Q.S ئەل-قاساس (اَلْقَصَص) - 88 ئايەت سانى

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

تا سىن مىم

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

بۇلار (ئاللاھ تەرىپىدىن) روشەن كىتابنىڭ ئايەتلىرىدۇر.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

ئىمان ئېيتقان بىر قەۋم ئۈچۈن ساڭا مۇسا ۋە پىرئەۋننىڭ قىسسىسىنى راستلىق بىلەن ئوقۇپ بېرىمىز.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

ھەقىقەتەن پىرئەۋن زېمىندا زۇلۇم قىلىپ، ئاھالىسىنى پارچىلاپ تاشلىدى، ئۇلاردىن بىر تۈركۈم كىشىلەرنى (يەنى ئىسرائىل ئەۋلادىنى) زۇلۇم قىلدى، ئوغۇللىرىنى ئۆلتۈرۈپ، قىزلىرىنى (يەنى ئۇلارنىڭ ھاياتىنى) ساقلاپ قالدى. ئۇ ھەقىقەتەن بۇزغۇنچىلىق قىلغۇچىلاردىن ئىدى.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

بىز زېمىندا (مىسىردا) بوزەك قىلىنغانلارغا رەھمەت ئاتا قىلىمىز، ئۇلارنى يولباشچىلار ۋە (يەر شارىنىڭ) ۋارىسلىرى قىلىمىز،

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

ئۇلارنىڭ زېمىندىكى ئورنىنى مۇستەھكەم قىلدۇق، پىرئەۋن، ھامان ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىغا ئۇلار قورققان نەرسىلەرنى كۆرسەتتۇق.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

مۇسانىڭ ئانىسىغا ۋەھىي قىلدۇقكى: «ئۇنى (مۇسانى) ئېمىت، ئەگەر ئۇنىڭدىن ئەنسىرەيدىغان بولساڭ، ئۇنى دەرياغا (نىل دەرياسىغا) تاشلىۋەت. قورقما ۋە قايغۇرما، بىز ئۇنى ساڭا چوقۇم قايتۇرىمىز ۋە ئۇنى پەيغەمبەرلەردىن قىلىمىز».

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

پىرئەۋن ئائىلىسىدىكىلەر ئۇنى (كەلگۈسىدە) ئۇلارغا دۈشمەن ۋە غەم-قايغۇغا ئايلاندۇرۇش ئۈچۈن كۆتۈرۈپ ماڭدى. پىرئەۋن، ھامان ۋە ئۇلارنىڭ ئەسكەرلىرى ھەقىقەتەن گۇناھكار ئىدى.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

پىرئەۋننىڭ ئايالى: «(ئۇ) مېنىڭ ۋە ساڭا تەسەللى بېرىدىغان نەرسە. ئۇنى ئۆلتۈرمەڭلار، ئۈمىد قىلىمىزكى، ئۇ بىزگە پايدىلىق بولىدۇ ياكى ئۇنى بالا قىلىۋالىمىز» دېدى، ھالبۇكى ئۇلار بۇنى بىلمىدى.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

مۇسانىڭ ئانىسىنىڭ كۆڭلى بوشىدى. ئەگەر بىز ئۇنىڭ قەلبىنى مۇستەھكەم قىلمىغان بولساق، ئۇ ھەقىقەتەن ئۇنى (يەنى مۇسانىڭ سىرنى) ئاشكارىلىغىلى تاس قالغان ئىدى، (يەنى مۇسانىڭ سىرنى ئاشكارىلىغىلى تاس قالغان ئىدى، چۈنكى ئۇ ئىمان ئېيتقۇچىلاردىن بولۇشى ئۈچۈن)

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

ئۇ (مۇسانىڭ ئانىسى) مۇسانىڭ ھەمشىرىلىرىگە: «ئۇنىڭغا ئەگىشىڭلار» دېدى. مۇسا (مۇسا) ئۇنى يىراقتىن كۆردى، ئەمما ئۇلار بۇنى بىلمىدى.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

بىز ئۇنىڭدىن ئىلگىرى ئۇنى (مۇسانى) ئېمىزىشنى خالايدىغان ئاياللارنى ئېمىتىشتىن توسقان ئىدۇق. ئاندىن ئۇ (مۇسانىڭ ئاكىسى): «سىلەرگە ئۇنى ياخشى كۆرۈپ تۇرىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ياخشى مۇئامىلە قىلىدىغان بىر ئائىلىنى كۆرسىتىپ بېرەيمۇ؟» دېدى.

