Q.S ዮሴፍ (يُوسُف) - 111 የጥቅሶች ብዛት

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

አሊፍ ላም ራ። እነዚህ የመጽሐፉ (አል ቁርዓን) ግልጽ አንቀጾች ናቸው።

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

እኛ (ቁርኣኑን) ታውቁ ዘንድ ዐረብኛ ቁርኣን አድርገን በእርግጥ አወረድነው።

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

ይህንን ቁርኣን በማውረዳችን (ሙሐመድን) በጣም ጥሩውን ታሪክ ነግረንሃል፤ በእርግጥም ከዚያ በፊት ከማያውቁት ሰዎች አንዱ ነበርክ።

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

ዩሱፍ ለአባቱ «አባቴ ሆይ! እኔ አስራ አንድ ከዋክብትን፣ ፀሐይንና ጨረቃን (ሕልሜን) አየሁ፤ ሁሉንም ለእኔ ሲሰግዱ አየኋቸው» ባለ ጊዜ (አስታውስ)።

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

አባቱም «ልጄ ሆይ! ሕልምህን ለወንድሞችህ አትንገር፤ ሊያጠፉህ ያሴራሉና። ሰይጣን ለሰዎች ግልጽ ጠላት ነው» አለው።

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

ስለዚህ አላህ (ነቢይ) መረጠህ፣ የሕልሞችንም ፍቺ አስተምሮሃል፣ ከዚህ በፊት በሁለቱ አባቶችህ (በኢብራሂምና በኢስሐቅ) ላይ ጸጋውን እንዳሟላ ሁሉ፣ በአንተና በያዕቆብ ቤተሰቦችም ላይ (ጸጋውን) ሞላ። ጌታህ በእርግጥ ዐዋቂ ጥበበኛ ነው።

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

በእርግጥም በዩሱፍና በወንድሞቹ ታሪክ ውስጥ ለሚጠይቁ ሰዎች የአላህን ኃይል የሚያሳዩ ምልክቶች አሉ።

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

«እኛ አንድ (ጠንካራ) ቡድን ብንሆንም ዩሱፍና ወንድሙ (ቡኒያሚን) ከእኛ ይልቅ በአባታቸው ይወደዱ ነበር። በእርግጥም አባታችን በጣም ስህተት ውስጥ ነበር።» ሲሉ።

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

የአባትህ ትኩረት ወደ አንተ እንዲወርድ ዩሱፍን ግደለው ወይም ወደ ሌላ ቦታ ጣለው፤ ከዚያ በኋላም ጥሩ ሰው ትሆናለህ።

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

ከመካከላቸው አንዱ “ዩሱፍን አትግደሉት፤ ከፈለግክ አንዳንድ ተጓዦች እንዲያነሱት ከጉድጓዱ ግርጌ ጣሉት” አለ።

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

«አባታችን ሆይ! ሁላችንም ለሱ መልካም ነገርን ስንፈልግ ስለ ዩሱፍ ለምን አታምነንም» አሉ።

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

ነገ ጠዋት ከእኛ ጋር ይሂድ፤ እንዲዝናናና እንዲዝናና፣ እኛም በእርግጥ እንንከባከበዋለን።

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

እርሱም (ያዕቆብ) “በእርግጥ ከእሱ (ከዮሴፍ) ጋር መሄድህ ለእኔ በጣም ያሳዝነኛል፤ እናንተም ቸልተኞች ሆናችሁ በተኩላዎች እንዳይበላ እፈራለሁ” አለ።

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

በእርግጥም “እኛ (ጠንካራው) ቡድን ብንሆንም በተኩላ ቢበላው በእርግጥ ኪሳራ የሚደርስብን እኛ ነን” አሉ።

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

ወስደውም በጉድጓዱ ግርጌ ላይ ሊያስቀምጡት በተስማሙ ጊዜ «ይህንን ሥራ እነሱ የማያውቁ ሲሆኑ በእርግጥ ትነግራቸዋለህ» ብለን ገለጽንለት።

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

ከዚያም ማታ ላይ እያለቀሱ ወደ አባታቸው መጡ።

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

«አባታችን ሆይ! በእርግጥም ሩጫ ጀመርን፤ ዩሱፍንም ከንብረታችን አጠገብ ተውነው፤ ከዚያም በተኩላዎች ተበላ፤ እውነቱንም ብንናገርም አታምነንም።» አሉ።

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

ቀሚሱንም (በሐሰተኛ ደም የተነከረ) ይዘው መጡ። (ያዕቆብ) «በእርግጥ በጉዳዮችህ ውስጥ ያለውን መጥፎ ነገር መልካም እንደሆነ የምታየው አንተ ብቻ ነህ፤ ስለዚህ ለእኔ ትዕግስት ብቻ ነው የሚሻለው። በገለጽከው ነገር ላይ ከአላህ ብቻ እርዳታ ጠይቅ» አለ።

