Q.S ئەن-نەمل (اَلنَّمْل) - 93 ئايەت سانى

طٰسۤ ۚ تِلْكَ اٰيٰتُ الْقُرْاٰنِ وَكِتَابٍ مُّبِيْنٍ ۙ

Ṭā sīn, tilka āyātul-qur'āni wa kitābim mubīn(in).

تا سىن. بۇلار قۇرئاننىڭ ۋە روشەن كىتابنىڭ ئايەتلىرىدۇر.

هُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ ۙ

hudaw wa busyrā lil-mu'minīn(a).

ئىمان ئېيتقانلار ئۈچۈن ھىدايەت ۋە خۇش خەۋەر،

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَ

allażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum yūqinūn(a).

(يەنى) ئۇلار ناماز ئوقۇيدۇ، زاكات بېرىدۇ ۋە ئاخىرەتكە ئىشىنىدۇ.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ اَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُوْنَ ۗ

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati zayyannā lahum a‘mālahum fahum ya‘mahūn(a).

شۈبھىسىزكى، ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانلارغا بىز ئۇلارنىڭ (يامان) ئىشلىرىنى چىرايلىق كۆرسەتتۇق، شۇڭا ئۇلار ئازغۇنلۇققا چۆمۈپ كەتتى.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَهُمْ سُوْۤءُ الْعَذَابِ وَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْاَخْسَرُوْنَ

ulā'ikal-lażīna lahum sū'ul-‘ażābi wa hum fil-ākhirati humul-akhsarūn(a).

ئۇلار (بۇ دۇنيادا) قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ، ئاخىرەتتە ئەڭ كۆپ زىيان تارتىدىغانلارمۇ شۇلار.

وَاِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْاٰنَ مِنْ لَّدُنْ حَكِيْمٍ عَلِيْمٍ

wa innaka latulaqqal-qur'āna mil ladun ḥakīmin ‘alīm(in).

ساڭا (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ھەقىقەتەن ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى ۋە ھەممىنى بىلگۈچى ئاللاھ تەرىپىدىن قۇرئان بېرىلدى.

اِذْ قَالَ مُوْسٰى لِاَهْلِهٖٓ اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًاۗ سَاٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ اٰتِيْكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ لَّعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

iż qāla mūsā li'ahlihī innī ānastu nārā(n), sa'ātīkum minhā bikhabarin au ātīkum bisyihābin qabasil la‘allakum taṣṭalūn(a).

(ئېسىڭىزدە تۇتۇڭ) ئۆز ۋاقتىدا مۇسا ئائىلىسىگە: «مەن ھەقىقەتەن ئوت كۆردۈم. مەن سىلەرگە ئۇنىڭدىن خەۋەر ئېلىپ كېلەيمەن، ياكى ئىسسىنىشىڭلار ئۈچۈن ئوتتىن بىر چىراغ ئېلىپ كېلەيمەن» دېدى.

فَلَمَّا جَاۤءَهَا نُوْدِيَ اَنْۢ بُوْرِكَ مَنْ فِى النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَسُبْحٰنَ اللّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

falammā jā'ahā nūdiya am būrika man fin-nāri wa man ḥaulahā, wa subḥānallāhi rabbil-‘ālamīn(a).

ئۇ (ئوتنىڭ ئورنىغا) يېتىپ كەلگەندە، ئۇنىڭغا: «ئوتنىڭ يېنىدا ۋە ئەتراپىدا بولغانلارغا مۇبارەك بولسۇن. ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھ پاكتۇر» دەپ نىدا قىلىندى.

يٰمُوْسٰٓى اِنَّهٗٓ اَنَا اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ۙ

yā mūsā innahū anallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).

(ئاللاھ ئېيتتى): «ئى مۇسا! مەن ھەقىقەتەن غالىب، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى ئاللاھتۇرمەن.

وَاَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰى لَا تَخَفْۗ اِنِّيْ لَا يَخَافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُوْنَ ۖ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā lā takhaf, innī lā yakhāfu ladayyal-mursalūn(a).

ھاساڭنى تاشلى!» (مۇسا ھاسا يىلانغا ئايلىنىپ قالدى، ھاسا يىلاننىڭ تېز ھەرىكەتلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، ئارقىسىغا قارىماي ئارقىسىغا قاراپ يۈگۈردى. قورقما! ھەقىقەتەن مېنىڭ ئالدىمدا پەيغەمبەرلەر قورقىدىغان نەرسە يوق.

اِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًاۢ بَعْدَ سُوْۤءٍ فَاِنِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

illā man ẓalama ṡumma baddala ḥusnam ba‘da sū'in fa innī gafūrur raḥīm(un).

پەقەت زۇلۇم قىلىپ، ئاندىن يامانلىقتىن كېيىن ئۆزىنى ياخشىلىققا ئۆزگەرتكەنلەرلا بۇنىڭدىن مۇستەسنا. مەن ھەقىقەتەن مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە مېھرىباندۇرمەن.

وَاَدْخِلْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍۙ فِيْ تِسْعِ اٰيٰتٍ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهٖۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

wa adkhil yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), fī tis‘i āyātin ilā fir‘auna wa qaumih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

قولۇڭنى كۆڭلىكىڭنىڭ بوينىغا سال، ئۇ ھېچقانداق نۇقسانسىز ئاق (پارقىراق) بولۇپ چىقىدۇ. (بۇ ئىككى مۆجىزە) پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىگە توققۇز خىل مۆجىزە (چۈشەندۈرۈلىدۇ) نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئۇلار ھەقىقەتەن پاسىق قەۋم ئىدى.

فَلَمَّا جَاۤءَتْهُمْ اٰيٰتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ ۚ

falammā jā'athum āyātunā mubṣiratan qālū hāżā siḥrum mubīn(un).

ئۇلارغا بىزنىڭ روشەن مۆجىزىلىرىمىز كەلگەندە، ئۇلار: «بۇ ھەقىقىي سېھىردۇر» دېدى.

وَجَحَدُوْا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَآ اَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَّعُلُوًّاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa jaḥadū bihā wastaiqanathā anfusuhum ẓulmaw wa ‘uluwwā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

ئۇلار زۇلۇم ۋە تەكەببۇرلۇق سەۋەبىدىن ئۇنى ئىنكار قىلىدۇ، گەرچە ئۇلارنىڭ قەلبى بۇنىڭغا (ھەقىقەت) ئىشىنىدۇ. شۇڭا زىيان يەتكۈزگۈچىلەرنىڭ بېشىغا نېمە كېلىدىغانلىقىغا دىققەت قىلىڭلار.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ عِلْمًاۗ وَقَالَا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ فَضَّلَنَا عَلٰى كَثِيْرٍ مِّنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ātainā dāwūda wa sulaimāna ‘ilmā(n), wa qālal-ḥamdu lillāhil-lażī faḍḍalanā ‘alā kaṡīrim min ‘ibādihil-mu'minīn(a).

