Q.S ئەل-كەھف (اَلْكَهْف) - 110 ئايەت سانى

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلٰى عَبْدِهِ الْكِتٰبَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَّهٗ عِوَجًا ۜ

al-ḥamdu lillāhil-lażī anzala ‘alā ‘abdihil-kitāba wa lam yaj‘al lahū ‘iwajā(n).

مەدھىيە بەندىلىرىگە كىتابنى (يەنى قۇرئاننى) چۈشۈرگەن ۋە ئۇنى ئەگرى قىلمىغان ئاللاھقا خاستۇر.

قَيِّمًا لِّيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيْدًا مِّنْ لَّدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ اَجْرًا حَسَنًاۙ

qayyimal liyunżira ba'san syadīdam mil ladunhu wa yubasysyiral-mu'minīnal-lażīna ya‘malūnaṣ-ṣāliḥāti anna lahum ajran ḥasanā(n).

توغرا يول كۆرسەتكۈچى قىلىپ، ئۆزىنىڭ تەرىپىدىن كېلىدىغان قاتتىق ئازابتىن ئاگاھلاندۇرۇش ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىدىغان مۆمىنلەرگە ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بېرىش ئۈچۈن،

مّٰكِثِيْنَ فِيْهِ اَبَدًاۙ

mākiṡīna fīhi abadā(n).

ئۇلار ئۇ يەردە مەڭگۈ قالىدۇ.

وَّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًاۖ

wa yunżiral-lażīna qāluttakhażallāhu waladā(n).

ۋە «ئاللاھ بالىسىنى ئالدى» دېگەنلەرنى ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن.

مَّا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ وَّلَا لِاٰبَاۤىِٕهِمْۗ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْۗ اِنْ يَّقُوْلُوْنَ اِلَّا كَذِبًا

mā lahum bihī min ‘ilmiw wa lā li'ābā'ihim, kaburat kalimatan takhruju min afwāhihim, iy yaqūlūna illā każibā(n).

بۇ ھەقتە ئۇلارنىڭ ھېچقانداق بىلىمى يوق، ئاتا-بوۋىلىرىمۇ يوق. ئۇلارنىڭ ئاغزىدىن چىققان سۆز نېمىدېگەن يامان! ئۇلار پەقەت يالغان سۆزلەيدۇ.

فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ اِنْ لَّمْ يُؤْمِنُوْا بِهٰذَا الْحَدِيْثِ اَسَفًا

fa la‘allaka bākhi‘un nafsaka ‘alā āṡārihim illam yu'minū bihāżal-ḥadīṡi asafā(n).

ئەگەر ئۇلار بۇ خەۋەرگە ( قۇرئانغا ) ئىشەنمىسە، ئۇلار يۈز ئۆرۈگەندىن كېيىن قايغۇرۇپ، ئۆزۈڭگە زىيان يەتكۈزۈشۈڭ مۇمكىن.

اِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْاَرْضِ زِيْنَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا

innā ja‘alnā mā ‘alal-arḍi zīnatal lahā linabluwahum ayyuhum aḥsanu ‘amalā(n).

ھەقىقەتەن بىز يەر يۈزىدىكى ھەممە نەرسىنى ئۇلار ئۈچۈن زىننەت قىلىپ ياراتتۇق، بۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ قايسىسىنىڭ ئەمەلى ئەڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى سىنايمىز.

وَاِنَّا لَجٰعِلُوْنَ مَا عَلَيْهَا صَعِيْدًا جُرُزًاۗ

wa innā lajā‘ilūna mā ‘alaihā ṣa‘īdan juruzā(n).

بىز ئۇنىڭ ئۈستىدىكى نەرسىلەرنى چوقۇم قۇرۇق يەرگە ئايلاندۇرىمىز.

اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا

am ḥasibta anna aṣḥābal-kahfi war-raqīmi kānū min āyātinā ‘ajabā(n).

سەن غارلاردا ياشايدىغان ۋە (رەقىمگە ئىگە) كىشىلەرنى بىزنىڭ ئاجايىپ (ئۇلۇغلۇق) ئالامەتلىرىمىزدىن دەپ ئويلايسەنمۇ؟

اِذْ اَوَى الْفِتْيَةُ اِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَآ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا

iż awal-fityatu ilal-kahfi fa qālū rabbanā ātinā mil ladunka raḥmataw wa hayyi' lanā min amrinā rasyadā(n).

(ئىسلەتكىنكى) ياشلار غارغا پاناھلانغان ۋاقتىدا: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە ئۆز تەرىپىڭدىن رەھمەت ۋە ئىشىمىزدا تولۇق توغرا يول ئاتا قىلغىن» دەپ دۇئا قىلدى.

فَضَرَبْنَا عَلٰٓى اٰذَانِهِمْ فِى الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًاۙ

faḍarabnā ‘alā āżānihim fil-kahfi sinīna ‘adadā(n).

شۇڭا بىز ئۇلارنىڭ قۇلاقلىرىنى غاردا بىر قانچە يىل پېچەتلىدۇق.

ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰى لِمَا لَبِثُوْٓا اَمَدًا ࣖ

Ṡumma ba‘aṡnāhum lina‘lama ayyul-ḥizbaini aḥṣā limā labiṡū amadā(n).

ئاندىن ئىككى گۇرۇھنىڭ قايسىسىنىڭ (غاردا) قانچە ۋاقىت تۇرغانلىقىنى تېخىمۇ توغرا ھېسابلىغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن ئۇلارنى ئويغاتتۇق.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّۗ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًىۖ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika naba'ahum bil-ḥaqq(i), innahum fityatun āmanū birabbihim wa zidnāhum hudā(n).

بىز ساڭا ئۇلارنىڭ ھېكايىسىنى راست سۆزلەيمىز. ئۇلار ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىغا ئىمان ئېيتقان ياشلاردۇر، بىز ئۇلارغا ھىدايەتنى ئاشۇردۇق.

وَّرَبَطْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۟ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَآ اِذًا شَطَطًا

wa rabaṭnā ‘alā qulūbihim iż qāmū fa qālū rabbunā rabbus-samāwāti wal-arḍi lan nad‘uwa min dūnihī ilāhal laqad qulnā iżan syaṭaṭā(n).

ئۇلار ئورنىدىن تۇرۇپ: «بىزنىڭ پەرۋەردىگارىمىز ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ پەرۋەردىگارىدۇر، بىز پەقەت ئۇنىڭدىن باشقا ئىلاھقا ئىبادەت قىلمايمىز. ئەگەر بىز شۇنداق قىلغان بولساق، ھەقىقەتەن ھەقىقەتتىن يىراق سۆزلەرنى قىلغان بولاتتۇق» دېگەندە، بىز ئۇلارنىڭ قەلبىنى مۇستەھكەم قىلدۇق.

هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اٰلِهَةًۗ لَوْلَا يَأْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۢ بَيِّنٍۗ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًاۗ

hā'ulā'i qaumunattakhażū min dūnihī ālihah(tan), lau lā ya'tūna ‘alaihim bisulṭānim bayyin(in), faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibā(n).

ئۇلار بىزنىڭ قەۋمىمىز، ئۇنىڭدىن باشقا ئىلاھلارنى (ئىبادەت قىلىدىغان) كىشىلەر. نېمىشقا ئۇلار (ئۆز ئېتىقادى ئۈچۈن) ئېنىق دەلىللەرنى كەلتۈرمەيدۇ؟ ئاللاھقا يالغان سۆزلىگەن ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم بارمۇ؟

وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَأْوٗٓا اِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا

wa iżi‘tazaltumūhum wa mā ya‘budūna illallāha fa'wū ilal-kahfi yansyur lakum rabbukum mir raḥmatihī wa yuhayyi' lakum min amrikum mirfaqā(n).

ئەگەر ئۇلارنى ۋە ئۇلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىدىغان نەرسىلىرىنى تاشلىۋەتسەڭلار، غاردىن پاناھلىنىڭلار، پەرۋەردىگارىڭ سىلەرگە رەھمىتىنىڭ بىر قىسمىنى بېرىدۇ ۋە ئىشلىرىڭلاردا پايدىلىق نەرسىلەرنى بېرىدۇ.

۞ وَتَرَى الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا ࣖ

wa tarasy-syamsa iżā ṭala‘at tazāwaru ‘an kahfihim żātal-yamīni wa iżā garabat taqriḍuhum żātasy-syimāli wa hum fī fajwatim minh(u), żālika min āyātillāh(i), may yahdillāhu fa huwal-muhtadi wa may yuḍlil falan tajida lahū waliyyam mursyidā(n).

قۇياش چىققاندا ئۇلارنىڭ غارىدىن ئوڭ تەرەپكە مايىل ئىكەنلىكىنى، پاتقاندا ئۇلاردىن سول تەرەپكە مايىل ئىكەنلىكىنى كۆرىسەن، ئۇلار بولسا (غارنىڭ ئىچىدە) كەڭ بوشلۇقتا. بۇلار (ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقىنىڭ) ئالامەتلىرىدىن بىر قىسمى. ئاللاھ كىمنى ھىدايەت قىلسا، ئۇ ھىدايەت تاپقۇچىدۇر. ئاللاھ كىمنى ئازدۇرسا، ئۇنى يېتەكلەيدىغان ياردەمچى تاپالمايسەن.

وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا

wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).