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

ئانىسىنىڭ كۆڭلى خۇشال بولۇشى، قايغۇرماسلىقى ۋە ئاللاھنىڭ ۋەدىسىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى بىلىشى ئۈچۈن، بىز ئۇنى (مۇسانى) ئانىسىغا قايتۇردۇق، لېكىن ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى بۇنى بىلمەيدۇ.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

مۇسا (ئەقلىنى يېتىلدۈرۈپ، مۇكەممەللەشتۈرگەندىن كېيىن)، بىز ئۇنىڭغا ھېكمەت (پەيغەمبەرلىك) ۋە ئىلىم ئاتا قىلدۇق. بىز ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنى شۇنداق مۇكاپاتلايمىز.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

مۇسا (مەمفىس) شەھەرگە (مەمفىس) ئاھالىسى غاپىل ھالەتتە كىرگەندە، شەھەردە ئىككى ئادەمنىڭ ئۇرۇشۇۋاتقانلىقىنى كۆردى. بىرى ئۇلارنىڭ گۇرۇپپىسىدىن (ئىسرائىل ئەۋلادىدىن)، يەنە بىرى (يەنە) دۈشمەنلىرىدىن (فىرئەۋندىن). ئۇنىڭ گۇرۇپپىسىدىكىلەر دۈشمىنى تەرىپىدىن (يېڭىش ئۈچۈن) ئۇنىڭدىن ياردەم تىلىدى، مۇسا ئۇنى مۇشتلىدى، دۈشمىنى ئۆلدى. مۇسا (مۇسا): «بۇ شەيتاننىڭ ئىشى. ئۇ ھەقىقەتەن ئاشكارا ئازدۇرغۇچى دۈشمەندۇر» دېدى.

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

ئۇ (مۇسا): «ئى پەرۋەردىگارىم، مەن ھەقىقەتەن ئۆزۈمگە زۇلۇم قىلدىم، مېنى كەچۈرگىن» دېدى. شۇڭا ئۇ (ئاللاھ) ئۇنى كەچۈردى. ھەقىقەتەن ئاللاھ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە مېھرىباندۇر.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

ئۇ (مۇسا) ئېيتتى: «ئى پەرۋەردىگارىم! ماڭا بەرگەن نېمىتىڭ بىلەن، مەن گۇناھكارلارغا ياردەمچى بولمايمەن».

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

شۇڭا، ئۇ (مۇسا) شەھەردە (قىلمىشلىرىنىڭ ئاقىۋىتىنى) كۈتۈپ تۇرغاندا قورقۇپ كەتتى. تۈنۈگۈن ياردەم تىلىگەن ئادەم ئۇنىڭدىن ياردەم تىلىدى. مۇسا ئۇنىڭغا: «سەن ھەقىقەتەن يولدىن ئازغان ئادەمسەن» دېدى.

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

شۇڭا ئۇ (مۇسا) ئىككىسىنىڭ دۈشمىنى بولغان ئادەمنى قاتتىق ئۇرماقچى بولغاندا، ئۇ (دۈشمىنى): «ئى مۇسا! سەن تۈنۈگۈن بىر ئادەمنى ئۆلتۈرگەندەك مېنى ئۆلتۈرمەكچىمۇ؟ سەن پەقەت (بۇ زېمىندا) زۇلۇم قىلىدىغان ئادەم بولۇشنىلا ئويلايسەن، سەن تىنچلىق ئورنىتىشنى ئويلىمايسەن» دېدى.

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

بىر ئادەم شەھەرنىڭ چېتىدىن يۈگۈرۈپ كېلىپ: «ئى مۇسا! ھەقىقەتەن زېمىننىڭ چوڭلىرى سېنى ئۆلتۈرۈش ئۈچۈن سېنى مەسلىھەتلىشىۋاتىدۇ، سەن (بۇ شەھەردىن) چىقىپ كەت، مەن ساڭا نەسىھەت قىلغۇچىلاردىن بىرىمەن» دېدى.

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

ئۇ (مۇسا) قورقۇنچ ئىچىدە شەھەردىن چىقىپ كەلدى، (ئەگەر بىرەرسى ئۇنىڭغا يېتىشىپ كەتسە ياكى ئۇنى تۇتۇۋالسا) ئۇ: «ئى پەرۋەردىگارىم، مېنى زالىم قەۋمدىن قۇتقۇزغىن» دېدى.

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

ئۇ مەديەن زېمىنىغا قاراپ يولغا چىققاندا يەنە بىر قېتىم دۇئا قىلىپ: «پەرۋەردىگارىم مېنى توغرا يولغا باشلىسۇن» دېدى.