بىز ھەقىقەتەن داۋۇد ۋە سۇلايمانغا ئىلىم بەردۇق، ئۇلار ئىككىسى: «بىزنى نۇرغۇن مۆمىنلەردىن ئۈستۈن قىلغان ئاللاھقا ھەمدۇسانا بولسۇن» دېدى.

وَوَرِثَ سُلَيْمٰنُ دَاوٗدَ وَقَالَ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَاُوْتِيْنَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍۗ اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِيْنُ

wa wariṡa sulaimānu dāwūda wa qāla yā ayyuhan-nāsu ‘ullimnā manṭiqaṭ-ṭairi wa ūtīnā min kulli syai'(in), inna hāżā lahuwal-faḍlul-mubīn(u).

سۇلايمان داۋۇدقا ۋارىسلىق قىلغان ئىدى، ئۇ (سۇلايمان): «ئى ئىنسانلار! بىزگە قۇشلارنىڭ تىلى ئۆگىتىلگەن ۋە بىزگە ھەممە نەرسە بېرىلگەن. بۇ ھەقىقەتەن ھەقىقىي سوۋغاتتۇر» دېدى.

وَحُشِرَ لِسُلَيْمٰنَ جُنُوْدُهٗ مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa ḥusyira lisulaimāna junūduhū minal-jinni wal-insi waṭ-ṭairi fahum yūza‘ūn(a).

سۇلايمان جىنلار، ئىنسانلار ۋە قۇشلاردىن تەركىب تاپقان قوشۇنىنى توپلىدى، ئۇلار سەپ بولۇپ تىزىلدى.

حَتّٰىٓ اِذَآ اَتَوْا عَلٰى وَادِ النَّمْلِۙ قَالَتْ نَمْلَةٌ يّٰٓاَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوْا مَسٰكِنَكُمْۚ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمٰنُ وَجُنُوْدُهٗۙ وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ḥattā iżā atau ‘alā wādin-naml(i), qālat namlatuy yā ayyuhan-namludkhulū masākinakum, lā yaḥṭimannakum sulaimānu wa junūduhū wa hum lā yasy‘urūn(a).

تاكى ئۇلار قۇمۇرسقا ۋادىسىغا يېتىپ كەلگەندە، بىر قۇمۇرسقا: «ئى قۇمۇرسقا! سۇلايمان ۋە ئۇنىڭ قوشۇنى بىلمىگەن ھالدا سىلەرگە بېسىپ كىرمىسۇن» دېدى.

فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّنْ قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ اَوْزِعْنِيْٓ اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰىهُ وَاَدْخِلْنِيْ بِرَحْمَتِكَ فِيْ عِبَادِكَ الصّٰلِحِيْنَ

fatabassama ḍāḥikam min qaulihā wa qāla rabbi auzi‘nī an asykura ni‘matakal-latī an‘amta ‘alayya wa ‘alā wālidayya wa an a‘mala ṣāliḥan tarḍāhu wa adkhilnī biraḥmatika fī ‘ibādikaṣ-ṣāliḥīn(a).

ئۇ (سۇلايمان) قۇمۇرسقىنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ كۈلۈپ كەتتى. ئاندىن: «ئى پەرۋەردىگارىم، ماڭا ۋە ئاتا-ئانامغا بەرگەن نېمەتلىرىڭگە شۈكۈر قىلىشقا ئىلھام بەر، سەن رازى بولىدىغان ياخشى ئىشلارنى قىلىشىمغا يول ئاچقىن، رەھمىتىڭ بىلەن مېنى تەقۋادار بەندىلىرىڭ قاتارىغا كىرگۈزگىن» دەپ دۇئا قىلدى.

وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَآ اَرَى الْهُدْهُدَۖ اَمْ كَانَ مِنَ الْغَاۤىِٕبِيْنَ

wa tafaqqadaṭ-ṭaira fa qāla mā liya lā aral-hudhud(a), am kāna minal-gā'ibīn(a).

ئۇ قۇشلارنى تەكشۈرۈپ: «نېمىشقا ھۆپۈنى كۆرمەيمەن؟ ئۇ يوقاپ كەتكەنلەرنىڭ ئارىسىدامۇ؟» دېدى.

لَاُعَذِّبَنَّهٗ عَذَابًا شَدِيْدًا اَوْ لَاَا۟ذْبَحَنَّهٗٓ اَوْ لَيَأْتِيَنِّيْ بِسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

la'u‘ażżibannahū ‘ażāban syadīdan au la'ażbaḥannahū au laya'tiyannī bisulṭānim mubīn(in).

ئەگەر ئۇ ماڭا ئېنىق بىر سەۋەب بىلەن كەلمىسە، مەن ئۇنى چوقۇم قاتتىق جازالايمەن ياكى بوغۇزلايمەن» دېدى.

فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيْدٍ فَقَالَ اَحَطْتُّ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَاٍ ۢبِنَبَاٍ يَّقِيْنٍ

famakaṡa gaira ba‘īdin faqāla aḥaṭtu bimā lam tuḥiṭ bihī wa ji'tuka min saba'im binaba'iy yaqīn(in).

ئۇزۇن ئۆتمەي (ھۇد ھۇد كەلدى)، ئاندىن ئۇ: «مەن سەن ھازىرغىچە بىلمەيدىغان بىر نەرسىنى بايقىدىم. مەن سەبەئ زېمىنىدىن ساڭا ئىشەنچلىك خەۋەر ئېلىپ كەلدىم» دېدى.

اِنِّيْ وَجَدْتُّ امْرَاَةً تَمْلِكُهُمْ وَاُوْتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَّلَهَا عَرْشٌ عَظِيْمٌ

innī wajattumra'atan tamlikuhum wa ūtiyat min kulli syai'iw wa lahā ‘arsyun ‘aẓīm(un).

مەن ھەقىقەتەن ئۇلارغا پادىشاھلىق قىلىۋاتقان بىر ئايالنى كۆردۈم، ئۇنىڭغا ھەممە نەرسە بېرىلگەن ۋە چوڭ تەختى بار ئىدى.

وَجَدْتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُوْنَ لِلشَّمْسِ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُوْنَۙ

wajattuhā wa qaumahā yasjudūna lisy-syamsi min dūnillāhi wa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa ṣaddahum ‘anis-sabīli fahum lā yahtadūn(a).

مەن (ھۇد قۇشى) ئۇنىڭ ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ ئاللاھقا ئەمەس، قۇياشقا ئىبادەت قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردۈم. شەيتان ئۇلارغا (يامان) قىلمىشلىرىنى چىرايلىق كۆرسىتىپ، ئۇلارنى (ئاللاھنىڭ) يولىدىن توسۇپ قويدى، شۇڭا ئۇلار توغرا يولدا ماڭمىدى.

اَلَّا يَسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

allā yasjudū lillāhil-lażī yukhrijul-khab'a fis-samāwāti wal-arḍi wa ya‘lamu mā tukhfūna wa mā tu‘linūn(a).

ئۇلار ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى يوشۇرۇن نەرسىلەرنى ئاشكارىلايدىغان، سىلەرنىڭ يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشلىرىڭلارنى بىلىدىغان ئاللاھقا ئىبادەت قىلمايدۇ.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ۩

allāhu lā ilāha illā huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

ئاللاھ، ئۇنىڭدىن باشقا ئىلاھ يوق، ئۇ بۈيۈك ئەرشنىڭ ئىگىسى بولغان پەرۋەردىگاردۇر».

۞ قَالَ سَنَنْظُرُ اَصَدَقْتَ اَمْ كُنْتَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla sananẓuru aṣadaqta am kunta minal-kāżibīn(a).

ئۇ (سۇلايمان) ئېيتتى: «سەن راست سۆزلەۋاتامسەن ياكى يالغانچىلاردىنمۇسەن، كۆرۈپ باقايلى».

اِذْهَبْ بِّكِتٰبِيْ هٰذَا فَاَلْقِهْ اِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مَاذَا يَرْجِعُوْنَ

iżhab bikitābī hāżā fa alqih ilaihim ṡumma tawalla ‘anhum fanẓur māżā yarji‘ūn(a).

بۇ خېتىمنى ئېلىپ ماڭ، ئاندىن ئۇنى ئۇلارغا تاشلى، ئاندىن ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈ، ئاندىن ئۇلارنىڭ نېمە دېۋاتقانلىقىغا دىققەت قىل».

قَالَتْ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اِنِّيْٓ اُلْقِيَ اِلَيَّ كِتٰبٌ كَرِيْمٌ

qālat yā ayyuhal-mala'u innī ulqiya ilayya kitābun karīm(un).

ئۇ (بەلقىس): «ئى ئالىيجانابلار! ماڭا ھەقىقەتەن ئالىيجاناب بىر خەت ئەۋەتىلدى» دېدى.

اِنَّهٗ مِنْ سُلَيْمٰنَ وَاِنَّهٗ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۙ

innahū min sulaimāna wa innahū bismillāhir-raḥmānir-raḥīm(i).

ھەقىقەتەن (خەت) سۇلايماندىن كەلگەن بولۇپ، ئۇنىڭدا: «رەھمانلىق ۋە مېھرىبان ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن» دېيىلگەن ئىدى.

اَلَّا تَعْلُوْا عَلَيَّ وَأْتُوْنِيْ مُسْلِمِيْنَ ࣖ

allā ta‘lū ‘alayya wa'tūnī muslimīn(a).

ماڭا تەكەببۇرلۇق قىلماڭلار ۋە ماڭا بويسۇنغان ھالدا كېلىڭلار».

قَالَتْ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اَفْتُوْنِيْ فِيْٓ اَمْرِيْۚ مَا كُنْتُ قَاطِعَةً اَمْرًا حَتّٰى تَشْهَدُوْنِ

qālat yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī amrī, mā kuntu qāṭi‘atan amran ḥattā tasyhadūn(i).

ئۇ (بەلقىس) ئېيتتى: «ئى ئالىيجانابلار! بۇ ئىشتا ماڭا كۆڭۈل بۆلۈڭلار. سىلەر مېنىڭ مەجلىسىمگە كەلمىگۈچە مەن ھەرگىز بىرەر ئىشتا قارار چىقارمايمەن».

قَالُوْا نَحْنُ اُولُوْا قُوَّةٍ وَّاُولُوْا بَأْسٍ شَدِيْدٍ ەۙ وَّالْاَمْرُ اِلَيْكِ فَانْظُرِيْ مَاذَا تَأْمُرِيْنَ

qālū naḥnu ulū quwwatiw wa ulū ba'sin syadīd(in), wal-amru ilaiki fanẓurī māżā ta'murīn(a).

ئۇلار: «بىزنىڭ (جەڭ قىلىشقا) كۈچىمىز ۋە جاسارىتىمىز زور، لېكىن قارار چىقىرىش ئۆزۈڭىزدە، شۇڭا نېمىگە بۇيرۇيدىغانلىقىڭىزنى ئويلاپ بېقىڭ» دەپ جاۋاب بەردى.

قَالَتْ اِنَّ الْمُلُوْكَ اِذَا دَخَلُوْا قَرْيَةً اَفْسَدُوْهَا وَجَعَلُوْٓا اَعِزَّةَ اَهْلِهَآ اَذِلَّةً ۚوَكَذٰلِكَ يَفْعَلُوْنَ

qālat innal-mulūka iżā dakhalū qaryatan afsadūhā wa ja‘alū a‘izzata ahlihā ażillah(tan), wa każālika yaf‘alūn(a).

ئۇ (بەلقىس) مۇنداق دېدى: «ھەقىقەتەن، پادىشاھلار بىرەر دۆلەتنى پەتھ قىلسا، ئۇنى چوقۇم ۋەيران قىلىدۇ، ئۇنىڭ ئالىيجاناب ئاھالىسىنى خار قىلىدۇ، ئۇلار شۇنداق قىلىدۇ».

وَاِنِّيْ مُرْسِلَةٌ اِلَيْهِمْ بِهَدِيَّةٍ فَنٰظِرَةٌ ۢبِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُوْنَ

wa innī mursilatun ilaihim bihadiyyatin fanāẓiratun bima yarji‘ul-mursalūn(a).

مەن ئۇلارغا سوۋغاتلار بىلەن ئەلچىلەر ئەۋەتىمەن ۋە ئەلچىلەرنىڭ نېمە ئېلىپ كېلىشىنى ساقلايمەن».