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

የተጓዦች ቡድን መጥተው ውሃ የሚቀዳ ሰው ላኩ። ከዚያም ባልዲውን ዝቅ አደረገው። «ኦህ፣ እንዴት ደስ ይላል፣ እነሆ አንድ ወጣት!» አለ። ከዚያም እንደ ሸቀጥ ደበቁት። አላህም የሚያደርጉትን ሁሉ ያውቃል።

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

እናም (ዮሴፍን) በዝቅተኛ ዋጋ፣ ማለትም በጥቂት ዲርሃሞች ብቻ ሸጡት፣ ምክንያቱም በእሱ ላይ ፍላጎት ስላልነበራቸው።

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

የገዛው ግብፃዊም ለሚስቱ «ለእርሱ መልካም ቦታ (እና አገልግሎት) ስጡት፤ ምናልባት ሊጠቅመን ወይም ልጅ ልንይዘው ይችል ይሆናል» አላት። እንደዚሁም ለዮሴፍ በምድር (በግብፅ) ጥሩ ቦታ ሰጠነው፤ የሕልሞችንም ፍቺ ልናስተምረው ፈቀድን። አላህም በነገሩ ላይ ቻይ ነው፤ ግን አብዛኛዎቹ ሰዎች አያውቁም።

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

እድሜው ሲደርስም ኃይልንና እውቀትን ሰጠነው። እንደዚሁም በጎ ሠሪዎችን እንመነዳለን።

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

በቤቱ ውስጥ የምትኖርበት ሴትም አባበለችው። በሮቹንም ዘጋና «ወደ እኔ ቅረቡ» አለ። ዩሱፍ «በአላህ እጠበቃለሁ፤ ጌታዬ መልካም አድርጎልኛልና።» አለ። በእርግጥም በዳዩ እድለኛ አይሆንም።

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

ሴቲቱም በእርግጥ ፈለገችው (ዩሱፍን)። ዩሱፍም ከጌታው ምልክትን ባያይ ኖሮ ተመኘው። እንደዚሁም ክፉውንና ርኩሰቱን ከእርሱ መለስንለት። እርሱ (ዩሱፍ) ከተመረጡት ባሮቻችን ውስጥ ነው።

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

ሁለቱም ወደ በሩ ሮጡ፤ ሴትየዋም የ(ዩሱፍ) ቀሚስ ከኋላ ጎተተች፤ ቀሚሱ እስኪቀደድ ድረስ፤ ሁለቱም ባሏን በበሩ አገኙት። (ሴቲቱም)፡- «በሚስትህ ላይ ክፉን የሚያስብ ሰው ምንዳው ምንድን ነው? ከታሰረ ወይም ከአሳማሚ ስቃይ በስተቀር» አለች።

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

እሱ (ዩሱፍ) “እሷ እኔን ያታለለችኝና ያታለለችኝ እሷ ነች” አለ። ከሴትየዋ ቤተሰብ የመጣ አንድ ምስክር “ቀሚሷ ከፊት ለፊት ከተቀደደች ሴትየዋ እውነቱን ትናገራለች፣ እሱም (ዩሱፍ) ከውሸታሞቹ አንዱ ነው።” ሲል መሰከረ።

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

ቀሚሱም ከኋላ ከተቀደደ፣ ውሸታሟ ሴትዮዋ ናት፤ እርሱም (ዩሱፍ) ከእውነተኞቹ ነው።

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

ስለዚህ (የሴቲቱ ባል) የ(ዩሱፍ) ቀሚስ ከኋላ እንደተቀደደ ባየ ጊዜ፣ "በእርግጥ ይህ ብልሃትህ ነው። ብልሃትህ በእውነት ታላቅ ነው" አለ።

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

ዮሴፍ ሆይ! "ይህንን እርሳ፤ (ሚስቴ) ለኃጢአትህ ምሕረትን ለምኝ፤ አንተ ከበደለኞች ሕዝቦች አንዱ ነህና።"

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

የከተማው ሴቶችም "የአል-አዚዝ ሚስት ባሪያዋን እንድታስባትና እንድታታልል ታባብላታለች፤ ባሪያዋም በፍቅር እንድትሰክር ያደርጋታል። እኛ በግልጽ ስህተት ውስጥ እንዳለች እናያታለን።"