سەن ئۇلارنى ئۇخلاۋاتقان ئەمەس دەپ ئويلايسەن، بەلكى ئۇلار ئۇخلاۋاتىدۇ. بىز ئۇلارنى ئوڭ-سول تەرەپكە ئايلاندۇرۇپ قويدۇق، ئۇلارنىڭ ئىتى بولسا قوللىرىنى غارنىڭ ئىشىكى ئالدىدا سوزۇپ تۇراتتى. ئەگەر ئۇلارنى كۆرسەڭ، ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈپ كېتەتتىڭ ۋە ئۇلاردىن چوقۇم قورقاتتىڭ.

وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَاۤءَلُوْا بَيْنَهُمْۗ قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْۗ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْۗ فَابْعَثُوْٓا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖٓ اِلَى الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَآ اَزْكٰى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا

wa każālika ba‘aṡnāhum liyatasā'alū bainahum, qāla qā'ilum minhum kam labiṡtum, qālū labiṡnā yauman au ba‘ḍa yaum(in), qālū rabbukum a‘lamu bimā labiṡtum, fab‘aṡū aḥadakum biwariqikum hāżihī ilal-madīnati falyanẓur ayyuhā azkā ṭa‘āman falya'tikum birizqim minhu walyatalaṭṭaf wa lā yusy‘iranna bikum aḥadā(n).

بىز ئۇلارنى ئويغاتتۇق، ئۇلار بىر-بىرىدىن سوئال سورىشى ئۈچۈن. ئۇلارنىڭ بىرى: «بۇ يەردە قانچە ۋاقىت تۇردۇڭلار؟» دېدى. ئۇلار: «بىز بۇ يەردە بىر كۈن ياكى يېرىم كۈن تۇردۇق» دېدى. (يەنە بىرى:) «سىلەرنىڭ (بۇ يەردە) قانچە ۋاقىت تۇرغىنىڭلارنى ئىلاھىڭلار ئەڭ ياخشى بىلىدۇ. شۇڭا سىلەرنىڭ بىرىڭلارغا كۈمۈش تەڭگىلىرىڭلارنى ئېلىپ شەھەرگە بېرىشنى ئېيتىڭلار، قايسى يېمەكلىكنىڭ ياخشىراق ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ باقسۇن، سىلەرگە بىر ئاز ئېلىپ كەلسۇن، ئۇ مۇلايىم بولسۇن ۋە سىلەردىن ھېچكىمگە ئېيتمىسۇن».

اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْٓا اِذًا اَبَدًا

innahum iy yaẓharū ‘alaikum yarjumūkum au yu‘īdūkum fī millatihim wa lan tufliḥū iżan abadā(n).

ھەقىقەتەن، ئەگەر ئۇلار سېنىڭ قەيەردە ئىكەنلىكىڭنى بىلسە، سېنى چوقۇم تاش بىلەن ئۆلتۈرىدۇ ياكى سېنى دىنىغا قايتىشقا مەجبۇرلايدۇ، بۇنداق بولغاندا سەن ھەرگىز مۇۋەپپەقىيەت قازىنالمايسەن».

وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْٓا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَاۚ اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًاۗ رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْۗ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰٓى اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا

wa każālika a‘ṡarnā ‘alaihim liya‘lamū anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa annas-sā‘ata lā raiba fīhā, iż yatanāza‘ūna bainahum amrahum fa qālubnū ‘alaihim bun-yānā(n), rabbuhum a‘lamu bihim, qālal-lażīna galabū ‘alā amrihim lanattakhiżanna ‘alaihim masjidā(n).

ئاللاھنىڭ ۋەدىسىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى ۋە قىيامەت كۈنىنىڭ كېلىشىدە شەك يوقلۇقىنى بىلىشلىرى ئۈچۈن، بىز ئۇلارغا (كىشىلەرگە) شۇنداق كۆرسەتتۇق. ئۇلار ئۆز ئىشلىرى توغرىسىدا تالاش-تارتىش قىلغاندا، ئۇلار: «ئۇلارنىڭ (غارنىڭ) ئۈستىگە بىر بىنا سېلىڭلار، پەرۋەردىگارى ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ياخشى بىلىدۇ» دېدى. ئۇلارنىڭ ئىشلىرىغا مەسئۇل بولغان ئادەم: «بىز چوقۇم ئۇنىڭ ئۈستىگە بىر ئىبادەتگاھ سالىمىز» دېدى.

سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ

sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).

كېيىن (بەزى كىشىلەر): «(ئۇلارنىڭ سانى) ئۈچ (كىشى)، تۆتىنچىسى ئىت» دەيدۇ، يەنە (يەنە): «(ئۇلارنىڭ سانى) بەش (كىشى)، ئالتىنچىسى ئىت» دەيدۇ، بۇ تەبىئەتتىن تاشقىرى نەرسىلەر ھەققىدە پەرەز قىلىش ئارقىلىق بولىدۇ؛ يەنە بىرى: «(ئۇلارنىڭ سانى) يەتتە (كىشى)، سەككىزىنچىسى ئىت» دېدى. (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام): «پەرۋەردىگارىم ئۇلارنىڭ سانىنى ئەڭ ياخشى بىلىدۇ، ئۇلارنىڭ (سانىنى) ئاز ساندىكى كىشىلەردىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ» دېگىن. شۇڭا، (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام) ئۇلار توغرىسىدا پەقەت تاشقى تالاش-تارتىشلار بىلەنلا تالاش-تارتىش قىلماڭ ۋە ئۇلار توغرىسىدا ھېچكىمدىن سورىماڭ.

وَلَا تَقُوْلَنَّ لِشَا۟يْءٍ اِنِّيْ فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًاۙ

wa lā taqūlanna lisyai'in innī fā‘ilun żālika gadā(n).

ھېچ نەرسە ھەققىدە «مەن بۇنى ئەتە ئەتىگەندە چوقۇم قىلىمەن» دېمەڭ.

اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۖوَاذْكُرْ رَّبَّكَ اِذَا نَسِيْتَ وَقُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّهْدِيَنِ رَبِّيْ لِاَقْرَبَ مِنْ هٰذَا رَشَدًا

illā ay yasyā'allāh(u), ważkur rabbaka iżā nasīta wa qul ‘asā ay yahdiyani rabbī li'aqraba min hāżā rasyadā(n).

پەقەت «ئاللاھ خالىسا» دېيىش بىلەنلا چەكلىنىدۇ. ئەگەر ئۇنتۇپ قالساڭ، پەرۋەردىگارىڭنى ياد ئېتىپ: «ئۈمىد قىلىمەنكى، پەرۋەردىگارىم مېنى توغرا يولغا باشلىسا، مەن بۇنىڭدىنمۇ (ھەقىقەتكە) يېقىنراق بولىمەن» دېگىن.

وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا

wa labiṡū fī kahfihim ṡalāṡa mi'atin sinīna wazdādū tis‘ā(n).

ئۇلار غاردا ئۈچ يۈز يىل ۋە توققۇز يىل ياشىدى.

قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا ۚ لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْۗ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّۗ وَلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖٓ اَحَدًا

qulillāhu a‘lamu bimā labiṡū, lahū gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), abṣir bihī wa asmi‘, mā lahum min dūnihī miw waliyy(in), wa lā yusyriku fī ḥukmihī aḥadā(n).

ئېيتقىنكى، «ئۇلارنىڭ (غاردا) قانچىلىك تۇرغانلىقىنى ئاللاھ ئەڭ ياخشى بىلىدۇ. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى مەخپىي نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى اﷲ قا خاستۇر. ئۇنىڭ كۆرۈش قۇۋۋىتى نېمىدېگەن پارلاق، ئاڭلاش قۇۋۋىتى نېمىدېگەن ئۆتكۈر. ئۇلارغا پەقەت ئۆزىدىن باشقا ھېچقانداق ھامىي يوق. ئۇ ھۆكۈم چىقىرىشتا ھېچكىمنى شېرىك قىلمايدۇ».

وَاتْلُ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ كِتَابِ رَبِّكَۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖۗ وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُوْنِهٖ مُلْتَحَدًا

watlu mā ūḥiya ilaika min kitābi rabbik(a), lā mubaddila likalimātih(ī), wa lan tajida min dūnihī multaḥadā(n).

ساڭا ۋەھىي قىلىنغاننى، يەنى پەرۋەردىگارىڭنىڭ كىتابىنى (يەنى قۇرئاننى) ئوقۇغىن. ئۇنىڭ سۆزلىرىنى ھېچ نەرسە ئۆزگەرتەلمەيدۇ. سەن پەقەت ئۇنىڭدىن باشقا پاناھ تاپالمايسەن.

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ وَلَا تَعْدُ عَيْنٰكَ عَنْهُمْۚ تُرِيْدُ زِيْنَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَلَا تُطِعْ مَنْ اَغْفَلْنَا قَلْبَهٗ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ وَكَانَ اَمْرُهٗ فُرُطًا

waṣbir nafsaka ma‘al-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhahū wa lā ta‘du ‘aināka ‘anhum, turīdu zīnatal-ḥayātid-dun-yā, wa lā tuṭi‘ man agfalnā qalbahū ‘an żikrinā wattaba‘a hawāhu wa kāna amruhū furuṭā(n).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام)، ئەتىگەن-كەچتە پەرۋەردىگارىنىڭ رازىلىقىنى ئۈمىد قىلىپ ئۇنىڭغا دۇئا قىلىدىغانلارغا سەۋر قىلغىن. ئۇلار دۇنيا ھاياتىنىڭ زىبۇزىننەتلىرىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقتىن، ئۇلاردىن كۆزۈڭنى قاچۇرما. بىزنى ياد ئېتىشتىن بىز قەلبىنى تاشلىۋەتكەن، نەپسى خاھىشىغا ئەگەشكەن ۋە ئەھۋالى چەكتىن ئاشقان كىشىلەرگە ئەگەشمە.

وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكُمْۗ فَمَنْ شَاۤءَ فَلْيُؤْمِنْ وَّمَنْ شَاۤءَ فَلْيَكْفُرْۚ اِنَّآ اَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ نَارًاۙ اَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَاۗ وَاِنْ يَّسْتَغِيْثُوْا يُغَاثُوْا بِمَاۤءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِى الْوُجُوْهَۗ بِئْسَ الشَّرَابُۗ وَسَاۤءَتْ مُرْتَفَقًا

wa qulil-ḥaqqu mir rabbikum, faman syā'a falyu'miw wa man syā'a falyakfur, innā a‘tadnā liẓ-ẓālimīna nārā(n), aḥāṭa bihim surādiquhā, wa iy yastagīṡū yugāṡū bimā'in kal-muhli yasywil-wujūh(a), bi'sasy-syarāb(u), wa sā'at murtafaqā(n).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئېيتىڭكى: «ھەقىقەت پەرۋەردىگارىڭلار تەرىپىدىن كەلگەن. كىمكى خالىسا ئىمان ئېيتسۇن، كىمكى خالىسا ئىمان ئېيتسۇن» (دېگىن). شۈبھىسىزكى، بىز دوزاخنى ئۆزلىرىنى قورشاپ ئالغان زالىملار ئۈچۈن تەييارلىدۇق. ئەگەر ئۇلار ياردەم سورىسا، ئۇلارغا يۈزلىرىنى كۆيدۈرۈۋېتىدىغان قايناق تۆمۈرگە ئوخشاش سۇ بېرىلىدۇ. (ئۇ) ئەڭ يامان ئىچىملىك ۋە ئەڭ يامان ئارامگاھ.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ مَنْ اَحْسَنَ عَمَلًاۚ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti innā lā nuḍī‘u ajra man aḥsana ‘amalā(n).

شۈبھىسىزكى، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغانلارنىڭ ئەجرىنى بىز بىكار قىلىۋەتمەيمىز.

اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ جَنّٰتُ عَدْنٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّيَلْبَسُوْنَ ثِيَابًا خُضْرًا مِّنْ سُنْدُسٍ وَّاِسْتَبْرَقٍ مُّتَّكِـِٕيْنَ فِيْهَا عَلَى الْاَرَاۤىِٕكِۗ نِعْمَ الثَّوَابُۗ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا ࣖ

ulā'ika lahum jannātu ‘adnin tajrī min taḥtihimul-anhāru yuḥallauna fīhā min asāwira min żahabiw wa yalbasūna ṡiyāban khuḍram min sundusiw wa istabraqim muttaki'īna fīhā ‘alal-arā'ik(i), ni‘maṡ-ṡawāb(u), wa ḥasunat murtafaqā(n).

ئۇلار ئاستىدىن دەريالار ئېقىپ تۇرىدىغان ئادن جەننىتىگە ئېرىشىدۇ. (ئۇ جەننەتتە) ئۇلار ئالتۇن بىلەيزۈكلەر بىلەن بېزەلگەن، نېپىز يىپەك ۋە قېلىن يىپەكتىن تىكىلگەن يېشىل كىيىملەرنى كىيگەن، گۈزەل ئورۇندۇقلارغا يۆلىنىپ ئولتۇرغان. (بۇ) ئەڭ ياخشى مۇكاپات ۋە گۈزەل ئارامگاھتۇر.

۞ وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِاَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ اَعْنَابٍ وَّحَفَفْنٰهُمَا بِنَخْلٍ وَّجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًاۗ

waḍrib lahum maṡalar rajulaini ja‘alnā li'aḥadihimā jannataini min a‘nābiw wa ḥafafnāhumā binakhliw wa ja‘alnā bainahumā zar‘ā(n).

ئۇلارغا (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئىككى ئادەمنى مىسال قىلىپ كەلتۈرگىن، ئۇلارنىڭ بىرىگە (كاپىرغا) ئىككى ئۈزۈمزارلىق بەردۇق، ئىككى باغنى خورما دەرىخى بىلەن ئوراپ، ئۇلارنىڭ ئارىسىنى بىر ئېتىز قىلدۇق.

كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ اٰتَتْ اُكُلَهَا وَلَمْ تَظْلِمْ مِّنْهُ شَيْـًٔاۙ وَّفَجَّرْنَا خِلٰلَهُمَا نَهَرًاۙ

kiltal-jannataini ātat ukulahā wa lam taẓlim minhu syai'ā(n), wa fajjarnā khilālahumā naharā(n).

ئىككى باغ مېۋىسىنى بەردى، مېۋىلىرى ھېچ ئازايمىدى، بىز ئۇلارنىڭ يېرىقلىرىدىن دەريالارنى ئېقىتتۇق.

وَّكَانَ لَهٗ ثَمَرٌۚ فَقَالَ لِصَاحِبِهٖ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗٓ اَنَا۠ اَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَّاَعَزُّ نَفَرًا

wa kāna lahū ṡamar(un), fa qāla liṣāḥibihī wa huwa yuḥāwiruhū ana akṡaru minka mālaw wa a‘azzu nafarā(n).

ئۇنىڭ بايلىقى ناھايىتى كۆپ ئىدى، شۇڭا ئۇ (ئىمان ئېيتقان) دوستى بىلەن سۆھبەتلىشىۋاتقاندا ئۇنىڭغا: «مېنىڭ بايلىقىم سەندىن كۆپ، ئەگەشكۈچىلىرىممۇ كۈچلۈك» دېدى.

وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖۚ قَالَ مَآ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖٓ اَبَدًاۙ

wa dakhala jannatahū wa huwa ẓālimul linafsih(ī), qāla mā aẓunnu an tabīda hāżihī abadā(n).

ئۇ (تەكەببۇرلۇق ۋە ئىشەنمەسلىك بىلەن) ئۆزىنى مەغلۇپ قىلغان ھالدا باغچىسىغا كىردى ۋە: «مەن بۇ باغنىڭ ھەرگىز يوقىلىپ كەتمەيدىغانلىقىنى ئويلىغان ئىدىم» دېدى.

وَّمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةً وَّلَىِٕنْ رُّدِدْتُّ اِلٰى رَبِّيْ لَاَجِدَنَّ خَيْرًا مِّنْهَا مُنْقَلَبًا

wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imataw wa la'ir rudittu ilā rabbī la'ajidanna khairam minhā munqalabā(n).

ۋە مەن قىيامەت كۈنىنىڭ كەلمەيدىغانلىقىغا ئىشىنىمەن، ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمنىڭ يېنىغا قايتۇرۇلسام، بۇنىڭدىنمۇ ياخشىراق قايتىش يولىنى چوقۇم تاپالايمەن».

قَالَ لَهٗ صَاحِبُهٗ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗٓ اَكَفَرْتَ بِالَّذِيْ خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ سَوّٰىكَ رَجُلًاۗ

qāla lahū ṣāḥibuhū wa huwa yuḥāwiruhū akafarta bil-lażī khalaqaka min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma sawwāka rajulā(n).

ئۇنىڭ (ئىمان ئېيتقان) دوستى ئۇنىڭغا سۆزلەۋاتقاندا: «سېنى تۇپراقتىن، ئاندىن بىر تامچە ئۇرۇقدىن ياراتقان، ئاندىن سېنى مۇكەممەل ئىنسان قىلغان (ئاللاھقا) ئىشەنمەمسەن؟» دېدى.

لٰكِنَّا۠ هُوَ اللّٰهُ رَبِّيْ وَلَآ اُشْرِكُ بِرَبِّيْٓ اَحَدًا

lākinna huwallāhu rabbī wa lā usyriku birabbī aḥadā(n).

لېكىن مەن (ئۇنىڭغا ئىشىنىمەنكى)، ئۇ مېنىڭ پەرۋەردىگارىم ئاللاھ، مەن پەرۋەردىگارىمغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمەيمەن.

وَلَوْلَآ اِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۙ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ ۚاِنْ تَرَنِ اَنَا۠ اَقَلَّ مِنْكَ مَالًا وَّوَلَدًاۚ

wa lau lā iż dakhalta jannataka qulta mā syā'allāh(u), lā quwwata illā billāh(i), in tarani ana aqalla minka mālaw wa waladā(n).

نېمىشقا باغچىڭىزغا كىرگىنىڭىزدە «مەسىھ ئاللاھ، لا قۇۋۋەتتە ئىللا بىللاھ» (ھەقىقەتەن، ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەن، بۇلارنىڭ ھەممىسى ئەمەلگە ئاشتى)، ئاللاھنىڭ ياردىمىسىز ھېچقانداق كۈچ-قۇدرەت يوق دېمەيسىز؟ گەرچە مېنىڭ مال-مۈلكىم ۋە ئەۋلادلىرىم سىزنىڭكىدىن ئاز دەپ ئويلىسىڭىزمۇ؟

فَعَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يُّؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّنْ جَنَّتِكَ وَيُرْسِلَ عَلَيْهَا حُسْبَانًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَتُصْبِحَ صَعِيْدًا زَلَقًاۙ

fa ‘asā rabbī ay yu'tiyani khairam min jannatika wa yursila ‘alaihā ḥusbānam minas-samā'i fa tuṣbiḥa ṣa‘īdan zalaqā(n).