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

مۇسا مەديەننىڭ بۇلىقىغا كەلگەندە، ئۇ يەردە بىر توپ ئادەمنىڭ (ماللىرىنى) سۇغىرىۋاتقانلىقىنى كۆردى. ئۇلارنىڭ ئارقىسىدا (ماللىرىنى) توسۇپ تۇرغان ئىككى ئايالنى كۆردى. مۇسا: «بۇنىڭ بىلەن نېمە دېمەكچى؟» دېدى. ئۇلار: «چاپانلار قايتىپ كەلمىگۈچە (ماللىرىمىزنى) سۇغىرىمايمىز، ئاتىمىز بولسا قېرىپ قالغان بىر قېرى ئادەم» دېدى.

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

مۇسا ئىككى ئايالغا (كالا-قويلارغا) سۇ بەردى، ئاندىن سايىلىق بىر يەرگە قايتىپ: «ئى پەرۋەردىگارىم، ماڭا ھەقىقەتەن سەن چۈشۈرگەن ياخشى يېمەكلىككە ئېھتىياجلىقمەن» دەپ دۇئا قىلدى.

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

ئاندىن ئىككى ئايالنىڭ بىرى مۇسانىڭ يېنىغا ئۇياتچانلىق بىلەن كېلىپ: «ئاتام سېنى بىزنىڭ چارۋىلىرىمىزغا سۇ بەرگەنلىكىڭ ئۈچۈن بىر نەرسە بېرىشكە چاقىرىۋاتىدۇ» دېدى. (مۇسا) ئاتىسىنىڭ يېنىغا كەلگەندە، ئۇ (ئۆزىنىڭ ھېكايىسىنى) ئۇنىڭغا سۆزلەپ بەرگەندە، ئۇ: «قورقما، سەن زالىم قەۋمدىن قۇتۇلدۇڭ» دېدى.

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

ئۇ ئىككى ئايالنىڭ بىرى: «ئى ئاتا! ئۇنى (بىز ئۈچۈن) ئىشچى قىلىپ بەرگىن، ھەقىقەتەن (بىز ئۈچۈن) ئىشچى قىلىپ تاللىغىلى بولىدىغان ئەڭ ياخشى ئادەم كۈچلۈك ۋە ئىشەنچلىك ئادەمدۇر» دېدى.

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

ئۇ (شەيخ مەدىيان): «ھەقىقەتەن، مەن سېنى ئىككى قىزىمنىڭ بىرىگە ياتلىق قىلماقچى، شەرتى سەككىز يىل ماڭا ئىشلەش، ئەگەر ئون يىلنى تولۇق تاماملىساڭ، بۇ سېنىڭ (ياخشىلىقىڭ)دۇر، ساڭا ئېغىر يۈك بولۇشنى خالىمايمەن. خۇدا خالىسا، مېنى ياخشى ئادەم دەپ تاپىسەن» دېدى.

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

ئۇ (مۇسا) ئېيتتى: «بۇ (كېلىشىم) مەن بىلەن سېنىڭ ئاراڭدا. بېكىتىلگەن ئىككى ۋاقىتنىڭ قايسىسىنى تاماملىسام، ماڭا (قوشۇمچە) تەلەپ يوق. ئاللاھ بىزنىڭ سۆزلىرىمىزگە گۇۋاھتۇر».

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

مۇسا بەلگىلەنگەن ۋاقىتنى تاماملاپ، ئائىلىسى بىلەن يولغا چىققاندا، تاغنىڭ ئېتىكىدە بىر ئوت كۆردى. ئۇ ئائىلىسىگە: «(بۇ يەردە) تۇرۇڭلار، مەن بىر ئوت كۆردۈم. بەلكىم سىلەرگە ئۇنىڭدىن بىر خەۋەر ياكى بىر ئۇچقۇن ئېلىپ كېلسەم، ئىسسىنىشىڭلار مۇمكىن» دېدى.

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

ئۇ (مۇسا) ئوتقا يېتىپ كەلگەندە، ۋادىنىڭ ئوڭ تەرىپىدىن، مۇبارەك زېمىندىكى بىر دەرەختىن: «ئى مۇسا! مەن ھەقىقەتەن ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى بولغان ئاللاھتۇرمەن!» دەپ نىدا قىلىندى.

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

ھاساڭنى تاشلىۋەت!» (مۇسا پەيغەمبەر ئۇنىڭ (چاققان) يىلانغا ئوخشاش ھەرىكەتلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، ئارقىسىغا قارىماي ئارقىسىغا يۈگۈردى (ئاللاھ ئېيتتى): «ئى مۇسا! بۇ يەرگە كەل، قورقما. سەن ھەقىقەتەن بىخەتەر ئادەمسەن».

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

قولۇڭنى كۆڭلىكىڭنىڭ بوينىغا سال، ئۇ ھېچقانداق نۇقسانسىز ئاپئاق (پارقىراق) بولۇپ چىقىدۇ. قورقساڭ، قولۇڭنى كۆكسۈڭگە تۇت. بۇلار پەرۋەردىگارىڭ تەرىپىدىن پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ خىزمەتچىلىرىگە كۆرسىتىلگەن ئىككى مۆجىزە. ئۇلار ھەقىقەتەن پاسىق قەۋم.

