Q.S अल-माअरिज् (اَلْمَعَارِج) - 44 श्लोकसंख्या

سَاَلَ سَاۤىِٕلٌۢ بِعَذَابٍ وَّاقِعٍۙ

sa'ala sā'ilum bi‘ażābiw wāqi‘(in).

कश्चित् पृष्टवान् यत् दण्डः अवश्यमेव भविष्यति,

لِّلْكٰفِرِيْنَ لَيْسَ لَهٗ دَافِعٌۙ

lil-kāfirīna laisa lahū dāfi‘(un).

अविश्वासिनां कृते, येषां प्रत्याख्यानं कोऽपि न कर्तुं शक्नोति।

مِّنَ اللّٰهِ ذِى الْمَعَارِجِۗ

minallāhi żil-ma‘ārij(i).

(दण्डः) अल्लाहात्, यस्य आरोहणस्थानानि सन्ति।

تَعْرُجُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ وَالرُّوْحُ اِلَيْهِ فِيْ يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهٗ خَمْسِيْنَ اَلْفَ سَنَةٍۚ

ta‘rujul-malā'ikatu war-rūḥu ilaihi fī yaumin kāna miqdāruhū khamsīna alfa sanah(tin).

स्वर्गदूताः जिब्राईलः च पञ्चाशत् वर्षसहस्राणां समतुल्यदिने ईश्वरस्य समीपं (अभिमुखौ) आरुह्य।

فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيْلًا

faṣbir ṣabran jamīlā(n).

अतः धैर्यं धारय, त्वं (मुहम्मद) सत् धैर्यपूर्वक।

اِنَّهُمْ يَرَوْنَهٗ بَعِيْدًاۙ

innahum yaraunahū ba‘īdā(n).

ते (प्रलयं) दूरं (असंभवम्) पश्यन्ति।

وَّنَرٰىهُ قَرِيْبًاۗ

wa narāhu qarībā(n).

यदा वयं समीपे पश्यामः (अवश्यं भविष्यति)।

يَوْمَ تَكُوْنُ السَّمَاۤءُ كَالْمُهْلِۙ

yauma takūnus-samā'u kal-muhl(i).

(स्मर) यस्मिन् दिने आकाशः गलितताम्र इव भवति,

وَتَكُوْنُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِۙ

wa takūnul-jibālu kal-‘ihn(i).

पर्वताश्च पंखसदृशाः (उड्डीयन्ते), २.

وَلَا يَسْـَٔلُ حَمِيْمٌ حَمِيْمًاۚ

wa lā yas'alu ḥamīmun ḥamīmā(n).

न च एकः अपि निकटः मित्रः तस्य मित्रं पृष्टवान्,

يُبَصَّرُوْنَهُمْۗ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِيْ مِنْ عَذَابِ يَوْمِىِٕذٍۢ بِبَنِيْهِۙ

yubaṣṣarūnahum, yawaddul-mujrimu lau yaftadī min ‘ażābi yaumi'iżim bibanīh(i).

परस्परं पश्यन्तः आसन्। तस्मिन् दिने पापी इच्छति यत् सः स्वसन्ततिभिः सह दण्डात् (आत्मानं) मोचयितुं शक्नोति,

وَصَاحِبَتِهٖ وَاَخِيْهِۙ

wa ṣāḥibatihī wa akhīh(i).

तस्य भार्या च भ्राता च, .

وَفَصِيْلَتِهِ الَّتِيْ تُـْٔوِيْهِۙ

wa faṣīlatihil-latī tu'wīh(i).

तस्य रक्षणं च कुटुम्बं (लोके), २.

وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًاۙ ثُمَّ يُنْجِيْهِۙ

wa man fil-arḍi jamī‘ā(n), ṡumma yunjīh(i).

पृथिव्यां सर्वे जनाः च तदा आशां कुर्वन्तु यत् एतेन तेषां त्राणं भविष्यति।

كَلَّاۗ اِنَّهَا لَظٰىۙ

kallā, innahā laẓā.

