka bɔ Ala ka sira kan, olu tununa tiɲɛ na fɔɔ ka taga se yɔrɔjan.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَظَلَمُوْا لَمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيْقًاۙ

innal-lażīna kafarū wa ẓalamū lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum ṭarīqā(n).

Tiɲɛ na, minw ye kafiriw ye, ka tilenbaliyakow kɛ, Ala tɛna yafa u ma, a fana tɛna sira tilennin yira u la.

اِلَّا طَرِيْقَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

illā ṭarīqa jahannama khālidīna fīhā abadā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

fɔɔ jahanama sira; o bɛna to yi wagati bɛɛ. Ani, a ka nɔgɔ (kosɛbɛ) Ala fɛ.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمُ الرَّسُوْلُ بِالْحَقِّ مِنْ رَّبِّكُمْ فَاٰمِنُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akumur-rasūlu bil-ḥaqqi mir rabbikum fa āminū khairal lakum, wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

E, mɔgɔw! Tiɲɛ na, Ciden (Muhamadu) nana aw fɛ ni tiɲɛ ye ka bɔ aw Matigi fɛ, o la, aw ka la a la, o ka fisa aw ma. Ni aw ka ban, (o tɛna foyi kɛ Ala la hali dɔɔni) bari tiɲɛ na, sankolow ni dugukolo kan fɛɛn o fɛɛn be Ala ta ye. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَا تَغْلُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ وَلَا تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ اِنَّمَا الْمَسِيْحُ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُوْلُ اللّٰهِ وَكَلِمَتُهٗ ۚ اَلْقٰىهَآ اِلٰى مَرْيَمَ وَرُوْحٌ مِّنْهُ ۖفَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖۗ وَلَا تَقُوْلُوْا ثَلٰثَةٌ ۗاِنْتَهُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗ اِنَّمَا اللّٰهُ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۗ سُبْحٰنَهٗٓ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗ وَلَدٌ ۘ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا ࣖ

yā ahlal-kitābi lā taglū fī dīnikum wa lā taqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), innamal-masīḥu ‘īsabnu maryama rasūlullāhi wa kalimatuh(ū), alqāhā ilā maryama wa rūḥum minh(u), fa āminū billāhi wa rusulih(ī), wa lā taqūlū ṡalāṡah(tun), inntahū khairal lakum innamallāhu ilāhuw wāḥid(un), subḥānahū ay yakūna lahū walad(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

E kitabu mɔgɔw! Aw kana tɛmɛ dan na aw ka diinɛ kɔnɔ, aw kana foyi fɔ Ala kan ni tiɲɛ tɛ. Tiɲɛ na, Masiya Yezu, Mariyamu dencɛ, tun ye Ala ka ciden ye ani (min danna n’a ka kumaw ye) a ye minw lase Mariyamu ma, ani (ni fiyɛli ye) hakili dɔ fɛ min bɔra a la. O la, aw ka la Ala n'a ka cidenw na, aw kana a fɔ ko: «(Ala ye) saba ye», aw k'o dabila. (O) ka fisa i ma. Tiɲɛ na, Ala ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye, a be barikada den sɔrɔli la. Fɛn o fɛn bɛ sankolo ra, ani dugukolo kan, o bɛɛ ye ale ta le ye. Ala le bɛ se ka kɛ latangabaga ye.

لَنْ يَّسْتَنْكِفَ الْمَسِيْحُ اَنْ يَّكُوْنَ عَبْدًا لِّلّٰهِ وَلَا الْمَلٰۤىِٕكَةُ الْمُقَرَّبُوْنَۗ وَمَنْ يَّسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ اِلَيْهِ جَمِيْعًا

lay yastankifal-masīḥu ay yakūna ‘abdal lillāhi wa lal-malā'ikatul-muqarrabūn(a), wa may yastankif ‘an ‘ibādatihī wa yastakbir fa sayaḥsyuruhum ilaihi jamī‘ā(n).

Masiya tun ma sigasiga fiyo ka kɛ Ala ka baaraden ye, mɛlɛkɛ minw tun ka surun (Ala) la, olu fana tun tɛ sigasiga. Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ban k’a bato, k’a yɛrɛ bonya, Ala bɛna o bɛɛ lajɛn a kɔrɔ.

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ وَيَزِيْدُهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْتَنْكَفُوْا وَاسْتَكْبَرُوْا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّلَا يَجِدُوْنَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

fa ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fa yuwaffīhim ujūrahum wa yazīduhum min faḍlih(ī), wa ammal-lażīnastankafū wastakbarū fa yu‘ażżibuhum ‘ażāban alīmā(n), wa lā yajidūna lahum min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

Minw lara a ra, ka kɛwaleɲumanw kɛ, Ala bɛna o sara dafa, ka dɔ fara a ta nɛɛma dɔ kan. O wagati la, minw be sigasiga (ka Ala bato) ani u be waso, Ala bena u ɲangi ni ɲangili jugu ye. Ani latangabaga wala dɛmɛbaga wɛrɛ tena sɔrɔ ni Ala tɛ.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمْ بُرْهَانٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ نُوْرًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akum burhānum mir rabbikum wa anzalnā ilaikum nūram mubīnā(n).

E, mɔgɔw! Tiɲɛ na, tiɲɛ dalilu nana aw fɛ ka bɔ aw Matigi fɛ, (Muhamadu n’a ka kabakow) ani an ye yeelenba dɔ jigi aw kan (alikurana).

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَاعْتَصَمُوْا بِهٖ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِيْ رَحْمَةٍ مِّنْهُ وَفَضْلٍۙ وَّيَهْدِيْهِمْ اِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًاۗ

fa ammal-lażīna āmanū billāhi wa‘taṣamū bihī fa sayudkhiluhum fī raḥmatim minhu wa faḍl(in), wa yahdīhim ilaihi ṣirāṭam mustaqīmā(n).

Minw lara Ala la, k’u yɛrɛ minɛ a ka diinan na, Ala bena don u la hinu ni ɲumanya la ka bɔ ale (sankolo) fɛ, ka sira tilennin yira u la ka taga a fɛ.

يَسْتَفْتُوْنَكَۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِى الْكَلٰلَةِ ۗاِنِ امْرُؤٌا هَلَكَ لَيْسَ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَهٗٓ اُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهَا وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثٰنِ مِمَّا تَرَكَ ۗوَاِنْ كَانُوْٓا اِخْوَةً رِّجَالًا وَّنِسَاۤءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِۗ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اَنْ تَضِلُّوْا ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

yastaftūnak(a), qulillāhu yuftīkum fil-kalālah(ti), inimru'un halaka laisa lahū waladuw wa lahū ukhtun fa lahā niṣfu mā tarak(a), wa huwa yariṡuhā illam yakul lahā walad(un), fa in kānataṡnataini fa lahumaṡ-ṡuluṡāni mimmā tarak(a), wa in kānū ikhwatar rijālaw wa nisā'an fa liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), yubayyinullāhu lakum an taḍillū, wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

U be fatwa ɲini i fɛ (kalalah koo la). A fɔ ko: "Ala ye fatwa dɔ di aw ma kalalah (o ye), ni mɔgɔ sara, den tɛ a fɛ nka balimamuso b'a bolo, o tuma na, a (a balimamuso) niyɔrɔ ye a ka nafolo tilancɛ ye, a balimamuso be ciyɛn ta (a balimamuso ka nafolo bɛɛ), ni den tɛ a fɛ. Nka ni balimamuso fila bɛɛ be yen. left behind.Ni o (cɛntalaw ye) balimacɛw ni balimamusow ye, o tuma na, balimacɛ ka niyɔrɔ ni balimamuso fila ka niyɔrɔ ye kelen ye, Ala bɛ (nin sariya) ɲɛfɔ aw ye, janko aw kana tunu.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).

E, mɔgɔw! Aw ye siran aw Matigi ɲɛ, min y’aw dan ka bɔ mɔgɔ kelen na (Adama), ani (Ala) y’a ka baarakɛɲɔgɔn (Awa) dan ka bɔ (a yɛrɛ la); Ala ka cɛ ni muso caman bɔ o fla ra. Aw be ɲɔgɔn ɲininga min tɔgɔ la, aw ka siran Ala ɲɛ, ani ka denbaya ka jɛnɲɔgɔnya (mara). Tiɲɛ na, Ala b’aw kɔlɔsi ani k’aw kɔrɔsi tuma bɛɛ.

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Ani aw k’u ka nafolo di denmisɛnw ma (minw ye mɔgɔkɔrɔbaw ye), aw kana ɲuman falen ni juguman ye, aw kana u ka nafolo dumu n’aw ta ye. Tiɲɛ na, (falenni ni dumuni wale) ye jurumunba ye.

وَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تُقْسِطُوْا فِى الْيَتٰمٰى فَانْكِحُوْا مَا طَابَ لَكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ مَثْنٰى وَثُلٰثَ وَرُبٰعَ ۚ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تَعْدِلُوْا فَوَاحِدَةً اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَلَّا تَعُوْلُوْاۗ

wa in khiftum allā tuqsiṭū fil-yatāmā fankiḥū mā ṭāba lakum minan-nisā'i maṡnā wa ṡulāṡa wa rubā‘(a), fa in khiftum allā ta‘dilū fa wāḥidatan au mā malakat aimānukum, żālika adnā allā ta‘ūlū.

Ani n’i be hami ko i tɛna se ka tilenninya kɛ (muso denmisɛnw ka hakɛw) la (n’i y’u furu), o tuma na, i ka muso ( wɛrɛw) furu minw ka di i ye: fila, saba walima naani. Nka n’i be hami ko i tɛna se ka tilenninya kɛ, o tuma na (furu) mɔgɔ kelen dɔrɔn ma, wala jɔnmuso min b’i fɛ. O ka surun i la walisa i kana tilenbaliyako kɛ.

وَاٰتُوا النِّسَاۤءَ صَدُقٰتِهِنَّ نِحْلَةً ۗ فَاِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوْهُ هَنِيْۤـًٔا مَّرِيْۤـًٔا

wa ātun-nisā'a ṣaduqātihinna niḥlah(tan), fa in ṭibna lakum ‘an syai'im minhu nafsan fa kulūhu hanī'am marī'ā(n).

I ka muso min furu, i ka muso min furu, i k’o di a ma i n’a fɔ a yɛrɛ sago nilifɛn. O kɔ, n’u y’a dɔ di i ma (sara) ni ninsɔndiya ye, o tuma na, sɔn o ma ani i ka nilifɛn diyabɔ ni ninsɔndiya ye.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ani, aw kana aw ka nafolo (fangatigiw) di mɔgɔw ma, minw hakili ma dafa fɔlɔ, Ala ye min kɛ ɲɛnamaya jusigilan ye. Aw ye sanni ni faniw di u ma (nafolo min sɔrɔla) ani ka kuma ɲumanw fɔ u ye.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

Ani aw ye feritaw kɔrɔbɔ fɔɔ u ka kɔrɔbaya fɔɔ u ka se ka furu. O kɔ, n’i ka miiriya la, u ye hakilitigiw ye (u be se ka nafolo ladon), o tuma na, i k’u ka nafolo di u ma. Ani, kana (denmisɛnw ka nafolo) dumu ka tɛmɛ a dan na ani (kana) teliya (k’a di) sanni u ka bonya ka taga. Min o min (kɔlɔsibagaw cɛma) be se, o tuma na, a k’a yɛrɛ tanga (ka denmisɛnnin ka nafolo dumu) ani min ye fantan ye, o tuma na, a be se ka nafolo dumu ka kɛɲɛ ni cogo bɛnnin ye. O kɔ, n’i be dugukolo di u ma, i ka ɲi ka seerew weele. Ala fana be se ka kɛ kɔrɔsilikɛla ye.

لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَۖ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ اَوْ كَثُرَ ۗ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًا

lir-rijāli naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wa lin-nisā'i naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūna mimmā qalla minhu au kaṡur(a), naṣībam mafrūḍā(n).

Cɛɛw fɛ, joo b’a la ka nafolo min sɔrɔ u bangebagaw n’u somɔgɔw fɛ, musow fɛ, joo b’a la ka bololafɛnw sɔrɔ (o fana) u bangebagaw n’u somɔgɔw fɛ, a ka kɛ dɔɔni ye wo, a ka kɛ caman ye wo, ka kɛɲɛ ni tilanyɔrɔ min latigɛra.

وَاِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ اُولُوا الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنُ فَارْزُقُوْهُمْ مِّنْهُ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa iżā ḥaḍaral-qismata ulul-qurbā wal-yatāmā wal-masākīnu farzuqūhum minhu wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Ani ni tilan wagati la, somɔgɔ dɔw, denmisɛnw ani fantanw be yen, o tuma na, i ka nafolo di u ma (dɔni dɔrɔn) ani ka kuma ɲumanw fɔ u ye.

وَلْيَخْشَ الَّذِيْنَ لَوْ تَرَكُوْا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰفًا خَافُوْا عَلَيْهِمْۖ فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا

walyakhsyal-lażīna lau tarakū min khalfihim żurriyyatan ḍi‘āfan khāfū ‘alaihim, falyattaqullāha walyaqūlū qaulan sadīdā(n).

Minw ka kan ka den barikamanw to u kɔ, u be siran minw ɲɛ, aw ka siran olu ɲɛ. O la, u ka siran Ala ɲɛ, u ka kuma ni kuma tilenninw ye.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ الْيَتٰمٰى ظُلْمًا اِنَّمَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ نَارًا ۗ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيْرًا ࣖ

innal-lażīna ya'kulūna amwālal-yatāmā ẓulman innamā ya'kulūna fī buṭūnihim nārā(n), wa sayaṣlauna sa‘īrā(n).

Tiɲɛ na, minw be denmisɛnw ka nafolo dumu tilenbaliya la, tiɲɛ na, u be tasuma kunu u kɔnɔ ani u bena don tasuma jeninin kɔnɔ (jahanama).

يُوْصِيْكُمُ اللّٰهُ فِيْٓ اَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ ۚ فَاِنْ كُنَّ نِسَاۤءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۚ وَاِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۗ وَلِاَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ اِنْ كَانَ لَهٗ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهٗ وَلَدٌ وَّوَرِثَهٗٓ اَبَوٰهُ فَلِاُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهٗٓ اِخْوَةٌ فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْۚ لَا تَدْرُوْنَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yūṣīkumullāhu fī aulādikum liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), fa in kunna nisā'an fauqaṡnataini fa lahunna ṡuluṡā mā tarak(a), wa in kānat wāḥidatan fa lahan-niṣf(u), wa li abawaihi likulli wāḥidim minhumas-sudusu mimmā taraka in kāna lahū walad(un), fa illam yakul lahū waladuw wa wariṡahū abawāhu fa li'ummihiṡ-ṡuluṡ(u), fa in kāna lahū ikhwatun fa li'ummihis-sudusu mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣī bihā au dain(in), ābā'ukum wa abnā'ukum, lā tadrūna ayyuhum aqrabu lakum naf‘ā(n), farīḍatam minallāh(i), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Ala ye sariya dɔ sigi aw ye aw denw ka ciyɛn koo la: dencɛ ni denmuso fila niyɔrɔ ka kan. N’u bɛɛ ye denmusow ye, n’u ka ca ni fila ye, o tuma na, u ka niyɔrɔ ye nafolo tilanyɔrɔ fila ye. Ni denmuso kelen dɔrɔn lo, o tuma na, a tilancɛ lo be sɔrɔ. Ani bangebagaw ta fan fɛ, u kelen kelen bɛɛ be nafolo tilanyɔrɔ wɔɔrɔnan sɔrɔ, n’a deenw b’a fɛ. Ni den t’a fɛ ani a bangebagaw be cɛɛn dɔrɔn lo ta, o tuma na, a bamuso be tilanyɔrɔ sabanan sɔrɔ. Ni balimaw caaman b’a fɛ, o tuma na, a bamuso be kelen sɔrɔ a tilayɔrɔ wɔɔrɔnan na. (Tilanyɔrɔ minw kofɔra sanfɛ) be kɛ a ka testaman (dafali) kɔ wala a ka juru (ani sarali) kɔ. (Ka ɲɛsin) i bangebagaw n’i deenw ma, i t’a lɔn u cɛma jumɛn lo be i nafa ka tɛmɛ tɔɔw kan. Nin ye Ala ka latigɛli ye. Tiɲɛ na, Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ اَزْوَاجُكُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوْصُوْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَاِنْ كَانَ رَجُلٌ يُّوْرَثُ كَلٰلَةً اَوِ امْرَاَةٌ وَّلَهٗٓ اَخٌ اَوْ اُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُۚ فَاِنْ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاۤءُ فِى الثُّلُثِ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصٰى بِهَآ اَوْ دَيْنٍۙ غَيْرَ مُضَاۤرٍّ ۚ وَصِيَّةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَلِيْمٌۗ

wa lakum niṣfu mā taraka azwājukum illam yakul lahunna walad(un), fa in kāna lahunna waladun fa lakumur-rubu‘u mimmā tarakna mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣīna bihā au dain(in), wa lahunnar-rubu‘u mimmā taraktum illam yakul lakum walad(un), fa in kāna lakum waladun fa lahunnaṡ-ṡumunu mimmā taraktum mim ba‘di waṣiyyatiy tūṣūna bihā au dain(in), wa in kāna rajuluy yūraṡu kalālatan awimra'atuw wa lahū akhun au ukhtun fa likulli wāḥidatim minhumas-sudus(u), fa in kānū akṡara min żālika fa hum syurakā'u fiṡ-ṡuluṡi mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣā bihā au dain(in), gaira muḍārr(in), waṣiyyatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥalīm(un).

Ani aw ka niyɔrɔ (cɛw) ye aw ka musow ka nafolo tilancɛ ye, n’u ma den sɔrɔ. N’u (aw ka musow) ye deenw sɔrɔ, o tuma na, u be nafolo min to yen, u y’o testaman min kɛ (u y’o dafa) wala (ani u y’u ka juru sara) o kɔ, i b’o tilancɛ sɔrɔ. I be nafolo min to yen, n’i ma deen sɔrɔ, musow b’o tilancɛ sɔrɔ. N’i ​​deenw be yen, o tuma na, i be nafolo min to yen (i kɛnin kɔ) i ye testaman min kɛ wala (ani i ka juru saranin kɔ) i ka nafolo tilanyɔrɔ seegi la, i musow b’o tilanyɔrɔ seegi sɔrɔ. Ni mɔgɔ dɔ sara, cɛɛ wo, muso wo, min ma facɛ to yen ani den tɛ yen, nka balimacɛ (seibu) wala balimamuso (seibu) b’a fɛ, o tuma na, balimacɛ sifa fila nunu kelen kelen bɛɛ be nafolo tilanyɔrɔ wɔɔrɔnan di. Nka ni balimacɛw ka ca ni kelen ye, o tuma na, u be niyɔrɔ sabanan tilan ɲɔgɔn fɛ, a ye min kɛ (a ka testaman dafanin kɔ) wala (ani a ka juru saranin kɔ) k’a sɔrɔ gɛlɛya si ma kɛ (cɛyɛntalaw fɛ). Ala ka labɛnw ɲɔgɔn lo. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, a be yafa.

تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ ۗ وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ يُدْخِلْهُ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

tilka ḥudūdullāh(i), wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū yudkhilhu jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Olu ye Ala ka dancɛw ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala n'a ka ciden kaan minɛ, a bena u don nankɔw kɔnɔ, bajiw be woyo minw jukɔrɔ, u bena to yen kudayi. Ani, o ye see sɔrɔliba ye.

وَمَنْ يَّعْصِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَتَعَدَّ حُدُوْدَهٗ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيْهَاۖ وَلَهٗ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ ࣖ

wa may ya‘ṣillāha wa rasūlahū wa yata‘adda ḥudūdahū yudkhilhu nāran khālidan fīhā, wa lahū ‘ażābum muhīn(un).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala n’a ka ciden ban, k’a ka sariya dan tiɲɛ, siga t’a la, Ala b’a bila jahanama tasuma kɔnɔ, a bena to yen abada, a bena maloya ɲangili sɔrɔ.

وَالّٰتِيْ يَأْتِيْنَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِّسَاۤىِٕكُمْ فَاسْتَشْهِدُوْا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِّنْكُمْ ۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَاَمْسِكُوْهُنَّ فِى الْبُيُوْتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰىهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَبِيْلًا

wal-lātī ya'tīnal-fāḥisyata min nisā'ikum fastasyhidū ‘alaihinna arba‘atam minkum, fa in syahidū fa amsikūhunna fil-buyūti ḥattā yatawaffāhunnal-mautu au yaj‘alallāhu lahunna sabīlā(n).

Muso minw bɛ ko haramuninw kɛ aw ta musow cɛ ra, seere naani ka kan ka kɛ aw cɛ ra (minw bɛ o seerew ye). N'u ye seereya kɛ, aw k'u (musow) datugu bon kɔnɔ fɔɔ u ka sa, walima fɔɔ Ala ka sira wɛrɛ di u ma.

وَالَّذٰنِ يَأْتِيٰنِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوْهُمَا ۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wal-lażāni ya'tiyānihā minkum fa āżūhumā, fa in tābā wa aṣlaḥā fa a‘riḍū ‘anhumā, innallāha kāna tawwābar raḥīmā(n).

Mɔgɔ fla minw ka ko haramunin kɛ aw cɛ ra, aw ye o fla bɛɛ ɲangi. N’u fila bɛɛ nimisara ani u y’u yɛrɛ fisaya, o tuma na, u ka to ten. Tiɲɛ na, Ala ye nimisa sɔnbaga ye, hininbaga ye.

اِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّٰهِ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوْبُوْنَ مِنْ قَرِيْبٍ فَاُولٰۤىِٕكَ يَتُوْبُ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

innamat-taubatu ‘alallāhi lil-lażīna ya‘malūnas-sū'a bijahālatin ṡumma yatūbūna min qarībin fa ulā'ika yatūbullāhu ‘alaihim, wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Tiɲɛ na, ka nimisa Ala fɛ, o ye (min ka kan) mɔgɔ minw ye, olu dɔrɔn lo be kojugu kɛ sabu u m’a faamu, o kɔ, u be nimisa o yɔrɔnin bɛɛ. U ka nimisali lo be sɔn Ala ma. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِۚ حَتّٰىٓ اِذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ اِنِّيْ تُبْتُ الْـٰٔنَ وَلَا الَّذِيْنَ يَمُوْتُوْنَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۗ اُولٰۤىِٕكَ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa laisatit-taubatu lil-lażīna ya‘malūnas-sayyi'āt(i), ḥattā iżā ḥaḍara aḥadahumul-mautu qāla innī tubtul-āna wa lal-lażīna yamūtūna wa hum kuffār(un), ulā'ika a‘tadnā lahum ‘ażāban alīmā(n).

