Q.S अल-कसास (اَلْقَصَص) - 88 श्लोकसंख्या

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

था सिन् मिम्

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

एते पुस्तकस्य (अल-कुरानस्य) (अल्लाहतः) स्पष्टाः श्लोकाः सन्ति।

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

वयं भवद्भ्यः मूसा-फारो-योः कथां यथार्थतया पठामः, ये जनाः विश्वासं कुर्वन्ति।

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

ननु फारो पृथिव्यां मनमानानि कृत्वा तस्य जनान् विभज्य, तेषां समूहं (इस्राएल-सन्ततिं) पीडितवान्, तेषां पुत्रान् हत्वा तेषां कन्यानां प्राणान् रक्षितवान्। ननु सः (फारो) क्षतिं कुर्वतां मध्ये एकः आसीत् ।

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

ये च पृथिव्यां (मिस्रे) पीडिताः सन्ति, तेषां कृते वयं अनुग्रहं दास्यामः, तान् नेतारं कृत्वा (पृथिव्याः) उत्तराधिकारिणः करिष्यामः,

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

तथा वयं पृथिव्यां तेषां स्थानं स्थापितवन्तः तथा च फ़िर'आउन् हामनं तस्य सेना च दर्शितवन्तः यत् तेभ्यः सर्वदा भयभीताः आसन्।

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

वयं च मोशेन मातरं प्रेरितवन्तः यत्, "तम् (मोशेः) चूषयतु, यदि च त्वं तस्य विषये चिन्तितः असि तर्हि तं नदीयां (नील) क्षिपतु। मा भयं मा (न च) दुःखी भव, अवश्यं वयं तं भवतः समीपं प्रत्यागत्य दूतानां मध्ये एकं करिष्यामः।

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

अतः सः फारो-परिवारेण उद्धृतः यत् (भविष्यत्काले) सः तेषां कृते शत्रुः, दुःखं च भवेत्। ननु फारो हामनः तेषां सैनिकाः च दोषिणः आसन्।

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

फारो-पत्नी च अवदत्, "(सः) मम हृदयस्य भवतः च सान्त्वना अस्ति। तं मा हन्तु, आशास्ति यत् सः अस्माकं कृते उपयोगी भविष्यति अथवा वयं तं बालकरूपेण गृह्णीमः" इति ते न अवगच्छन्ति स्म।

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

मूसामातुः च हृदयं शून्यं जातम्। ननु सः प्रायः तत् (मूसाविषये रहस्यं) प्रकाशितवान्, यदि वयं तस्य हृदयं न दृढं कुर्मः, येन सः (अल्लाहस्य प्रतिज्ञायां) विश्वासं कुर्वतां मध्ये स्यात्।

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

सा (मोशेन माता) मूसाभगिनीभ्यः अवदत्, “तस्य (मोशेः) अनुसरणं कुर्वन्तु।” अतः सः (मोशेः) दूरतः तत् दृष्टवान्, परन्तु ते तत् न अवगताः आसन्।

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

वयं च तं (मूसां) ततः पूर्वं स्तनपानं कर्तुम् इच्छन्तीनां स्त्रियः स्तनपानं कर्तुं निवारितवन्तः; तदा सः (मोशेनभ्राता) अवदत्, "किं अहं भवद्भ्यः एकं कुटुम्बं दर्शयिष्यामि यत् भवतः कृते तस्य पालनं करिष्यति, ते तस्य सम्यक् व्यवहारं कर्तुं शक्नुवन्ति?"

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

अतः वयं तं (मूसां) तस्य मातुः समीपं प्रत्यागच्छामः, येन तस्याः हृदयं सुखी भवेत्, न शोचति, तथा च सा ज्ञास्यति यत् अल्लाहस्य प्रतिज्ञा सत्यम् अस्ति, परन्तु तेषु अधिकांशः न जानाति।

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

तस्य (मूसा) परिपक्वतां प्राप्य बुद्धिं सिद्धं कृत्वा वयं तस्मै प्रज्ञां (भविष्यवाणीं) ज्ञानं च प्रदत्तवन्तः। एवं च हितं कुर्वतां पुरस्कृत्य वयं दद्मः।