شۇڭا پەرۋەردىگارىم ماڭا سېنىڭ باغىڭدىن ياخشىراق بىر باغ بېرىشى مۇمكىن، ئۇ سېنىڭ باغىڭغا ئاسماندىن چاقماق ياغدۇرۇپ، ئۇ يەر تېيىلغاق يەرگە ئايلىنىپ كېتىشى مۇمكىن.

اَوْ يُصْبِحَ مَاۤؤُهَا غَوْرًا فَلَنْ تَسْتَطِيْعَ لَهٗ طَلَبًا

au yuṣbiḥa mā'uhā gauran falan tastaṭī‘a lahū ṭalabā(n).

بولمىسا سۇ يەرگە چۆكۈپ كەتسە، سەن ئۇنى قايتا تاپالمايسەن.

وَاُحِيْطَ بِثَمَرِهٖ فَاَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلٰى مَآ اَنْفَقَ فِيْهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَا وَيَقُوْلُ يٰلَيْتَنِيْ لَمْ اُشْرِكْ بِرَبِّيْٓ اَحَدًا

wa uḥīṭa biṡamarihī fa aṣbaḥa yuqallibu kaffaihi ‘alā mā anfaqa fīhā wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā wa yaqūlu yā laitanī lam usyrik birabbī aḥadā(n).

ئۇنىڭ مال-مۈلكى ۋەيران بولدى، ئاندىن ئۇ خەجلىگەن نەرسىلىرىگە پۇشايمان قىلىپ ئىككى قولىنى بۇراپ قويدى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئۈزۈم دەرەخلىرى بىلەن بىللە چۈشۈپ كەتتى (پارا-پارا) ئاندىن ئۇ: «ئەگەر مەن پەرۋەردىگارىمغا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمىگەن بولسامچۇ؟» دېدى.

وَلَمْ تَكُنْ لَّهٗ فِئَةٌ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَمَا كَانَ مُنْتَصِرًاۗ

wa lam takul lahū fi'atuy yanṣurūnahū min dūnillāhi wa mā kāna muntaṣirā(n).

ئۇنىڭغا (ئەڭ ئاخىرىدا) اﷲ تىن باشقا ياردەم بېرىدىغان بىر جامائە يوق، ئۇ ئۆزىنى قوغدىيالمايدۇ.

هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلّٰهِ الْحَقِّۗ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ عُقْبًا ࣖ

hunālikal-walāyatu lillāhil-ḥaqq(i), huwa khairun ṡawābaw wa khairun ‘uqbā(n).

ئۇ يەردە، ياردەم پەقەت ئەڭ ھەق ئاللاھتىن كېلىدۇ. ئۇ ئەڭ ياخشى مۇكاپات بەرگۈچى ۋە ئەڭ ياخشى مۇكاپات بەرگۈچىدۇر.

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا

waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).

ئۇلارغا (ئىنسانلارغا) دۇنيا ھاياتىنى مىسال قىلىپ بەرگىن، ئۇ (يامغۇر) غا ئوخشايدۇ، بىز ئاسماندىن ياغدۇردۇق، ئۇ (يامغۇر) يەر يۈزىدىكى ئۆسۈملۈكلەرنى ئوزۇقلاندۇردى، ئاندىن (ئۆسۈملۈكلەر) شامال ئۇچۇرۇپ قۇرۇپ كەتتى. ئاللاھ ھەممە نەرسىگە قادىردۇر.

اَلْمَالُ وَالْبَنُوْنَ زِيْنَةُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَالْبٰقِيٰتُ الصّٰلِحٰتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ اَمَلًا

al-mālu wal-banūna zīnatul-ḥayātid-dun-yā, wal-bāqiyātuṣ-ṣāliḥātu khairun ‘inda rabbika ṡawābaw wa khairun amalā(n).

مال-مۈلۈك ۋە بالىلار دۇنيا ھاياتىنىڭ زىننىتىدۇر، لېكىن داۋاملىق ياخشى ئەمەللەر پەرۋەردىگارىڭنىڭ نەزىرىدە تېخىمۇ ياخشى مۇكاپات ۋە تېخىمۇ ياخشى ئۈمىدتۇر.

وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْاَرْضَ بَارِزَةًۙ وَّحَشَرْنٰهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ اَحَدًاۚ

wa yauma nusayyirul-jibāla wa taral-arḍa bārizah(tan), wa ḥasyarnāhum falam nugādir minhum aḥadā(n).

شۇ كۈنى (ئىسلەتكىنكى) بىز تاغلاردىن ئۆتۈپ كېتىمىز، زېمىننىڭ تۈزلەڭلىشىپ كەتكەنلىكىنى كۆرىسەن، ئۇلارنى (بارلىق كىشىلەرنى) يىغىمىز، ئۇلارنىڭ ھېچ بىرىنى قالدۇرۇپ قويمايمىز.

وَعُرِضُوْا عَلٰى رَبِّكَ صَفًّاۗ لَقَدْ جِئْتُمُوْنَا كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۢ ۖبَلْ زَعَمْتُمْ اَلَّنْ نَّجْعَلَ لَكُمْ مَّوْعِدًا

wa ‘uriḍū ‘alā rabbika ṣaffā(n), laqad ji'tumūnā kamā khalaqnākum awwala marratim bal za‘amtum allan naj‘ala lakum mau‘idā(n).

ئۇلار پەرۋەردىگارىڭنىڭ ھۇزۇرىغا سەپ-سەپ بولۇپ ئېلىپ كېلىنىدۇ. (ئاللاھ ئېيتتى): «سىلەر ھەقىقەتەن بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزغا سىلەرنى دەسلەپتە ياراتقاندەك كەلدىڭلار، ھەتتا بىز سىلەرگە ۋەدەمىزنى ئادا قىلىش ئۈچۈن ۋاقىت بەلگىلىمەيمىز دەپ ئويلىغان ئىدىڭلار».

وَوُضِعَ الْكِتٰبُ فَتَرَى الْمُجْرِمِيْنَ مُشْفِقِيْنَ مِمَّا فِيْهِ وَيَقُوْلُوْنَ يٰوَيْلَتَنَا مَالِ هٰذَا الْكِتٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً اِلَّآ اَحْصٰىهَاۚ وَوَجَدُوْا مَا عَمِلُوْا حَاضِرًاۗ وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ اَحَدًا ࣖ

wa wuḍi‘al-kitābu fa taral-mujrimīna musyfiqīna mimmā fīhi wa yaqūlūna yā wailatanā mā lihāżal-kitābi lā yugādiru ṣagīrataw wa lā kabīratan illā aḥṣāhā, wa wajadū mā ‘amilū ḥaḍirā(n), wa lā yaẓlimu rabbuka aḥadā(n).

دەپتەر (ئەمەللەر خاتىرىسى) قويۇلغاندىن كېيىن، گۇناھكارلارنىڭ ئۇنىڭدىكى (يازمىلاردىن) قورققانلىقىنى كۆرىسەن. ئۇلار: «بىز نېمىدېگەن بەختسىز، بۇ نېمە دېگەن كىتاب، كىچىك-چوڭ ھېچ نەرسە قالدۇرۇلمىغان، پەقەت ھەممىسى خاتىرىلەنگەن» دەيدۇ. ئۇلار قىلغانلىرىنىڭ ھەممىسىنى (يازغان) دەپ تاپىدۇ. پەرۋەردىگارىڭ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ.

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ اَمْرِ رَبِّهٖۗ اَفَتَتَّخِذُوْنَهٗ وَذُرِّيَّتَهٗٓ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِيْ وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّۗ بِئْسَ لِلظّٰلِمِيْنَ بَدَلًا

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), kāna minal-jinni fa fasaqa ‘an amri rabbih(ī), afa tattakhiżūnahū wa żurriyyatahū auliyā'a min dūnī wa hum lakum ‘aduww(un), bi'sa liẓ-ẓālimīna badalā(n).

(ئىسلەڭلاركى) بىز پەرىشتىلەرگە: «ئادەمگە سەجدە قىلىڭلار!» دېدۇق، پەقەت شەيتانلا سەجدە قىلدى. ئۇ جىنلاردىن بولۇپ، پەرۋەردىگارىنىڭ بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلدى. ئۇلار سىلەرگە دۈشمەن بولسىمۇ، ئۇنى ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى مەندىن باشقا رەھبەر قىلىشقا لايىقمۇ؟ زالىمنىڭ ئورنىنى ئېلىش (شەيتان) نېمىدېگەن يامان ئىش.

۞ مَآ اَشْهَدْتُّهُمْ خَلْقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَا خَلْقَ اَنْفُسِهِمْۖ وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّيْنَ عَضُدًا

mā asyhattuhum khalqas-samāwāti wal-arḍi wa lā khalqa anfusihim, wa mā kuntu muttakhiżal-muḍillīna ‘aḍudā(n).