Ani nimisa tɛ (Ala ka sɔn) mɔgɔ minw be kojugu kɛ, fɔɔ ni saya nana mɔgɔ dɔ la u cɛma, (o tuma na) a b’a fɔ ko: “Ne nimisara sisan tiɲɛ na.” Ani, mɔgɔ minw sara k’a sɔrɔ u tun be kafiri la, u tɛ sɔn ka nimisa. An ye tɔɔrɔba dɔ labɛn o mɔgɔw ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَرِثُوا النِّسَاۤءَ كَرْهًا ۗ وَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ لِتَذْهَبُوْا بِبَعْضِ مَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيْنَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوْهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ ۚ فَاِنْ كَرِهْتُمُوْهُنَّ فَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّيَجْعَلَ اللّٰهُ فِيْهِ خَيْرًا كَثِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā yaḥillu lakum an tariṡun-nisā'a karhā(n), wa lā ta‘ḍulūhunna litażhabū biba‘ḍi mā ātaitumūhunna illā ay ya'tīna bifāḥisyatim mubayyinah(tin), wa ‘āsyirūhunna bil-ma‘rūf(i), fa in karihtumūhunna fa ‘asā an takrahū syai'aw wa yaj‘alallāhu fīhi khairan kaṡīrā(n).

E, lanabagaw! A ma daga i ye ka musow ciyɛn ta fanga la, ka tɔɔrɔ lase u ma, bari u b’a fɛ ka i ka min di u ma, u b’o dɔ bɔsi u la, fɔɔ n’u ye koo jugu dɔ kɛ tiɲɛn na. Ani, jɛnɲɔgɔnya kɛ n’u ye cogo bɛnnin na. N’u ma diya i ye, (o tuma na, i ka muɲu) bari a be se ka kɛ ko fɛɛn dɔ ma diya i ye, hali ni Ala y’a kɛ ɲuman caaman ye.

وَاِنْ اَرَدْتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍۙ وَّاٰتَيْتُمْ اِحْدٰىهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوْا مِنْهُ شَيْـًٔا ۗ اَتَأْخُذُوْنَهٗ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

wa in arattumustibdāla zaujim makāna zauj(in), wa ātaitum iḥdāhunna qinṭāran falā ta'khużū minhu syai'ā(n), ata'khużūnahū buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Ni aw b’a fɛ ka muso dɔ nɔnabila ni dɔ wɛrɛ ye, k’a sɔrɔ aw ka naforo caman di o dɔ ma, aw kana foyi mina o ra. Yala i bena a ta tugun ni ngalon jalaki ye ani ni jurumun gwɛnin dɔ (min ye) ye wa?

وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

Ani, i be se k’o ta cogo di k’a sɔrɔ i tun be ɲɔgɔn fɛ (i n’a fɔ cɛɛ ni muso). O (aw musow) ye jɛnɲɔgɔnya barikaman (furu) ta aw fɛ.

وَلَا تَنْكِحُوْا مَا نَكَحَ اٰبَاۤؤُكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّهٗ كَانَ فَاحِشَةً وَّمَقْتًاۗ وَسَاۤءَ سَبِيْلًا ࣖ

wa lā tankiḥū mā nakaḥa ābā'ukum minan-nisā'i illā mā qad salaf(a), innahū kāna fāḥisyataw wa maqtā(n), wa sā'a sabīlā(n).

Aw bɛmaw ka muso minw furu, aw kana o musow furu, fɔ ni (ko min kɛra ka kɔrɔ). Tiɲɛ na, o ye koo ye min man ɲi ani min kɔniyanin lo (Ala fɛ) ani sira jugu min ka kan ka tugu.

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ اُمَّهٰتُكُمْ وَبَنٰتُكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ وَعَمّٰتُكُمْ وَخٰلٰتُكُمْ وَبَنٰتُ الْاَخِ وَبَنٰتُ الْاُخْتِ وَاُمَّهٰتُكُمُ الّٰتِيْٓ اَرْضَعْنَكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَاُمَّهٰتُ نِسَاۤىِٕكُمْ وَرَبَاۤىِٕبُكُمُ الّٰتِيْ فِيْ حُجُوْرِكُمْ مِّنْ نِّسَاۤىِٕكُمُ الّٰتِيْ دَخَلْتُمْ بِهِنَّۖ فَاِنْ لَّمْ تَكُوْنُوْا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ۖ وَحَلَاۤىِٕلُ اَبْنَاۤىِٕكُمُ الَّذِيْنَ مِنْ اَصْلَابِكُمْۙ وَاَنْ تَجْمَعُوْا بَيْنَ الْاُخْتَيْنِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ۔

Ḥurrimat ‘alaikum ummahātukum wa banātukum wa akhawātukum wa ‘ammātukum wa khālātukum wa banātul-akhi wa banātul-ukhti wa ummahātukumul-lātī arḍa‘nakum wa akhawātukum minar-raḍā‘ati wa ummahātu nisā'ikum wa rabā'ibukumul-lātī fī ḥujūrikum min nisā'ikumul-lātī dakhaltum bihinn(a), fa illam takūnū dakhaltum bihinna falā junāḥa ‘alaikum, wa ḥalā'ilu abnā'ikumul-lażīna min aṣlābikum, wa an tajma‘ū bainal-ukhtaini illā mā qad salaf(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

I bamuso, i denmusow, i balimamusow, i facɛ balimamusow, i bamuso balimamusow, i balimacɛw denmusow, i balimamusow denmusow, i bamuso minw y’i sin, i balimamusow sinji dili sira fɛ, i musow bamusow (in-laws daughren the your) muso minw i ye furu, nka n’i ma furu n’u ye (ani i y’u furu sa), o tuma na, jurumu si tɛ i la (ka furu u ma), (ani a balinin lo) i ye i yɛrɛ dencɛw musow ye (denmusow), ani (a balinin lo) ka balimamuso fila fara ɲɔgɔn kan (furu la) min kɛra except the has in, Tiɲɛ na, Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga lo.

۞ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۚ كِتٰبَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَاُحِلَّ لَكُمْ مَّا وَرَاۤءَ ذٰلِكُمْ اَنْ تَبْتَغُوْا بِاَمْوَالِكُمْ مُّحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ ۗ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهٖ مِنْهُنَّ فَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ فَرِيْضَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهٖ مِنْۢ بَعْدِ الْفَرِيْضَةِۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wal-muḥṣanātu minan-nisā'i illā mā malakat aimānukum, kitāballāhi ‘alaikum, wa uḥilla lakum mā warā'a żālikum an tabtagū bi'amwālikum muḥṣinīna gaira musāfiḥīn(a), famastamta‘tum bihī minhunna fa ātūhunna ujūrahunna farīḍah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā tarāḍaitum bihī mim ba‘dil-farīḍah(ti), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Muso furuninw fana tɛ yen, fɔɔ jɔnmusow (kɛlɛ jɔɔnw) minw b’aw fɛ i n’a fɔ Ala ka cifɔni aw kan. A daganin lo i ka muso wɛrɛw furu ka fara nunu kan, n'i be jija n'i ka nafolo ye k'u furu, i kana jɛnɛya kɛ. O ra, aw ka ninsɔndiya min sɔrɔ o fɛ, o kosɔn, aw ye o ta sara di o ma k’a kɛ wajibi ye. Nka ni aw kɛra hɔɔrɔnw ye o cɛ ra, o ko latigɛnin kɔ, kojugu tɛ o ra. Tiɲɛ na, Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ni mɔgɔ min tɛ se ka muso hɔɔrɔn lanabaga dɔ furu, o tigi ka muso lanabaga dɔ furu a ka jɔɔnw cɛma. Ala b’aw ka limaniya lɔn. Aw dɔw bɔra ɲɔgɔn na (Adama ni Awa bɔnsɔn kelenw), o la, aw k’u furu n’u kuntigiw ka yamaruya ye ani ka sara bɛnnin di u ma, bari u ye musow ye minw b’u yɛrɛ kɔlɔsi, u tɛ kakalayakɛlaw ye, ani (o fana) musow tɛ minw be cɛɛ wɛrɛw minɛ k’u kɛ u ka sokɔnɔbaganw ye. N’u furunin lo ka ban (u furunin lo), nka u ye koo jugu dɔ kɛ (zina), o tuma na (ɲangili) min be sɔrɔ u fɛ, o ye (ɲangili) min be sɔrɔ muso hɔɔrɔnw fɛ (minw ma furu) tilancɛ ye. (Se min be baaraden furu) ye mɔgɔw ta ye minw be siran gɛlɛyaw ɲɛ u yɛrɛ tangacogo la (ka bɔ kakalaya ma). Nga n'i be muɲu, o ka fisa i ma. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yurīdullāhu liyubayyina lakum wa yahdiyakum sunanal-lażīna min qablikum wa yatūba ‘alaikum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Ala b’a fɛ ka (a ka sariya) ɲɛfɔ i ye, ka mɔgɔ minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (kiraw ni Alaɲasiranbagaw) ka siraw (ɲɛnamaya siraw) yira i la ani a be sɔn i ka nimisali ma. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَاللّٰهُ يُرِيْدُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَيُرِيْدُ الَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الشَّهَوٰتِ اَنْ تَمِيْلُوْا مَيْلًا عَظِيْمًا

wallāhu yurīdu ay yatūba ‘alaikum, wa yurīdul-lażīna yattabi‘ūnasy-syahawāti an tamīlū mailan ‘aẓīmā(n).

Ani Ala bena sɔn i ka nimisali ma, k’a sɔrɔ minw be tugu u ka negelakow kɔ, olu b’a fɛ i ka yɛlɛma yɔrɔ min na (ka bɔ tiɲɛ na).

يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَعِيْفًا

yurīdullāhu ay yukhaffifa ‘ankum, wa khuliqal-insānu ḍa‘īfā(n).

Ala b’a fɛ ka lafiya di aw ma, bari adamadenw danna (nature) barikantan.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).

Aw larabagaw! Aw kana ɲɔgɔn ka nafolo tiɲɛ nɛgɛjuru la, fɔɔ jago min basiginin be ɲɔgɔn ka bɛnkan kan aw ni ɲɔgɔn cɛ. Ani, kana i yɛrɛ faga. Tiɲɛ na, Ala ye hinɛbaga ye aw fɛ.

وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ y’o kɛ cogo la min be sariya tiɲɛ ani ka tilenbaliyako kɛ, an bena o tigi don jahanama kɔnɔ. O ka nɔgɔ Ala ma .

اِنْ تَجْتَنِبُوْا كَبَاۤىِٕرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُّدْخَلًا كَرِيْمًا

in tajtanibū kabā'ira mā tunhauna ‘anhu nukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa nudkhilkum mudkhalan karīmā(n).

