Q.S सबा (سَبَأ) - 54 श्लोकसंख्या

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى الْاٰخِرَةِۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

al-ḥamdu lillāhil-lażī lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi wa lahul-ḥamdu fil-ākhirah(ti), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

स्तुतिः अल्लाहस्य यः स्वर्गे यत् अस्ति तत् पृथिव्यां च स्वामित्वं धारयति तथा च परलोकस्य सर्वा स्तुतिः अल्लाहस्य। स च परमज्ञानी, परमं समीचीनः।

يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى الْاَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاۤءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيْهَاۗ وَهُوَ الرَّحِيْمُ الْغَفُوْرُ

ya‘lamu mā yaliju fil-arḍi wa mā yakhruju minhā wa mā yanzilu minas-samā'i wa mā ya‘ruju fīhā, wa huwar-raḥīmul-gafūr(u).

सः जानाति यत् पृथिव्यां किं प्रविशति, यस्मात् किं निर्गच्छति, यत् आकाशात् अवतरति, किं च उत्तिष्ठति। स च परमा दयालुः क्षमाशीलः।

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَأْتِيْنَا السَّاعَةُ ۗقُلْ بَلٰى وَرَبِّيْ لَتَأْتِيَنَّكُمْۙ عٰلِمِ الْغَيْبِۙ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَلَآ اَصْغَرُ مِنْ ذٰلِكَ وَلَآ اَكْبَرُ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍۙ

wa qālal-lażīna kafarū lā ta'tīnas-sā‘ah(tu), qul balā wa rabbī lata'tiyannakum, ‘ālimul-gaib(i), lā ya‘zubu ‘anhu miṡqālu żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa lā aṣgaru min żālika wa lā akbaru illā fī kitābim mubīn(in).

ये च अविश्वासं कुर्वन्ति ते वदन्ति यत्, "न्यायः अस्माकं समीपं न आगमिष्यति।" कथयतु, "अवश्यं आगमिष्यति, मम भगवता यः अदृष्टं जानाति, प्रहरः भवतः समीपं अवश्यमेव आगमिष्यति। तस्मात् जर्रा इव गुरुः अपि न किमपि निगूढं स्वर्गे वा पृथिव्यां वा, तस्मात् लघुतरं वा अधिकं वा, सर्वं स्पष्टे पुस्तके (लौह महफुज्) (लिखितम्) अस्ति।

لِّيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

liyajziyal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), ulā'ika lahum magfiratuw wa rizqun karīm(un).

येन सः (अल्लाह) ये विश्वासं कुर्वन्ति, सत्कर्म कुर्वतां च पुरस्कृत्य दास्यति। क्षमां लभन्ते उदात्तं पोषणं च (स्वर्गम्)।

وَالَّذِيْنَ سَعَوْ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِّنْ رِّجْزٍ اَلِيْمٌ

wal-lażīna sa‘au fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika lahum ‘ażābum mir rijzin alīm(un).

ये च अस्माकं चिह्नानि दुर्बलं कर्तुं (अस्माकं दण्डं विफलं कर्तुं) शक्नुवन्ति इति चिन्तयित्वा (विरोधं) प्रयतन्ते, ते दण्डं प्राप्नुयुः, अतीव दुःखदः दण्डः।

وَيَرَى الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ هُوَ الْحَقَّۙ وَيَهْدِيْٓ اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيْزِ الْحَمِيْدِ

wa yaral-lażīna ūtul-‘ilmal-lażī unzila ilaika mir rabbika huwal-ḥaqq(a), wa yahdī ilā ṣirāṭil-‘azīzil-ḥamīd(i).

येषां च ज्ञानं दत्तं भवति (पुस्तकस्य जनाः) तेषां मतं यत् भवतः प्रभुतः भवतः (मुहम्मदस्य) कृते अवतरितानि (प्रकाशनानि) सत्यानि सन्ति तथा च (मानवानां) (अल्लाहस्य) परमशक्तिमान्, परमप्रशंसितस्य मार्गे मार्गदर्शनं कुर्वन्ति।

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ يُّنَبِّئُكُمْ اِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۙ اِنَّكُمْ لَفِيْ خَلْقٍ جَدِيْدٍۚ

wa qālal-lażīna kafarū hal nadullukum ‘alā rajuliy yunabbi'ukum iżā muzziqtum kulla mumazzaq(in), innakum lafī khalqin jadīd(in).