مەن ئۇلارنى (ئىبلىسنى ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىنى) ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشىغا، شۇنداقلا ئۆزلىرىنىڭ يارىتىلىشىغا گۇۋاھ بولغۇدەك قىلىپ كەلمىدىم، مەن ئازدۇرغۇچىلارنى ياردەمچى قىلمايمەن.

وَيَوْمَ يَقُوْلُ نَادُوْا شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَّوْبِقًا

wa yauma yaqūlu nādū syurakā'iyal-lażīna za‘amtum fa da‘auhum falam yastajībū lahum wa ja‘alnā bainahum maubiqā(n).

(ئىسلەڭلاركى)، ئۇ كۈنى (ئەيتىڭلاركى): «ماڭا ئۆزۈڭلارنىڭ دوستلىرىڭلارنى چاقىرىڭلار» دېدى. ئۇلار ئۇنى چاقىردى، ئۇلار (دوست دوستلىرى) جاۋاب بەرمىدى، بىز ئۇلارنى ھالاكەتلىك جاي قىلدۇق.

وَرَاَ الْمُجْرِمُوْنَ النَّارَ فَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ مُّوَاقِعُوْهَا وَلَمْ يَجِدُوْا عَنْهَا مَصْرِفًا ࣖ

wa ra'al-mujrimūnan nāra fa ẓannū annahum muwāqi‘ūhā wa lam yajidū ‘anhā maṣrifā(n).

گۇناھكارلار دوزاخنى كۆردى، ئۇنىڭغا چۈشۈپ كېتىمىز دەپ ئويلىدى، ئۇنىڭدىن قېچىشنىڭ يولىنى تاپالمىدى.

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا

wa laqad ṣarrafnā fī hāżal-qur'āni lin-nāsi min kulli maṡal(in), wa kānal-insānu akṡara syai'in jadalā(n).

شۈبھىسىزكى، بىز بۇ قۇرئاندا كىشىلەرگە ئۇنى تۈرلۈك مىساللار بىلەن قايتا-قايتا چۈشەندۈردۇق. لېكىن ئىنسانلار ئەڭ كۆپ مۇنازىرىلىشىدىغانلاردۇر.

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْٓا اِذْ جَاۤءَهُمُ الْهُدٰى وَيَسْتَغْفِرُوْا رَبَّهُمْ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

wa mā mana‘an-nāsa ay yu'minū iż jā'ahumul-hudā wa yastagfirū rabbahum illā an ta'tiyahum sunnatul-awwalīna au ya'tiyahumul-‘ażābu qubulā(n).

ئىنسانلارغا ھىدايەت كەلگەندە ئىمان ئېيتىشتىن ۋە پەرۋەردىگارىدىن كەچۈرۈم سوراشتىن توسىدىغان نەرسە پەقەت ئىلگىرىكى (ئەلۋەتتە يولغا قويۇلغان) قانۇنىيەتنىڭ كېلىشىنى ياكى ئۇلارغا ھەقىقىي ئازابنىڭ كېلىشىنى ساقلاشتىن باشقا نەرسە ئەمەس.

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ وَيُجَادِلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوْٓا اٰيٰتِيْ وَمَآ اُنْذِرُوْا هُزُوًا

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa yujādilul-lażīna kafarū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa wattakhażū āyātī wa mā unżirū huzuwā(n).

بىز پەيغەمبەرلەرنى پەقەت خۇش خەۋەر بەرگۈچى ۋە ئاگاھلاندۇرغۇچى قىلىپ ئەۋەتتۇق. كاپىرلار ھەقىقەتنى يوق قىلىش ئۈچۈن باتىل ئۇسۇلدا مۇنازىرىلىشىدۇ، مېنىڭ ئايەتلىرىمنى ۋە ئۇلارغا قىلىنغان ئاگاھلاندۇرۇشلارنى مەسخىرە قىلىدۇ.

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِاٰيٰتِ رَبِّهٖ فَاَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُۗ اِنَّا جَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًاۗ وَاِنْ تَدْعُهُمْ اِلَى الْهُدٰى فَلَنْ يَّهْتَدُوْٓا اِذًا اَبَدًا

wa man aẓlamu mimman żukkira bi'āyāti rabbihī fa a‘raḍa ‘anhā wa nasiya mā qaddamat yadāh(u), innā ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa in tad‘uhum ilal-hudā falay yahtadū iżan abadā(n).

پەرۋەردىگارىنىڭ ئايەتلىرى بىلەن ئاگاھلاندۇرۇلغاندىن كېيىن ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈپ، ئىككى قولى قىلغان ئىشلىرىنى ئۇنتۇپ قالغان ئادەمدىنمۇ زالىم ئادەم بارمۇ؟ شۈبھىسىزكى، بىز ئۇلارنىڭ قەلبىنى پەردە قىلىپ قويدۇق، ئۇنى چۈشەنمەيدۇ، قۇلاقلىرىغا پۇشۇردۇق. سەن ئۇلارنى توغرا يولغا چاقىرساڭمۇ، ئۇلار مەڭگۈ توغرا يولغا كىرمەيدۇ.

وَرَبُّكَ الْغَفُوْرُ ذُو الرَّحْمَةِۗ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوْا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَۗ بَلْ لَّهُمْ مَّوْعِدٌ لَّنْ يَّجِدُوْا مِنْ دُوْنِهٖ مَوْىِٕلًا

wa rabbukal-gafūru żur-raḥmah(ti), lau yu'ākhiżuhum bimā kasabū la‘ajjala lahumul-‘ażāb(a), bal lahum mau‘idul lay yajidū min dūnihī mau'ilā(n).

پەرۋەردىگارىڭ ناھايىتى مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، رەھىم قىلغۇچىدۇر. ئەگەر ئۇلارنى قىلمىشلىرى سەۋەبىدىن جازالىماقچى بولسا، ئۇلارنىڭ ئازابىنى تېزلەتكەن بولاتتى. لېكىن ئۇلار ئۈچۈن بەلگىلىك بىر ۋاقىت بار، ئۇ ۋاقىتتا ئۇلار ئۇنىڭدىن پاناھ تاپالمايدۇ.

وَتِلْكَ الْقُرٰٓى اَهْلَكْنٰهُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَّوْعِدًا ࣖ

wa tilkal-qurā ahlaknāhum lammā ẓalamū wa ja‘alnā limahlikihim mau‘idā(n).

ئۇ زېمىننىڭ ئاھالىسى زۇلۇم قىلغاندا ئۇلارنى ھالاك قىلدۇق ۋە ئۇلارنىڭ ھالاك بولۇشى ئۈچۈن مەلۇم ۋاقىت بەلگىلىدۇق.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِفَتٰىهُ لَآ اَبْرَحُ حَتّٰٓى اَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ اَوْ اَمْضِيَ حُقُبًا

wa iż qāla mūsā lifatāhu lā abraḥu ḥattā abluga majma‘al-baḥraini au amḍiya ḥuqubā(n).

(ئىسلەڭكى) مۇسا ئۆز خىزمەتچىسىگە: «ئىككى دېڭىزنىڭ قوشۇلىدىغان جايىغا يەتمىگۈچە توختاپ قالمايمەن، ياكى ئۇزۇن يىللار ماڭىمەن» دېگەن ئىدى.

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوْتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ سَرَبًا

falammā balagā majma‘a bainihimā nasiyā ḥūtahumā fattakhaża sabīlahū fil-baḥri sarabā(n).

شۇڭا ئۇلار ئىككى دېڭىزنىڭ تۇتىشىدىغان جايىغا يېتىپ كەلگەندە، بېلىقنى ئۇنتۇپ قالدى، بېلىق سەكرەپ دېڭىزغا قاراپ يول ئالدى.

فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتٰىهُ اٰتِنَا غَدَاۤءَنَاۖ لَقَدْ لَقِيْنَا مِنْ سَفَرِنَا هٰذَا نَصَبًا

falammā jāwazā qāla lifatāhu ātinā gadā'anā laqad laqīnā min safarinā hāżā naṣabā(n).

ئۇلار (ئۇ يەردىن) ئۆتكەندە، مۇسا خىزمەتچىسىگە: «تامىقىمىزنى ئېلىپ كەل، بىز ھەقىقەتەن سەپەردىن چارچاپ كەتتۇق» دېدى.

قَالَ اَرَاَيْتَ اِذْ اَوَيْنَآ اِلَى الصَّخْرَةِ فَاِنِّيْ نَسِيْتُ الْحُوْتَۖ وَمَآ اَنْسٰىنِيْهُ اِلَّا الشَّيْطٰنُ اَنْ اَذْكُرَهٗۚ وَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ عَجَبًا

qāla ara'aita iż awainā ilaṣ-ṣakhrati fa innī nasītul-ḥūt(a), wa mā ansānīhu illasy-syaiṭanu an ażkurah(ū), wattakhaża sabīlahū fil-baḥri ‘ajabā(n).

ئۇ (خىزمەتچىسى) جاۋاب بەردى: «بىلەمسىلەر، بىز تاشنىڭ ئۈستىدە پاناھلىنىۋاتقان ۋاقتىمىزدا، مەن بېلىقنى ئۇنتۇپ قالغان ئىدىم، ئۇنى ئېسىمدە تۇتۇشۇمغا پەقەت شەيتانلا ئۇنتۇلدۇردى، بېلىق بولسا ناھايىتى غەلىتە بىر يول بىلەن دېڭىزغا قاراپ يول ئالدى».