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

ሴትየዋም ስድባቸውን ስትሰማ ሴቶቹን ጋበዘቻቸውና መቀመጫ አዘጋጀችላቸው፤ እያንዳንዳቸውም ቢላዋ ሰጡ (ምግቡን ለመቁረጥ)፤ ከዚያም (ለዩሱፍ) “ውጣ (ራስህን አሳይ)” አለችው። ሴቶቹም ባዩት ጊዜ (በውበቱ) ተገረሙ፤ ሳያውቁም እጆቻቸውን ቆሰሉ። “እጅግ ፍጹም አላህ ይህ ሰው አይደለም። ይህ በእውነት የተከበረ መልአክ ነው” እያሉ ነበር።

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

እሷ (የአል-አዚዝ ሚስት) “ይህ ሰው (ስለተሳበኝ) እንድትነቅፈኝ ያደረገህ ሰው ነው፣ እና በእርግጥም እሱን እንዲያሸንፈው ፈትኜው ነበር ግን እምቢ አለ። ያዘዝኩትን ካላደረገ በእርግጥ ይታሰራል፣ እናም የተናቀ ሰው ይሆናል።” አለች።

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

ዩሱፍም "ጌታዬ ሆይ! ግብዣቸውን ከመፈጸም ይልቅ እስር ቤትን እመርጣለሁ። ከማጭበርበር ባትጠብቀኝ ኖሮ (ምኞታቸውን መፈጸም) እፈልግ ነበር እና በእርግጥ ከሞኞች ሰዎች አንዱ እሆን ነበር" አለ።

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

ስለዚህ እግዚአብሔር የዮሴፍን ጸሎት ተቀበለ፤ ዮሴፍንም ከተንኮል አዳነው። እርሱ ሁሉን ሰሚና ሁሉን አዋቂ ነው።

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

ከዚያም የዮሴፍን ምልክቶች (የዩሱፍን እውነትነት) ካዩ በኋላ ለተወሰነ ጊዜ እንዲያስሩት አሰቡ።

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

ከእርሱም ጋር ሁለት ወጣቶች ወደ እስር ቤት ገቡ። አንደኛው "ወይን እየጨመቅኩ እንደሆነ በእርግጥ አልሜ ነበር" አለ፤ ሌላኛው ደግሞ "በራሴ ላይ ዳቦ ተሸክሜ ነበር፣ አንዳንዶቹ ወፎች ይበላሉ" አለ። ተኪልን ስጠን። በእርግጥም ከበጎ ከሚሠሩት መካከል እንደሆንክ አድርገን እንቆጥረሃለን።

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

እሱ (ዩሱፍ) እንዲህ አለ፡- "ለሁለታችሁም የሚሰጣችሁ ምግብ ሁሉ፣ (ምግቡ) ከመድረሱ በፊት፣ ተኪልን ማስረዳት ችያለሁ። ይህ እግዚአብሔር ካስተማረኝ ነገር ውስጥ አንዱ ነው። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ በአላህ የማያምኑትን፣ እንዲያውም በመጨረሻው ዓለም የማያምኑትን ሃይማኖት ትቻለሁ።"

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

እኔም የአባቶቼን የአብርሃምን፣ የኢስሐቅንና የያዕቆብን ሃይማኖት እከተላለሁ። ለእኛ (ነቢያት) ከአላህ ጋር ምንም ነገር ማጋራታችን ተገቢ አይደለም። ለእኛም ለሰዎችም (ሁሉም) ከአላህ ችሮታ የተገኘ ነው፤ ነገር ግን አብዛኛዎቹ ሰዎች አያመሰግኑም።

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

ሁለት የእስር ቤት እስረኞች ሆይ! የትኛው ጥሩ ነው፣ የተለያዩ አማልክት ወይስ ሁሉን ቻይ የሆነው አምላክ?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

ከእርሱ ሌላ የምትግገዙት እናንተና አባቶቻችሁ የፈለሰፋችኋቸውን ስሞች ብቻ ነው። አላህ በእነርሱ ላይ ምንም ማስረጃ አላወረደም። ፍርዱ የአላህ ብቻ ነው። እርሱን እንጂ ሌላን እንዳትገዙ አዟል። ይህ ትክክለኛው ሃይማኖት ነው፤ ግን አብዛኛዎቹ ሰዎች አያውቁም።

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

ሁለት የእስር ቤቱ እስረኞች ሆይ፣ "ከእናንተ አንዱ ለጌታው አልኮል የማቅረብ ኃላፊነት አለበት። ሌላኛው ደግሞ ይሰቀላል፣ ወፎችም የጭንቅላቱን ክፍል ይበላሉ። የጠየቅከኝ ጉዳይ መልስ አግኝቷል።"