فَلَمَّا جَاۤءَ سُلَيْمٰنَ قَالَ اَتُمِدُّوْنَنِ بِمَالٍ فَمَآ اٰتٰىنِ َۧ اللّٰهُ خَيْرٌ مِّمَّآ اٰتٰىكُمْۚ بَلْ اَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُوْنَ

falammā jā'a sulaimāna qāla atumiddūnani bimālin famā ātāniyallāhu khairum mimmā ātākum, bal antum bihadiyyatikum tafraḥūn(a).

(پەيغەمبەرلەر) سۇلايماننىڭ يېنىغا كەلگەندە، سۇلايمان: «ماڭا مال-مۈلۈك بېرەمسىلەر؟ ئاللاھنىڭ ماڭا بەرگەنلىرى ئاللاھنىڭ سىلەرگە بەرگەنلىرىدىن ياخشىراق، سىلەر بولساڭلار سوۋغاتىڭلار بىلەن پەخىرلىنىۋاتىسىلەر» دېدى.

اِرْجِعْ اِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُوْدٍ لَّا قِبَلَ لَهُمْ بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُمْ مِّنْهَآ اَذِلَّةً وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ

irji‘ ilaihim falana'tiyannahum bijunūdil lā qibala lahum bihā wa lanukhrijannahum minhā ażillataw wa hum ṣāgirūn(a).

ئۇلارنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىڭلار! بىز چوقۇم ئۇلارغا قارشى تۇرالمايدىغان بىر قوشۇن بىلەن كېلىمىز، ئۇلارنى ئۇ يەردىن (سەبەئەدىن) خارلىق بىلەن قوغلاپ چىقىرىمىز، ئۇلار خارلىق بىلەن ئەسىرگە چۈشۈپ قالىدۇ».

قَالَ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اَيُّكُمْ يَأْتِيْنِيْ بِعَرْشِهَا قَبْلَ اَنْ يَّأْتُوْنِيْ مُسْلِمِيْنَ

qāla yā ayyuhal-mala'u ayyukum ya'tīnī bi‘arsyihā qabla ay ya'tūnī muslimīn(a).

ئۇ (سۇلايمان): «ئى شاھزادىلەر! سىلەردىن كىم ماڭا كېلىپ تەسلىم بولۇشتىن بۇرۇن تەختىنى ماڭا ئېلىپ كېلەلەيدۇ؟» دېدى.

قَالَ عِفْرِيْتٌ مِّنَ الْجِنِّ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ تَقُوْمَ مِنْ مَّقَامِكَۚ وَاِنِّيْ عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ اَمِيْنٌ

qāla ‘ifrītum minal-jinni ana atīka bihī qabla an taqūma mim maqāmik(a), wa innī ‘alaihi laqawiyyun amīn(un).

جىنلاردىن ئىفرىت ئېيتتى: «مەن ئۇنى سەن ئورنىڭدىن تۇرۇشتىن بۇرۇن ساڭا ئېلىپ كېلىمەن، مەن ھەقىقەتەن بۇنى قىلىشقا كۈچۈم يېتەر، ئىشەنچلىكمەن».

قَالَ الَّذِيْ عِنْدَهٗ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتٰبِ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۗ فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهٗ قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّيْۗ لِيَبْلُوَنِيْٓ ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۗ وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبِّيْ غَنِيٌّ كَرِيْمٌ

qālal-lażī ‘indahū ‘ilmum minal-kitābi ana ātīka bihī qabla ay yartadda ilaika ṭarfuk(a), falammā ra'āhu mustaqirran ‘indahū qāla hāżā min faḍli rabbī, liyabluwanī a'asykuru am akfur(u), wa man syakara fa'innamā yasykuru linafsih(ī), wa man kafara fa'inna rabbī ganiyyun karīm(un).

كىتابتىن بىلىمى بار بىر كىشى: «مەن ساڭا تەختنى كۆزۈڭنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئېلىپ كېلىمەن» دېدى. ئۇ (سۇلايمان) تەختنى ئالدى تەرىپىدە كۆرگەندە: «بۇ پەرۋەردىگارىمنىڭ مېنى سىناش ئۈچۈن قىلغان نېمىتىدىندۇر، مەن شۈكۈر قىلىمەنمۇ ياكى ئىنكار قىلىمەنمۇ؟ كىمكى شۈكۈر قىلسا، ئۇ ئۆزىنىڭ (ياخشىلىقى) ئۈچۈن شۈكۈر قىلغان بولىدۇ، كىمكى ئىنكار قىلسا، پەرۋەردىگارىم ھەقىقەتەن باي، شانلىقتۇر» دېدى.

قَالَ نَكِّرُوْا لَهَا عَرْشَهَا نَنْظُرْ اَتَهْتَدِيْٓ اَمْ تَكُوْنُ مِنَ الَّذِيْنَ لَا يَهْتَدُوْنَ

qāla nakkirū lahā ‘arsyahā nanẓur atahtadī am takūnu minal-lażīna lā yahtadūn(a).

ئۇ (سۇلايمان): «ئۇنىڭ تەختىنى ئۆزگەرتىڭلار، كۆرۈپ باقايلى، ئۇ (بەلقىس) ئۇنى تونۇيدۇ ياكى تونۇمايدۇ» دېدى.

فَلَمَّا جَاۤءَتْ قِيْلَ اَهٰكَذَا عَرْشُكِۗ قَالَتْ كَاَنَّهٗ هُوَۚ وَاُوْتِيْنَا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِمِيْنَ

falammā jā'at qīla ahakażā ‘arsyuk(i), qālat ka'annahū huw(a), wa ūtīnal-‘ilma min qablihā wa kunnā muslimīn(a).

ئۇ (بەلقىس) كەلگەندە، ئۇنىڭدىن: «بۇ سېنىڭ تەختىڭگە ئوخشايدۇ؟» دەپ سورالغاندا، ئۇ (بەلقىس): «گويا ئۇ ئۆزىدەك» دەپ جاۋاب بەرگەن. (بەلقىس: «بىزگە ئىلگىرىكى ئىلىملەر بېرىلگەن ۋە بىز (ئاللاھقا) بويسۇنغۇچىلارمىز» دېگەن.

وَصَدَّهَا مَا كَانَتْ تَّعْبُدُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗاِنَّهَا كَانَتْ مِنْ قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ

wa ṣaddahā mā kānat ta‘budu min dūnillāh(i), innahā kānat min qaumin kāfirīn(a).

ئۇنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىش ئادىتى ئۇنى (ئىسلام دىنىنى تۇغۇشتىن) توستى، چۈنكى ئۇ (بەلقىس) ئىلگىرى كاپىرلاردىن ئىدى.