قَالَ ذٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِۖ فَارْتَدَّا عَلٰٓى اٰثَارِهِمَا قَصَصًاۙ

qāla żālika mā kunnā nabg(i), fartaddā ‘alā āṡārihimā qaṣaṣā(n).

مۇسا: «بىز ئىزدەۋاتقان جاي شۇ» دېدى. ئاندىن ئۇ ئىككىسى ئەسلىدىكى ئىزلىرىنى بويلاپ قايتىپ كەتتى.

فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَآ اٰتَيْنٰهُ رَحْمَةً مِّنْ عِنْدِنَا وَعَلَّمْنٰهُ مِنْ لَّدُنَّا عِلْمًا

fa wajadā ‘abdam min ‘ibādinā ātaināhu raḥmatam min ‘indinā wa ‘allamnāhu mil ladunnā ‘ilmā(n).

ئاندىن ئۇلار ئىككىلىسى بەندىلىرىمىزدىن بىر بەندىگە يولۇقتى، بىز ئۇنىڭغا ئۆز تەرىپىمىزدىن رەھمەت ئاتا قىلدۇق ۋە ئۆز تەرىپىمىزدىن ئۇنىڭغا ئىلىم ئۆگەتتۇق.

قَالَ لَهٗ مُوْسٰى هَلْ اَتَّبِعُكَ عَلٰٓى اَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا

qāla lahū mūsā hal attabi‘uka ‘alā an tu‘allimani mimmā ‘ullimta rusydā(n).

مۇسا ئۇنىڭغا: «سەن (ھىدايەت قىلىش ئۈچۈن) ئۆگەتكەن (ھەقىقىي) بىلىمنى ماڭا ئۆگىتىشىڭ ئۈچۈن ساڭا ئەگىشەيمۇ؟» دېدى.

قَالَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

ئۇ جاۋابەن: «ھەقىقەتەن، سەن ماڭا سەۋر قىلالمايسەن» دېدى.

وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلٰى مَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ خُبْرًا

wa kaifa taṣbiru ‘alā mā lam tuḥiṭ bihī khubrā(n).

بىرەر نەرسە توغرىسىدا يېتەرلىك بىلىمىڭىز بولمىسا، قانداقمۇ سەۋر قىلالايسىز؟

قَالَ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ صَابِرًا وَّلَآ اَعْصِيْ لَكَ اَمْرًا

qāla satajidunī in syā'allāhu ṣābiraw wa lā a‘ṣī laka amrā(n).

ئۇ (مۇسا): «ئاللاھ خالىسا، مېنىڭ سەۋرچان ئىكەنلىكىمنى كۆرىسىز، مەن سىزگە ھېچقانداق ئىشتا قارشىلىق قىلمايمەن» دېدى.

قَالَ فَاِنِ اتَّبَعْتَنِيْ فَلَا تَسْـَٔلْنِيْ عَنْ شَيْءٍ حَتّٰٓى اُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ࣖ

qāla fa inittaba‘tanī falā tas'alnī ‘an syai'in ḥattā uḥdiṡa laka minhu żikrā(n).

ئۇ ئېيتتى: «ئەگەر ماڭا ئەگەشسەڭ، مەن ساڭا چۈشەندۈرۈپ بەرمىگۈچە مەندىن ھېچ نەرسە سورىما.»

فَانْطَلَقَاۗ حَتّٰٓى اِذَا رَكِبَا فِى السَّفِيْنَةِ خَرَقَهَاۗ قَالَ اَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ اَهْلَهَاۚ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا اِمْرًا

fanṭalaqā, ḥattā iżā rakibā fis-safīnati khara ahā, qāla akharaqtahā litugriqa ahlahā, laqad ji'ta syai'an imrā(n).

ئۇلار ئىككىسى يولغا چىقىپ كەتتى، ھەتتا كېمىگە چىقتى، ئۇ كېمىنى تۆشۈك قىلدى. مۇسا: «نېمىشقا كېمىنى تۆشۈك قىلدىڭ؟ كېمىدىكىلەرنى غەرق قىلدىڭمۇ؟» دېدى. ھەقىقەتەن سەن چوڭ گۇناھ قىلدىڭ.

قَالَ اَلَمْ اَقُلْ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla alam aqul innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

ئۇ: «ساڭا ماڭا سەۋر قىلالمايسەن دېمىگەنمىدىممۇ؟» دېدى.

قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِيْ بِمَا نَسِيْتُ وَلَا تُرْهِقْنِيْ مِنْ اَمْرِيْ عُسْرًا

qāla lā tu'ākhiżnī bimā nasītu wa lā turhiqnī min amrī ‘usrā(n).

ئۇ (مۇسا): «ئۇنتۇپ قالغانلىقىم ئۈچۈن مېنى جازالىماڭ ۋە ئىشلىرىمدا مېنى قىيىنچىلىققا دۇچ قىلماڭ» دېدى.

فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰٓى اِذَا لَقِيَا غُلٰمًا فَقَتَلَهٗ ۙقَالَ اَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً؈ۢبِغَيْرِ نَفْسٍۗ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا نُّكْرًا ۔

fanṭalaqā, ḥattā iżā laqiyā gulāman fa qatalah(ū), qāla aqatalta nafsan zakiyyatam bigairi nafs(in), laqad ji'ta syai'an nukrā(n).

شۇنداق قىلىپ ئۇلار ئىككىسى ماڭدى. ئۇلار بىر يىگىت بىلەن ئۇچراشقاندا، ئۇ يىگىتنى ئۆلتۈرۈۋەتتى. مۇسا: «سىلەر نېمىشقا باشقا بىر ئادەمنى ئۆلتۈرگەنلىكى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى پاك بىر جاننى ئۆلتۈرىسىلەر؟ ھەقىقەتەن سىلەر ناھايىتى خاتا ئىش قىلدىڭلار» دېدى.

۞ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla alam aqul laka innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

ئۇ: «ساڭا مېنىڭ بىلەن بىللە بولۇشقا چىدىيالمايسەن دېمىگەنمىدىممۇ؟» دېدى.

قَالَ اِنْ سَاَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍۢ بَعْدَهَا فَلَا تُصٰحِبْنِيْۚ قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَّدُنِّيْ عُذْرًا

qāla in sa'altuka ‘an syai'im ba‘dahā falā tuṣāḥibnī, qad balagta mil ladunnī ‘użrā(n).

مۇسا ئېيتتى: «ئەگەر بۇنىڭدىن كېيىن سەندىن بىرەر نەرسە سورىسام، مېنى ساڭا بىللە ئېلىپ ماڭمىغىن، سەن ھەقىقەتەن مېنىڭ ئۆزرەمنى قوبۇل قىلىشقا سەۋر قىلدىڭ».

فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰىٓ اِذَآ اَتَيَآ اَهْلَ قَرْيَةِ ِۨاسْتَطْعَمَآ اَهْلَهَا فَاَبَوْا اَنْ يُّضَيِّفُوْهُمَا فَوَجَدَا فِيْهَا جِدَارًا يُّرِيْدُ اَنْ يَّنْقَضَّ فَاَقَامَهٗ ۗقَالَ لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ اَجْرًا

fanṭalaqā, ḥattā iżā atayā ahla qaryatinistaṭ‘amā ahlahā fa abau ay yuḍayyifūhumā fa wajadā fīhā jidāray yurīdu ay yaqaḍḍa fa aqāmah(ū), qāla lau syi'ta lattakhażta ‘alaihi ajrā(n).

شۇنداق قىلىپ ئىككىسى يولغا چىقتى. شۇنداق قىلىپ، ئۇلار بىر يۇرتنىڭ خەلقىگە كەلگەندە، ئىككىلىسى خەلقتىن مېھماندارچىلىق قىلىشنى تەلەپ قىلدى، ئەمما ئۇلار (شۇ يۇرتنىڭ خەلقلىرى) ئۇلارنى مېھماندارچىلىق قىلىشنى خالىمىدى، ئاندىن ئىككىسى (شۇ يۇرتتا ) ئۆيلەرنىڭ تاملىرىنىڭ چۆكۈپ كېتىۋاتقانلىقىنى كۆردى، ئاندىن ئۇ ئۇلارنى تۈزلىدى. ئۇ (مۇسا): «ئەگەر خالىساڭ، بۇنىڭ ئۈچۈن مۇكاپات تىلىسەڭ بولىدۇ» دېدى.

قَالَ هٰذَا فِرَاقُ بَيْنِيْ وَبَيْنِكَۚ سَاُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيْلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًا

qāla hāżā firāqu bainī wa bainik(a), sa'unabbi'uka bita'wīli mā lam tastaṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).

ئۇ: «بۇ مېنىڭ بىلەن سېنىڭ ئاراڭدىكى ئايرىلىش، مەن ساڭا چىدىيالمايدىغان قىلمىشلىرىڭنىڭ سەۋەبىنى چۈشەندۈرۈپ بېرىمەن» دېدى.

اَمَّا السَّفِيْنَةُ فَكَانَتْ لِمَسٰكِيْنَ يَعْمَلُوْنَ فِى الْبَحْرِ فَاَرَدْتُّ اَنْ اَعِيْبَهَاۗ وَكَانَ وَرَاۤءَهُمْ مَّلِكٌ يَّأْخُذُ كُلَّ سَفِيْنَةٍ غَصْبًا

ammas-safīnatu fa kānat limasākīna ya‘malūna fil-baḥri fa arattu an a‘ībahā, wa kāna warā'ahum malikuy ya'khużu kulla safīnatin gaṣbā(n).