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

እርሱም (ዩሱፍ) በሁለቱ መካከል ደህንነቱ የተጠበቀ እንደሚሆን ለሚያውቀው ሰው "ሁኔታዬን ለጌታህ ግለጽልኝ" አለው። ስለዚህ ሰይጣን (የዩሱፍን ሁኔታ) ለጌታው ማስረዳት እንዲረሳ አደረገው። በዚህም ምክንያት (ዩሱፍ) ለብዙ ዓመታት በእስር ቤት ቆየ።

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

ንጉሡም (ለሕዝቦቹ መሪዎች) "በእርግጥ ሰባት ወፍራም ላሞች በሰባት ቀጭን ላሞች ሲበሉ አየሁ፤ ሰባት አረንጓዴ (የስንዴ) ግንዶችና ሌሎቹ (ሰባት) ደረቅ። እናንተ ታዋቂ ሰዎች! ሕልሞችን መተርጎም ከቻላችሁ የሕልሜን ትርጓሜ ግለጹልኝ።"

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

እነሱም “(እነዚህ) ባዶ ሕልሞች ናቸው፤ እኛም ልንተረጉማቸው አንችልም” ብለው መለሱ።

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

በሁለቱ መካከል የተረፈው ሰው (ዩሱፍን) ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ያስታውሰው "ሕልምን በመተርጎም ጎበዝ የሆነ ሰው እነግርሃለሁ፤ ስለዚህ ወደ እሱ ላክኝ" አለው።

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

«ዩሱፍ፣ አንተ በጣም ታማኝ ሰው! ሰባቱ ቀጫጭን (ሴት ላሞች)፣ ሰባት አረንጓዴ (የስንዴ) ግንድ እና ሌሎች ደረቅ (ሰባት ግንድ) የበሏቸውን ሰባት ወፍራም ላሞች (የሕልሙን ትርጓሜ) አስረዳን፤ ስለዚህ ወደ እነዚያ ሰዎች መመለስ እችላለሁ፤ እነሱም ያውቁ ዘንድ።»

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

እርሱም (ዮሴፍ) “እንደተለመደው ሰባት ዓመታት በተከታታይ ታመርታላችሁ፤ ከዚያም የምታጭዱትን ሁሉ የምትበሉትን ጥቂት ሲቀር በገለባው ላይ ትተዋላችሁ።” አላቸው።

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

ከዚያም በኋላ ሰባት (7) የከባድ ችግር ዓመታት ይመጣሉ፤ ያጠራቀማችሁትን (ገንዘብ) ይበላሉ። ካጠራቀማችሁት (ገንዘብ) ትንሽ ሲቀር።

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

ከዚያ በኋላ ሰዎች (በቂ መጠን) ዝናብ የሚዘንቡበትና (ወይን የሚጨምቁበት) ዓመት ይመጣል።

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

ንጉሡም “ወደ እኔ አምጡት” አለ። መልእክተኛውም ወደ እሱ በመጣ ጊዜ (ዩሱፍ) “ወደ ጌታህ ተመለስና እጆቹን የጎዱትን ሴቶች ምን እንደደረሰባቸው ጠይቀው። ጌታዬ ተንኮላቸውን ያውቃል” አለው።

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

እርሱም (ንጉሡ) (ሴቶቹን) “ዩሱፍን ለእርሱ እንዲገዛ ባባበላችሁት ጊዜ እንዴት ነበራችሁ?” አላቸው። እነሱም “አላህ ፍጹም ነው፣ ስለ እሱ ምንም መጥፎ ነገር አናውቅም ነበር” አሉ። የአል-አዚዝ ሚስት “አሁን እውነቱ ግልጽ ነው፣ እኔ ፈትኜው አሳሳትኩት፣ በእርግጥም ከእውነተኞቹ አንዱ ነበር” አለች።

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(ዩሱፍ እንዲህ ብሏል)፡- “ይህም እሱ (አል-አዚዝ) እሱ ቤት በሌለበት ጊዜ እኔ በእርግጥ እንዳልከዳሁት እና አላህም የከዳተኞችን ማታለል እንደማይደግፍ እንዲያውቅ ነው።

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

እኔ ራሴን ከስህተቶች ነፃ እንደሆንኩ አላውጅም፤ ምክንያቱም በእርግጥ ምኞቴ ጌታዬ የመረጠውን (ምኞቱን) ካልሆነ በስተቀር ሁልጊዜ ወደ ክፋት ይመራል። ጌታዬ በእርግጥ መሐሪና አዛኝ ነው።

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

ንጉሡም «እርሱን (ዩሱፍን) ወደ እኔ አምጡት፤ እኔም (ንጉሡ) የቅርብ ሰው አድርጌ እመርጠዋለሁ» አለ። ንጉሡም (ንጉሡ) ከእርሱ ጋር ሲነጋገር «በእርግጥ ዛሬ አንተ (ከዚህ) በኛ ክበብ ውስጥ ከፍተኛ ሥልጣን ያለህና የታመነ ሰው ሆነሃል» አለው።