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

ئۇ (مۇسا) ئېيتتى: «ئى پەرۋەردىگارىم، مەن ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ بىر گۇرۇپپىسىدىن بىر ئادەمنى ئۆلتۈردۈم، شۇڭا ئۇلارنىڭ مېنى ئۆلتۈرۈشىدىن قورقىمەن».

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

قېرىندىشىم ھارۇن، ئۇ مەندىن سۆزلۈك، شۇڭا ئۇنى مېنىڭ بىلەن بىللە ئەۋەت، مېنىڭ سۆزلىرىمنى تەستىقلايدۇ، مەن ھەقىقەتەن ئۇلارنىڭ مېنى ئىنكار قىلىشىدىن قورقىمەن».

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

ئۇ (ئاللاھ) ئېيتتى: «سىلەرنى قېرىندىشىڭ بىلەن كۈچلەندۈرىمىز، ئىككىڭلارغا زور كۈچ-قۇۋۋەت بېرىمىز، شۇڭا ئۇلار سىلەرگە يېتەلمەيدۇ. (سىلەر ئىككىڭلار) مۆجىزىمىزنى ئېلىپ كېلىڭلار، سىلەر ئىككىڭلار ۋە سىلەرگە ئەگەشكەنلەر غەلىبە قىلىسىلەر».

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

مۇسا ئۇلارغا بىزنىڭ ھەقىقىي مۆجىزىمىزنى ئېلىپ كەلگەندە، ئۇلار: «بۇ پەقەت ئويدۇرما سېھىر، بىز بۇنى ئاتا-بوۋىلىرىمىزدىن ئاڭلىمىغان ئىدۇق» دېدى.

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

ئۇ (مۇسا) جاۋابەن: «پەرۋەردىگارىم كىمنىڭ ئۆزىنىڭ تەرىپىدىن توغرا يولغا باشلىشىغا لايىق ئىكەنلىكىنى ۋە ئاخىرەتتە كىمنىڭ ياخشى ئاقىۋەتكە ئېرىشىدىغانلىقىنى ئەڭ ياخشى بىلىدۇ. زالىملار ھەقىقەتەن غەلىبە قىلالمايدۇ» دېدى.

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

پىرئەۋن ئېيتتى: «ئى قەۋمىمنىڭ باشلىقلىرى! مەن سىلەر ئۈچۈن مەندىن باشقا ئىلاھ بارلىقىنى بىلمەيتتىم. ئى ھامان، ماڭا لاي كۆيدۈرۈڭلار (خىش ياساش ئۈچۈن)، ئاندىن ماڭا ئېگىز بىر بىنا سالىڭلار، مەن مۇسانىڭ ئىلاھىنى كۆرۈش ئۈچۈن چىقىپ كېتەلەيمەن، مەن ئۇنىڭ يالغانچى ئىكەنلىكىگە ئىشىنىمەن».

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

ئۇ (فىرئەۋن) ۋە ئۇنىڭ قوشۇنى زېمىندا ھەقلىق ئەمەس ھالدا تەكەببۇرلۇق قىلدى، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ بىزگە قايتۇرۇلمايدىغانلىقىنى ئويلىدى.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

بىز ئۇنى (فىرئەۋننى) ۋە ئۇنىڭ قوشۇنىنى ئازابلىدۇق، ئاندىن ئۇلارنى دېڭىزغا تاشلىۋەتتۇق. زالىم قەۋمنىڭ ئاقىۋىتىگە دىققەت قىلغىن.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

ئۇلارنى بىز دوزاخقا چاقىرىدىغان رەھبەرلەر قىلدۇق، قىيامەت كۈنى ئۇلارغا ياردەم بېرىلمەيدۇ.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

بۇ دۇنيادا ئۇلارغا لەنەت قىلدۇق، قىيامەت كۈنى ئۇلار (ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن) يىراق قىلىنغانلار قاتارىدا بولىدۇ

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

ئىلگىرىكى مىللەتلەرنى ھالاك قىلغاندىن كېيىن، بىز مۇساغا ئىنسانلارغا چىراغ، ھىدايەت ۋە رەھمەت قىلىپ، ئۇلارنىڭ ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن كىتاب (يەنى تەۋرات) بەردۇق.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) بىز مۇساغا بۇيرۇقنى يەتكۈزگەن ۋاقتىمىزدا سەن غەربتە (مۇقەددەس تۇۋا ۋادىسىنىڭ) يوق ئىدىڭ، (ئۇ ۋەقەنى) كۆرگەن كىشىلەر ئارىسىدا يوق ئىدىڭ.