अविश्वासिनः च (स्वसहचराः) अवदन्, “किं वयं भवद्भ्यः कञ्चित् पुरुषं दर्शयामः यः भवन्तं सूचयिष्यति यत् यदा भवतः शरीराणि सर्वथा नष्टानि भविष्यन्ति तदा भवन्तः अवश्यमेव नूतनसृष्टौ उत्थापिताः भविष्यन्ति?

اَفْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَمْ بِهٖ جِنَّةٌ ۗبَلِ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ فِى الْعَذَابِ وَالضَّلٰلِ الْبَعِيْدِ

aftarā ‘alallāhi każiban am bihī jinnah(tun), balil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati fil-‘ażābi waḍ-ḍalālil-ba‘īd(i).

सः अल्लाहस्य विरुद्धं असत्यं कल्पयति वा उन्मत्तः अस्ति वा?” (न), किन्तु ये परलोकं न विश्वसन्ति ते दूरतरं यातनायां दोषे च भवन्ति।

اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنْ نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ ࣖ

afalam yarau ilā mā baina aidīhim wa mā khalfahum minas-samā'i wal-arḍ(i), in nasya' nakhsif bihimul-arḍa au nusqiṭ ‘alaihim kisafam minas-samā'(i), inna fī żālika la'āyatal likulli ‘abdim munīb(in).

अतः किं ते पुरतः पृष्ठतः च आकाशं पृथिवीं च ध्यानं न ददति? यदि इच्छेम तर्हि तान् पृथिव्यां दफनयामः अथवा आकाशात् खण्डान् तान् उपरि प्रेषयिष्यामः। ननु तस्मिन् वास्तवतः प्रत्येकस्य सेवकस्य कृते (अल्लाहस्य सामर्थ्यस्य) चिह्नं वर्तते यः (तस्य समीपं) प्रत्यागच्छति।

۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ

wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).

ननु च अस्माभिः दाऊदः अस्मात् दानं दत्तम्। (अस्माभिः उक्तम्) हे पर्वताः पक्षिणः! दाऊदः सह पुनः पुनः उन्नमयतु, तस्य कृते च लोहं मृदुकृतम्,

اَنِ اعْمَلْ سٰبِغٰتٍ وَّقَدِّرْ فِى السَّرْدِ وَاعْمَلُوْا صَالِحًاۗ اِنِّيْ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

ani‘mal sābigātiw wa qaddir fis-sardi wa‘malū ṣāliḥā(n), innī bimā ta‘malūna baṣīr(un).

यथा) बृहत् कवचकोटान् कृत्वा तेषां बुननामाप्य; सत्कर्म च कुरुत। ननु त्वं यत् करोषि तस्य अहं सर्वदर्शी अस्मि।

وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَّرَوَاحُهَا شَهْرٌۚ وَاَسَلْنَا لَهٗ عَيْنَ الْقِطْرِۗ وَمِنَ الْجِنِّ مَنْ يَّعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِاِذْنِ رَبِّهٖۗ وَمَنْ يَّزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيْرِ

wa lisulaimānar-rīḥa guduwwuhā syahruw wa rawāḥuhā syahr(un), wa asalnā lahū ‘ainal-qiṭr(i), wa minal-jinni may ya‘malu baina yadaihi bi'iżni rabbih(ī), wa may yazig minhum ‘an amrinā nużiqhu min ‘ażābis-sa‘īr(i).

वयं च वातान् सोलोमनस्य अधीनं कृतवन्तः, यस्य प्रातःयात्रा मासस्य यात्रा इव आसीत्, यस्य सायं यात्रा मासस्य यात्रा इव आसीत्, तस्य कृते वयं गलितं ताम्रं प्रवाहितवन्तः। तत्र च केचन जिन्नाः आसन् ये तस्य पुरतः स्वेश्वरस्य अनुमतितः कार्यं कुर्वन्ति स्म। यश्च तेषु अस्माकं आज्ञां व्यभिचरति स्म, तं वयं प्रज्वलितवह्निपीडनं आस्वादयिष्यामः।

يَعْمَلُوْنَ لَهٗ مَا يَشَاۤءُ مِنْ مَّحَارِيْبَ وَتَمَاثِيْلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُوْرٍ رّٰسِيٰتٍۗ اِعْمَلُوْٓا اٰلَ دَاوٗدَ شُكْرًا ۗوَقَلِيْلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُوْرُ

ya‘malūna lahū mā yasyā'u mim maḥārība wa tamāṡīla wa jifānin kal-jawābi wa qudūrir-rāsiyāt(in), i‘malū āla dāwūda syukrā(n), wa qalīlum min ‘ibādiyasy-syakūr(u).