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

सः (मोशेः) नगरं (मेम्फिस्) प्रविश्य तस्य निवासिनः प्रमादं कुर्वन्तः आसन्, तदा सः नगरे द्वौ पुरुषौ युद्धं कुर्वन्तौ दृष्टवान्; एकः तेषां समूहात् (इस्राएलसन्ततिभ्यः) अपरः (पुनः) तेषां शत्रुभ्यः (फारोभ्यः)। तस्य समूहस्य जनाः तस्य शत्रुपक्षस्य जनान् (पराजयितुं) साहाय्यं याचन्ते स्म, ततः मूसा तं मुष्टिप्रहारं कृतवान्, तस्य शत्रुः च मृतः । सः (मोशेः) अवदत्, "एतत् पिशाचस्य कार्यम्। ननु सः (पिशाचः) स्पष्टतया भ्रामकः शत्रुः अस्ति।"

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

सः (मोशेः) प्रार्थितवान् यत्, "हे मम प्रभो, खलु मया आत्मनः अन्यायः कृतः, अतः मां क्षमस्व।" अतः सः (अल्लाहः) तं क्षमितवान्। ननु अल्लाहः सः एव क्षमाशीलः, दयालुः च अस्ति।

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

सः (मोशेः) अवदत्, "हे मम प्रभो! त्वया यत् अनुग्रहं कृतम्, तेन अहं पापिनां सहायकः न भविष्यामि।"

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

अतः सः (मोशेः) नगरे (तस्य कर्मणां परिणामं) प्रतीक्षमाणः भयभीतः अभवत्, यदा सहसा श्वः साहाय्यं याचितः पुरुषः तस्मै साहाय्यार्थं आक्रोशितवान्। मूसा तम् अवदत् , “त्वं खलु भ्रष्टः पुरुषः असि।”

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

अतः यदा सः (मोशेः) तयोः शत्रुः व्यक्तिं कठिनतया प्रहारयितुम् इच्छति स्म तदा सः (तस्य शत्रुः) अवदत्, "हे मूसा! किं त्वं मां मारयितुम् इच्छसि, यथा श्वः त्वया कस्यचित् वधः? त्वं केवलं (अस्मिन्) देशे अत्याचारं कुर्वन् व्यक्तिः भवितुम् इच्छसि, शान्तिं कुर्वतां मध्ये एकः भवितुम् न अभिलषसि।

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

एकः च पुरुषः नगरस्य प्रान्तात् त्वरितम् आगत्य अवदत्, "हे मूसा! ननु भूमिशासकाः भवतः विषये चर्चां कुर्वन्ति यत् भवतः वधं कर्तुं, अतः (अस्मात् नगरात्) बहिः गच्छतु, खलु अहं भवतः उपदेशं दत्तेषु अन्यतमः अस्मि।

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

अतः सः (मोशेः) भयेन नगरात् बहिः आगतः, सजगः (यदि कोऽपि तं अतिक्रम्य गृहीतवान् वा), सः प्रार्थितवान्, "हे मम प्रभु, मां अन्यायपूर्णजनात् तारयतु।"

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

यदा च सः मद्यभूमिं प्रति गच्छति स्म तदा पुनः प्रार्थितवान् यत् "मम ईश्वरः मां सम्यक् मार्गं प्रति नेतुम्" इति।

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

यदा च सः मद्यस्य वसन्तं प्राप्तवान् तदा सः तत्र जनसमूहं (स्वपशून्) जलं दत्तवान्, तेषां पृष्ठतः (स्वपशून्) धारयन्तौ स्त्रियः अपि दृष्टवान्। सः (मोशेः) अवदत्, “भवतः (एतत् कृत्वा) किम् अभिप्रायः?” ते अवदन्, “अस्माकं पशवः यावत् गोपालकाः (तेषां पशवः) न प्रत्यागच्छन्ति तावत् वयं (अस्माकं पशवः) जलं दातुं न शक्नुमः, अस्माकं पिता च प्रौढः वृद्धः अस्ति।”

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

अतः सः (मोशेः) द्वयोः महिलायोः (पशुभ्यः) जलं दत्तवान्, ततः सः छायायुक्तं स्थानं प्रत्यागत्य प्रार्थितवान्, "हे मम प्रभो, मम खलु किमपि उत्तमं (भोजनं) आवश्यकं यत् भवता मम समीपं प्रेषितम्।

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

ततः लज्जया गच्छन्तीभ्यां महिलाभ्यां एका मूसा आगत्य सा अवदत्, "ननु मम पिता भवन्तं आमन्त्रयति यत् अस्माकं (पशुभ्यः) जलं दातुं भवतः (दयालुतायाः) प्रतिदानरूपेण किमपि दातुम्। यदा (मोशेः) स्वपितुः समीपम् आगत्य सः तस्मै कथां (स्वस्य विषये) कथितवान् तदा सः अवदत् यत्, "मा भैषी! त्वं अन्यायीभ्यः जनाभ्यः उद्धारितः असि।"