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

لېكىن بىز بىر قىسىم خەلقلەرنى ياراتتۇق، ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن ئۇزۇن زامان ئۆتتى، سەن (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) مەديەن ئاھالىسى بىلەن بىللە تۇرۇپ، ئۇلارغا ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بەرمىدىڭ، لېكىن بىز پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتۇق.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

بىز مۇساغا دۇئا قىلغاندا سەن تۇر تېغىغا يېقىن ئەمەس ئىدىڭ، لېكىن بىز سېنى پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتى سۈپىتىدە (پەيغەمبەرلىككە) ئەۋەتتۇق، سەندىن ئىلگىرى ئاگاھلاندۇرغۇچىلار كەلمىگەن قۇرەيش قەۋمىنى ئاگاھلاندۇرۇشۇڭ ئۈچۈن، ئۇلار ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

شۇنداقلا، ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرى سەۋەبىدىن ئازاب كەلگەندە: «پەرۋەردىگارىمىز، نېمىشقا بىزگە پەيغەمبەر ئەۋەتمىدىڭ؟ بىز سېنىڭ ئايەتلىرىڭگە ئەگىشىشىمىز ۋە مۆمىنلەردىن بولۇشىمىز ئۈچۈن» دېمەسلىكى ئۈچۈندۇر.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

ئۇلارغا بىز تەرەپتىن ھەقىقەت (قۇرئان) كەلگەندە، ئۇلار: «مۇساغا (مۇھەممەدكە) نېمىشقا ئىلگىرى مۇساغا بېرىلگەندەك بېرىلمىدى؟» دېدى. ئۇلار ئىلگىرى مۇساغا بېرىلگەننى ئىنكار قىلمىدىمۇ؟ ئۇلار: «(مۇسا بىلەن ھارۇن) ياردەم قىلغان ئىككى سېھىرگەر ئىدى» دەيتتى. ئۇلار يەنە: «بىز ئۇلارنىڭ ھېچقايسىسىغا ئىشەنمەيمىز» دېدى.

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا): «ئەگەر سىلەر راستچىل ئادەم بولساڭلار، ئاللاھ تەرىپىدىن سىلەرگە تەۋرات ۋە قۇرئاندىنمۇ توغرا يول كۆرسىتىدىغان بىر كىتاب ئېلىپ كېلىڭلار، مەن ئۇنىڭغا ئەگىشەي» دېگىن.

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ئەگەر ئۇلار (سىلەرگە قىلىنغان چاقىرىققا) جاۋاب بەرمىسە، بىلىڭلاركى، ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىنىڭ نەپسى خاھىشىغا ئەگىشىۋاتىدۇ. ئاللاھ تەرىپىدىن ھېچقانداق يېتەكچىلىك قىلىنماي، نەپسى خاھىشىغا ئەگىشىدىغان ئادەمدىنمۇ ئازغۇن ئادەم بارمۇ؟ شۈبھىسىزكى، ئاللاھ زالىملارنى ھىدايەت قىلمايدۇ.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

شۈبھىسىزكى، بىز بۇ سۆزلەرنى (يەنى قۇرئاننى) ئۇلارغا ھەمىشە ئەسلەپ تۇرۇشى ئۈچۈن يەتكۈزدۇق.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

قۇرئاندىن ئىلگىرى بىز ئۇلارغا كىتاب بەرگەنلەر (يەنى قۇرئانغا ئىمان ئېيتقانلار) ئۇنىڭغا (يەنى قۇرئانغا) ئىشەنگەن.

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

ئۇلارغا (قۇرئان) ئوقۇلغاندا، ئۇلار: «بىز ئۇنىڭغا ئىشەندۇق، (ئۇ) ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىمىزدىن كەلگەن ھەقىقەتتۇر. بىز ھەقىقەتەن ئىلگىرى مۇسۇلمان ئىدۇق» دېدى.

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

ئۇلار سەۋر قىلغانلىقى ئۈچۈن (تەۋرات ۋە قۇرئانغا ئىمان ئېيتقانلىقى ئۈچۈن) قوش مۇكاپاتقا ئېرىشتى، يامانلىقنى ياخشىلىق بىلەن رەت قىلدى ۋە بىز ئۇلارغا بەرگەن رىزقنىڭ بىر قىسمىنى سەرپ قىلدى.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

ئۇلار يامان سۆزلەرنى ئاڭلىغاندا، ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈپ: «بىزنىڭ ئەمەللىرىمىز بىزگە، سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلار ئۆزۈڭلارغا، سىلەر ئامان بولۇڭلار، بىز نادانلارغا شېرىك بولۇشنى خالىمايمىز» دەيدۇ.