N’i ​​y’i yɛrɛ tanga jurumunbaw ma jurumun minw balila ka kɛ, siga t’a la, an bena i ka filiw jɔɔsi ani an bena i don nɔɔrɔ yɔrɔ dɔ la (sankolo).

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِهٖ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ ۗ لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوْا ۗ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ ۗوَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

wa lā tatamannau mā faḍḍalallāhu bihī ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍ(in), lir-rijāli naṣībum mimmaktasabū, wa lin-nisā'i naṣībum mimmaktasabn(a), was'alullāha min faḍlih(ī), innallāha kāna bikulli syai'in ‘alīmā(n).

Ala ye nilifɛn minw di aw dɔw ma ka tɛmɛ dɔw kan, aw kana keliya o la. (Sabu) cɛɛw fɛ, u be min sɔrɔ, o yɔrɔ dɔ be yen, musow fɛ (o fana) u be min sɔrɔ, o yɔrɔ dɔ be yen. Aw ye Ala ɲininga a ka ɲumanya dɔ la. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye.

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ ۗ وَالَّذِيْنَ عَقَدَتْ اَيْمَانُكُمْ فَاٰتُوْهُمْ نَصِيْبَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدًا ࣖ

wa likullin ja‘alnā mawāliya mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wal-lażīna ‘aqadat aimānukum fa ātūhum naṣībahum, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in syahīdā(n).

Ani kelen kelen bɛɛ (cɛ ni muso) An ye cɛntalaw sigi u bangebagaw n’u somɔgɔw ye min to u kɔ. I ka kantigiya kɛ minw ye, i ye o ninyɔrɔ di o ma. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ seere ye .

اَلرِّجَالُ قَوَّامُوْنَ عَلَى النِّسَاۤءِ بِمَا فَضَّلَ اللّٰهُ بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ وَّبِمَآ اَنْفَقُوْا مِنْ اَمْوَالِهِمْ ۗ فَالصّٰلِحٰتُ قٰنِتٰتٌ حٰفِظٰتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّٰهُ ۗوَالّٰتِيْ تَخَافُوْنَ نُشُوْزَهُنَّ فَعِظُوْهُنَّ وَاهْجُرُوْهُنَّ فِى الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوْهُنَّ ۚ فَاِنْ اَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوْا عَلَيْهِنَّ سَبِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيْرًا

ar-rijālu qawwāmūna ‘alan-nisā'i bimā faḍḍalallāhu ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍiw wa bimā anfaqū min amwālihim, faṣ-ṣāliḥātu qānitātun ḥāfiẓātul lil-gaibi bimā ḥafiẓallāh(u), wal-lātī takhāfūna nusyūzahunna fa ‘iẓūhunna wahjurūhunna fil-maḍāji‘i waḍribūhunn(a), fa in aṭa‘nakum falā tabgū ‘alaihinna sabīlā(n), innallāha kāna ‘aliyyan kabīrā(n).

Cɛɛw (cɛw) ye musow (musow) latangabagaw ye, bari Ala y’u dɔw (cɛw) sugandi ka tɛmɛ dɔw kan (musow), ani bari u (cɛw) ye dɛmɛ di n’u ka nafolo ye. O la, musow minw be Ala bato, olu lo be mɛnni kɛ (Ala) ani k’u yɛrɛ ladon tuma min na (u cɛɛw) tɛ yen, bari Ala y’u janto (u la). Muso minw be hami nusyuz la, i ka kan ka ladili di u ma, k’u to dilan kan (layɔrɔ danfaraninw), ani (n’a ka ɲi) k’u bugɔ. Nka ni o bɛ aw kan mina, aw kana sababu ɲini ka o tɔɔrɔ. Tiɲɛ na, Ala ka bon, a ka bon.

وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوْا حَكَمًا مِّنْ اَهْلِهٖ وَحَكَمًا مِّنْ اَهْلِهَا ۚ اِنْ يُّرِيْدَآ اِصْلَاحًا يُّوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا خَبِيْرًا

wa in khiftum syiqāqa bainihimā fab‘aṡū ḥakamam min ahlihī wa ḥakamam min ahlihā, iy yurīdā iṣlāḥay yuwaffiqillāhu bainahumā, innallāha kāna ‘alīman khabīrā(n).

Ni aw bɛ hamina ko kɛrɛ bɛna don o fla cɛ ra, aw ye hɛrɛɲinibaga dɔ ci ka bɔ cɛ ta somɔgɔw ra, ka hɛrɛɲinibaga dɔ ci ka bɔ muso ta somɔgɔw ra. N’u fila bɛɛ (hɛɛrɛtigiw) b’a fɛ ka yɛlɛmani don, siga t’a la, Ala bena taufik di cɛɛ ni muso ma. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ lɔnbaga ye, koo bɛɛ lɔnbaga lo.

۞ وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِى الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُوْرًاۙ

wa‘budullāha wa lā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānaw wa biżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wal-jāri żil-qurbā wal-jāril-junubi waṣ-ṣāḥibi bil-jambi wabnis-sabīl(i), wa mā malakat aimānukum, innallāha lā yuḥibbu man kāna mukhtālan fakhūrā(n).

Aw ye Ala bato, aw kana foyi jɛn ni a ye. Ani ka ɲumanya kɛ bangebagaw, somɔgɔw, denmisɛnw, fantanw, sigiɲɔgɔn gɛrɛfɛlaw ni yɔrɔjanw, baarakɛɲɔgɔnw, Ibn Sabil ani baaraden o baaraden b’aw fɛ. Tiɲɛ na, mɔgɔ minw be bonya la u kan ani u be waso u yɛrɛ la, olu man di Ala ye;

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ

al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

(o ye) mɔgɔ min be nɛgɛri kɛ, ka mɔgɔ wɛrɛw yamaruya ka nɛgɛri kɛ, ka Ala ka nilifɛn min di a ma, a b’o dogo. An ka ɲangiya dɔ labɛn kafiriw ye, min bɛ maroya.

وَالَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ وَمَنْ يَّكُنِ الشَّيْطٰنُ لَهٗ قَرِيْنًا فَسَاۤءَ قَرِيْنًا

wal-lażīna yunfiqūna amwālahum ri'ā'an-nasi wa lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil ākhir(i), wa may yakunisy-syaiṭānu lahū qarīnan fasā'a qarīnā(n).

Ani (ani) minw b’u ka nafolo tiɲɛ ɲɛnagwɛkow ni mɔgɔ wɛrɛw kan (u b’a fɛ mɔgɔw k’u ye ani k’u tando), ani minw ma la Ala la ani laban loon na. Mɔgɔ o mɔgɔ be jinɛ kɛ a teri ye, o tuma na (a lɔn) ko ale (jinɛ) ye teri jugu ye kosɔbɛ.

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِهِمْ عَلِيْمًا

wa māżā ‘alaihim lau āmanū billāhi wal-yaumil-ākhiri wa anfaqū mimmā razaqahumullāh(u), wa kānallāhu bihim ‘alīmā(n).

Ani n’u lara Ala la ani laban loon na, ani Ala ye balo min di u ma, u y’o dɔ kɛ? Ala b’u ka koow bɛɛ lɔnbaga ye.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۚوَاِنْ تَكُ حَسَنَةً يُّضٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَّدُنْهُ اَجْرًا عَظِيْمًا

innallāha lā yaẓlimu miṡqāla żarrah(tin), wa in taku ḥasanatay yuḍā‘ifhā wa yu'ti mil ladunhu ajran ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, Ala tɛna mɔgɔ juguya hali n’a ka bon i n’a fɔ dzarrah, ani ni ɲumanya be yen (min ka dɔgɔ i n’a fɔ dzarrah), siga t’a la, Ala bena o caya ani ka saraba di a fan fɛ.

فَكَيْفَ اِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍۢ بِشَهِيْدٍ وَّجِئْنَا بِكَ عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ شَهِيْدًاۗ

fa kaifa iżā ji'nā min kulli ummatim bisyahīdiw wa ji'nā bika ‘alā hā'ulā'i syahīdā(n).

Ani (kafiriw ka cogoya) bena kɛ mun ye n’an nana ni seere ye (Rasul) ka bɔ siya bɛɛ la, ani an nana n’i ye (Muhamadu) kɛ seere ye u kan?

يَوْمَىِٕذٍ يَّوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَعَصَوُا الرَّسُوْلَ لَوْ تُسَوّٰى بِهِمُ الْاَرْضُۗ وَلَا يَكْتُمُوْنَ اللّٰهَ حَدِيْثًا ࣖ

yauma'iżiy yawaddul-lażīna kafarū wa ‘aṣawur-rasūla lau tusawwā bihimul-arḍ(u), wa lā yaktumūnallāha ḥadīṡā(n).

O loon na, minw ye kafiriw ye ani minw ye ciden (Muhamadu) ka kuma bila, olu jigi b’a la k’u bena gosi duguma (u bena sutura walima k’u gosi duguma), hali n’u tɛ se ka koo si dogo Ala la.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكٰرٰى حَتّٰى تَعْلَمُوْا مَا تَقُوْلُوْنَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِرِيْ سَبِيْلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُوْا ۗوَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُوْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqrabuṣ-ṣalāta wa antum sukārā ḥattā ta‘lamū mā taqūlūna wa lā junuban illā ‘ābirī sabīlin ḥattā tagtasilū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum, innnallāha kāna ‘afuwwan gafūrā(n).

E, lanabagaw! Kana gɛrɛ seli la n’i ye dɔrɔ min, fɔɔ n’i y’a lɔn i be min fɔra, ani kana (i gɛrɛ misiri la n’i be) junub cogoya la fɔɔ n’i tɛmɛna sira fɛ dɔrɔn, sanni i ka ko (bath junub). N'i banana, walima n'i be tagama na, walima n'i bɔnin kɔ, walima n'i magara muso dɔ la, jii t'i bolo, i ka tayamumu kɛ ni buguri ɲuman (sanuman) ye; aw k’aw ɲɛda n’aw bolow jɔɔsi n’a ye (buguri). Tiɲɛ na, Ala ye yafali ye, a be yafa.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يَشْتَرُوْنَ الضَّلٰلَةَ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ تَضِلُّوا السَّبِيْلَۗ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yasytarūnaḍ-ḍalālata wa yurīdūna an taḍillus-sabīl(a).

Yala i t’i janto mɔgɔ minw na, kitabu (Tawurata) yɔrɔ dɔ dira u ma wa? U ye fili san ani u b’a fɛ i ka tunu (ka bɔ) sira (tilennin) kan.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

Ala le ka aw juguw lɔn ka tɛmɛ. Ala be se ka kɛ latangabaga ye, Ala be se ka kɛ dɛmɛbaga ye (aw ye).

مِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَّرَاعِنَا لَيًّاۢ بِاَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِى الدِّيْنِۗ وَلَوْ اَنَّهُمْ قَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَقْوَمَۙ وَلٰكِنْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا

minal-lażīna hādū yuḥarrifūnal-kalima ‘am mawāḍi‘ihī wa yaqūlūna sami‘nā wa ‘aṣainā wasma‘ gaira musmi‘iw wa rā‘inā layyam bi'alsinatihim wa ṭa‘nan fid-dīn(i), wa lau annahum qālū sami‘nā wa aṭa‘nā wasma‘ wanẓurnā lakāna khairal lahum wa aqwam(a), wa lākil la‘anahumullāhu bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

(O kɔrɔ) Yahutuw cɛ ra, minw bɛ kumaw yɛlɛma ka bɔ o lɔyɔrɔ ra. O ko: «An k’a mɛn, nka an ma sɔn ka mɛnni kɛ.» Ani (o fana ko), «Aw ye lamɛnni kɛ», k’a sɔrɔ (aw Muhamadu yɛrɛ yɛrɛ) ma foyi mɛn. Ani (u ko), “Raa’ina” b’a nɛɛnkun yɛlɛma ani ka diinan kɔrɔfɔ. N'u tun y'a fɔ ko: «An be mɛnni kɛ, ka mɛnni kɛ, ka lamɛnni kɛ, ka an janto an na», o tun ka fisa n'u ye, ka tiɲɛ, nka Ala y'u danga, u ka kafiri kosɔn. U tɛ la a la fɔɔ mɔgɔ damanin dɔrɔn.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اٰمِنُوْا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ نَّطْمِسَ وُجُوْهًا فَنَرُدَّهَا عَلٰٓى اَدْبَارِهَآ اَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ اَصْحٰبَ السَّبْتِ ۗ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا

yā ayyuhal-lażīna ūtul-kitāba āminū bimā nazzalnā muṣaddiqal limā ma‘akum min qabli an naṭmisa wujūhan fa naruddahā ‘alā adbārihā au nal‘anahum kamā la‘annā aṣḥābas-sabt(i), wa kāna amrullāhi maf‘ūlā(n).

E mɔgɔw, kitabu dira minw ma! An ye min ci (alikurana) min be kitabu min be aw fɛ, o tiɲɛtigiya, aw ka la o la, sanni an ka (aw) ɲɛda yɛlɛma, o kɔ, an b’u lase kɔfɛ walima an b’u danga i n’a fɔ an be minw danga (minw be kakalaya kɛ) lafiɲɛlon na (sibirilon). Ani, Ala ka sariya bena taga ɲɛ siga t’a la.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدِ افْتَرٰٓى اِثْمًا عَظِيْمًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi fa qadiftarā iṡman ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, Ala tɛna yafa (jurumu) ma ka jɛɲɔgɔnya kɛ n’a ye (shirk), ani (jurumu) min tɛ (shirk) ye, a b’o yafa a ma. Ni mɔgɔ min ye Ala jɛnɲɔgɔn don, o tigi ye jurumunba le kɛ.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يُزَكُّوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ بَلِ اللّٰهُ يُزَكِّيْ مَنْ يَّشَاۤءُ وَلَا يُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna yuzakkūna anfusahum, balillāhu yuzakkī may yasyā'u wa lā yuẓlamūna fatīlā(n).

Yala i t’i janto mɔgɔ minw na, minw b’u yɛrɛ jati mɔgɔ senumanw ye (Yahutuw ni kerecɛnw) wa? Tiɲɛ na, Ala b’a fɛ mɔgɔ min ye, a b’o saniya ani u tɛ tɔɔrɔ foyi la.

اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَكَفٰى بِهٖٓ اِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

unẓur kaifa yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa kafā bihī iṡmam mubīnā(n).

A flɛ, o bɛ faninyakumaw sirira Ala kama cogo min na! Ani, o be se ka kɛ jurumu yɛrɛ yɛrɛ ye (o fɛ).

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُؤْمِنُوْنَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوْتِ وَيَقُوْلُوْنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا هٰٓؤُلَاۤءِ اَهْدٰى مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا سَبِيْلًا

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yu'minūna bil-jibti waṭ-ṭāgūti wa yaqūlūna lil-lażīna kafarū hā'ulā'i ahdā minal-lażīna āmanū sabīlā(n).

Yala i m’i janto mɔgɔ minw na, u ye kitabu (Tawurata) yɔrɔ dɔ di minw ma wa? U lara Jibt ni taghut la, k’a fɔ kafiriw ye (Mɛki mushiriw), k’u ka sira tilen ka tɛmɛ lanabagaw kan.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يَّلْعَنِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ نَصِيْرًا

ulā'ikal-lażīna la‘anahumullāh(u), wa may yal‘anillāhu falan tajida lahū naṣīrā(n).

Ala ye mɔgɔ minw danga, olu le ye nin ye. Ala ka mɔgɔ min danga, i tɛna dɛmɛbaga sɔrɔ o tigi ye.

اَمْ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَاِذًا لَّا يُؤْتُوْنَ النَّاسَ نَقِيْرًاۙ

am lahum naṣībum minal-mulki fa iżal lā yu'tūnan-nāsa naqīrā(n).

Walima masaya (fanga) yɔrɔ dɔ b’u fɛ, hali n’u tɛna (ɲumanya) dɔɔni di adamadenw ma, .

اَمْ يَحْسُدُوْنَ النَّاسَ عَلٰى مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۚ فَقَدْ اٰتَيْنَآ اٰلَ اِبْرٰهِيْمَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَاٰتَيْنٰهُمْ مُّلْكًا عَظِيْمًا

am yaḥsudūnan-nāsa ‘alā mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), faqad ātainā āla ibrāhīmal-kitāba wal-ḥikmata wa ātaināhum mulkan ‘aẓīmā(n).

Walima u be adamaden (Muhamadu) ɲangoya Ala ka nilifɛn min di a ma, o kosɔn wa? Tiɲɛ na, an ye kitabu ni hakilitigiya di Ibrayima ka denbaya ma, an ye masaya (fanga)ba di o ma.

فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ صَدَّ عَنْهُ ۗ وَكَفٰى بِجَهَنَّمَ سَعِيْرًا

fa minhum man āmana bihī wa minhum man ṣadda ‘anh(u), wa kafā bijahannama sa‘īrā(n).

O la, o (minw be koniya), olu cɛma, minw lanin b’a la ani minw b’a bali (mɔgɔw ka la) a la fana. Jahannama min tasuma be jɛni, o be bɔ u la.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيْهِمْ نَارًاۗ كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُوْدُهُمْ بَدَّلْنٰهُمْ جُلُوْدًا غَيْرَهَا لِيَذُوْقُوا الْعَذَابَۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

innal-lażīna kafarū bi'āyātinā sanuṣlīhim nārā(n), kullamā naḍijat julūduhum baddalnāhum julūdan gairahā liyażūqul-‘ażāb(a), innallāha kāna ‘azīzan ḥakīmā(n).

Tiɲɛ na, minw banna an ka ayataw la, an bena u don jahanama kɔnɔ. Tuma o tuma n’u golo jenina, an b’a nɔnabila ni golo wɛrɛ ye, janko u ka ɲangili nɛnɛ. Tiɲɛ na, Ala ye sebagayatigi ye, a lɔnbaga lo.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ لَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۙ وَّنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), lahum fīhā azwājum muṭahharah(tun), wa nudkhiluhum ẓillan ẓalīlā(n).

Minw lara a ra, ka koɲuman kɛ, an bɛna o don nankɔw kɔnɔ, baw bɛ woyo minw jukɔrɔ, o bɛna to yi yɔrɔ min na wagati bɛɛ. O yɔrɔ la, u tun be ni baarakɛɲɔgɔn saniyaninw ye, an y’u bila yɔrɔ lafiyanin dɔ la.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمٰنٰتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوْا بِالْعَدْلِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innallāha ya'murukum an tu'addul-amānāti ilā ahlihā, wa iżā ḥakamtum bainan-nāsi an taḥkumū bil-‘adl(i), innallāha ni‘immā ya‘iẓukum bih(ī), innallāha kāna samī‘am baṣīrā(n).

Tiɲɛ na, Ala b’a fɔ aw ye ko aw ka cikan dɔ lase mɔgɔ minw ma, n’aw ye sariya sigi mɔgɔw cɛ, aw ka kan k’a sigi tilenninya la. Tiɲɛ na, Ala le ka fisa n’aw bɛɛ ye, min b’aw kalan. Tiɲɛ na, Ala ye koo bɛɛ mɛnbaga ye, a be koo bɛɛ ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاُولِى الْاَمْرِ مِنْكُمْۚ فَاِنْ تَنَازَعْتُمْ فِيْ شَيْءٍ فَرُدُّوْهُ اِلَى اللّٰهِ وَالرَّسُوْلِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَّاَحْسَنُ تَأْوِيْلًا ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūla wa ulil-amri minkum, fa in tanāza‘tum fī syai'in fa rudd­hu ilallāhi war-rasūli in kuntum tu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālika khairuw wa aḥsanu ta'wīlā(n).

Aw larabagaw! Aw ka mɛnni kɛ Ala fɛ ani ka mɛnni kɛ ciden (Muhamadu) fɛ, ani Ulil Amri (fangatigi) fɛ aw cɛma. O kɔ, n’aw ka miiriya tɛ kelen ye koo dɔ la, aw k’o segi Ala ma (alikurana) ani ciden ma (a ka sunna), n’aw lanin be Ala la ani laban loon na. O lo kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ (i fɛ) ani a kɔlɔlɔw ka fisa.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Yala i (Muhamadu) ma i janto mɔgɔ minw na, minw b’a fɔ k’u lara min na, ani min jigira ka kɔn i ɲɛ wa? Nka u bele b’a fɛ sariya ka sariyaw sigi taghut koo la hali k’a sɔrɔ u y’a fɔ u ye ko u ka ban taghut la. Ani, Sutana b’a fɛ k’u lafili (ni) sira kan fɔɔ a be se ka kɛ cogo min na.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُوْلِ رَاَيْتَ الْمُنٰفِقِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْكَ صُدُوْدًاۚ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau ilā mā anzalallāhu wa ilar-rasūli ra'aital-munāfiqīna yaṣuddūna ‘anka ṣudūdā(n).

Ni a fɔra o ye ko: «Ala ye min jigi, aw ka na o lamɛn, ani ka ciden lamɛn», (siga t’a la) aw (Muhamadu) bena filankafow ye k’aw bali kosɔbɛ.

فَكَيْفَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ثُمَّ جَاۤءُوْكَ يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ ۖاِنْ اَرَدْنَآ اِلَّآ اِحْسَانًا وَّتَوْفِيْقًا

fa kaifa iżā aṣābathum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim ṡumma jā'ūka yaḥlifūna billāh(i), in aradnā illā iḥsānaw wa taufīqā(n).

O la, mun lo bena kɛ ni (siniɲɛsigi la) kasaara dɔ y’u (fiɲɛw) sɔrɔ u yɛrɛ bolow ka kɛwalew kosɔn, o tuma na, u be na i fɛ (Muhamadu) k’a sɔrɔ u be kalila ko: “Ala ka barika la, an tɛ foyi fɛ abada ni ɲumanya ni hɛɛrɛ tɛ.”

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا فِيْ قُلُوْبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَّهُمْ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا ۢ بَلِيْغًا

ulā'ikal-lażīna ya‘lamullāhu mā fī qulūbihim fa a‘riḍ ‘anhum wa ‘iẓhum wa qul lahum fī anfusihim qaulam balīgā(n).