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

तयोः (स्त्रीणां) एकः च अवदत्, "हे मम पिता! तं (अस्माकं कृते) श्रमिकं कुरु, खलु भवन्तः यः सर्वोत्तमः व्यक्तिः (अस्माकं कृते) श्रमिकरूपेण ग्रहीतुं शक्नुवन्ति सः कश्चन बलवान् विश्वसनीयः च अस्ति।

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

सः (शेख मद्यन्) अवदत्, "ननु, अहं भवन्तं मम द्वयोः कन्यायोः एकस्याः विवाहं कर्तुम् अभिलषति, एतस्याः शर्तेन यत् भवन्तः मम कृते अष्टवर्षं यावत् कार्यं कुर्वन्ति तथा च यदि भवन्तः दशवर्षं सम्पन्नं कुर्वन्ति तर्हि तत् भवतः (एकः दयालुता) अस्ति, अहं च भवतः भारं न भारयितुम् इच्छामि। ईश्वरः इच्छति तर्हि भवन्तः मां सत्पुरुषं प्राप्नुयुः।

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

सः (मूसा) अवदत्, "सः (सम्झौता) मम भवतः च मध्ये अस्ति। निर्धारितसमयद्वये यः कोऽपि समयः अहं सम्पन्नं करोमि, तर्हि मयि (इतः परं) (अतिरिक्ताः) आग्रहाः न सन्ति। अल्लाहः च वयं यत् वदामः तस्य साक्षी अस्ति।

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

अतः यदा मूसा नियतसमयं सम्पन्नवान् तदा सः स्वपरिवारेण सह प्रस्थितवान् तदा सः पर्वतस्य सानुनि अग्निम् अपश्यत्। सः स्वपरिवारम् अवदत्, “तिष्ठन्तु (अत्र) अहं अग्निम् पश्यामि, कदाचित् अहं भवद्भ्यः तस्मात् किञ्चित् वार्ताम् आनेतुं शक्नोमि, अथवा स्फुलिङ्गम् आनेतुं शक्नोमि यथा भवन्तः तापयन्ति।”

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

अतः यदा सः (मूसा) अग्निम् (स्थानं) प्राप्तवान् तदा सः उपत्यकायाः दक्षिणभागात् (दिशातः) एकस्मात् वृक्षात्, धन्यभूमिखण्डे आहूतः, "हे मूसा! ननु अहं अल्लाहः, सर्वेषां लोकानां स्वामी!

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

तव यष्टिं च क्षिपतु।" अतः यदा सः (मूसा) तं (चपलः) सर्पवत् गच्छन्तं दृष्टवान् तदा सः पश्चात् न पश्यन् पुनः धावितवान् (अल्लाहः अवदत्), “हे मूसा! अत्र आगच्छतु मा भयभीतः। ननु त्वं सुरक्षितः व्यक्तिः असि।

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

शर्टस्य कण्ठे हस्तं स्थापयतु, सः निर्दोषः श्वेतः (प्रकाशितः) निर्गमिष्यति, भयभीतः चेत् वक्षःस्थले हस्तौ धारयतु। एते द्वे चमत्कारे भवतः प्रभुना (यत् भवन्तः प्रदर्शयिष्यन्ति) फिरौनस्य तस्य अधिकारिणां च कृते। ननु ते दुष्टाः जनाः” इति ।

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

सः (मोशेः) अवदत्, “हे मम भगवन्, मया खलु तेषां समूहात् कञ्चित् मारितम्, अतः ते मां हन्ति इति भीतः अस्मि।

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

मम च भ्राता हारुनः, सः मम अपेक्षया अधिकं वाक्पटुः अस्ति, अतः मम (वाक्यानां) पुष्ट्यर्थं तं मया सह मम सहायकत्वेन प्रेषयतु; ननु ते मां अङ्गीकुर्वन्ति इति भयं मम” इति ।

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

सः (अल्लाहः) अवदत्, "वयं भवन्तं भ्रात्रा सह दृढं करिष्यामः (भवतः साहाय्यं करिष्यामः), भवद्भ्यः च महतीं शक्तिं दास्यामः, अतः ते भवन्तं प्राप्तुं न शक्ष्यन्ति; (भवन्तः गच्छन्ति) अस्माकं चमत्कारं आनयन्, भवन्तौ भवतः अनुयायिनः च विजयं प्राप्नुयुः।