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

እርሱም (ዮሴፍ) «እኔ በእርግጥ አዋቂና ብልህ ሰው ነኝና የምድሪቱን (የግብፅን) ገንዘብ ያዥ አድርገኝ» አለ።

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

እንደዚሁም ለዩሱፍ በዚህች ምድር (ግብፅ) በፈለገው ቦታ እንዲኖር ቦታ ሰጠነው። የምንሻውን ሰው እንለምናለን፤ መልካም ሠሪዎችንም ዋጋ አናባክንም።

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

በእርግጥም የኋለኛው ሕይወት ምንዳ ለእነዚያ ላመኑትና ሁልጊዜም ለታመኑት የተሻለ ነው።

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

የዮሴፍም ወንድሞች (ወደ ግብፅ) መጡ፤ ወደ ስፍራውም ገቡ። እርሱም (ዩሱፍ) አላወቁትም፤ (ከእንግዲህ ወዲያ) አወቃቸው።

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

(ዮሴፍ) ምግብ ባዘጋጀላቸው ጊዜም “ከእናንተ (ከብንያም) ጋር የአንድ አባት የሆነውን ወንድማችሁን አምጡልኝ፤ እኔ መስፈሪያውን ሙሉ እንደምሰጥና ከአስተናጋጆችም ሁሉ በላጭ እንደሆንኩ አታውቅምን?” አላቸው።

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

ስለዚህ ካላመጣኸው ከእኔ ምንም (እህል) አታገኝም እና ወደ እኔ አትቀርብም።

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

«አባቱን (እሱን እንዲወስደው) እናሳምነዋለን፤ እኛም በእርግጥ እናደርገዋለን» አሉ።

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

እርሱም (ዩሱፍ) ለአገልጋዮቹ “ወደ ቤተሰቦቻቸው ሲመለሱ እንደገና እንደሚመለሱ ያውቁ ዘንድ (የምንዛሪ ዕቃዎቻቸውን) በከረጢቶቻቸው ውስጥ ያስገቡ” አላቸው።

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

ወደ አባታቸው (ያዕቆብ) በተመለሱ ጊዜም "አባታችን ሆይ! ከእንግዲህ (እህል) አናገኝም (ወንድማችንን ይዘን ካልሄድን በስተቀር)፤ ስለዚህ ወንድማችን ከእኛ ጋር ይሂድ፤ እኛም በእርግጥ እንጠብቀዋለን" አሉት።

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

(ያዕቆብ) «ከዚህ በፊት ወንድሙን (ዩሱፍን) እንደሰጠሁት ሁሉ እንዴት እሱን (ቡኒያሚንን) ለአንተ አደራ እሰጣለሁ?» አለ። ስለዚህ አላህ ከሁሉ የተሻለው ጠባቂ ነው፤ እርሱም ከአዛኞች ሁሉ እጅግ አዛኝ ነው።

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

እቃቸውንም ሲከፍቱ እቃዎቻቸው (ልውውጣቸው) ወደ እነርሱ ተመልሷል አሉ። «አባታችን ሆይ! ከዚህ በላይ ምን እንፈልጋለን? እነዚህ ንብረቶቻችን ወደ እኛ ተመልሰዋል፣ ቤተሰባችንንም መመገብ እንችላለን፣ ዘመዶቻችንንም እንንከባከባለን፣ እንደ ግመል ጭነትም የሚከብድ ተጨማሪ እህል እናገኛለን። ይህ (ለግብፅ ንጉሥ) ቀላል ነገር ነው።» አሉ።

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

(ያዕቆብ) «ካልከበባችሁ በስተቀር ወደ እኔ እንደምታመጡት በአላህ እስክትምሉልኝ ድረስ ከእናንተ ጋር አልልከውም» አላቸው። (ያዕቆብ) ሲምሉ «አላህ በምንለው ነገር ላይ ምስክር ነው» አለ።

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

እርሱም (ያዕቆብ) እንዲህ አለ፡- "ልጆቼ ሆይ! ከአንድ በር አትግቡ፤ ከተለያዩ በሮችም ግቡ፤ ነገር ግን ከአላህ (ዕጣ ፈንታ) ምንም ልከላከልላችሁ አልችልም። ውሳኔው ለአላህ ብቻ ነው። በእርሱ እተማመናለሁ፤ በእርሱም የሚታመኑትን አደረግሁ።"

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

በአባታቸውም ትእዛዝ በገቡ ጊዜ (መግባታቸው) የአላህን ትዕዛዝ መቃወም አልቻለም፤ (ግን) በያዕቆብ ላይ የወሰነው ፍላጎት ብቻ ነበር። በእርግጥም እውቀት ነበረው፤ እኛ ስለምናስተምረው ነው። ግን አብዛኛዎቹ ሰዎች አያውቁም።