O ye mɔgɔw ye, minw (tiɲɛ na) Ala b’u dusukunw lɔn. O kama, i k’i kɔ don u la, ka ladili di u ma, ka kuma dɔw fɔ u ye minw bena u niin kabakoya.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا لِيُطَاعَ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَّلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ جَاۤءُوْكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُوْلُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wa mā arsalnā mir rasūlin illā liyuṭā‘a bi'iżnillāh(i), wa lau annahum iẓ ẓalamū anfusahum jā'ūka fastagfarullāha wastagfara lahumur-rasūlu lawajadullāha tawwābar raḥīmā(n).

An fana ma ciden ci, fɔ n’a kɛra Ala ka sira ye. Tiɲɛ na, n’u y’u yɛrɛ juguya ka ban, u nana i fɛ (Muhamadu), ka yafa ɲini Ala fɛ, ani ciden fana ye yafa ɲini u ye, siga t’a la, u bena Ala sɔrɔ min be sɔn nimisa ma, min be makari.

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ حَتّٰى يُحَكِّمُوْكَ فِيْمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا

falā wa rabbika lā yu'minūna ḥattā yuḥakkimūka fīmā syajara bainahum ṡumma lā yajidū fī anfusihim ḥarajam mimmā qaḍaita wa yusallimū taslīmā(n).

O la, i Matigi tɔgɔ la, u tɛna la a la fɔɔ n’u y’i (Muhamadu) kɛ kititigɛla ye u be sɔsɔli min kɛra, (walisa) o tuma na, sɔsɔli si kana kɛ u dusukunw na i be min latigɛ, u bena sɔn o ma pewu.

وَلَوْ اَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ اَنِ اقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ اَوِ اخْرُجُوْا مِنْ دِيَارِكُمْ مَّا فَعَلُوْهُ اِلَّا قَلِيْلٌ مِّنْهُمْ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوْا مَا يُوْعَظُوْنَ بِهٖ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَشَدَّ تَثْبِيْتًاۙ

wa lau annā katabnā ‘alaihim aniqtulū anfusakum awikhrujū min diyārikum mā fa‘alūhu illā qalīlum minhum, wa lau annahum fa‘alū mā yū‘aẓūna bihī lakāna khairal lahum wa asyadda taṡbītā(n).

Hali ni an tun y'a fɔ u ye ko: «Aw k'aw yɛrɛ faga, walima aw ka bɔ aw ka soow kɔnɔ», u tun tena o kɛ, fɔɔ u mɔgɔ damadɔ. Ani, n’u tun be cikanw labato tiɲɛn na, o tun bena fisaya u ma ani o tun bena (u ka limaniya) sabati, .

وَّاِذًا لَّاٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ لَّدُنَّآ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

wa iżal la'ātaināhum mil ladunnā ajran ‘aẓīmā(n).

ani o cogo ra, siga t’a ra, an bɛna saraba dɔ di o ma an fɛ.

وَّلَهَدَيْنٰهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًا

wa lahadaināhum ṣirāṭam mustaqīmā(n).

Siga t’a ra, an bɛna sira terennin yira o ra.

وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الَّذِيْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنَ النَّبِيّٖنَ وَالصِّدِّيْقِيْنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَالصّٰلِحِيْنَ ۚ وَحَسُنَ اُولٰۤىِٕكَ رَفِيْقًا

wa may yuṭi‘illāha war-rasūla fa ulā'ika ma‘al-lażīna an‘amallāhu ‘alaihim minan-nabiyyīna waṣ-ṣiddīqīna wasy-syuhadā'i waṣ-ṣāliḥīn(a), wa ḥasuna ulā'ika rafīqā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye Ala ni ciden (Muhamadu) ka mɛnni kɛ, o tigi bena kɛ ni mɔgɔ minw ye, Ala ye nɛɛma kɛ minw kan: kiraw, tiɲɛ kanubagaw, sarakaw ani mɔgɔ tilenninw. U ye teri ɲumanw ye dɛ.

ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ عَلِيْمًا ࣖ

Żālikal-faḍlu minallāh(i), wa kafā billāhi ‘alīmā(n).

O ye Ala ka nɛɛma ye, lɔnniya be se ka Ala wasa.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا خُذُوْا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوْا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوْا جَمِيْعًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū khużū ḥiżrakum fanfirū ṡubātin awinfirū jamī‘ā(n).

Aw larabagaw! Aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi ani ka taga ɲɛfɛ (kɛlɛyɔrɔ la) kuluw la, wala aw bɛɛ ka taga ɲɛfɛ ɲɔgɔn fɛ.

وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَّيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَّعَهُمْ شَهِيْدًا

wa inna minkum lamal layubaṭṭi'ann(a), fa in aṣābatkum muṣībatun qāla qad an‘amallāhu ‘alayya iż lam akum ma‘ahum syahīdā(n).

Ani siga t’a la, mɔgɔ dɔ be aw cɛma min be sigasiga kosɔbɛ (ka taga kɛlɛyɔrɔ la). O kɔ, ni balawo dɔ y'i sɔrɔ, a b'a fɔ ko: «Tiɲɛ na, Ala ye nɛɛma kɛ ne ye, bari ne ma kɛlɛ kɛ n'u ye.»

وَلَىِٕنْ اَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ اللّٰهِ لَيَقُوْلَنَّ كَاَنْ لَّمْ تَكُنْۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهٗ مَوَدَّةٌ يّٰلَيْتَنِيْ كُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوْزَ فَوْزًا عَظِيْمًا

wa la'in aṣābakum faḍlum minallāhi layaqūlanna ka'allam takum bainakum wa bainahū mawaddattuy yā laitanī kuntu ma‘ahum fa afūza fauzan ‘aẓīmā(n).

Tiɲɛ na, ni nɛɛma (se sɔrɔli) dɔ y’i sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ, a bena a fɔ, i n’a fɔ kanuya tun ma deli ka kɛ i n’a cɛ, ko: «O, ni ne tun be n’u ye, n tun bena se sɔrɔ kosɔbɛ.»

۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

O la, minw b’u ka diɲɛ ɲanamaya feere lahara kama, olu ka kɛlɛ kɛ Ala sira kan. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye kɛlɛ kɛ Ala sira kan, ka ben, walima ka see sɔrɔ, an bena saraba di o tigi ma.

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ نَصِيْرًا

wa mā lakum lā tuqātilūna fī sabīlillāhi wal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildānil-lażīna yaqūlūna rabbanā akhrijnā min hāżihil-qaryatiẓ-ẓālimi ahluhā, waj‘al lanā mil ladunka waliyyā(n), waj‘al lanā mil ladunka naṣīrā(n).

Ani mun na aw t'a fɛ ka kɛlɛ kɛ Ala sira kan ka (ka barikantanw lafasa), cɛɛw, musow walima denmisɛnw, minw be delili kɛ ko: "An Matigi, an bɔ nin jamana (Mɛki) kɔnɔ, min sigibagaw ye tilenbaliw ye. I ka latangabaga di an ma ka bɔ i fan fɛ, ka dɛmɛbaga di an ma ka bɔ i fan fɛ."

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ الطَّاغُوْتِ فَقَاتِلُوْٓا اَوْلِيَاۤءَ الشَّيْطٰنِ ۚ اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطٰنِ كَانَ ضَعِيْفًا ۚ ࣖ

al-lażīna āmanū yuqātilūna fī sabīlillāh(i), wal-lażīna kafarū yuqātilūna fī sabīliṭ-ṭāgūti fa qātilū auliyā'asy-syaiṭān(i), inna kaidasy-syaiṭāni kāna ḍa‘īfā(n).

Lanabagaw be kɛlɛ kɛ Ala sira kan, kafiriw be kɛlɛ kɛ taghut sira kan, o la, aw ka jinɛ teriw kɛlɛ, (bari) tiɲɛ na, jitan ka fɛɛrɛw barika ka dɔgɔ.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).

Yala i t’i janto mɔgɔw la, minw b’a fɔ u ye ko: «Aw k’aw bolow minɛ (kɛlɛ la), aw ka seli kɛ, ka zaka bɔ!» Tuma min na u tun ka kan ka kɛlɛ kɛ, yɔrɔnin kelen, u dɔw (filafikaw) siranna adamadenw (juguw) ɲɛ, i n’a fɔ u tun be siran Ala ɲɛ cogo min na, hali ka siranya (ka tɛmɛ o kan). U ko: "An Matigi, mun na i y'an wajibiya ka kɛlɛ kɛ? Mun na i ma (kɛlɛ wajibiya) an bila kɔfɛ wagati dɔ kɔnɔ?" A fɔ ko: «Nisɔndiya man ca diɲɛ kɔnɔ ani saya kɔfɛla ka fisa ni Alaɲasiranbagaw ye (ka sara sɔrɔ kɛlɛ la) ani aw tɛna jurumu kɛ hali dɔɔnin.»

اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يُدْرِكْكُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِيْ بُرُوْجٍ مُّشَيَّدَةٍ ۗ وَاِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۚ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِكَ ۗ قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ فَمَالِ هٰٓؤُلَاۤءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ حَدِيْثًا

aina mā takūnū yudrikkumul-mautu wa lau kuntum fī burūjim musyayyadah(tin), wa in tuṣibhum ḥasanatuy yaqūlū hāżihī min ‘indillāh(i), wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaqūlū hāżihī min ‘indik(a), qul kullum min ‘indillāh(i), famā lihā'ulā'il-qaumi lā yakādūna yafqahūna ḥadīṡā(n).

Ni i ka kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, saya bɛna ben i kan, hali ni i bɛ bon barakaman dɔ kɔnɔ. N'u ye ɲuman sɔrɔ, u b'a fɔ ko nin bɔra Ala fɛ, ni kojugu dɔ y'u sɔrɔ, u b'a fɔ ko nin bɔra e fɛ (Muham-mad)." A fɔ ko: «Fɛɛn bɛɛ bɔra Ala le ra.» O la, mun na o mɔgɔw (filankafow) tɛ baro faamu ka ɲɛ (hali dɔɔni)?”

مَآ اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ۖ وَمَآ اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَّفْسِكَ ۗ وَاَرْسَلْنٰكَ لِلنَّاسِ رَسُوْلًا ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًا

mā aṣābaka min ḥasanatin fa minallāh(i), wa mā aṣābaka min sayyi'atin fa min nafsik(a), wa arsalnāka lin-nāsi rasūlā(n), wa kafā billāhi syahīdā(n).

I be ɲumanya min sɔrɔ, o be bɔ Ala fɛ, kojugu o juguman be sɔrɔ i la, o be bɔ i yɛrɛ ka (jalaki) la. An y’i ci (Muhamadu) i n’a fɔ ciden ka taga adamadenw bɛɛ fɛ. Ala le bɛ se ka kɛ seere ye.

مَنْ يُّطِعِ الرَّسُوْلَ فَقَدْ اَطَاعَ اللّٰهَ ۚ وَمَنْ تَوَلّٰى فَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا ۗ

may yuṭi‘ir-rasūla faqad aṭā‘allāh(a), wa man tawallā famā arsalnāka ‘alaihim ḥafīẓā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ ye ciden (Muhamadu) ka kuma fɔ, o tigi ye Ala ka kuma fɔ. Ni mɔgɔ min y'a yɛrɛ mabɔ o lamɛnni na, o tuma na, an ma ele (Muhamadu) ci ka kɛ u kɔrɔsibaga ye .