सर्वथा न ! ननु नरकं क्षोभमग्निः, .

نَزَّاعَةً لِّلشَّوٰىۚ

nazzā‘atal lisy-syawā.

यत् शिरोभागं स्फुटयति।

تَدْعُوْا مَنْ اَدْبَرَ وَتَوَلّٰىۙ

tad‘ū man adbara wa tawallā.

पृष्ठं कृत्वा ये च निवर्तन्ते (धर्मात्) कः आह्वयति।

وَجَمَعَ فَاَوْعٰى

wa jama‘a fa'au‘ā.

(गुणान्) सङ्गृह्य ततः संगृह्य यः व्यक्तिः।

۞ اِنَّ الْاِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوْعًاۙ

innal-insāna khuliqa halu‘ā(n).

ननु मनुष्याः शिकायतुं रोचन्ते इति निर्मिताः आसन् ।

اِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوْعًاۙ

iżā massahusy-syarru jazū‘ā(n).

विपत्तौ सन् शिक्षते ।

وَّاِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوْعًاۙ

wa iżā massahul-khairu manū‘ā(n).

सत्प्राप्ते च कंजूसः भवति,

اِلَّا الْمُصَلِّيْنَۙ

illal-muṣallīn(a).

प्रार्थनां कुर्वतां विहाय, २.

الَّذِيْنَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ دَاۤىِٕمُوْنَۖ

allażīna hum ‘alā ṣalātihim dā'imūn(a).

ये प्रार्थनायां निष्ठावान् तिष्ठन्ति,

وَالَّذِيْنَ فِيْٓ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُوْمٌۖ

wal-lażīna fī amwālihim ḥaqqum ma‘lūm(un).

येषां च धने कश्चन भागः विन्यस्तः,

لِّلسَّاۤىِٕلِ وَالْمَحْرُوْمِۖ

lis-sā'ili wal-maḥrūm(i).

(दरिद्राणां) हि याचन्ते ये च न याचन्ते,

وَالَّذِيْنَ يُصَدِّقُوْنَ بِيَوْمِ الدِّيْنِۖ

wal-lażīna yuṣaddiqūna biyaumid-dīn(i).

ये च न्यायदिने विश्वासं कुर्वन्ति।

وَالَّذِيْنَ هُمْ مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِمْ مُّشْفِقُوْنَۚ

wal-lażīna hum min ‘ażābi rabbihim musyfiqūn(a).

ये च भगवतः दण्डभीताः।

اِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُوْنٍۖ

inna ‘ażāba rabbihim gairu ma'mūn(in).

ननु न कश्चित् स्वेश्वरदण्डात् सुरक्षितः अनुभवति,

وَّالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ

wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).

ये च निजभागं धारयन्ति,

اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَۚ

illā ‘alā azwājihim au mā malakat aimānuhum fa innahum gairu malūmīn(a).

व्यतिरिक्तं तेषां भार्याणां प्रति वा दासानां वा येषां दक्षिणहस्तः अस्ति, तदा ते न दोष्याः।

فَمَنِ ابْتَغٰى وَرَاۤءَ ذٰلِكَ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْعَادُوْنَۚ

fa manibtagā warā'a żālika fa ulā'ika humul-‘ādūn(a).

अतः यः ततः परं पश्यति (व्यभिचारः, समलैङ्गिकः, समलैङ्गिकः च इत्यादयः), ते एव जनाः सीमातः परं गच्छन्ति।

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رٰعُوْنَۖ

wal-lażīna hum li'amānātihim wa ‘ahdihim rā'ūn(a).

ये च स्वस्य आज्ञापत्रं प्रतिज्ञां च पालयन्ति,

وَالَّذِيْنَ هُمْ بِشَهٰدٰتِهِمْ قَاۤىِٕمُوْنَۖ

wal-lażīna hum bisyahādātihim qā'imūn(a).