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

अतः यदा मूसा अस्माकं वास्तविकं चमत्कारं (आनयन्) तेषां समीपम् आगतः तदा ते अवदन् यत्, "एतत् केवलं निर्मितमाया एव, अस्माकं पूर्वजानां मध्ये एतत् कदापि न श्रुतम्" इति।

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

सः च (मोशेः) उत्तरितवान्, "मम प्रभुः अधिकं जानाति यत् कः तस्मात् मार्गदर्शनम् आनयति, यस्य परलोके (उत्तमः) परिणामः भविष्यति। ननु अपराधिनः विजयी न भविष्यन्ति।

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

फारो च अवदत्, "हे मम प्रजानां शासकाः! अहं न जानामि यत् भवतः कृते मम अतिरिक्तः कोऽपि देवः अस्ति। अतः हे हामन, मम कृते मृत्तिकां दहतु (इष्टकानिर्माणार्थम्), ततः मम कृते उच्चं भवनं निर्मायताम् यथा अहं मूसायाः ईश्वरं द्रष्टुं आरोहणं कर्तुं शक्नोमि, अहं निश्चयेन जानामि यत् सः मृषावादी अस्ति।

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

सः च (फारोः) तस्य सेना च दम्भपूर्वकं वर्तन्ते स्म, पृथिव्यां न्याय्यकारणं विना, ते च चिन्तयन्ति स्म यत् ते अस्माकं समीपं न प्रत्यागमिष्यन्ति।

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

अतः वयं तं (फारों) तस्य सेनाञ्च पीडयामः, ततः तान् समुद्रे क्षिप्तवन्तः। अतः अन्यायपूर्णजनानाम् अन्ते ध्यानं ददातु।

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

तथा च वयं तान् नेतारः कृतवन्तः ये (जनानाम्) नरकं आमन्त्रयन्ति तथा च पुनरुत्थानदिने तेषां साहाय्यं न भविष्यति।

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

वयं च तान् अस्मिन् संसारे शापं दत्तवन्तः; यदा तु कयामतदिने ते तेषु भविष्यन्ति ये (अल्लाहस्य दयायाः) दूरं स्थापिताः भविष्यन्ति।

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

ननु च वयं पूर्वजनानाम् नाशानन्तरं मूसां पुस्तकं (तोराहं) दत्तवन्तः, यत् मानवजातेः कृते दीपः भवितुमर्हति, मार्गदर्शनं दया च भवेत्, येन ते पाठं शिक्षितुं शक्नुवन्ति।

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

त्वं च (मुहम्मदः) पश्चिमे (तुवा-पवित्र-द्रोणिकायाः) न आसीः यदा वयं मूसा-महोदयाय आज्ञां प्रसारितवन्तः, तथा च (तस्य घटनायाः) साक्षिणः जनानां मध्ये (अपि) न आसीः।

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

परन्तु वयं केचन जनान् निर्मितवन्तः, तेषां उपरि चिरकालः व्यतीतः, त्वं च (मुहम्मदः) मद्यजनैः सह तेभ्यः अस्माकं श्लोकान् पठन् न स्थितवान्, किन्तु वयं दूताः प्रेषितवन्तः।

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

तथा च भवन्तः (मुहम्मदः) तुरस्य (पर्वतस्य) समीपे न आसन् यदा वयं (मूसा) आहूतवन्तः, अपितु (वयं भवन्तं प्रेषितवन्तः) भवतः प्रभुस्य दयारूपेण, येन भवन्तः तान् जनान् (कुरैशान्) चेतयन्तु ये भवतः पुरतः चेतावनीदातृभिः न आगताः येन ते पाठं ज्ञातुं शक्नुवन्ति।

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

यथा च तेषां कृते दण्डः यदा भवति तदा न वदन्ति यत् "अस्माकं भगवन् किमर्थं त्वया अस्मान् प्रति दूतं न प्रेषितम्, येन वयं तव श्लोकान् अनुसृत्य विश्वासिनां मध्ये भवेम।