وَيَقُوْلُوْنَ طَاعَةٌ ۖ فَاِذَا بَرَزُوْا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِيْ تَقُوْلُ ۗ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُوْنَ ۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa yaqūlūna ṭā‘ah(tun), fa iżā barazū min ‘indika bayyata ṭā'ifatum minhum gairal-lażī taqūl(u), wallāhu yaktubu mā yubayyitūn(a), fa a‘riḍ ‘anhum wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

O (filankafow) ko: «(An ka kan ka min kɛ, o ye) ka mɛnni kɛ.» Nka, u bɔra i ka fan fɛ tuma min na (Muhamadu), u dɔw ye fɛɛrɛ dɔw labɛn sufɛ (u ye latigɛli dɔw ta) minw tɛ u tun ye min fɔ ka kɔn. U ye fɛɛrɛ minw sigi o suu la, Ala y’u sɛbɛ, o la, i k’i yɛrɛ mabɔ u la, k’i jigi la Ala kan. Ala be se ka kɛ latangabaga ye.

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا

afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).

O la, yala u tɛ alikurana (kalan) waleɲuman lɔn wa? Ni (alikurana) tun ma bɔ Ala fɛ, siga t’a la, u tun bena koo caaman sɔrɔ a kɔnɔ minw be ɲɔgɔn sɔsɔ.

وَاِذَا جَاۤءَهُمْ اَمْرٌ مِّنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوْا بِهٖ ۗ وَلَوْ رَدُّوْهُ اِلَى الرَّسُوْلِ وَاِلٰٓى اُولِى الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِيْنَ يَسْتَنْۢبِطُوْنَهٗ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطٰنَ اِلَّا قَلِيْلًا

wa iżā jā'ahum amrum minal-amni awil-khaufi ażā‘ū bih(ī), wa lau ruddūhu ilar-rasūli wa ilā ulil-amri minhum la‘alimahul-lażīna yastambiṭūnahū minhum, wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lattaba‘tumusy-syaiṭāna illā qalīlā(n).

Ani, ni kibaro dɔ sera u ma lakana wala siranya koo la, u b’o (yɔrɔnin kelen) jɛnsɛn. (Tiɲɛ na) n’u y’a di Rasul ni Ulil Amri ma u cɛma, siga t’a la, mɔgɔ minw tun b’a fɛ ka tiɲɛ lɔn (tun bena se) k’o lɔn (faaman fɛ) u fɛ (Rasul ni Ulil Amri). Ni Ala ka nɛɛma ni a ka hinu tun tɛ aw ye, aw tun bɛna tugu Sutana kɔ, fɔ mɔgɔ damadɔ (aw cɛma).

فَقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّكُفَّ بَأْسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗوَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَّاَشَدُّ تَنْكِيْلًا

faqātil fī sabīlillāh(i), lā tukallafu illā nafsaka wa ḥarriḍil-mu'minīn(a), ‘asallāhu ay yakuffa ba'sal lażīna kafarū, wallāhu asyaddu ba'saw wa asyaddu tankīlā(n).

O la, i ka kɛlɛ kɛ (Muhamadu) Ala sira kan, doni tɛ i kan, i yɛrɛ kan. Lanabagaw ka hakili wuli (ka kɛlɛ kɛ). Jigiya b’a la ko Ala bena ban (kari) kafiriw ka binkanniw na. Ala (A) ka sebagaya ka bon kosɛbɛ, (A) ka ɲangili ka bon kosɛbɛ.

مَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَّكُنْ لَّهٗ نَصِيْبٌ مِّنْهَا ۚ وَمَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَّكُنْ لَّهٗ كِفْلٌ مِّنْهَا ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقِيْتًا

may yasyfa‘ syafā‘atan ḥasanatay yakul lahū naṣībum minhā, wa may yasyfa‘ syafā‘atan sayyi'atay yakul lahū kiflum minhā, wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqītā(n).

Mɔgɔ o mɔgɔ be dɛmɛ di ni dɛmɛ ɲuman ye, siga t’a la, a bena niyɔrɔ sɔrɔ o la (sara). Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ dɛmɛ don ni dɛmɛ jugu ye, siga t’a ra, o tigi bɛna a ta (jurumu) ta. Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.

وَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوْا بِاَحْسَنَ مِنْهَآ اَوْ رُدُّوْهَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيْبًا

wa iżā ḥuyyītum bitaḥiyyatin fa ḥayyū bi'aḥsana minhā au ruddūhā, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in ḥasībā(n).

Ani n’u y’i bonya ni (foli) bonya ye, o tuma na, i ka bonya segi ni bonya wɛrɛ ye min ka fisa n’o ye, walima i ka segi (bonya, min be bɛn) n’a ye. Tiɲɛ na, Ala be koo bɛɛ jati.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِ ۗ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ حَدِيْثًا ࣖ

allāhu lā ilāha illā huw(a), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), wa man aṣdaqu minallāhi ḥadīṡā(n).

Ala, ala wɛrɛ tɛ yen n’ale tɛ. A bena aw lajɛn tiɲɛn na kiti loon na, siga t’a la min na. Jɔn le ka tiɲɛ fɔ ka tɛmɛ Ala kan?

۞ فَمَا لَكُمْ فِى الْمُنٰفِقِيْنَ فِئَتَيْنِ وَاللّٰهُ اَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوْا ۗ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَهْدُوْا مَنْ اَضَلَّ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

famā lakum fil-munāfiqīna fi'ataini wallāhu arkasahum bimā kasabū, aturīdūna an tahdū man aḍallallāh(u), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

O la, mun na aw (tilanin lo) ka kɛ kulu fila ye (ka ɲɛsin) filankafow ma, hali ni Ala y’u lasegin (kafiri la), u yɛrɛ ka jijaliw kosɔn? Yala aw b’a fɛ ka sira di mɔgɔw ma, Ala ka minw to o ra ka tunu wa? Ala ka mɔgɔ o mɔgɔ to a ra, i tɛna sira sɔrɔ k’a bilasira.

وَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَ كَمَا كَفَرُوْا فَتَكُوْنُوْنَ سَوَاۤءً فَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ اَوْلِيَاۤءَ حَتّٰى يُهَاجِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًاۙ

waddū lau takfurūna kamā kafarū fa takūnūna sawā'an falā tattakhiżū minhum auliyā'a ḥattā yuhājirū fī sabīlillāh(i), fa in tawallau fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu wajattumūhum, wa lā tattakhiżū minhum waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

U b’a fɛ aw ka kɛ kafiriw ye i n’a fɔ u kɛra kafiriw ye cogo min na, janko aw fana ka kɛ kelen ye (n’u ye). Aw kana o si kɛ aw teriw ye fɔ n’u ka yɛlɛma ka taga Ala ka sira kan. Ni o ka o kɔ don o ra, aw ye o mina ka o kɛ jɔn ye, ka o sɔrɔ yɔrɔ o yɔrɔ, aw kana o si kɛ terisɔbɛ ye, walama dɛmɛbaga;

اِلَّا الَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ اِلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ اَوْ جَاۤءُوْكُمْ حَصِرَتْ صُدُوْرُهُمْ اَنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوْا قَوْمَهُمْ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوْكُمْ ۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوْكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ ۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيْلًا

illal lażīna yaṣilūna ilā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun au jā'ūkum ḥaṣirat ṣudūruhum ay yuqātilūkum au yuqātilū qaumahum, wa lau syā'allāhu lasallaṭahum ‘alaikum fa laqātalūkum, fa ini‘tazalūkum falam yuqātilūkum wa alqau ilaikumus-salam(a), famā ja‘alallāhu lakum ‘alaihim sabīlā(n).

fo ni minw be latanga ɲini jamana dɔ fɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ ani o mɔgɔw bɛnkan dɔ kɛra yen (hɛɛrɛ) walima mɔgɔw minw be na aw fɛ ani u dusukunw b’a miiri k’u tɛ sɔn ka kɛlɛ kɛ n’i ye walima k’u ka mɔgɔw kɛlɛ. Ni Ala tun b’a fɛ, a tun bɛna fanga di o ma, ka aw kunbɛn, o ra, o tun bɛna aw kɛlɛ. Nka n’u y’i to yen, u ma kɛlɛ kɛ n’i ye, ka hɛɛrɛ di i ma (u y’u yɛrɛ di), o tuma na, Ala ma sira di i ma (k’u minɛ ani k’u faga).

سَتَجِدُوْنَ اٰخَرِيْنَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّأْمَنُوْكُمْ وَيَأْمَنُوْا قَوْمَهُمْ ۗ كُلَّ مَا رُدُّوْٓا اِلَى الْفِتْنَةِ اُرْكِسُوْا فِيْهَا ۚ فَاِنْ لَّمْ يَعْتَزِلُوْكُمْ وَيُلْقُوْٓا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ ۗ وَاُولٰۤىِٕكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا ࣖ

satajidūna akharīna yurīdūna ay ya'manūkum wa ya'manū qaumahum, kullamā ruddū ilal-fitnati urkisū fīhā, fa illam ya‘tazilūkum wa yulqū ilaikumus-salama wa yakuffū aidiyahum fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum, wa ulā'ikum ja‘alnā lakum ‘alaihim sulṭānam mubīnā(n).

Siniɲɛsigi la, i bena (kuluw) wɛrɛw sɔrɔ, minw b’a fɛ u ka sigi hɛɛrɛ la n’i ye ani hɛɛrɛ la (fana) n’u ka mɔgɔw ye. Tuma o tuma n’u y’u weele ka kɔsegi tɔgɔjugu (shirk) ma, u be ben o la. O la, n’u ma hɛɛrɛ kɛ aw ye, n’u t’a fɛ ka hɛɛrɛ di aw ma, n’u m’u bolow bali (aw ka kɛlɛ kɛ n’aw ye), aw k’u minɛ k’u faga yɔrɔ o yɔrɔ, n’aw y’u sɔrɔ yɔrɔ o yɔrɔ, ani an ye sababu gwɛnin di aw ma (aw ka kɛlɛ kɛ n’u ye, k’u minɛ ani k’u faga).

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Ani, a man kan ko lanabaga ka lanabaga (dɔ wɛrɛ) faga, fɔɔ n’a y’a sɔrɔ a ye jurumu kɛ (bala la). Mɔgɔ o mɔgɔ ye lanabagaw faga sabu a ye jurumu kɛ (o tigi ka) lanabagaw ka jɔɔn bɔ kaso la, ka kunmabɔsara (sara) min dira a (mɔgɔ faganin) somɔgɔw ma, fo n’u (mɔgɔ faganin somɔgɔw) ye sarali bɔ yen. Ni ale (fagabaga) bɔra jama dɔ la min b’i juguya, hali n’a ye lanabaga ye, o tuma na (mɔgɔfagala to) a ka baaraden lanabagaw hɔɔrɔnya. Ni a (fagabaga) bɔra jama (kafiriw) la, bɛnkan (hɛɛrɛ) be min ni olu cɛ, o tuma na, (fagabaga) ka kunmabɔsara sara min dira a ka denbaya (fagalen) ma, k’a ka baaradenw lanabagaw hɔɔrɔnya. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ma (a ka jɔncɛ) sɔrɔ, o tigi ka sunɔgɔ kalo fila tugu-tugunin ɲɔgɔn kɔ, k’a kɛ nimisali ye Ala fɛ. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.

وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا

wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).

