Q.S ئەلمۇمتەھەنە (اَلْمُمْتَحَنَة) - 13 ئايەت سانى

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّيْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَاۤءَ تُلْقُوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوْا بِمَا جَاۤءَكُمْ مِّنَ الْحَقِّۚ يُخْرِجُوْنَ الرَّسُوْلَ وَاِيَّاكُمْ اَنْ تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ رَبِّكُمْۗ اِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِيْ سَبِيْلِيْ وَابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِيْ تُسِرُّوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَاَنَا۠ اَعْلَمُ بِمَآ اَخْفَيْتُمْ وَمَآ اَعْلَنْتُمْۗ وَمَنْ يَّفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ‘aduwwī wa ‘aduwwakum auliyā'a tulqūna ilaihim bil-mawaddati wa qad kafarū bimā jā'akum minal-ḥaqq(i), yukhrijūnar-rasūla wa iyyākum an tu'minū billāhi rabbikum, in kuntum kharajtum jihādan fī sabīlī wabtigā'a marḍātī tusirrūna ilaihim bil-mawaddah(ti), wa ana a‘lamu bimā akhfaitum wa mā a‘lantum, wa may yaf‘alhu minkum faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

ئى مۆمىنلەر! مېنىڭ دۈشمەنلىرىمنى ۋە دۈشمەنلىرىڭلارنى ئۇلارغا (مۇھەممەدنىڭ خەۋىرىنى) يەتكۈزۈش ئۈچۈن ئۇلارغا رەھىمدىللىك بىلەن دوست تۇتماڭلار. گەرچە ئۇلار سىلەرگە يەتكۈزۈلگەن ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغان بولسىمۇ. سىلەر پەرۋەردىگارىڭلار بولغان ئاللاھقا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن ئۇلار پەيغەمبەرنى ۋە سىلەرنى قوغلاپ چىقاردى. ئەگەر سىلەر ھەقىقەتەن مېنىڭ يولىم ئۈچۈن جىھاد قىلىش ۋە مېنىڭ رازىلىقىمنى ئىزدەش ئۈچۈن چىقساڭلار (ئۇنداق قىلماڭلار). ئۇلارغا (مۇھەممەدنىڭ خەۋىرىنى) يوشۇرۇن ھالدا رەھىمدىللىك بىلەن ئېيتىڭلار. مەن سىلەرنىڭ يوشۇرغانلىرىڭلارنى ۋە ئاشكارىلىغانلىرىڭلارنى ياخشىراق بىلىمەن. سىلەردىن كىمكى شۇنداق قىلسا، ئۇ توغرا يولدىن ئازغان بولىدۇ.

اِنْ يَّثْقَفُوْكُمْ يَكُوْنُوْا لَكُمْ اَعْدَاۤءً وَّيَبْسُطُوْٓا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ وَاَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوْۤءِ وَوَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَۗ

iy yaṡqafūkum yakūnū lakum a‘dā'aw wa yabsuṭū ilaikum aidiyahum wa alsinatahum bis-sū'i wa waddū lau takfurūn(a).

ئەگەر ئۇلار سىلەرنى تۇتۇۋالسا، سىلەرگە دۈشمەن بولىدۇ، سىلەرگە زىيان يەتكۈزۈش ئۈچۈن قوللىرى ۋە تىللىرىنى ئاچىدۇ ۋە سىلەرنىڭ كاپىر بولۇشۇڭلارنى ئۈمىد قىلىدۇ.

لَنْ تَنْفَعَكُمْ اَرْحَامُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ ۛيَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۛيَفْصِلُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

lan tanfa‘akum arḥāmukum wa lā aulādukum yaumal-qiyāmati yafṣilu bainakum, wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

قىيامەت كۈنى تۇغقانلىرىڭلار ۋە بالىلىرىڭلار سىلەرگە پايدا يەتكۈزەلمەيدۇ، ئۇ سىلەرنى ئايرىۋېتىدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشلىرىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

ئىبراھىم ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىللە بولغانلار سىلەرگە ياخشى ئۈلگە بولدى. ئۆز ۋاقتىدا ئۇلار قەۋمىگە: «بىز سىلەردىن ۋە سىلەر ئاللاھنى قويۇپ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلەردىن ئايرىلدۇق، سىلەرنىڭ (كۇفرىڭلارنى) ئىنكار قىلىمىز، سىلەر پەقەت ئاللاھقا ئىمان ئېيتقۇچە بىز بىلەن سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا مەڭگۈ دۈشمەنلىك ۋە نەپرەت بار» دېدى. ئىبراھىمنىڭ ئاتىسىغا قىلغان سۆزى پەقەت: «مەن ساڭا مەغپىرەت تىلەيمەن، لېكىن مەن ئاللاھنىڭ ساڭا قىلغان ئازابىغا قەتئىي قارشى تۇرالمايمەن» دېدى. (ئىبراھىم ئېيتتى): «پەرۋەردىگارىمىز، بىز پەقەت ساڭا تەۋەككۈل قىلدۇق، پەقەت ساڭا تەۋبە قىلدۇق ۋە پەقەت ساڭا قايتىمىز.