كېمە دېڭىزدا ئىشلەيدىغان كەمبەغەللەرگە تەۋە ئىدى؛ مەن ئۇنى ۋەيران قىلماقچى ئىدىم، چۈنكى ئۇلاردىن ئىلگىرى ھەر بىر كېمىنى تارتىۋالىدىغان بىر پادىشاھ بار ئىدى.

وَاَمَّا الْغُلٰمُ فَكَانَ اَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِيْنَآ اَنْ يُّرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَّكُفْرًا ۚ

wa ammal-gulāmu fa kāna abawāhu mu'minaini fa khasyīnā ay yurhiqahumā ṭugyānaw wa kufrā(n).

يىگىتكە كەلسەك (كاپىر)، ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسىنىڭ ھەر ئىككىسى ئىمان ئېيتقان ئىدى، بىز ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسىنى يولدىن چىقىپ، كاپىرلىققا مەجبۇرلىشىدىن ئەنسىرىدۇق.

فَاَرَدْنَآ اَنْ يُّبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِّنْهُ زَكٰوةً وَّاَقْرَبَ رُحْمًا

fa aradnā ay yubdilahumā rabbuhumā khairam minhu zakātaw wa aqraba ruḥmā(n).

ئاندىن بىز، ئەگەر ئاللاھ خالىسا، ئۇنىڭ ئورنىغا ئۇنىڭدىن پاكراق ۋە (ئانىسى ۋە ئاتىسىغا) تېخىمۇ سۆيۈملۈك بولغان باشقا بىر (بالىنى) بېرىمىز.

وَاَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلٰمَيْنِ يَتِيْمَيْنِ فِى الْمَدِيْنَةِ وَكَانَ تَحْتَهٗ كَنْزٌ لَّهُمَا وَكَانَ اَبُوْهُمَا صَالِحًا ۚفَاَرَادَ رَبُّكَ اَنْ يَّبْلُغَآ اَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَۚ وَمَا فَعَلْتُهٗ عَنْ اَمْرِيْۗ ذٰلِكَ تَأْوِيْلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًاۗ ࣖ

wa ammal-jidāru fa kāna ligulāmaini yatīmaini fil-madīnati wa kāna taḥtahū kanzul lahumā wa kāna abūhumā ṣāliḥā(n), fa arāda rabbuka ay yablugā asyuddahumā wa yastakhrijā kanzahumā raḥmatam mir rabbik(a), wa mā fa‘altuhū ‘an amrī, żālika ta'wīlu mā lam tasṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).

تامغا كەلسەك، ئۇ شەھەردىكى ئىككى يېتىم ئوغۇلنىڭ ئىدى، ئۇنىڭ ئاستىدا ئۇلارغا تەۋە بىر خەزىنە بار ئىدى، ئۇلارنىڭ ئاتىسى ياخشى ئادەم ئىدى. شۇڭا پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنىڭ چوڭ بولۇپ يېتىلىشىنى ۋە پەرۋەردىگارىڭنىڭ رەھمىتى سۈپىتىدە خەزىنىلىرىنى چىقىرىپ ئېلىشىنى ئىرادە قىلدى. مەن بۇنى ئۆز ئىختىيارىم بىلەن قىلمىدىم. بۇ سىلەرنىڭ ئالدىراپ قىلغان ئىشلىرىڭلارنىڭ دەلىلىدۇر».

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنْ ذِى الْقَرْنَيْنِۗ قُلْ سَاَتْلُوْا عَلَيْكُمْ مِّنْهُ ذِكْرًا ۗ

wa yas'alūnaka ‘an żil qarnain(i), qul sa'atlū ‘alaikum minhu żikrā(n).

ئۇلار سەندىن (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدىن) زۇلقەرنەين ھەققىدە سورىدى. «سىلەرگە مەن قىسسىنى ئوقۇپ بېرىمەن» دېگىن.

اِنَّا مَكَّنَّا لَهٗ فِى الْاَرْضِ وَاٰتَيْنٰهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا ۙ

innā makkannā lahū fil-arḍi wa ātaināhu min kulli syai'in sababā(n).

ھەقىقەتەن بىز ئۇنىڭغا زېمىندا ئورۇن بەردۇق ۋە ئۇنىڭغا ھەممە نەرسىگە يول ئاچتۇق،

فَاَتْبَعَ سَبَبًا

fa atba‘a sababā(n).

ئاندىن ئۇ بىر يولنى تاللىدى.

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِيْ عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَّوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا ەۗ قُلْنَا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِمَّآ اَنْ تُعَذِّبَ وَاِمَّآ اَنْ تَتَّخِذَ فِيْهِمْ حُسْنًا

Ḥattā iżā balaga magribasy-syamsi wajadahā tagrubu fī ‘ainin ḥami'atiw wa wajada ‘indahā qaumā(n), qulnā yā żal-qarnaini immā an tu‘ażżiba wa immā an tattakhiża fīhim ḥusnā(n).

تاكى ئۇ كۈن پاتقان يەرگە يېتىپ كەلگەندە، ئۇنىڭ (كۈننىڭ) قارا لايلىق دېڭىزغا پاتۋاتقانلىقىنى كۆردى، ئۇ يەردە (دىنسىز) بىر قەۋمنى ئۇچراتتى. بىز: «ئى زۇلقەرنەين! ئۇلارنى جازالىساڭ بولىدۇ ياكى ياخشى ئىش قىلساڭ بولىدۇ (ئۇلارنى ئىمانغا دەۋەت قىلساڭ بولىدۇ)» دېدۇق.

قَالَ اَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهٗ ثُمَّ يُرَدُّ اِلٰى رَبِّهٖ فَيُعَذِّبُهٗ عَذَابًا نُّكْرًا

qāla ammā man ẓalama fa saufa nu‘ażżibuhū ṡumma yuraddu ilā rabbihī fa yu‘ażżibuhū ‘ażāban nukrā(n).

ئۇ (زۇلقەرنەين): «كىمكى زۇلۇم قىلسا، بىز ئۇنى جازالايمىز، ئاندىن ئۇ پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىغا قايتۇرۇلىدۇ، ئاندىن ئاللاھ ئۇنى قاتتىق ئازابلايدۇ» دېدى.

وَاَمَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهٗ جَزَاۤءً ۨالْحُسْنٰىۚ وَسَنَقُوْلُ لَهٗ مِنْ اَمْرِنَا يُسْرًا ۗ

wa ammā man āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa lahū jazā'anil-ḥusnā, wa sanaqūlu lahū min amrinā yusrā(n).

ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغان ئادەم بولسا، ئۇنىڭ ئەۋەزىگە ئەڭ ياخشى مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، بىز ئۇنىڭغا ئاسان ئەمرلىرىمىزنى يەتكۈزىمىز».

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

Ṡumma atba‘a sababā(n).

ئاندىن ئۇ باشقا بىر يولنى تاللىدى.

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلٰى قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَلْ لَّهُمْ مِّنْ دُوْنِهَا سِتْرًا ۙ

Ḥattā iżā balaga maṭli‘asy-syamsi wajadahā taṭlu‘u ‘alā qaumil lam naj‘al lahum min dūnihā sitrā(n).

تاكى ئۇ (شەرق تەرەپتىكى) كۈن چىققان يەرگە يېتىپ كەلگەندە، قۇياشنىڭ بىر قەۋمنىڭ ئۈستىدىن چۈشۈۋاتقانلىقىنى كۆردى، ئۇلارغا قارشى بىز ھېچقانداق قوغدىغۇچى قىلمىغان ئىدۇق.

كَذٰلِكَۗ وَقَدْ اَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْرًا

każālik(a), wa qad aḥaṭnā bimā ladaihi khubrā(n).

شۇڭا، بىز ئۇنىڭدىكى (زۇلقەرنەين) ھەممە نەرسىنى ھەقىقەتەن بىلىمىز.

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

Ṡumma atba‘a sababā(n).

ئاندىن ئۇ باشقا بىر يولنى تاللىدى.

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمَا قَوْمًاۙ لَّا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ قَوْلًا

Ḥattā iżā balaga bainas-saddaini wajada min dūnihimā qaumal lā yakādūna yafqahūna qaulā(n).

ئۇ ئىككى تاغ ئارىسىغا يېتىپ كەلگەندە، (ئىككى تاغنىڭ ئارقىسىدا) ئۆزلىرىنىڭ نېمە دېيىشىنى ئاران چۈشىنىدىغان بىر قەۋمنى كۆردى.

قَالُوْا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِنَّ يَأْجُوْجَ وَمَأْجُوْجَ مُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلٰٓى اَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا

qālū yā żal-qarnaini inna ya'jūja wa ma'jūja mufsidūna fil-arḍi fahal naj‘alu laka kharjan ‘alā an taj‘alā bainanā wa bainahum saddā(n).

ئۇلار: «ئى زۇلقەرنەين! يەگجۇج ۋە مەكجۇجلار ھەقىقەتەن يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىدۇ، ساڭا بىز بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىغا توساق ياساشىڭ ئۈچۈن مۇكاپات بېرەلەمدۇ؟» دېدى.