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

ھەقىقەتەن سەن (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) سۆيگەن كىشىڭنى ھىدايەت قىلالمايسەن، لېكىن ئاللاھ ئۆزى خالىغان كىشىنى ھىدايەت قىلىدۇ، ئۇ ھىدايەت تاپماقچى بولغانلارنى تېخىمۇ ياخشى بىلىدۇ.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

ئۇلار: «ئەگەر بىز سېنىڭ كۆرسەتمىلىرىڭگە ئەمەل قىلساق، چوقۇم زېمىنىمىزدىن قوغلاپ چىقىرىلىمىز» دېدى. (ئاللاھ ئېيتتى) بىز ئۇلارنىڭ ئورنىنى ھەرەمنىڭ بىخەتەر زېمىنىغا مۇستەھكەملىدۇقمۇ؟ ئۇلار بىزنىڭ تەرىپىمىزدىن ھەر خىل مېۋىلەرنى (ئۆسۈملۈكلەرنى) (سىلەرگە) رىزىق قىلىپ ئېلىپ كېلىدۇ. لېكىن ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى بۇنى بىلمەيدۇ.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

بىز نۇرغۇن شەھەرلەرنىڭ ئاھالىسىنى ھالاك قىلدۇق، ئۇلارنىڭ ماكانى ئۇلار كەتكەندىن كېيىن (ئۇلارنىڭ ئاز بىر قىسمىدىن باشقا) ئادەم ياشىمىدى. بىز ئۇنىڭغا ۋارىسلىق قىلغۇچىلارمىز».

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

پەرۋەردىگارىڭ شەھەرلەرنىڭ مەركىزىگە ئايەتلىرىمىزنى ئوقۇپ بېرىدىغان بىر پەيغەمبەر ئەۋەتمىگىچە شەھەرلەرنى ھالاك قىلمايدۇ. بىز شەھەرلەرنىڭ ئاھالىسى زۇلۇم قىلمىغۇچە ئۇلارنى ھالاك قىلمايمىز.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

سىلەرگە بېرىلگەن ھەر قانداق نەرسە (مال-مۈلۈك، ئورۇن، بالا-چاقا) دۇنيا ھاياتىنىڭ زىننىتى ۋە زىبۇزىننەتلىرىدۇر، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى نەرسە بولسا ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ مەڭگۈلۈكتۇر. چۈشەنمەمسىلەر؟

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

بىز ئۇنىڭغا ياخشى ۋەدە (جەننەت) بەرگەن ۋە ئۇنىڭغا ئېرىشكەن، بىز ئۇنىڭغا دۇنيا تۇرمۇشىدىن بەھرىمەن بولغان ئادەم بىلەن ئوخشاشمۇ؟ ئاندىن قىيامەت كۈنى ئۇ (دوزاخقا) سۆرەپ كىرىلگۈچىلەر بىلەن ئوخشاشمۇ؟

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

ئاللاھ ئۇلارنى چاقىرىپ: «سىلەر بىر ۋاقىتلاردا مېنىڭ دوستلىرىم دەپ ئويلىغان ئىدىڭلار، ئۇلار قەيەردە؟» دېگەن كۈنىنى (ئېسىڭدە تۇتۇڭ).

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

چوقۇم جازالىنىدىغانلار: «پەرۋەردىگارىمىز، بۇلار بىز ئازدۇرغان كىشىلەر. بىز ئۇلارنى ئۆزىمىز ئازغاندەك ئازدۇردۇق. بىز ساڭا (ئۇلاردىن) پاك ئىكەنلىكىمىزنى جاكارلايمىز، ئۇلار بىزگە ھەرگىز ئىبادەت قىلمايدۇ» دەيدۇ.

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

(ئۇلارغا) «دۇستلىرىڭلارنى چاقىرىڭلار» دېيىلسە، ئۇلار چاقىردى، چاقىرغۇچىلار جاۋاب قايتۇرمىدى، ئۇلار ئازابنى كۆردى. (ئۇلار ئارزۇ قىلىدۇكى) ئەگەر ئۇلار ئاۋۋال توغرا يولغا كىرگەن بولسا ئىدى.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

ئاللاھ ئۇلارنى چاقىرىپ: «پەيغەمبەرلەرگە نېمە دەپ جاۋاب بەردىڭلار؟» دېگەن كۈنىنى (ئېسىڭدە تۇتۇڭ).