ये च स्वसाक्ष्यं धारयन्ति।

وَالَّذِيْنَ هُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُوْنَۖ

wal-lażīna hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).

ये च प्रार्थनां धारयन्ति।

اُولٰۤىِٕكَ فِيْ جَنّٰتٍ مُّكْرَمُوْنَ ۗ ࣖ

ulā'ika fī jannātim mukramūn(a).

ते स्वर्गे महिमिताः भवन्ति।

فَمَالِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا قِبَلَكَ مُهْطِعِيْنَۙ

famālil-lażīna kafarū qibalaka muhṭi‘īn(a).

अतः भवतः (मुहम्मद) पुरतः काफिराः किमर्थं त्वरितम् आगच्छन्ति,

عَنِ الْيَمِيْنِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِيْنَ

‘anil-yamīni wa ‘anisy-syimāli ‘izīn(a).

दक्षिणतः वामतः च समूहेषु?

اَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ اَنْ يُّدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيْمٍۙ

ayaṭma‘u kullumri'im minhum ay yudkhala jannata na‘īm(in).

किं अविश्वासिनः प्रत्येकं स्वर्गं प्रीतिपूर्णं स्वर्गं प्रविष्टुम् इच्छति?

كَلَّاۗ اِنَّا خَلَقْنٰهُمْ مِّمَّا يَعْلَمُوْنَ

kallā, innā khalaqnāhum mimmā ya‘malūn(a).

असंभवः! ननु वयं तान् यत् जानन्ति तस्मात् सृष्टवन्तः।

فَلَآ اُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشٰرِقِ وَالْمَغٰرِبِ اِنَّا لَقٰدِرُوْنَۙ

falā uqsimu birabbil-masyāriqi wal-magāribi innā laqādirūn(a).

अतः सूर्यचन्द्रनक्षत्रयोः उदयास्तयोः नियमनं कुर्वन् ईश्वरस्य शपथं करोमि यत् वयं अवश्यमेव समर्थाः स्मः।

عَلٰٓى اَنْ نُّبَدِّلَ خَيْرًا مِّنْهُمْۙ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوْقِيْنَ

‘alā an nubaddila khairam minhum, wa mā naḥnu bimasbūqīn(a).

(तेषां) स्थाने तेभ्यः श्रेष्ठं जनं स्थापयितुं, वयं च पराजयितुं न शक्नुमः।

فَذَرْهُمْ يَخُوْضُوْا وَيَلْعَبُوْا حَتّٰى يُلٰقُوْا يَوْمَهُمُ الَّذِيْ يُوْعَدُوْنَۙ

fa żarhum yakhūḍū wa yal‘abū ḥattā yulāqū yaumahumul-lażī yū‘adūn(a)

अतः ते मज्जन्तु, क्रीडन्तु (भ्रमेण) यावत् तेषां कृते तर्जितं दिवसं न मिलन्ति,

يَوْمَ يَخْرُجُوْنَ مِنَ الْاَجْدَاثِ سِرَاعًا كَاَنَّهُمْ اِلٰى نُصُبٍ يُّوْفِضُوْنَۙ

yauma yakhrujūna minal-ajdāṡi sirā‘an ka'annahum ilā nuṣubiy yūfiḍūn(a).

(अर्थात्) यस्मिन् दिने ते त्वरया स्वमूर्तिं प्रति गच्छन्ति इव त्वरया श्मशानात् बहिः आगमिष्यन्ति।

خَاشِعَةً اَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۗذٰلِكَ الْيَوْمُ الَّذِيْ كَانُوْا يُوْعَدُوْنَ ࣖ

khāsyi‘atan abṣāruhum tarhaquhum żillah(tun), żālikal-yaumul-lażī kānū yū‘adūn(a).

तेषां दृष्टिः अपमानपूर्णाः अधः क्षिप्ताः आसन्। सः एव दिवसः आसीत् यदा तेषां तर्जनं कृतम् आसीत् ।