ते (जिन्नाः) सोलोमनस्य इष्टानुसारं कार्यं कृतवन्तः, यत्र उच्छ्रितभवनानि, प्रतिमाः, थालीः (तथा विशालाः) कुण्डाः, घटाः च (चूल्हे) अवशिष्टाः आसन् (निर्माणम्)। हे दाऊद परिवार, (अल्लाह) के धन्यवाद करने के लिये कार्य करें। मम च भृत्यानां अत्यल्पाः कृतज्ञताः सन्ति।

فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلٰى مَوْتِهٖٓ اِلَّا دَاۤبَّةُ الْاَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَاَتَهٗ ۚفَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ اَنْ لَّوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوْا فِى الْعَذَابِ الْمُهِيْنِۗ

falammā qaḍainā ‘alaihil-mauta mā dallahum ‘alā mautihī illā dābbatul-arḍi ta'kulu minsa'atah(ū), falammā kharra tabayyanatil-jinnu allau kānū ya‘lamūnal-gaiba mā labiṡū fil-‘ażābil-muhīn(i).

अतः यदा वयं तस्य (सुलेमानस्य) कृते मृत्युं निर्धारितवन्तः तदा तस्य यष्टिं भक्षयन्तः दीमकाः विहाय तस्य मृत्युं तेभ्यः किमपि न दर्शितवान्। अतः यदा सः पतितः तदा जिन्नः जानाति स्म यत् यदि ते अदृष्टं जानन्ति तर्हि ते अपमानजनकयातनायां न तिष्ठन्ति इति।

لَقَدْ كَانَ لِسَبَاٍ فِيْ مَسْكَنِهِمْ اٰيَةٌ ۚجَنَّتٰنِ عَنْ يَّمِيْنٍ وَّشِمَالٍ ەۗ كُلُوْا مِنْ رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوْا لَهٗ ۗبَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَّرَبٌّ غَفُوْرٌ

laqad kāna lisaba'in fī maskanihim āyah(tun), jannatāni ‘ay yamīniw wa syimāl(in), kulū mir rizqi rabbikum wasykurū lah(ū), baldatun ṭayyibatuw wa rabbun gafūr(un).

ननु सबीजनानाम् कृते तेषां निवासस्थाने (ईश्वरस्य महत्त्वस्य) चिह्नं आसीत्, यथा दक्षिणे वामे च उद्यानद्वयं, (तेषां कृते उक्तम् आसीत्), "भवतः भगवता (दत्तात्) आहारात् खादन्तु, तस्मै धन्यवादं च ददतु। (भवतः देशः) उत्तमः (आरामदायकः) देशः अस्ति, यदा तु (भवतः ईश्वरः) क्षमाशीलः ईश्वरः अस्ति।

فَاَعْرَضُوْا فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنٰهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَيْ اُكُلٍ خَمْطٍ وَّاَثْلٍ وَّشَيْءٍ مِّنْ سِدْرٍ قَلِيْلٍ

fa a‘raḍū fa arsalnā ‘alaihim sailal-‘arimi wa baddalnāhum bijannataihim jannataini żawātai ukulin khamṭiw wa aṡliw wa syai'im min sidrin qalīl(in).

परन्तु ते निवृत्ताः, अतः वयं तेषां उपरि महतीं जलप्लावनं प्रेषितवन्तः, तेषां उद्यानद्वयस्य स्थाने कटुफलैः उद्यानद्वयं, अत्सलवृक्षं, कतिपयानि सिद्रवृक्षाणि च स्थापयामः।

ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِمَا كَفَرُوْاۗ وَهَلْ نُجٰزِيْٓ اِلَّا الْكَفُوْرَ

Żālika jazaināhum bimā kafarū, wa hal nujāzī illal-kafūr(a).

एवं तेषां अविश्वासस्य प्रतिकारं कुर्मः, अत्यन्तं प्रखरेषु अविश्वासिनः एव दण्डं दद्मः ।

وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَّقَدَّرْنَا فِيْهَا السَّيْرَۗ سِيْرُوْا فِيْهَا لَيَالِيَ وَاَيَّامًا اٰمِنِيْنَ

wa ja‘alnā bainahum wa bainal-qural-latī bāraknā fīhā quran ẓāhirataw wa qaddarnā fihas-sair(a), sīrū fīhā layāliya wa ayyāman āminīn(a).