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

ወደ ዩሱፍም በገቡ ጊዜ ወንድሙን (ቡኒያሚንን) በቦታው አኖረው፤ ዩሱፍም (ዩሱፍ) «እኔ ወንድምህ ነኝ፤ በሠሩት ነገር አትዘን» አለው።

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

ምግብም ካዘጋጀላቸው በኋላ (ዩሱፍ) ጽዋውን በወንድሙ ከረጢት ውስጥ አስገባ። ከዚያም አንድ ሰው "እናንተ ካራቫን! በእርግጥ ሌቦች ናችሁ" ብሎ ጮኸ።

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

እየከሷቸው (እነሱን የሚከሱትን) እያዩ “ምን አጣህ?” ሲሉ ጠየቋቸው።

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

«የንጉሡን ጽዋ አጥተናል፤ መመለስ የሚችል ሁሉ (እንደ ግመል የከበደ ምግብ) ያገኛል፤ እኔም ዋስትና እሰጣለሁ» ብለው መለሱ።

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

እነሱም (የዩሱፍ ወንድሞች) "በአላህ እምላለሁ፣ በዚህች ምድር ላይ ጥፋት ለማድረስ እንዳልመጣን እና ሌቦች እንዳልሆንን በእርግጥ ታውቃላችሁ" ብለው መለሱ።

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

«ግን ብትዋሽ ቅጣቱ ምንድን ነው?» አሉት።

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

«ቅጣቱ የጠፋውን ዕቃ በከረጢቱ ውስጥ የሚያገኘው ሰው ነው፤ ስለዚህ ቅጣቱን ይቀበላል። በዚህ መንገድ በደለኞችን እንቀጣለን።» ብለው መለሱ።

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

ከዚያም ከወንድሙ ከረጢት በፊት ከረጢቶቻቸውን መፈተሽ ጀመረ፤ ከዚያም የንጉሡን ጽዋ ከወንድሙ ከረጢት ውስጥ አወጣ። እንደዚሁም ለዩሱፍ አዘጋጀነው። አላህ ካልሻ በስተቀር በንጉሡ ሕግ ወንድሙን ሊቀጣው አልቻለም። የምንሻውን ሰው በደረጃ ከፍ እናደርጋለን፤ ከዕውቀትም በላይ የበለጠ አዋቂ አለ።

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

«ቢሰርቅ ኖሮ ከዚያ በፊት ወንድሙም ሰርቋል» አሉ። ዩሱፍም በልቡ ውስጥ ደበቀና አላሳያቸውም። በልቡም «አቋማችሁ በእርግጥ የከፋ ነው። አላህም የምትገልጹትን ያውቃል» አለ።

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

«አል-አዚዝ ሆይ! እሱ አዛውንት አባት አለው፤ ስለዚህ በምትኩ ከእኛ አንዱን ውሰድ፤ በእርግጥ አንተ ከበጎ አድራጊዎች እንደሆንክ እናያለን።» አሉ።

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

እሱ (ዩሱፍ) እንዲህ አለ፡- "ንብረታችንን ያገኘነውን ሰው ካልሆነ በስተቀር (ማንንም ከማሰር) አላህን እንዲጠብቀን እለምነዋለሁ። ይህን ካደረግን በደለኞች መሆናችንን ያሳያል።"

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

ስለዚህ (የዩሱፍ ውሳኔ) ተስፋ በቆረጡ ጊዜ፣ እርስ በእርሳቸው በሹክሹክታ ወደ ግል ውይይት ተመለሱ። ከመካከላቸው ትልቁ «አባታችሁ በአላህ ስም ቃል ኪዳን እንደወሰደባችሁና ከዚያ በፊት ዩሱፍን ችላ ብላችሁ እንደነበር አታውቁምን? ስለዚህ አባቴ እስኪፈቅድልኝ ድረስ (ለመመለስ) ወይም አላህ እስኪወስንልኝ ድረስ ከዚህች ምድር (ግብፅ) አልወጣም። እርሱም ከዳኞች ሁሉ በላጭ ነው።» አለ።

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

ወደ አባታችሁ ተመልሳችሁ "አባታችን ሆይ! በእርግጥ ልጅህ ሰርቋል፤ የምናውቀውን ብቻ ነው ያየነው፤ ከኋላው ያለውንም አናውቅም።" በሉት።