قَالَ مَا مَكَّنِّيْ فِيْهِ رَبِّيْ خَيْرٌ فَاَعِيْنُوْنِيْ بِقُوَّةٍ اَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا ۙ

qāla mā makkannī fīhi rabbī fa a‘īnūnī biquwwatin aj‘al bainakum wa bainahum radmā(n).

ئۇ (زۇلقەرنەين) ئېيتتى: «ئاللاھنىڭ ماڭا بەرگەنلىرى (سىلەرنىڭ مۇكاپاتىڭلاردىن) ياخشىدۇر، ماڭا كۈچ-قۇۋۋەت بىلەن ياردەم قىلىڭلار، شۇنداق قىلسام سىلەر بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىغا توسما ياساپ بېرەلەيمەن».

اٰتُوْنِيْ زُبَرَ الْحَدِيْدِۗ حَتّٰىٓ اِذَا سَاوٰى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوْا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَعَلَهٗ نَارًاۙ قَالَ اٰتُوْنِيْٓ اُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا ۗ

Ātūnī zubaral-ḥadīd(i), ḥattā iżā sāwā bainaṣ-ṣadafaini qālanfukhū, ḥattā iżā ja‘alahū nārā(n), qāla ātūnī ufrig ‘alaihi qiṭrā(n).

ماڭا تۆمۈر پارچىلىرىنى بېرىڭلار!» تۆمۈر پارچىلىرى ئىككى تاغ بىلەن تەڭلەشكەندە، ئۇ: «ئوتقا پۈۋلەڭلار!» دېدى. ئۇ ئوتقا ئوخشاش قىزارغاندا، ئۇ: «ماڭا قايناق مىس بېرىڭلار، ئۈستىگە قۇيۇپ بېرەي» دېدى.

فَمَا اسْطَاعُوْٓا اَنْ يَّظْهَرُوْهُ وَمَا اسْتَطَاعُوْا لَهٗ نَقْبًا

famasṭā‘ū ay yaẓharūhu wa mastaṭā‘ū lahū naqbā(n).

شۇڭا ئۇلار (يەكجۇج ۋە مەكجۇج) ئۇنىڭغا چىقالمىدى، ئۇنىڭغا تۆشۈكمۇ قىلالمىدى.

قَالَ هٰذَا رَحْمَةٌ مِّنْ رَّبِّيْۚ فَاِذَا جَاۤءَ وَعْدُ رَبِّيْ جَعَلَهٗ دَكَّاۤءَۚ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّيْ حَقًّا ۗ

qāla hāżā raḥmatum mir rabbī, fa iżā jā'a wa‘du rabbī ja‘alahū dakkā'(a), wa kāna wa‘du rabbī ḥaqqā(n).

ئۇ (زۇلقەرنەين) ئېيتتى: «بۇ (دېۋار) پەرۋەردىگارىمنىڭ نېمىتىدۇر، پەرۋەردىگارىمنىڭ ۋەدىسى كەلگەندە، ئۇ (دېۋار) نى ۋەيران قىلىدۇ، پەرۋەردىگارىمنىڭ ۋەدىسى ھەقتۇر».

۞ وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَىِٕذٍ يَّمُوْجُ فِيْ بَعْضٍ وَّنُفِخَ فِى الصُّوْرِ فَجَمَعْنٰهُمْ جَمْعًا ۙ

wa taraknā ba‘ḍahum yauma'iżiy yamūju fī ba‘ḍiw wa nufikha fiṣ-ṣūri fa jama‘nāhum jam‘ā(n).

شۇ كۈنى بىز ئۇلارنى (يەكجۇج بىلەن مەكجۇجنى) بىر-بىرى بىلەن ئارىلاشتۇرۇپ قويىمىز، سۇر چېلىنغاندا (يەنە بىر قېتىم) ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى بىر يەرگە توپلايمىز.

وَّعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَىِٕذٍ لِّلْكٰفِرِيْنَ عَرْضًا ۙ

wa ‘araḍnā jahannama yauma'iżil lil-kāfirīna ‘arḍā(n).

ئۇ كۈندە بىز كاپىرلارغا جەھەننەمنى ئېنىق كۆرسىتىمىز.

ۨالَّذِيْنَ كَانَتْ اَعْيُنُهُمْ فِيْ غِطَاۤءٍ عَنْ ذِكْرِيْ وَكَانُوْا لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَمْعًا ࣖ

allażīna kānat a‘yunuhum fī giṭā'in ‘an żikrī wa kānū lā yastaṭī‘ūna sam‘ā(n).

(يەنى) كۆزلىرى (دىللىرى) يۇمۇلغان (مېنىڭ ئۇلۇغلۇقۇمنىڭ ئالامەتلىرىنى كۆرەلمەيدۇ)، ۋە ئۇلار ئاڭلىيالمايدۇ.

اَفَحَسِبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنْ يَّتَّخِذُوْا عِبَادِيْ مِنْ دُوْنِيْٓ اَوْلِيَاۤءَ ۗاِنَّآ اَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكٰفِرِيْنَ نُزُلًا

afaḥasibal-lażīna kafarū ay yattakhiżū ‘ibādī min dūnī auliyā'(a), innā a‘tadnā jahannama lil-kāfirīna nuzulā(n).

كاپىرلار مېنى قويۇپ مېنىڭ بەندىلىرىمنى ياردەمچى قىلىۋالالايدۇ دەپ ئويلامدۇ؟ شۈبھىسىزكى، بىز دوزاخنى كاپىرلارغا تۇرالغۇ قىلىپ تەييارلىدۇق.

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ

qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام): «سىلەرگە قىلمىشلىرىدىن ئەڭ چوڭ زىيان تارتقان ئادەمنىڭ ئەھۋالىنى ئېيتىپ بېرىشىمىز كېرەكمۇ؟» دېگىن.

اَلَّذِيْنَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ يُحْسِنُوْنَ صُنْعًا

al-lażīna ḍalla sa‘yuhum fil-ḥayātid-dun-yā wa hum yaḥsabūna annahum yuḥsinūna ṣun‘ā(n).

(يەنى) بۇ دۇنيا ھاياتىدىكى تىرىشچانلىقلىرى بىكارغا كەتكەن، ئەمما ئۇلار قولىدىن كېلىشىچە تىرىشتۇق دەپ ئويلىغان كىشىلەردۇر.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ وَلِقَاۤىِٕهٖ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيْمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَزْنًا

ulā'ikal-lażīna kafarū bi'āyāti rabbihim wa liqā'ihī fa ḥabiṭat a‘māluhum falā nuqīma lahum yaumal-qiyāmati waznā(n).

ئۇلار پەرۋەردىگارىنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان ۋە ئۇنىڭغا مۇلاقات بولۇشقا ئىشەنمىگەنلەردۇر، شۇڭا ئۇلارنىڭ ئەمەللىرى بىكارغا كەتتى، قىيامەت كۈنى بىز ئۇلارنىڭ ئېغىرلىقىنى تارتمايمىز.

ذٰلِكَ جَزَاۤؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوْا وَاتَّخَذُوْٓا اٰيٰتِيْ وَرُسُلِيْ هُزُوًا

Żālika jazā'uhum jahannamu bimā kafarū wattakhażū āyātī wa rusulī huzuwā(n).

شۇڭا، ئۇلارنىڭ كۇفرى ۋە مېنىڭ ئايەتلىرىمنى ۋە پەيغەمبەرلىرىمنى مەسخىرە قىلغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلارنىڭ جازاسى دوزاخ بولىدۇ.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنّٰتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا ۙ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti kānat lahum jannātul-firdausi nuzulā(n).

شۈبھىسىزكى، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا جەننەت تۇرالغۇ قىلىپ بېرىلىدۇ.

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا لَا يَبْغُوْنَ عَنْهَا حِوَلًا

khālidīna fīhā lā yabgūna ‘anhā ḥiwalā(n).

ئۇلار ئۇنىڭ ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ، ئۇ يەردىن كۆچۈشنى خالىمايدۇ.

قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا

qul lau kānal-baḥru midādal likalimāti rabbī lanafidal-baḥru qabla an tanfada kalimāṭu rabbī wa lau ji'nā bimiṡlihī madadā(n).

(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى، «ئەگەر دېڭىز پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرىنى يېزىش ئۈچۈن سىيا بولسا، پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرى تاماملىنىشتىن بۇرۇن دېڭىز تۈگەپ كېتەتتى، گەرچە بىز ئۇنىڭغا ئوخشاش نەرسىلەرنى قوشۇمچە قىلساقمۇ».

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۠ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰٓى اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌۚ فَمَنْ كَانَ يَرْجُوْا لِقَاۤءَ رَبِّهٖ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَّلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهٖٓ اَحَدًا ࣖ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), faman kāna yarjū liqā'a rabbihī falya‘mal ‘amalan ṣāliḥaw wa lā yusyrik bi‘ibādati rabbihī aḥadā(n).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئېيتقىنكى، «مەن سىلەرگە ئوخشاش بىر ئىنسانمەن، ھەقىقەتەن سىلەرنىڭ ئىلاھىڭلارنىڭ غالىب ئىلاھ ئىكەنلىكى ۋەھىي قىلىندى». كىمكى پەرۋەردىگارىغا مۇلاقات بولۇشنى ئۈمىد قىلسا، ياخشى ئىشلارنى قىلسۇن ۋە پەرۋەردىگارىغا ئىبادەت قىلىشتا ھېچ نەرسىنى شېرىك كەلتۈرمىسۇن».