वयं च तेषां (सबा'-जनानाम्) आशीर्वादं दत्तानां देशानाम् (स्याम) च मध्ये, अनेकाः समीपस्थाः देशाः कृतवन्तः, तेषां देशानाम् (अन्तराणां) मध्ये यात्रायाः निर्धारणं कृतवन्तः। एतेषु भूमिषु रात्रौ दिवा च सुरक्षिततया चरन्तु।

فَقَالُوْا رَبَّنَا بٰعِدْ بَيْنَ اَسْفَارِنَا وَظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ وَمَزَّقْنٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

fa qālū rabbanā bā‘id baina asfārinā wa ẓalamū anfusahum fa ja‘alnāhum aḥādīṡa wa mazzaqnāhum kulla mumazzaq(in), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

अतः ते अवदन्, "अस्माकं भगवन्, अस्माकं यात्रां दूरं कुरु" इति (अर्थात् ते) आत्मनः अन्यायं कृतवन्तः; अतः वयं तान् वार्तालापस्य विषयं कृत्वा तान् भूमौ नाशयामः। ननु तस्मिन् वास्तवतः सर्वेषां कृते (अल्लाहस्य सामर्थ्यस्य) चिह्नानि सन्ति ये धैर्यवान् कृतज्ञतां च धारयन्ति।

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ اِبْلِيْسُ ظَنَّهٗ فَاتَّبَعُوْهُ اِلَّا فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ṣaddaqa ‘alaihim iblīsu ẓannahū fattaba‘ūhu illā farīqam minal-mu'minīn(a).

ननु च शैतानः तान् स्वस्य आरोपानाम् सत्यतां प्रत्यययितुं समर्थः अभवत्, अतः ते तस्य अनुसरणं कृतवन्तः, केचन विश्वासिनः विहाय।

وَمَا كَانَ لَهٗ عَلَيْهِمْ مِّنْ سُلْطَانٍ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُّؤْمِنُ بِالْاٰخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِيْ شَكٍّ ۗوَرَبُّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيْظٌ ࣖ

wa mā kāna lahū ‘alaihim min sulṭānin illā lina‘lama may yu'minu bil-ākhirati mimman huwa minhā fī syakk(in), wa rabbuka ‘alā kulli syai'in ḥafīẓ(un).

तेषां च उपरि (शैतानस्य) शक्तिः नास्ति, अपितु केवलं तदर्थं यत् वयं परलोकस्य अस्तित्वं विश्वसन्तः ये च अद्यापि तस्मिन् (परलोकस्य) विषये संशयं कुर्वन्ति तेषां मध्ये भेदं कर्तुं शक्नुमः। तव च प्रभुः सर्वस्य सर्वरक्षकः अस्ति।

قُلِ ادْعُوا الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِۚ لَا يَمْلِكُوْنَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيْهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَّمَا لَهٗ مِنْهُمْ مِّنْ ظَهِيْرٍ

qulid‘ul-lażīna za‘amtum min dūnillāh(i), lā yamlikūna miṡqāla żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa mā lahum fīhimā min syirkiw wa mā lahū minhum min ẓahīr(in).

(मुहम्मद) कथयतु, "येषां भवन्तः अल्लाहात् परं (देवतारूपेण) मन्यन्ते, तान् आह्वयन्तु! तेषां स्वर्गेषु पृथिव्यां च जर्राहवत् अपि (शक्तिः) नास्ति, तथा च तेषां स्वर्गस्य पृथिव्याः च (सृष्टौ) सर्वथा सहभागिता नास्ति तथा च तेषु कोऽपि तस्य सहायकः नास्ति।

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا لِمَنْ اَذِنَ لَهٗ ۗحَتّٰىٓ اِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوْبِهِمْ قَالُوْا مَاذَاۙ قَالَ رَبُّكُمْۗ قَالُوا الْحَقَّۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيْرُ

wa lā tanfa‘usy-syafā‘atu ‘indahū illā liman ażina lah(ū), ḥattā iżā fuzzi‘a ‘an qulūbihim qālū māżā, qāla rabbukum, qālul-ḥaqq(a), wa huwal-‘aliyyul-kabīr(u).

तस्मात् च अन्तर्यामी (साहाय्यम्) केवलं तेषां कृते एव उपयोगी भवति येषां तेन अनुमताः (तत् अन्तर्यामीं प्राप्तुं)। अतः यदा तेषां हृदयात् भयं निष्कासितम् अस्ति तदा ते वदन्ति यत् भवतः भगवता किम् उक्तम्? ते प्रत्युवाच "(वचनानि) सत्यानि, स च परमः, महान्।

۞ قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلِ اللّٰهُ ۙوَاِنَّآ اَوْ اِيَّاكُمْ لَعَلٰى هُدًى اَوْ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qul may yarzuqukum minas-samāwāti wal-arḍ(i), qulillāh(u), wa innā au iyyākum la‘alā hudan au fī ḍalālim mubīn(in).