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

እኛም ያለንበትን ምድር (የነዋሪዎቹን) እና ከእኛ ጋር የመጣውን ተጓዦች ጠይቁ። እኛም ትክክለኛዎቹ ሰዎች ነን።

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

እሱም (ያዕቆብ) "እንደ እውነቱ ከሆነ፣ ጥሩ (መጥፎ) ነገሮችን የምታይ አንተ ብቻ ነህ። ስለዚህ (ትዕግስቴ) ጥሩ ትዕግስት ነው። አላህ ሁሉንም ወደ እኔ እንደሚያመጣ ተስፋ አደርጋለሁ። በእርግጥም እርሱ ሁሉን አዋቂና ጥበበኛ ነው።"

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

እርሱም (ያዕቆብ) ከእነርሱ (ከልጆቹ) ዘወር ብሎ "ለዮሴፍ ያለኝ ሀዘን!" አለ። ዓይኖቹም በሐዘን ነጡ። ቁጣውን (በልጆቹ ላይ) በመቆጣጠር ዝም አለ።

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

«በአላህ እምላለሁ፣ ከባድ ሕመም እስካልደረሰብህ ወይም ከሚጠፉት መካከል እስክትሆን ድረስ ዩሱፍን ማስታወስህን አታቆምም» አሉ።

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

እርሱም (ያዕቆብ) «ጭንቀቴንና ሀዘኔን የማቀርበው ወደ አላህ ብቻ ነው፤ እናንተም የማታውቁትን ከአላህ አውቃለሁ» አለ።

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

ልጆቼ ሆይ! ሂዱና ስለ ዩሱፍና ስለ ወንድሞቹ (ዜና) ፈልጉ፤ ከአላህም እዝነት ተስፋ አትቁረጡ። በእርግጥም ከአላህ እዝነት ተስፋ የቆረጡት እነዚያ የካዱት ብቻ ናቸው።

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

ስለዚህ ወደ ዩሱፍ (ቦታ) በገቡ ጊዜ "አል-አዚዝ ሆይ! እኛና ቤተሰባችን በችግር ተሠቃይተናል፤ ከንቱ ነገሮችንም ይዘን መጥተናል፤ ስለዚህ ኮታችንን (እህል) ሙላና ምጽዋትን ስጠን። አላህ በእርግጥም ምጽዋት የሚሰጡትን ይከፍላል።" አሉ።

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

እርሱም (ዮሴፍ) “የድርጊታችሁን ውጤት ስላላስተዋላችሁ በዮሴፍና በወንድሙ ላይ ያደረጋችሁትን ታውቃላችሁን?” አላቸው።

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

«በእርግጥ አንተ ዩሱፍ ነህን?» አሉት። (ዩሱፍ) «እኔ ዩሱፍ ነኝ፤ ይህ ወንድሜ ነው። አላህ ጸጋውን ሰጥቶናል። በእርግጥ ታዛዥና ታጋሽ የሆነ ሰው አላህ መልካም ሰሪዎችን ምንዳ አያባክንም።» አለ።

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

«በአላህ እንምላለን፤ አላህ በእርግጥ ከእኛ ላይ መረጠህ፤ እኛም በእርግጥ ጥፋተኞች ነን» አሉ።

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

(ዩሱፍ) «በዚህ ቀን በእናንተ ላይ ምንም ክስ የለም፤ አላህ ይምራችሁ። እርሱም ከአዛኞች ሁሉ በጣም አዛኝ ነው።» አላቸው።

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

ሂድና ይህን ልብሴን ውሰድና በአባቴ ፊት ላይ ጨርሰው፤ እርሱም እንደገና ያያል፤ ቤተሰብህንም ሁሉ ወደ እኔ ውሰድ አለው።

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

ተጓዦቹም (ከግብፅ ምድር) ሲወጡ አባታቸው «እኔ በእርግጥ የዩሱፍን ሽታ አሸተትኩ፤ የአእምሮ ድካም ነው ብለህ ባትከሱኝ ኖሮ (በእርግጥ ትጸድቁኝ ነበር)» አለ።

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

እነሱም (ቤተሰቦቹ) "በአላህ ይሁንብህ፣ አሁንም በቀደሙት ስህተቶችህ ውስጥ ነህ" አሉ።

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

አብሳሪውም በመጣ ጊዜ (ልብሱን) በፊቱ ላይ አበሰና አየ። (ያዕቆብም) «ከአላህ የማታውቁትን ነገር አውቃለሁ አልነገርኩህምን?» አለ።