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

شۇڭا ئۇ كۈنى ئۇلارغا ھەر خىل سەۋەبلەر بىلەن قاراڭغۇ چۈشتى، شۇڭا ئۇلار بىر-بىرىدىن سوئال سورىمىدى.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

تەۋبە قىلغان، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغانلارغا كەلسەك، ئۈمىد قىلىمىزكى، ئۇلار بەختكە ئېرىشكۈچىلەر قاتارىدا بولىدۇ.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

پەرۋەردىگارىڭ خالىغان نەرسىنى يارىتىدۇ ۋە تاللايدۇ. ئۇلار (ئىنسانلار) ئۈچۈن باشقا تاللاش يوق. ئاللاھ پاكتۇر ۋە ئۇلارنىڭ بىر-بىرىگە شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن ئۈستۈندۇر.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنىڭ قەلبىدىكى يوشۇرۇن نەرسىلەرنى ۋە ئاشكارا قىلغانلىرىنى بىلىدۇ.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

ئۇ ئاللاھ دۇر، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق (ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشقا لايىق)، بۇ دۇنيادا ۋە ئاخىرەتتە بارلىق مەدھىيە ئۇنىڭغا خاستۇر، بارلىق قارار ئۇنىڭغا خاستۇر ۋە سىلەر ئۇنىڭغا قايتۇرۇلىسىلەر.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى، «ئەگەر ئاللاھ سىلەر ئۈچۈن كېچىنى قىيامەت كۈنىگىچە داۋاملىق قىلسا، سىلەر نېمە دەپ ئويلايسىلەر؟ ئاللاھتىن باشقا سىلەرگە نۇر ئېلىپ كېلىدىغان كىم بار؟ سىلەر ئاڭلىمايسىلەرمۇ؟»

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى، «ئەگەر ئاللاھ سىلەر ئۈچۈن قىيامەت كۈنىگىچە كۈندۈزنى داۋاملىق قىلسا، سىلەر نېمە دەپ ئويلايسىلەر؟ ئاللاھتىن باشقا كىم سىلەرگە كېچىنى ئارام ئېلىش ۋاقتى قىلىپ بېرەلەيدۇ؟ سىلەر كۆرمەمسىلەر؟»

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

ئاللاھ سىلەرنىڭ ئارام ئېلىشىڭلار، كۈندۈزى ئۇنىڭ پەزلىدىن تەلەپ قىلىشىڭلار ۋە ئۇنىڭغا شۈكۈر قىلىشىڭلار ئۈچۈن، سىلەر ئۈچۈن كېچە بىلەن كۈندۈزنى ياراتتى.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

ئاللاھ ئۇلارنى چاقىرىپ: «سىلەر بىر ۋاقىتلاردا مېنىڭ دوستلىرىم دەپ ئويلىغان ئىدىڭلار، ئۇلار قەيەردە؟» دېگەن كۈنىنى (ئېسىڭلاردا تۇتۇڭلار).

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

بىز ھەر بىر مىللەتتىن بىر گۇۋاھچى كەلتۈردۇق، ئاندىن «ھەقىقەتىڭلارنى ئىسپاتلايدىغان دەلىل كەلتۈرۈڭلار» دېدۇق، شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھەق (ھەق) نىڭ ئاللاھقا خاس ئىكەنلىكىنى ۋە ئىلگىرى ئۆزلىرىدىن يوقالغانلىقىنى بىلدى.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

ھەقىقەتەن كارۇن مۇسانىڭ قەۋمىدىن ئىدى، لېكىن ئۇ ئۇلارغا زۇلۇم قىلدى. بىز ئۇنىڭغا ئاچقۇچلىرى بىر تۈركۈم كۈچلۈك كىشىلەرنىڭ كۆتۈرۈشىگە ئېغىر كېلىدىغان بىر خەزىنە ئاتا قىلدۇق. (ئىسىڭىزدە تۇتۇڭ) ئۆز ۋاقتىدا قەۋمى ئۇنىڭغا: «مەغرۇرلانما، ھەقىقەتەن ئاللاھ ماختانغانلارنى ياقتۇرمايدۇ» دېدى.

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

ئاللاھنىڭ ساڭا بەرگەن نەرسىلىرى بىلەن ئاخىرەتنىڭ مۇكاپاتىنى تىلىگىن، دۇنيادىكى نېسىۋىڭنىمۇ ئۇنتۇپ قالما، ئاللاھنىڭ ساڭا قىلغان ياخشىلىقىدەك (باشقىلارغا) ياخشىلىق قىلغىن، يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلما. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ بۇزغۇنچىلىق قىلغۇچىلارنى ياقتۇرمايدۇ.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

ئۇ (كارۇن): «ھەقىقەتەن ماڭا (بۇ خەزىنە) پەقەت مېنىڭ بىلىمىم سەۋەبىدىن بېرىلدى» دېدى. ئۇ ئاللاھنىڭ ئۆزىدىن كۈچلۈك بولغان ئىلگىرىكى مىللەتلەرنى ھالاك قىلغانلىقىنى ۋە تېخىمۇ كۆپ بايلىق توپلىغانلىقىنى بىلمەمدۇ؟ ئۇ گۇناھكارلاردىن گۇناھلىرى توغرىسىدا سوراشقا ھاجەت يوق.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