कथयतु (मुहम्मदः) "कः भवन्तं द्यावापृथिव्याः पोषणं ददाति?" "अल्लाह" इति वदतु, खलु वयं वा यूयं वा (मशरिकाः) अवश्यमेव सत्ये वा स्पष्टदोषे वा भविष्यामः।

قُلْ لَّا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّآ اَجْرَمْنَا وَلَا نُسْـَٔلُ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

qul lā tus'alūna ‘ammā ajramnā wa lā nus'alu ‘ammā ta‘malūn(a).

कथयतु, “अस्माकं कृते भवतः उत्तरदायित्वं न भविष्यति, भवतः कृते च वयं उत्तरदायी न भविष्यामः।”

قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنَا بِالْحَقِّۗ وَهُوَ الْفَتَّاحُ الْعَلِيْمُ

qul yajma‘u bainanā rabbunā ṡumma yaftaḥu bainanā bil-ḥaqq(i), wa huwal-fattāḥul-‘alīm(u).

कथयतु, "अस्माकं प्रभुः अस्मान् सर्वान् एकत्र सङ्गृह्णाति, ततः सः अस्माकं मध्ये सम्यक् निर्णयं करिष्यति। सः च सर्वनिर्णयः सर्वज्ञः अस्ति।"

قُلْ اَرُوْنِيَ الَّذِيْنَ اَلْحَقْتُمْ بِهٖ شُرَكَاۤءَ كَلَّا ۗبَلْ هُوَ اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

qul arūniyal-lażīna alḥaqtum bihī syurakā'a kallā, bal huwallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).

कथयतु, "भवन्तः यत् पूजां तस्मै (तस्य) भागीदारत्वेन आरोपयन्ति तत् दर्शयन्तु, तत् असम्भवम्! वस्तुतः सः एव अल्लाहः, सर्वशक्तिमान्, सर्वज्ञः।

وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا كَاۤفَّةً لِّلنَّاسِ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā arsalnāka illā kāffatal lin-nāsi basyīraw wa nażīraw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

वयं च भवन्तं (मुहम्मदं) न प्रेषितवन्तः, अपितु सर्वेभ्यः मानवजातेभ्यः सुसमाचारवाहकत्वेन चेतावनीदातृत्वेन च प्रेषितवन्तः, परन्तु अधिकांशजना: न जानन्ति।

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

ते च अवदन् – “कदा एषा प्रतिज्ञा आगमिष्यति, यदि त्वं सत्यं भवसि?”

قُلْ لَّكُمْ مِّيْعَادُ يَوْمٍ لَّا تَسْتَأْخِرُوْنَ عَنْهُ سَاعَةً وَّلَا تَسْتَقْدِمُوْنَ ࣖ

qul lakum mī‘ādu yaumil lā tasta'khirūna ‘anhu sā‘ataw wa lā tastaqdimūn(a).

कथयतु, “भवतः प्रतिज्ञातः दिवसः (पुनरुत्थानदिवसः) अस्ति, तस्य विलम्बं त्वरिततां वा क्षणं वा याचयितुम् न शक्नुथ।”

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ بِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَلَا بِالَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِۗ وَلَوْ تَرٰىٓ اِذِ الظّٰلِمُوْنَ مَوْقُوْفُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْۖ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضِ ِۨالْقَوْلَۚ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لَوْلَآ اَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lan nu'mina bihāżal-qur'āni wa lā bil-lażī baina yadaih(i), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna mauqūfūna ‘inda rabbihim, yarji‘u ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍinil-qaul(a), yaqūlul-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū lau lā antum lakunnā mu'minīn(a).

ये च अविश्वासं कुर्वन्ति ते वदन्ति यत्, "अस्मिन् कुरान् न वयं (न च) पूर्वपुस्तके विश्वासं करिष्यामः।" तथा च (कियत् घोरं) यदि भवन्तः पश्यन्ति यत् यदा अपराधिनः स्वेश्वरस्य समक्षं आनीयन्ते तदा तेषु केचन स्ववचनं अन्येभ्यः प्रत्यागच्छन्ति; दुर्बलाः जनाः अभिमानिनः जनाः वदन्ति यत् यदि भवान् न स्यात् तर्हि वयं विश्वासिनः स्याम।

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْٓا اَنَحْنُ صَدَدْنٰكُمْ عَنِ الْهُدٰى بَعْدَ اِذْ جَاۤءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُّجْرِمِيْنَ

qālal-lażīnastakbarū lil-lażīnastuḍ‘ifū anaḥnu ṣadadnākum ‘anil-hudā ba‘da iż jā'akum bal kuntum mujrimīn(a).