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-lażīna kafarū wagfir lanā rabbanā, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

ئى پەرۋەردىگارىمىز، بىزنى كاپىرلارنىڭ تۆھمىتىگە دۇچار قىلمىغىن. بىزنى كەچۈرگىن، ئى پەرۋەردىگارىمىز! سەن ھەقىقەتەن غالىب، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىسەن».

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْهِمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

laqad kāna lakum fīhim uswatun ḥasanatul liman kāna yarjullāha wal-yaumal-ākhir(a), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

شۈبھىسىزكى، ئۇلاردا (يەنى ئىبراھىم ۋە ئۇنىڭ قەۋمىدە) سىلەر ئۈچۈن، (يەنى ئاللاھنىڭ مۇكاپاتىنى ۋە ئاخىرەتتىكى ئامانلىقنى ئۈمىد قىلغانلار ئۈچۈن) ياخشى ئۈلگىلەر بار. كىمكى يۈز ئۆرۈسە، (بىلسە) ئاللاھ ھەقىقەتەن بىھاجەتتۇر، مەدھىيىگە لايىقتۇر.

۞ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِيْنَ عَادَيْتُمْ مِّنْهُمْ مَّوَدَّةًۗ وَاللّٰهُ قَدِيْرٌۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

‘asallāhu ay yaj‘ala bainakum wa bainal-lażīna ‘ādaitum minhum mawaddah(tan), wallāhu qadīr(un), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ئاللاھ سىلەر بىلەن ئىلگىرى دۈشمەنلىك قىلغانلارنىڭ ئارىسىغا مېھىر-شەپقەت قىلسۇن. ئاللاھ غالىبتۇر. ئاللاھ مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە مېھرىباندۇر.

لَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ لَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَلَمْ يُخْرِجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْهُمْ وَتُقْسِطُوْٓا اِلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

lā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna lam yuqātilūkum fid-dīni wa lam yukhrijūkum min diyārikum an tabarrūhum wa tuqsiṭū ilaihim, innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).

ئاللاھ سىلەرنى دىن ئىشلىرىدا سىلەر بىلەن ئۇرۇشمىغان ۋە سىلەرنى يۇرتۇڭلاردىن قوغلاپ چىقارمىغانلارغا ياخشىلىق قىلىشتىن ۋە ئۇلارغا ئادىل بولۇشتىن توسمايدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئادىل ئىش قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ.

اِنَّمَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ قَاتَلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَاَخْرَجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوْا عَلٰٓى اِخْرَاجِكُمْ اَنْ تَوَلَّوْهُمْۚ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

innamā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna qātalūkum fid-dīni wa akhrajūkum min diyārikum wa ẓāharū ‘alā ikhrājikum an tawallauhum, wa may yatawallahum fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

ھەقىقەتەن ئاللاھ سىلەرنى پەقەت دىن ئىشلىرىدا سىلەر بىلەن ئۇرۇشقان، سىلەرنى يۇرتۇڭلاردىن قوغلاپ چىقارغان ۋە سىلەرنى قوغلاپ چىقىرىشقا ياردەم قىلغانلارنى دوست تۇتۇشتىن توسىدۇ. كىمكى ئۇلارنى دوست تۇتسا، ئۇلار زالىملاردۇر.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا جَاۤءَكُمُ الْمُؤْمِنٰتُ مُهٰجِرٰتٍ فَامْتَحِنُوْهُنَّۗ اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِهِنَّ فَاِنْ عَلِمْتُمُوْهُنَّ مُؤْمِنٰتٍ فَلَا تَرْجِعُوْهُنَّ اِلَى الْكُفَّارِۗ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّوْنَ لَهُنَّۗ وَاٰتُوْهُمْ مَّآ اَنْفَقُوْاۗ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّۗ وَلَا تُمْسِكُوْا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقُوْاۗ ذٰلِكُمْ حُكْمُ اللّٰهِ ۗيَحْكُمُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā jā'akumul-mu'minātu muhājirātin famtaḥinūhunn(a), allāhu a‘lamu bi'īmānihinna fa'in ‘alimtumūhunna mu'minātin falā tarji‘ūhunna ilal-kuffār(i), lā hunna ḥillul lahum wa lā hum yaḥillūna lahunn(a), wa ātūhum mā anfaqū, wa lā junāḥa ‘alaikum an tankiḥūhunna iżā ātaitumūhunna ujūrahunn(a), wa lā tumsikū bi‘iṣamil-kawāfiri was'alū mā anfaqū, żālikum ḥukmullāh(i), yaḥkumu bainakum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