شۇڭا ئۇ (كارۇن) ئۆزىنىڭ شان-شۆھرىتى بىلەن قەۋمىنىڭ ئالدىغا چىقتى. دۇنيا ھاياتىنى ئارزۇ قىلىدىغان كىشىلەر: «ئۈمىد قىلىمىزكى، بىزمۇ كارۇنغا بېرىلگەندەك بايلىققا ئېرىشەلىدۇق، ئۇنىڭ ھەقىقەتەن بەختى بار» دەيدۇ.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

لېكىن ئىلىم بېرىلگەنلەر: «ۋاي سىلەرگە! بىلىڭلاركى، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغانلارغا ئاللاھنىڭ مۇكاپىتى تېخىمۇ ياخشى، بۇ (كاتتا مۇكاپات) پەقەت سەۋر قىلغانلارغىلا ئېرىشىدۇ» دەيدۇ.

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

شۇڭا بىز ئۇنى (كارۇننى) ۋە ئۇنىڭ ئۆيىنى يەرگە تاشلىۋەتتۇق، ئۇنىڭغا ئاللاھتىن باشقا ياردەم بېرىدىغان ھېچكىم يوق ئىدى، ئۇ ئۆزىنى قوغدىغۇچىلاردىنمۇ ئەمەس ئىدى.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

تۈنۈگۈن ئۆزلىرىنىڭ ئورنى ھەققىدە خىيال سۈرگەن كىشىلەر (كارۇن): «ۋاي، ئاللاھ بەندىلىرىدىن خالىغانلىرىغا رىزقنى كېڭەيتىدۇ ۋە (بەدەللىرىدىن خالىغانلىرىغا) چەك قويىدۇ. ئەگەر ئاللاھ بىزگە پەزلى بەرمىگەن بولسا، بىزنىمۇ كۆمۈپ قويغان بولاتتى.ۋاي، (ئاللاھنىڭ نېمىتىنى) ئىنكار قىلغۇچىلار بەختكە ئېرىشەلمەيدۇ» دېدى.

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

بىز ئاخىرەت يۇرتىنى يەر يۈزىدە ماختىنىپ كەتمەيدىغانلار ۋە زىيان يەتكۈزمەيدىغانلار ئۈچۈن قىلدۇق، (ياخشى) ئاقىۋەت تەقۋادارلار ئۈچۈندۇر.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

كىمكى ياخشىلىق ئېلىپ كەلسە، ئۇ ئۆزى قىلغان ياخشىلىقتىنمۇ ياخشىراق مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ؛ كىمكى يامانلىق ئېلىپ كەلسە، ئۇ يامانلىق قىلغانلارغا پەقەت ئىلگىرىكى قىلغانلىرىنىڭ جازاسى بېرىلىدۇ.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

شۈبھىسىزكى، سەندىن (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدىن) قۇرئاننىڭ قائىدىلىرىنى (ئىجرا قىلىشنى) تەلەپ قىلغان (ئاللاھ) سېنى ھەقىقەتەن قايتىپ كېلىدىغان جايىڭغا قايتۇرىدۇ. (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئېيتقىن: «پەرۋەردىگارىم ھىدايەت ئېلىپ كەلگەنلەرنى ۋە روشەن گۇمراھلىقتىكىلەرنى بىلىدۇ».

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

سەن (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) ساڭا بۇ كىتابنىڭ (يەنى قۇرئاننىڭ) چۈشۈرۈلۈشىنى ئۈمىد قىلمىغان ئىدىڭ، لېكىن ئۇ پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتى سۈپىتىدە (ۋەھىيلەنگەن ئىدى)، شۇڭا سەن ھەرگىز كاپىرلارغا ياردەمچى بولمىغىن.

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

ساڭا ئايەتلەر نازىل قىلىنغاندىن كېيىن، ئۇلار سېنى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى يەتكۈزۈشتىن توسمىسۇن، پەرۋەردىگارىڭغا ئىمان ئېيتىشقا چاقىرغىن، مۇشرىكلاردىن بولمىغىن.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

ئاللاھتىن باشقا ئىلاھلارغا ئىبادەت قىلماڭلار. ئۇنىڭدىن باشقا ئىلاھ يوق (ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشقا ھەقلىق)، ئاللاھتىن باشقا ھەممە نەرسە ھالاك بولىدۇ. بارلىق قارارلار ئۇنىڭ قولىدا، سىلەر پەقەت ئۇنىڭغىلا قايتۇرۇلىسىلەر.