अभिमानिनः दुर्बलान् वदन्ति यत्, "मार्गदर्शनस्य आगमनानन्तरं वयं एव भवतः मार्गदर्शनं न प्राप्नुमः? (न!) वस्तुतः भवन्तः एव पापं कुर्वन्ति।

وَقَالَ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا بَلْ مَكْرُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ اِذْ تَأْمُرُوْنَنَآ اَنْ نَّكْفُرَ بِاللّٰهِ وَنَجْعَلَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗوَاَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَاَوُا الْعَذَابَۗ وَجَعَلْنَا الْاَغْلٰلَ فِيْٓ اَعْنَاقِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa qālal-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū bal makrul-laili wan-nahāri iż ta'murūnanā an nakfura billāhi wa naj‘ala lahū andādā(n), wa asarrun-nadāmata lammā ra'awul-‘ażāb(a), wa ja‘alnal-aglāla fī a‘nāqil-lażīna kafarū, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

ये च दुर्बलाः इति मन्यन्ते ते अभिमानिनः वदन्ति यत्, "(न!) वस्तुतः (भवतः) रात्रौ दिवा च वञ्चना एव (यत् अस्मान् बाधते), यदा भवन्तः अस्मान् अल्लाहस्य अविश्वासं कृत्वा तस्य भागीदाराः भवेयुः इति आह्वयन्ति। प्रलयं दृष्ट्वा ते खेदं प्रकटितवन्तः। अविश्वासिनः च कण्ठेषु शृङ्खलाः स्थापयामः। न फलं प्राप्नुवन्ति किन्तु यत्कृतं तदनुसारेण।

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa mā arsalnā min qaryatim min nażīrin illā qāla mutrafūhā, innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

प्रत्येकं च यदा वयं कस्मिंश्चित् देशे चेतावनीम् प्रेषयामः तदा विलासितानि (तस्मिन् देशे) जनाः अवदन् यत्, "भवता दूतरूपेण यत् उक्तं तत् वयं सर्वथा अङ्गीकुर्वन्ति।

وَقَالُوْا نَحْنُ اَكْثَرُ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۙ وَّمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ

wa qālū naḥnu akṡaru amwālaw wa aulādā(n), wa mā naḥnu bimu‘ażżabīn(a).

ते च अवदन्-अस्माकं धनं सन्तानं च (भवतः अपेक्षया) अधिकं वर्तते, न च वयं दण्डिताः भविष्यामः।

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdiru wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

कथयतु, “ननु मम प्रभुः यस्मै इच्छति तस्मै प्रबन्धं प्रसारयति, प्रतिबन्धयति च (यस्य कृते इच्छति) किन्तु अधिकांशजनाः न जानन्ति।”

وَمَآ اَمْوَالُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ بِالَّتِيْ تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفٰىٓ اِلَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًاۙ فَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ جَزَاۤءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوْا وَهُمْ فِى الْغُرُفٰتِ اٰمِنُوْنَ

wa mā amwālukum wa lā aulādukum bil-latī tuqarribukum ‘indanā zulfā illā man āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), fa'ulā'ika lahum jazā'uḍ-ḍi‘fi bimā ‘amilū wa hum fil-gurufāti āminūn(a).

न च भवतः धनं वा भवतः बालकाः वा भवन्तं अस्माकं समीपं नयति; किन्तु ये विश्वासं कुर्वन्ति सत्कर्म च कुर्वन्ति, ते एव स्वकृतस्य द्विगुणं फलं प्राप्नुवन्ति; उच्चस्थानेषु च सुरक्षिताः स्वस्थाः च सन्ति।

وَالَّذِيْنَ يَسْعَوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ فِى الْعَذَابِ مُحْضَرُوْنَ

wal-lażīna yas‘auna fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika fil-‘ażābi muḥḍarūn(a).

ये च अस्माकं श्लोकानां विरुद्धं दुर्बलीकरणाय (अस्माकं दण्डं विफलं कर्तुं) प्रयतन्ते, ते दण्डे स्थापिताः भविष्यन्ति।

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُ لَهٗ ۗوَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهٗ ۚوَهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdiru lah(ū), wa mā anfaqtum min syai'in fahuwa yukhlifuh(ū), wa huwa khairur-rāziqīn(a).