ئى مۆمىنلەر! مۆمىن ئاياللار سىلەرگە ھىجرەت قىلىپ كەلسە، ئۇلارنىڭ ئىمانىنى سىناڭلار. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئىمانىنى ياخشى بىلىدۇ. ئەگەر ئۇلارنىڭ (ھەقىقىي) ئىمان ئېيتقانلىقىنى بىلسەڭلار، ئۇلارنى كاپىرلارغا (ئەرلىرىگە) قايتۇرماڭلار. ئۇلار كاپىرلارغا، كاپىرلارغا ھالال ئەمەس. ئۇلارنىڭ (ئەرلىرىگە) بەرگەن مەھرىنى بېرىڭلار. ئۇلارغا مەھرىنى بەرسەڭلار، ئۇلارنى نىكاھىڭلارغا ئالساڭلار، سىلەرگە ھېچ گۇناھ يوق. كاپىر ئاياللار بىلەن توي قىلىپ تۇرماڭلار. بەرگەن مەھرىڭلارنى تەلەپ قىلىڭلار. (ئەگەر) ئەرلىرى ئىمان ئېيتمىسا، ئۇلار (ئىلگىرىكى) ئىمان ئېيتقان ئاياللىرىغا بەرگەن مەھرىلىرىنى تەلەپ قىلسۇن. بۇ ئاللاھنىڭ سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا بېكىتكەن قانۇنى. ئاللاھ ھەممىنى بىلگۈچى ۋە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى.

وَاِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ اِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَاٰتُوا الَّذِيْنَ ذَهَبَتْ اَزْوَاجُهُمْ مِّثْلَ مَآ اَنْفَقُوْاۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْٓ اَنْتُمْ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

wa in fātakum syai'um min azwājikum ilal-kuffāri fa‘āqabtum fa'ātul-lażīna żahabat azwājuhum miṡla mā anfaqū, wattaqullāhal-lażī antum bihī mu'minūn(a).

ئەگەر ئاياللارىڭلارنىڭ كاپىرلارغا قېچىپ كەتكەنلىرىدىن سىلەر تولۇق قىلمىغان مەھرىڭلار بولسا، ئۇلارنى مەغلۇپ قىلالايسىلەر، ئاندىن ئاياللار قېچىپ كەتكەن كىشىلەرگە ئۇلارنىڭ بەرگەن مەھرىنىڭ مىقدارىنى بېرىڭلار. ئۆزۈڭلار ئىشىنىدىغان ئاللاھتىن قورقۇڭلار.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ اِذَا جَاۤءَكَ الْمُؤْمِنٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلٰٓى اَنْ لَّا يُشْرِكْنَ بِاللّٰهِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِيْنَ وَلَا يَقْتُلْنَ اَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِيْنَ بِبُهْتَانٍ يَّفْتَرِيْنَهٗ بَيْنَ اَيْدِيْهِنَّ وَاَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِيْنَكَ فِيْ مَعْرُوْفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

yā ayyuhan-nabiyyu iżā jā'akal-mu'minātu yubāyi‘naka ‘alā allā yusyrikna billāhi syai'aw wa lā yasriqna wa lā yaznīna wa lā yaqtulna aulādahunna wa lā ya'tīna bibuhtāniy yaftarīnahū baina aidīhinna wa arjulihinna wa lā ya‘ṣīnaka fī ma‘rūfin fabāyi‘hunna wastagfir lahunnallāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

ئى پەيغەمبەر! ئەگەر مۆمىن ئاياللار ساڭا بەيئەت قىلىپ كەلسە، ئۇلار ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەسلىككە، ئوغرىلىق قىلماسلىققا، زىنا قىلماسلىققا، بالىلىرىنى ئۆلتۈرمەسلىككە، قوللىرى ۋە پۇتلىرى ئارىسىدا ئويدۇرۇپ چىقارغان يالغان سۆزلەرنى قىلماسلىققا ۋە ياخشى ئىشتا ساڭا ئاسىيلىق قىلماسلىققا ۋەدە بەرسە، ئۇلارنىڭ بەيئەت ۋەدىسىنى قوبۇل قىلغىن ۋە ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلىگىن. ئاللاھ ھەقىقەتەن مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ناھايىتى مېھرىباندۇر.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَىِٕسُوْا مِنَ الْاٰخِرَةِ كَمَا يَىِٕسَ الْكُفَّارُ مِنْ اَصْحٰبِ الْقُبُوْرِ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tatawallau qauman gaḍiballāhu ‘alaihim qad ya'isū minal-ākhirati kamā ya'isal-kuffāru min aṣḥābil-qubūr(i).

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئۇچرىغانلارنى ياردەمچى قىلىۋالماڭلار، چۈنكى ئۇلار قەبرىدىكى كاپىرلارنىڭمۇ ئۈمىدىنى ئۈزگەندەك، ئاخىرەتتىن ئۈمىدىنى ئۈزدى.