Ani mɔgɔ o mɔgɔ ye lanabagaw faga ni ŋaniya ye, o sara bena kɛ jahanama ye, a bena to yen abada. Ala dimina a kɔrɔ, k’a danga, ka ɲangiliba labɛn a ye.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Aw larabagaw! N'aw tagara (kɛlɛ) Ala sira kan, o tuma na, aw k'aw yɛrɛ kɔlɔsi (kunnafoni ɲini) ani mɔgɔ min b'a fɔ aw ye ko "aw tɛ dannabaga ye," (o kɔfɛ aw b'a faga), aw kana a fɔ o tigi ye ko: "I tɛ dannabaga ye," (o kɔfɛ, aw b'a faga), n'a laɲini ye ka duniɲa ka nafolo ɲini, hali ni nafolo caman be Ala fɛ. Aw tun be ten fɔlɔ, o kɔ, Ala y’a ka dugawuw di aw ma, o la, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi. Tiɲɛ na, Ala b’a janto aw ka baara la kosɛbɛ.

لَا يَسْتَوِى الْقٰعِدُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ غَيْرُ اُولِى الضَّرَرِ وَالْمُجٰهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ دَرَجَةً ۗ وَكُلًّا وَّعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۗ وَفَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

lā yastawil-qā‘idūna minal-mu'minīna gairu uliḍ-ḍarari wal-mujāhidūna fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, faḍḍalallāhul-mujāhidīna bi amwālihim wa anfusihim ‘alal-qā‘idīna darajah(tan), wa kullaw wa‘adallāhul-ḥusnā, wa faḍḍalallāhul-mujāhidīna ‘alal-qā‘idīna ajran ‘aẓīmā(n).

Lanabaga min siginin be (min t’a seen don kɛlɛ la) k’a sɔrɔ sababu si tɛ yen (bali) ni mɔgɔ min b’a jija ka jihadi kɛ Ala sira kan n’a ka nafolo n’a ka niin ye, o tɛ kelen ye. Minw be jihadi kɛ n’u ka nafolo n’u niin ye, Ala y’olu lɔyɔrɔ kɔrɔta ka tɛmɛ minw siginin be (u tɛ don kɛlɛ la k’a sɔrɔ u tɛ bali). Ala ye ɲuman (sara) (alijɛnɛ) layidu di o kelen kelen bɛɛ ma, ani minw be jihadi jija, Ala ye ɲumanya kɛ olu ye ka tɛmɛ minw siginin be ni saraba ye,

دَرَجٰتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَّرَحْمَةً ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

darajātim minhu wa magfirataw wa raḥmah(tan), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

(o ye) degere damadɔ ye min ka bon n’a ye, ani yafali ni makari. Ala ye yafali ye, hinɛbaga lo.

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَالُوْا فِيْمَ كُنْتُمْ ۗ قَالُوْا كُنَّا مُسْتَضْعَفِيْنَ فِى الْاَرْضِۗ قَالُوْٓا اَلَمْ تَكُنْ اَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوْا فِيْهَا ۗ فَاُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًاۙ

innal-lażīna tawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim qālū fīma kuntum, qālū kunnā mustaḍ‘afīna fil-arḍ(i), qālū alam takun arḍullāhi wāsi‘atan fa tuhājirū fīhā, fa ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa sā'at maṣīrā(n).

Tiɲɛ na, mɛlɛkɛw ye minw niin bɔsi u yɛrɛ la, olu (mɛlɛkɛw) y’u ɲininga ko: «Aw ka kɛnɛ wa?» U y'a jaabi ko: «Anw le ye mɔgɔ tɔɔrɔninw ye dugukolo kan (Mɛki).» O (mɛlɛkɛw) y’a ɲininga ko: «Yala Ala ka dugukolo ma bon, aw ka se ka taga sigi a kan wa?» O la, o mɔgɔw be jahanama kɔnɔ, ani o (Jahanam) lo ye yɔrɔ jugu ye ka kɔsegi yɔrɔ min na,

اِلَّا الْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ حِيْلَةً وَّلَا يَهْتَدُوْنَ سَبِيْلًاۙ

illal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildāni lā yastaṭī‘ūna ḥīlataw wa lā yahtadūna sabīlā(n).

fɔɔ minw tɔɔrɔnin lo, cɛɛw walima musow ani denmisɛnw minw tɛ se ka foyi kɛ ani u tɛ sira lɔn (ka taga sigi jamana wɛrɛ la), .

فَاُولٰۤىِٕكَ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّعْفُوَ عَنْهُمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَفُوًّا غَفُوْرًا

fa ulā'ika ‘asallāhu ay ya‘fuwa ‘anhum, wa kānallāhu ‘afuwwan gafūrā(n).

o kɔ, o, jigi b’a kan ko Ala bɛna yafa o ma. Ala ye yafali ye, yafaliba lo.

۞ وَمَنْ يُّهَاجِرْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِى الْاَرْضِ مُرٰغَمًا كَثِيْرًا وَّسَعَةً ۗوَمَنْ يَّخْرُجْ مِنْۢ بَيْتِهٖ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهٗ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wa may yuhājir fī sabīlillāhi yajid fil-arḍi murāgaman kaṡīraw wa sa‘ah(tan), wa may yakhruj mim baitihī muhājiran ilallāhi wa rasūlihī ṡumma yudrik-hul-mautu faqad waqa‘a ajruhū ‘alallāh(i), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

Ni mɔgɔ o mɔgɔ mana taga sigi Ala sira kan, siga t’a la, o tigi bena sigiyɔrɔba sɔrɔ dugukolo nin kan, ani (balofɛn) caaman. Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɔra a ka bon kɔnɔ ni ŋaniya ye ka taga sigi Ala n’a ka ciden kosɔn, o tuma na, saya y’a sɔrɔ (sanni a ka se a ka tagayɔrɔ la), o tuma na, tiɲɛ na, a ka sara siginin lo Ala fɛ. Ala ye yafalikɛla ye, hinɛbaga ye.

وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَقْصُرُوْا مِنَ الصَّلٰوةِ ۖ اِنْ خِفْتُمْ اَنْ يَّفْتِنَكُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ اِنَّ الْكٰفِرِيْنَ كَانُوْا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِيْنًا

wa iżā ḍarabtum fil-arḍi fa laisa ‘alaikum junāḥun an taqṣurū minaṣ-ṣalāh(ti), in khiftum ay yaftinakumul-lażīna kafarū, innal-kāfirīna kānū lakum ‘aduwwam mubīnā(n).

Ani n’i be tagama dugukolo kan, jurumun tɛ i ye ka qasar seliw kɛ, n’i be siranna kafiriw ka ben i kan. Tiɲɛ na, kafiriw ye aw juguw yɛrɛ yɛrɛ ye.

وَاِذَا كُنْتَ فِيْهِمْ فَاَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلٰوةَ فَلْتَقُمْ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوْٓا اَسْلِحَتَهُمْ ۗ فَاِذَا سَجَدُوْا فَلْيَكُوْنُوْا مِنْ وَّرَاۤىِٕكُمْۖ وَلْتَأْتِ طَاۤىِٕفَةٌ اُخْرٰى لَمْ يُصَلُّوْا فَلْيُصَلُّوْا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوْا حِذْرَهُمْ وَاَسْلِحَتَهُمْ ۚ وَدَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ تَغْفُلُوْنَ عَنْ اَسْلِحَتِكُمْ وَاَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيْلُوْنَ عَلَيْكُمْ مَّيْلَةً وَّاحِدَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ كَانَ بِكُمْ اَذًى مِّنْ مَّطَرٍ اَوْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَنْ تَضَعُوْٓا اَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوْا حِذْرَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

wa iżā kunta fīhim fa aqamta lahumuṣ-ṣalāta faltaqum ṭā'ifatum minhum ma‘aka walya'khużū asliḥatahum, fa iżā sajadū falyakūnū miw warā'ikum, walta'ti ṭā'ifatun ukhrā lam yuṣallū falyuṣallū ma‘aka walya'khużū ḥiżrahum wa asliḥatahum, waddal-lażīna kafarū lau tagfulūna ‘an asliḥatakum wa amti‘atikum, fa yamīlūna ‘alaikum mailataw wāḥidah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum in kāna bikum ażam mim maṭarin au kuntum marḍā an taḍa‘ū asliḥatakum wa khużū ḥiżrakum, innallāha a‘adda lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

Ni ele (Muhamadu) b’u cɛma (i teriw) ani i b’a fɛ ka delili kɛ n’u ye, o tuma na, u ka jɛnkulu dɔ ka lɔ (delili kɛ) n’i ye ani k’u ka marifaw ta, o kɔ, n’u (minw be delili kɛ n’i ye) ka sujudu kɛ (u ye rak’a kelen dafa), o tuma na, u ka bɔ i kɔfɛ (ka juguw ɲɛɛ sin delili ma) ani u ka to ka juguw ɲɛɛ sin delili ma. o ye o yɛrɛ labɛn. u tun be kɔrɔsili kɛ ani u tun b’u ka marifaw don u ka bɔrɔw kɔnɔ. Kafiriw tun b’a fɛ aw k’aw janto aw ka kɛlɛkɛminanw n’aw ka bololafɛnw na, o la, u y’aw kɛlɛ yɔrɔnin kelen. Ani, a ka ɲi i k’i ka kɛlɛkɛminanw bila duguma, n’i be gwɛlɛya la sanji kosɔn wala bana kosɔn, ani i k’i yɛrɛ labɛn. Tiɲɛ na, Ala ye maloya ɲangili labɛn kafiriw ye.

فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِكُمْ ۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ ۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا

fa iżā qaḍaitumuṣ-ṣalāta fażkurullāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbikum, fa iżaṭma'nantum fa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), innaṣ-ṣalāta kānat ‘alal-mu'minīna kitābam mauqūtā(n).

Ka fara o kan, n’i ye (i ka) seli ban, i hakili to Ala la n’i lɔnin be, n’i siginin lo ani n’i lanin lo. O kɔ, n’i y’a ye ko i latanganin lo, o kɔ, i ka delili kɛ (i n’a fɔ i ka teli ka min kɛ). Tiɲɛn na, delili ye wajibi ye min latigɛra wagati dɔ la limaniyabagaw fɛ.

وَلَا تَهِنُوْا فِى ابْتِغَاۤءِ الْقَوْمِ ۗ اِنْ تَكُوْنُوْا تَأْلَمُوْنَ فَاِنَّهُمْ يَأْلَمُوْنَ كَمَا تَأْلَمُوْنَ ۚوَتَرْجُوْنَ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا يَرْجُوْنَ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا ࣖ

wa lā tahinū fibtigā'il-qaum(i), in takūnū ta'lamūna fa innahum ya'lamūna kamā ta'lamūn(a), wa tarjūna minallāhi mā lā yarjūn(a), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Aw kana aw dusu tiɲɛ ka tugu u kɔ (aw juguw). N’i ​​ye tɔɔrɔ sɔrɔ, o tuma na, i k’a lɔn ko olu fana be tɔɔrɔ sɔrɔ (o fana), i n’a fɔ ele, k’a sɔrɔ i be se ka min makɔnɔ Ala fɛ, u tɛ se ka min makɔnɔ. Ala ye ko bɛɛ lɔnbaga ye, ko bɛɛ lɔnbaga lo.