कथयतु, "ननु मम प्रभुः पोषणं विस्तारयति, स्वभृत्येषु यस्य इच्छति तस्मै एव सीमितं करोति।" तथा च यत्किमपि भवन्तः व्यययन्ति तत् अल्लाहः तस्य स्थाने स्थापयिष्यति तथा च सः एव उत्तमः पोषणदाता अस्ति।

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ يَقُوْلُ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اَهٰٓؤُلَاۤءِ اِيَّاكُمْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘an ṡumma yaqūlu lil-malā'ikati ahā'ulā'i iyyākum kānū ya‘budūn(a).

तथा च (स्मरतु) यस्मिन् दिने (यदा) अल्लाहः तान् सर्वान् एकत्र सङ्गृहीतवान् तदा सः स्वर्गदूतान् अवदत्, "किं ते भवन्तं पूर्वं पूजयन्ति स्म?"

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ اَنْتَ وَلِيُّنَا مِنْ دُوْنِهِمْ ۚبَلْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ الْجِنَّ اَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُّؤْمِنُوْنَ

qālū subḥānaka anta waliyyunā min dūnihim, bal kānū ya‘budūnal-jinna akṡaruhum bihim mu'minūn(a).

स्वर्गदूताः प्रत्युवाच, "महिमा भवतः। त्वं अस्माकं रक्षकः असि, न तु ते, वस्तुतः ते जिन्नं पूजितवन्तः, तेषां अधिकांशः जिन्नं विश्वसिति।"

فَالْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَّفْعًا وَّلَا ضَرًّا ۗوَنَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذُوْقُوْا عَذَابَ النَّارِ الَّتِيْ كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُوْنَ

fal-yauma lā yamliku ba‘ḍukum liba‘ḍin naf‘aw wa ḍarrā(n), wa naqūlu lil-lażīna ẓalamū żūqū ‘ażāban-nāril-latī kuntum bihā tukażżibūn(a).

अतः अद्य भवतः केषाञ्चन अन्येषां कृते लाभं (आनेतुं) वा हानिं (प्रतिरोधयितुं) वा शक्तिः नास्ति। वयं च दुष्कृतान् अवदमः यत् भवन्तः पूर्वं यत् नरकं दण्डं अङ्गीकृतवन्तः तस्य स्वादनं कुरुत।

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

यदा च अस्माकं स्पष्टाः श्लोकाः तेभ्यः पठिताः तदा ते अवदन् यत्, "अयं व्यक्तिः भवतः पूर्वजाः यत् पूजयन्ति स्म तस्मात् भवन्तं निवारयितुं अधिकं किमपि न इच्छति" इति ते अवदन्, "इदं (कुरानम्) अन्यत् किमपि न अपितु निर्मितं असत्यम् अस्ति। अविश्वासिनः च यदा सत्यं (कुरानम्) तेषां समीपम् आगतं तदा सत्यस्य विषये अवदन् यत्, "एतत् स्पष्टजादूं विना अन्यत् किमपि नास्ति।"

وَمَآ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ كُتُبٍ يَّدْرُسُوْنَهَا وَمَآ اَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِنْ نَّذِيْرٍۗ

wa mā ātaināhum min kutubiy yadrusūnahā wa mā arsalnā ilaihim qablaka min nażīr(in).

तथा च वयं तेभ्यः पठितानि पुस्तकानि कदापि न दत्तवन्तः तथा च भवतः (मुहम्मदस्य) पूर्वं तेभ्यः कदापि चेतावनीदाता न प्रेषितवन्तः।

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

तेभ्यः पूर्वं च ये (प्रेरिताः) मृषावादं कृतवन्तः, तेषां (मक्का-नगरस्य अविश्वासिनः) अस्माभिः पूर्वं येभ्यः दत्तस्य दशमांशं अद्यापि न प्राप्तवन्तः किन्तु ते मम प्रेरितानां कृते मृषावादं कृतवन्तः। अतः (द्रष्टव्यम्) मम क्रोधस्य परिणामाः कियत् घोराः सन्ति।

۞ قُلْ اِنَّمَآ اَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍۚ اَنْ تَقُوْمُوْا لِلّٰهِ مَثْنٰى وَفُرَادٰى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوْاۗ مَا بِصَاحِبِكُمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ لَّكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيْدٍ

qul innamā a‘iẓukum biwāḥidah(tin), an taqūmū lillāhi maṡnā wa furādā ṡumma tatafakkarū, mā biṣāḥibikum min jinnah(tin), in huwa illā nażīrul lakum baina yadai ‘ażābin syadīd(in).