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

«አባታችን ሆይ! ለኃጢአታችን ምሕረትን ለምንልን፤ እኛ በእርግጥ ጥፋተኞች ነን» አሉ።

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

(ያዕቆብ) «ጌታዬን ለአንተ ምሕረትን እለምንልሃለሁ። እርሱ በጣም መሐሪና አዛኝ ነውና» አለ።

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

ዩሱፍም (ወደ ዩሱፍ) በገቡ ጊዜ ለወላጆቹ እቅፍ አድርጎ “አላህ ቢፈቅድ በሰላም ወደ ግብፅ ምድር ግቡ” አላቸው።

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

ወላጆቹንም በዙፋኑ ላይ አነሳቸው። ሁሉም ለእርሱ (ዩሱፍ) ሰገዱለት። (ዩሱፍ)ም አለ፡- «አባቴ ሆይ! ይህ የቀደመው ሕልሜ ፍቺ ነው። ጌታዬም በእርግጥ እውን አድርጎታል። ጌታዬ ከእስር ቤት ባወጣኝና ሰይጣን በእኔና በወንድሞቼ መካከል ያለውን ግንኙነት ካጠፋ በኋላ ከእስር ቤት ባወጣችሁ ጊዜ፣ ሰይጣንም በእኔና በወንድሞቼ መካከል ያለውን ግንኙነት ካጠፋ በኋላ፣ ከእስር ቤት ባወጣችሁ ጊዜ፣ ጌታዬ ለእኔ መልካም ነገር አድርጎልኛል። ጌታዬ በሚሻው ነገር ገር ነው። እርሱ ሁሉን አዋቂ ጥበበኛ ነው።»

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

ጌታዬ ሆይ፣ ስልጣንን ሰጥተኸኛል፣ የሕልሞችንም ፍቺ አስተማርከኝ። (ጌታዬ ሆይ) የሰማያትንና የምድርን ፈጣሪ፣ በዚህ ዓለምና በመጨረሻው ዓለም ረዳቴ ነህ፣ ሙስሊም ሆኜ እንድሞት አድርገኝ፣ ከጻድቃንም ጋር አገናኘኝ።

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

ይህ ወደ አንተ (ሙሐመድ) ያወረድነው ከማይታዩ ዜናዎች ውስጥ ነው፤ ምንም እንኳን ከጎናቸው ባልነበርክም (ዩሱፍን ወደ ጉድጓዱ ውስጥ ለማስገባት) ተንኮልን ለማድረግ በተስማሙ ጊዜ።

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

እና አብዛኛዎቹ ሰዎች በእርግጥ ብትፈልጉም እንኳን አያምኑም።

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

እናም በምላሹ (ለጥሪህ) ምንም አትጠይቃቸውም፤ ምክንያቱም ያ (ጥሪ) ለመላው ዓለም ትምህርት ነው።

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

በሰማያትና በምድር ውስጥ ስንት ምልክቶች (የአላህን ታላቅነት) አልፈዋል፤ ግን ከነሱ ዞሩ።

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

አብዛኞቻቸውም በአላህ አያምኑም፤ እንዲያውም በአላህ ያጋራሉ።

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

የአላህ ቅጣት ከሚጠብቃቸው ወይም የመጨረሻው ሰዓት በድንገት በእነሱ ላይ ከመምጣቱ፣ እነሱ ሳያውቁት፣ ደህንነት ይሰማቸዋልን?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

(ሙሐመድ ሆይ) በል፡- «ይህች መንገዴ ናት፤ እኔና የተከተለኝም ሰው ወደ አላህ እጠራለሁ። ጥራት ይገባው፤ እኔም ከአጋሪዎቹ አይደለሁም።»

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

ከአንተ በፊትም (ሙሐመድን) በምድር ሰዎች ውስጥ ራእይ የምናወርድለትን ሰው እንጂ አልላክንም። በምድር ላይ አልተጓዙምን? ከነሱ በፊት የነበሩትን (መልክተኛውን) ያስተባበሉትን እንዴት እንደሆነ አላዩምን? የኋለኛውም አገር ለጥንቁቆቹ በላጭ ነው። አታስተውሉምን?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

ስለዚህ ሐዋርያት (ስለ ሕዝባቸው እምነት) ተስፋ ሲቆርጡና እንደተዋሹባቸው ሲያምኑ፣ (ሐዋርያት) ወደ እኛ እርዳታ ይመጣሉ፣ ከዚያም በፈለግነው ሰው ይድናሉ። ቅጣታችንም ከኃጢአተኞች ሊጣል አይችልም።

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

በእርግጥም በታሪካቸው ውስጥ ምክንያታዊ ለሆኑ ሰዎች ትምህርት አለ። (ቁርዓን) የተቀነባበረ ታሪክ አይደለም፣ ነገር ግን ቀደም ሲል የነበሩትን (መጽሐፍት) የሚያጸድቅ፣ ሁሉንም ነገር የሚያብራራ እና (እንደ) ለሚያምኑ ሰዎች መመሪያና ምሕረት አድርጎ የሚናገር ነው።