قِيْلَ لَهَا ادْخُلِى الصَّرْحَۚ فَلَمَّا رَاَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَّكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَاۗ قَالَ اِنَّهٗ صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّنْ قَوَارِيْرَ ەۗ قَالَتْ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمٰنَ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ

qīla lahadkhuliṣ-ṣarḥ(a), falammā ra'athu ḥasibathu lujjataw wa kasyafat ‘an sāqaihā, qāla innahū ṣarḥum mumarradum min qawārīr(a), qālat rabbi innī ẓalamtu nafsī wa aslamtu ma‘a sulaimāna lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

ئۇنىڭغا (بەلقىسقا): «سارايغا كىرىڭلار» دېيىلدى. ئۇ (بەلقىس) (ساراينىڭ زېمىنىنى) كۆرگەندە، ئۇنى چوڭ بىر كۆلچەك دەپ ئويلاپ، ئىككى پۇتىنىڭ ئۈستىنى ئاچتى. ئۇ (سۇلايمان): «بۇ پەقەت ساراينىڭ ئەينەك بىلەن يېپىلغان زېمىنى» دېدى. ئۇ (بەلقىس): «ئى پەرۋەردىگارىم، مەن ھەقىقەتەن ئۆزۈمگە زۇلۇم قىلدىم. مەن سۇلايمان بىلەن بىرلىكتە ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا تەسلىم بولدۇم» دېدى.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ فَاِذَا هُمْ فَرِيْقٰنِ يَخْتَصِمُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥan ani‘budullāha fa'iżā hum farīqāni yakhtaṣimūn(a).

ھەقىقەتەن بىز سەمۇد قەۋمىگە ئۇلارنىڭ قېرىندىشى سالىھنى (پەيغەمبەر قىلىپ) ئەۋەتتۇق، ئۇ: «ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار!» دېدى. ئاندىن ئۇلار ناگاھان (بىر-بىرىگە دۈشمەن بولغان) ئىككى گۇرۇھقا ئايلاندى.

قَالَ يٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُوْنَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِۚ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُوْنَ اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

qāla yā qaumi lima tasta‘jilūna bis-sayyi'ati qablal-ḥasanah(ti), lau lā tastagfirūnallāha la‘allakum turḥamūn(a).

ئۇ (سالەھ) ئېيتتى: «ئى قەۋمىم! نېمىشقا ياخشىلىقتىن بۇرۇن يامانلىقنى تېزرەك سورايسىلەر؟ نېمىشقا رەھمەتكە ئېرىشىشىڭلار ئۈچۈن ئاللاھتىن كەچۈرۈم سورامايسىلەر؟»

قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَّعَكَۗ قَالَ طٰۤىِٕرُكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُوْنَ

qāluṭ ṭayyarnā bika wa bimam ma‘ak(a), qāla ṭā'irukum ‘indallāhi bal antum qaumun tuftanūn(a).

ئۇلار: «سەن ۋە سەن بىلەن بىللە بولغانلار سەۋەبىدىن بىزنىڭ تەقدىرىمىز يامان بولدى» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇ (سالەھ): «سىلەرنىڭ تەقدىرىڭلار ئاللاھنىڭ قولىدا (بىز سەۋەبچى ئەمەس)، لېكىن سىلەر سىناق قىلىنىۋاتقان قەۋمسىلەر» دېدى.

وَكَانَ فِى الْمَدِيْنَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُّفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُوْنَ

wa kāna fil-madīnati tis‘atu rahṭiy yufsidūna fil-arḍi wa lā yuṣliḥūn(a).

ئۇ شەھەردە زېمىندا بۇزۇقچىلىق قىلىدىغان توققۇز ئادەم بار ئىدى، ئۇلار (يەنى توققۇز ئادەم) ئۆزلىرىنى تۈزەتمىدى.

قَالُوْا تَقَاسَمُوْا بِاللّٰهِ لَنُبَيِّتَنَّهٗ وَاَهْلَهٗ ثُمَّ لَنَقُوْلَنَّ لِوَلِيِّهٖ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ اَهْلِهٖ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

qālū taqāsamū billāhi lanubayyitannahū wa ahlahū ṡumma lanaqūlanna liwaliyyihī mā syahidnā mahlika ahlihī wa innā laṣādiqūn(a).

ئۇلار: «ئاللاھنىڭ نامى بىلەن قەسەمكى، بىز ئۇنىڭغا ۋە ئۇنىڭ ئائىلىسىگە كېچىسى چوقۇم ھۇجۇم قىلىمىز، ئاندىن ئۇنىڭ ۋارىسلىرىغا ئۇنىڭ ئائىلىسىنىڭ ۋەيران بولغانلىقىنى كۆرمىگەنلىكىمىزنى ۋە راستچىل ئىكەنلىكىمىزنى ئېيتىمىز» دېدى.

وَمَكَرُوْا مَكْرًا وَّمَكَرْنَا مَكْرًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa makarū makraw wa makarnā makraw wa hum lā yasy‘urūn(a).

ئۇلار بىر ھىيلە-مىكىر پىلانلىدى، بىزمۇ ئۇلار بىلمىگەن ھالدا بىر ھىيلە-مىكىر پىلانلىدۇق.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ اَنَّا دَمَّرْنٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ اَجْمَعِيْنَ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatu makrihim annā dammarnāhum wa qaumahum ajma‘īn(a).

ئۇلارنىڭ ھىيلە-مىكىرلىرىنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىغا قارىغىن، بىز ئۇلارنى ۋە ئۇلارنىڭ قەۋمىنى پۈتۈنلەي ھالاك قىلدۇق.

فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).

زۇلۇملىرى تۈپەيلىدىن ئۇلارنىڭ ئۆيلىرى ئۆرۈلۈپ چۈشتى. شۈبھىسىزكى، بۇنىڭدا بىلىدىغان قەۋم ئۈچۈن (ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى كۆرسىتىدىغان) دەلىل بار.

وَاَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ

wa anjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

ئىمان ئېيتقان ۋە ھەمىشە تەقۋادار بولغانلارنى بىز قۇتقۇزىمىز.

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ وَاَنْتُمْ تُبْصِرُوْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī ata'tūnal-fāḥisyata wa antum tubṣirūn(a).

لۇتنىڭ قىسسىسىنى ئېسىڭگە ئال، ئۆز قەۋمىگە: «سىلەر (ئىسلام دىنىنىڭ يامانلىقىنى) كۆرۈپ تۇرۇپ، نېمىشقا يامان ئىشلارنى قىلىسىلەر؟» دېدى.

اَىِٕنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِ ۗبَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ

a'innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumun tajhalūn(a).

نېمىشقا ئاياللارغا يېقىنلىشىشنى قويۇپ، شەھۋىتىڭلارنى قاندۇرۇش ئۈچۈن ئەرلەرگە يېقىنلىشىسىلەر؟ ھەقىقەتەن سىلەر (قىلمىشىڭلارنىڭ ئاقىۋىتىنى) بىلمەيدىغان بىر قەۋمسىلەر.

۞ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْٓا اٰلَ لُوْطٍ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۙ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijū āla lūṭim min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ جاۋابى پەقەت: «لۇتنى ۋە ئۇنىڭ ئائىلىسىنى زېمىنىڭلاردىن قوغلاپ چىقىرىڭلار، ئۇلار ھەقىقەتەن (ئۆزلىرىنى مۇقەددەس دەپ قارايدىغان) كىشىلەر»، دېيىشتىن باشقا نەرسە ئەمەس ئىدى.

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اِلَّا امْرَاَتَهٗ قَدَّرْنٰهَا مِنَ الْغٰبِرِيْنَ

fa'anjaināhu wa ahlahū illamra'atahū qaddarnāhā minal-gābirīn(a).

بىز ئۇنى ۋە ئايالىدىن باشقا ئائىلىسىنى قۇتقۇزدۇق. بىز ئۇنىڭ (ھالاكەتكە ئۇچراپ قالغۇچىلاردىن بولۇشىنى) قارار قىلدۇق.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fasā'a maṭarul-munżarīn(a).

بىز ئۇلارغا (تاش) يامغۇر ياغدۇردۇق، ئاگاھلاندۇرۇلغانلارنىڭ ئۈستىگە (لېكىن ئۇلارغا قۇلاق سالمىغانلارنىڭ) يامغۇرى قاتتىق ياغدى.

قُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَسَلٰمٌ عَلٰى عِبَادِهِ الَّذِيْنَ اصْطَفٰىۗ ءٰۤاللّٰهُ خَيْرٌ اَمَّا يُشْرِكُوْنَ ۔

qulil-ḥamdu lillāhi wa salāmun ‘alā ‘ibādihil-lażīnaṣṭafā, āllāhu khairun ammā yusyrikūn(a).

(مۇھەممەد) ئېيتقىنكى، «ھەمدى ئاللاھقا خاستۇر، ئۇنىڭ تاللىغان بەندىلىرىگە سالام بولسۇن. ئاللاھ ياخشىمۇ ياكى ئۇلارنىڭ شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىمۇ؟»

اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ

am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).

ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ياراتقان، سىلەرگە ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇرغان، بىز ئۇنىڭ بىلەن گۈزەل باغلارنى ئۆستۈرگەن ئۇ (ئاللاھ) ئەمەسمۇ؟ سىلەر ئۇنىڭ دەرەخلىرىنى ئۆستۈرەلمەيسىلەر. ئاللاھتىن باشقا باشقا ئىلاھ بارمۇ؟ بەلكى ئۇلار (ھەقىقەتتىن) بۇرۇلۇپ كەتكەنلەردۇر.

اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ

am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

زېمىننى تۇرالغۇ قىلغان، ئوتتۇرىسىغا دەريالارنى چىقارغان، ئۇنى مۇستەھكەم قىلىش ئۈچۈن تاغلارنى ئورناتقان ۋە ئىككى دېڭىزنىڭ ئارىسىنى ئايرىۋەتكەن ئۇ (ئاللاھ) ئەمەسمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا يەنە باشقا ئىلاھ بارمۇ؟ ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى بىلمەيدۇ.

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

قىيىنچىلىققا يولۇققان كىشىلەر ئۇنىڭغا دۇئا قىلغاندا، ئۇلارنىڭ دۇئاسىنى قوبۇل قىلىدىغان، غەم-قايغۇنى يوقىتىدىغان ۋە سىلەرنى يەر يۈزىدە خەلىپە قىلىدىغان ئۇ (ئاللاھ) ئەمەسمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا يەنە بىر ئىلاھ بارمۇ؟ سىلەر (ئاللاھنىڭ) نېمىتىنى ئاز ئەسلەيسىلەر.

اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

قۇرۇقلۇق ۋە دېڭىزنىڭ قاراڭغۇلۇقلىرىدا سىلەرنى يېتەكلەيدىغان، رەھمىتى كېلىشتىن ئىلگىرى شامالنى خۇش خەۋەر قىلىپ ئەۋەتىدىغان ئاللاھ ئەمەسمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا يەنە بىر ئىلاھ بارمۇ؟ ئاللاھ ئۇلارنىڭ بىر-بىرىگە شېرىك كەلتۈرگەن نەرسىلىرىدىن پاكتۇر.

اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

ئۇ (ئاللاھ) دەسلەپتە (مەخلۇقاتلارنى) ياراتقان، ئاندىن ئۇنى (يەنە) قايتا ياراتقان ۋە سىلەرگە ئاسماندىن ۋە زېمىندىن رىزىق بېرىدىغان ئەمەسمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا (يەنە) ئىلاھ بارمۇ؟ «ئەگەر راستچىل بولساڭلار، راستچىللىقىڭلارغا دەلىل كەلتۈرۈڭلار» دېگىن.

قُلْ لَّا يَعْلَمُ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ

qul lā ya‘lamu man fis-samāwāti wal-arḍil gaiba illallāh(u), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى، «ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا پەقەت ئاللاھلا غەيبنى بىلىدۇ. ئۇلار قاچان تىرىلىدىغانلىقىنىمۇ بىلمەيدۇ».

بَلِ ادّٰرَكَ عِلْمُهُمْ فِى الْاٰخِرَةِۗ بَلْ هُمْ فِيْ شَكٍّ مِّنْهَاۗ بَلْ هُمْ مِّنْهَا عَمُوْنَ ࣖ

balid dāraka ‘ilmuhum fil-ākhirah(ti), bal hum fī syakkim minhā, bal hum minhā ‘amūn(a).

ھەتتا ئۇلارنىڭ ئاخىرەت توغرىسىدىكى بىلىملىرىمۇ (ئۇ يەرگە) يەتمەيدۇ. ئەمەلىيەتتە، ئۇلار ئۇنىڭدىن گۇمانلىنىدۇ. ئەمەلىيەتتە، ئۇلار ئۇنىڭدىن كۆرمەيدۇ.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا ءَاِذَا كُنَّا تُرٰبًا وَّاٰبَاۤؤُنَآ اَىِٕنَّا لَمُخْرَجُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū a'iżā kunnā turābaw wa ābā'unā a'innā lamukhrajūn(a).