कथयतु, "अहं भवन्तं केवलमेकं चेतयितुम् इच्छामि यत् भवन्तः द्वौ वा पृथक् पृथक् वा अल्लाहस्य (निष्कपटतया) सम्मुखीभवन्ति, ततः भवन्तः (मुहम्मदस्य विषये) चिन्तयन्ति। भवतः मित्रं किञ्चित् अपि उन्मत्तः नास्ति। सः कठोरदण्डस्य (सम्मुखीकरणात्) पूर्वं भवतः कृते चेतावनी एव अन्यत् किमपि नास्ति।

قُلْ مَا سَاَلْتُكُمْ مِّنْ اَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْۗ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

qul mā sa'altukum min ajrin fahuwa lakum, in ajriya illā ‘alallāh(i), wa huwa ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

कथयतु (मुहम्मदः) "अहं यत् किमपि फलं याचयामि तत् भवतः कृते एव। मम फलं केवलं अल्लाहस्य एव अस्ति, सः च सर्वं सर्वज्ञः अस्ति।"

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَقْذِفُ بِالْحَقِّۚ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

qul inna rabbī yaqżifu bil-ḥaqq(i), ‘allāmul-guyūb(i).

कथयतु, "ननु मम प्रभुः सत्यं प्रकाशयति। सः सर्वस्य अदृष्टस्य सर्वज्ञः अस्ति।"

قُلْ جَاۤءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيْدُ

qul jā'al-ḥaqqu wa mā yubdi'ul-bāṭilu wa mā yu‘īd(u).

कथयतु, "सत्यम् आगतं, असत्यं न आरभ्यते, न च (न) पुनः पुनः भविष्यति।

قُلْ اِنْ ضَلَلْتُ فَاِنَّمَآ اَضِلُّ عَلٰى نَفْسِيْۚ وَاِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوْحِيْٓ اِلَيَّ رَبِّيْۗ اِنَّهٗ سَمِيْعٌ قَرِيْبٌ

qul in ḍalaltu fa'innamā aḍillu ‘alā nafsī, wa inihtadaitu fabimā yūḥī ilayya rabbī, innahū samī‘un qarīb(un).

यदि अहं भ्रष्टः अस्मि तर्हि खलु अहं स्वस्य कृते भ्रष्टः अस्मि; यदि च मार्गदर्शनं प्राप्नोमि तर्हि मम भगवतः यत् प्रकाशितं तस्य कारणात् एव। ननु सः सर्वश्रोता सर्वसमीपस्थः अस्ति।

وَلَوْ تَرٰىٓ اِذْ فَزِعُوْا فَلَا فَوْتَ وَاُخِذُوْا مِنْ مَّكَانٍ قَرِيْبٍۙ

wa lau tarā iż fazi‘ū falā fauta wa ukhiżū mim makānin qarīb(in).

तथा (कियत् भयंकरं) यदि भवन्तः तान् (काफिरान्) भयेन स्तब्धान् (कयामतदिने) दृष्टवन्तः; ततः ते पलायितुं न शक्तवन्तः, ते च समीपस्थात् (नरकं नेतुम्) गृहीताः,

وَّقَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖۚ وَاَنّٰى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qālū āmannā bih(ī), wa annā lahumut-tanāwusyu mim makānim ba‘īd(in).

तथा (यदा) ते अवदन् यत् वयं तस्मिन् विश्वासं कुर्मः। दूरतः तु कथं (श्रद्धा) प्राप्नुयुः?

وَقَدْ كَفَرُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُۚ وَيَقْذِفُوْنَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qad kafarū bihī min qabl(u), wa yaqżifūna bil-gaibi mim makānim ba‘īd(in).

ननु च ततः पूर्वं ते अल्लाहस्य अस्वीकारं कृतवन्तः आसन्; अदृष्टं च दूरतः अङ्गीकृतवन्तः।

وَحِيْلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُوْنَۙ كَمَا فُعِلَ بِاَشْيَاعِهِمْ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا فِيْ شَكٍّ مُّرِيْبٍ ࣖ

wa ḥīla bainahum wa baina mā yasytahūn(a), kamā fu‘ila bi'asy-yā‘ihim min qabl(u), innahum fī syakkim murīb(in).

तेषां च इष्टस्य च मध्ये बाधकं स्थापितं यथा तेषां पूर्वसदृशमतानाम्। ननु ते गहनसंशये आसन्।