كاپىرلار: «بىز زېمىنغا ئايلانغاندىن كېيىن ۋە ئاتا-بوۋىلىرىمىز (يەنى بىز زېمىندىن) چىققاندىن كېيىن، راستىنلا (قەبرىلەردىن) چىقىرىلىمىزمۇ؟» دېدى.

لَقَدْ وُعِدْنَا هٰذَا نَحْنُ وَاٰبَاۤؤُنَا مِنْ قَبْلُۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

laqad wu‘idnā hāżā naḥnu wa ābā'unā min qabl(u), in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

قەدىمدىن تارتىپ بىز ۋە ئەجدادلىرىمىز بۇنىڭ (قىيامەت كۈنىنىڭ) تەھدىتىگە ئۇچراپ كەلدۇق. ئەمەلىيەتتە، بۇ پەقەت قەدىمكى كىشىلەرنىڭ ئەپسانىلىرى.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئېيتقىنكى، «يەر يۈزىدە مېڭىڭلار، ئاندىن گۇناھكارلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىغا قاراڭلار».

وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

ئۇلارغا قايغۇرما، ئۇلارنىڭ ئالدامچىلىقلىرىدىن قەلبىڭ تارىيمىسۇن».

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

ئۇلار (كاپىرلار): «ئەگەر سىلەر راستچىل بولساڭلار، (سىلەرنىڭ سۆزۈڭلاردا) ۋەدە قىلىنغان ئازاب قاچان كېلىدۇ؟» دەيدۇ.

قُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ رَدِفَ لَكُمْ بَعْضُ الَّذِيْ تَسْتَعْجِلُوْنَ

qul ‘asā ay yakūna radifa lakum ba‘ḍul-lażī tasta‘jilūn(a).

(مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) ئېيتقىنكى، «بەلكىم سىلەر تېزرەك بېرىشنى تەلەپ قىلغان ئازابنىڭ بىر قىسمى سىلەرگە يېتىپ كەلگەن بولۇشى مۇمكىن».

وَاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ

wa inna rabbaka lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).

ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىڭ ئىنسانلارغا (ئۇلارغا) ئاتا قىلغان نېئمەتلەر بىلەن تەمىنلەيدۇ، لېكىن ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكى (ئۇنىڭغا) شۈكۈر قىلمايدۇ.

وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa inna rabbaka laya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنىڭ قەلبىدىكى يوشۇرۇن نەرسىلەرنى ۋە ئاشكارا قىلغانلىرىنى بىلىدۇ.

وَمَا مِنْ غَاۤىِٕبَةٍ فِى السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa mā min gā'ibatin fis-samā'i wal-arḍi illā fī kitābim mubīn(in).

ئاسمانلاردا ۋە زېمىندا ھېچقانداق مەخپىي نەرسە يوق، پەقەت روشەن كىتابتا (لەۋھۇلمەھفۇجدا) خاتىرىلەنگەن.

اِنَّ هٰذَا الْقُرْاٰنَ يَقُصُّ عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اَكْثَرَ الَّذِيْ هُمْ فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

inna hāżal-qur'āna yaquṣṣu ‘alā banī isrā'īla akṡaral-lażī hum fīhi yakhtalifūn(a).

شۈبھىسىزكى، بۇ قۇرئان ئىسرائىل ئەۋلادىغا ئۇلار ئىختىلاپ قىلغان نەرسىلەرنىڭ كۆپىنچىسىنى بايان قىلىپ بېرىدۇ.

وَاِنَّهٗ لَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ

wa innahū lahudaw wa raḥmatul lil-mu'minīn(a).

شۈبھىسىزكى، (قۇرئان) ئىمان ئېيتقانلار ئۈچۈن ھەقىقەتەن ھىدايەت ۋە رەھمەتتۇر.

اِنَّ رَبَّكَ يَقْضِيْ بَيْنَهُمْ بِحُكْمِهٖۚ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْعَلِيْمُۚ

inna rabbaka yaqḍī bainahum biḥukmih(ī), wa huwal-‘azīzul-‘alīm(u).

شۈبھىسىزكى، پەرۋەردىگارىڭ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئۆز قانۇنى بويىچە ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ئۇ غالىبتۇر، ھەممىنى بىلىدۇ.

فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ الْمُبِيْنِ

fatawakkal ‘alallāh(i), innaka ‘alal-ḥaqqil mubīn(i).

ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلغىن، سەن ھەقىقەتەن ھەقىقەتتىن ئۈستۈنسەن.

اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ

innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).

شۈبھىسىزكى، سەن ئۆلۈكلەرگە (سۆزنى) ئاڭلىتالمايسەن، گاسلارغا (يەنى ئۆلۈكلەرگە) ئاۋازنى ئاڭلىتالمايسەن، ئەگەر ئۇلار يۈز ئۆرۈپ كەتكەن بولسا (يەنى گاسلارغا) ۋاقىراپ كېتىشنىمۇ ئاڭلىتالمايسەن.

وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِى الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ

wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).

سەن كورلارنى گۇمراھلىقتىن قۇتۇلدۇرۇپ قۇتۇلدۇرالمايسەن. سەن پەقەت بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزگە ئىمان ئېيتىپ، ئاندىن بويسۇنغانلارغا ئاڭلىتالايسەن.

۞ وَاِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ اَخْرَجْنَا لَهُمْ دَاۤبَّةً مِّنَ الْاَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ اَنَّ النَّاسَ كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا لَا يُوْقِنُوْنَ ࣖ

wa iżā waqa‘al-qaulu ‘alaihim akhrajnā lahum dābbatam minal-arḍi tukallimuhum annan-nāsa kānū bi'āyātinā lā yūqinūn(a).

ئۇلارغا (تەبىئىي ھالاكەت ۋاقتىنىڭ بەلگىلىمىلىرى) ئېيتىلغان سۆزلەر يولغا قويۇلغاندا، بىز زېمىندىن جانلىق، ھەرىكەتچان مەخلۇقاتلارنى چىقىرىمىز، ئۇلار ئۇلارغا (ئىنسانلارنىڭ) ئىلگىرى بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزگە ئىمان ئېيتمىغانلىقىنى ئېيتىدۇ.

وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّنْ يُّكَذِّبُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma naḥsyuru min kulli ummatin faujam mimmay yukażżibu bi'āyātinā fahum yūza‘ūn(a).

(ئىسلەتكىنكى)، بىز ھەر بىر مىللەتتىن ئايەتلىرىمىزنى ئىنكار قىلغان بىر توپ كىشىلەرنى توپلايمىز، ئۇلار (گۇرۇپپىلارغا) بۆلۈنىدۇ.

حَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْ قَالَ اَكَذَّبْتُمْ بِاٰيٰتِيْ وَلَمْ تُحِيْطُوْا بِهَا عِلْمًا اَمَّاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā jā'ū qāla akażżabtum bi'āyātī wa lam tuḥīṭū bihā ‘ilman ammāżā kuntum ta‘malūn(a).

ئۇلار كەلگەندە، ئاللاھ: «سىلەرنىڭ ھېچقانداق خەۋىرىڭلار يوق تۇرۇپ، نېمىشقا مېنىڭ ئايەتلىرىمنى ئىنكار قىلدىڭلار؟» دېدى.

وَوَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِمَا ظَلَمُوْا فَهُمْ لَا يَنْطِقُوْنَ

wa waqa‘al-qaulu ‘alaihim bimā ẓalamū fahum lā yanṭiqūn(a).

ئۇلارغا زۇلۇم قىلغانلىقى ئۈچۈن (ئازاب ۋەدىسى) توغرىسىدىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى، شۇڭا ئۇلار سۆزلىيەلمىدى.

اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

ئۇلار بىزنىڭ كېچىنى ئارام ئېلىش ئۈچۈن قىلغانلىقىمىزنى، كۈندۈزنى نۇر قىلغانلىقىمىزنى كۆرمەمدۇ؟ شۈبھىسىزكى، بۇنىڭدا ئىمان ئېيتىدىغان قەۋم ئۈچۈن (ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرسىتىدىغان) نۇرغۇن ئالامەتلەر بار.

وَيَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِ فَفَزِعَ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَكُلٌّ اَتَوْهُ دٰخِرِيْنَ

wa yauma yunfakhu fiṣ-ṣūri fa fazi‘a man fis-samāwāti wa man fil-arḍi illā man syā'allāh(u), wa kullun atauhu dākhirīn(a).

سۇر چېلىنغان كۈنى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر (يەنى پەرىشتىلەر)، ئاللاھ خالىغانلاردىن باشقا (ئۇلارنىڭ ھەممىسى) ھەيران قالىدۇ، ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ ھۇزۇرىغا باش ئەگكەن ھالدا كەلدى.

وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَّهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِۗ صُنْعَ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍۗ اِنَّهٗ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَفْعَلُوْنَ

wa taral-jibāla taḥsabuhā jāmidataw wa hiya tamurru marras saḥāb(i), ṣun‘allāhil-lażī atqana kulla syai'(in), innahū khabīrum bimā taf‘alūn(a).

سىلەر تاغلارنى كۆرىسىلەر، ئۇلارنىڭ ئورنىدا مۇقىم تۇرغان دەپ ئويلىغانلىرىڭلار، ھالبۇكى، ئۇلار بۇلۇتلاردەك ھەرىكەت قىلىۋاتىدۇ. (بۇ) ھەممە نەرسىنى مۇكەممەل ياراتقان ئاللاھنىڭ مەخلۇقىدۇر. شۈبھىسىزكى، ئۇ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشلىرىڭلارغا ئىنتايىن دىققەت قىلىدۇ.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَهُمْ مِّنْ فَزَعٍ يَّوْمَىِٕذٍ اٰمِنُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa hum min faza‘iy yauma'iżin āminūn(a).

كىمكى ياخشىلىق ئېلىپ كەلسە، ئۇ (ئۇنىڭدىن) ياخشىراق مۇكاپاتقا ئېرىشىدۇ، ھالبۇكى ئۇلار شۇ كۈندىكى (قورقۇنچلۇق) كۈتۈلمىگەن ئىشلاردىن ئەمىن بولىدۇ.

وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوْهُهُمْ فِى النَّارِۗ هَلْ تُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa man jā'a bis-sayyi'ati fakubbat wujūhuhum fin-nār(i), hal tujzauna illā mā kuntum ta‘malūn(a).

كىمكى يامانلىق ئېلىپ كەلسە، ئۇنىڭ يۈزى دوزاخقا تاشلىنىدۇ. سىلەرگە پەقەت قىلغان ئەمەلىڭلارنىڭ جازاسى بېرىلىدۇ.

اِنَّمَآ اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ رَبَّ هٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِيْ حَرَّمَهَا وَلَهٗ كُلُّ شَيْءٍ وَّاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ ۙ

innamā umirtu an a‘buda rabba hāżihil-baldatil-lażī ḥarramahā wa lahū kullu syai'iw wa umirtu an akūna minal-muslimīn(a).

ماڭا (مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا) پەقەت بۇ شەھەرنىڭ پەرۋەردىگارىغا ئىبادەت قىلىشقا بۇيرۇلدۇم، ئۇ يەردە ئاللاھ ئۇنى مۇقەددەس قىلدى، ھەممە نەرسە ئۇنىڭغا تەۋە. مەن مۇسۇلمانلاردىن بولۇشقا بۇيرۇلدۇم.

وَاَنْ اَتْلُوَا الْقُرْاٰنَ ۚفَمَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ اِنَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُنْذِرِيْنَ

wa an atluwal-qur'ān(a), famanihtadā fa'innamā yahtadī linafsih(ī), wa man ḍalla faqul innamā ana minal-munżirīn(a).

ۋە مەن قۇرئاننى (كىشىلەرگە) ئوقۇپ بېرىمەن. كىمكى توغرا يولغا كىرسە، ئۆزى ئۈچۈن توغرا يولغا كىرىدۇ. كىمكى ئازسا، «مەن ھەقىقەتەن ئاگاھلاندۇرغۇچىلاردىنمەن» دېگىن.

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ سَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ فَتَعْرِفُوْنَهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa qulil-ḥamdu lillāhi sayurīkum āyātihī fata‘rifūnahā, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

(مۇھەممەد) ئېيتىڭكى، «جىمى ھەمدۇسانا ئاللاھقا خاستۇر، ئۇ سىلەرگە ئۆزىنىڭ ئالامەتلىرىنى كۆرسىتىدۇ، ئاندىن سىلەر بىلىسىلەر، پەرۋەردىگارىڭلار سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ئىشلىرىڭلاردىن غاپىل ئەمەس».