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

अतः यदा अस्मात् सत्यं (कुरानम्) तेषां समीपम् आगतं तदा ते अवदन् यत् पूर्वं यथा मूसां दत्तं तथा तस्मै (मुहम्मदं) किमर्थं न दत्तम्? किं ते पूर्वं मूसाय यत् दत्तं तत् (अपि) न अङ्गीकृतवन्तः? ते वदन्ति स्म यत्, "(मोशेः हारूनः च) द्वौ जादूगरौ आस्ताम्, ये साहाय्यं कृतवन्तः।" ते च (अपि) अवदन्, "ननु वयं तेषु कस्मिंश्चित् सर्वथा न विश्वसामः।"

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

(मुहम्मद) कथयतु, "अल्लाहस्य एकं पुस्तकं भवतः समीपं आनयतु यत् तयोः (तोराह-कुरान-योः) अपेक्षया अधिकं मार्गदर्शकं भवति, अहं तस्य अनुसरणं करिष्यामि, यदि भवान् सत्यवादी अस्ति।

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

अतः यदि ते (भवतः आव्हानं) उत्तरं न ददति तर्हि ज्ञातव्यं यत् ते केवलं स्वकामनाम् अनुसरणं कुर्वन्ति। तथा च यः अल्लाहस्य किञ्चित् अपि मार्गदर्शनं न प्राप्य स्वकामान् अनुसरति, तस्मात् कः अधिकः भ्रष्टः अस्ति? ननु अल्लाहः अपराधिनां मार्गदर्शनं न करोति।

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

ननु च वयं तेभ्यः एतानि वचनानि (कुरानम्) प्रसारितवन्तः येन ते तान् सर्वदा स्मरिष्यन्ति।

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

येषां कृते वयं तेभ्यः कुरानात् पूर्वं पुस्तकं दत्तवन्तः, ते तस्मिन् (कुरानस्य) विश्वासं कृतवन्तः (अपि)।

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

यदा च तेभ्यः (कुरानः) पठितः तदा ते अवदन् यत्, "वयं तस्मिन् विश्वसामः, खलु (कुरानः) अस्माकं प्रभुतः सत्यम् अस्ति। ननु, वयं मुसलमानाः भवितुं पूर्वं।

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

तेषां धैर्यस्य कारणेन (तौराह-कुरान-विश्वासस्य) द्विगुणं फलं प्राप्तम्, ते च शुभेन दुष्टं तिरस्कृतवन्तः, अस्माभिः तेभ्यः दत्तस्य पोषणस्य भागं व्ययितवन्तः।

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

दुर्वचनं श्रुत्वा च तेभ्यः विमुखाः वदन्ति यत्, "अस्माकं कृते अस्माकं कर्माणि भवतः कृते च भवतः कर्माणि, भवन्तः सुरक्षिताः भवन्तु, वयं अज्ञानिनः जनानां सह (सङ्गतिं) न इच्छामः।

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

ननु भवन्तः (मुहम्मदः) येषां प्रेम्णा मार्गदर्शनं कर्तुं न शक्नुवन्ति, परन्तु अल्लाहः येषां मार्गदर्शनं करोति तेषां मार्गदर्शनं करोति, ये मार्गदर्शनं प्राप्तुं इच्छन्ति तेषां मार्गदर्शनं सः अधिकं जानाति।

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

ते च अवदन्, यदि वयं भवतः निर्देशान् अनुसरामः तर्हि वयं अवश्यमेव स्वभूमितः निष्कासिताः भविष्यामः। (अल्लाहः अवदत्) किं वयं तेषां स्थितिं न पुष्टिं कृतवन्तः यत् ते हरमस्य (पवित्रभूमिः) सुरक्षिते सुरक्षिते च भूमिः, यत्र ते अस्माकं पक्षतः (भवतः कृते) पोषणरूपेण सर्वविधैः (वनस्पतिभ्यः) फलं आनयन्ति? परन्तु तेषु अधिकांशः न जानाति।

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

कति च (निवासिनः) देशाः ये जीवने आनन्दं कृतवन्तः येषां जीवनं वयं नष्टवन्तः, तर्हि तत् तेषां निवासस्थानं आसीत् यत् तेषां पश्चात् (अधुना) अल्पं भागं विहाय न निवसति स्म। वयं च तस्य उत्तराधिकारं प्राप्नुमः” इति ।

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

भवतः प्रभुः च तावत्पर्यन्तं नगराणि न नाशयिष्यति यावत् सः तेषां राजधानीसु दूतं प्रेषयति, तेभ्यः अस्माकं चिह्नानि पठति; न च वयं कदापि नगरं नाशयिष्यामः यावत् तस्य जनाः अन्यायं न कुर्वन्ति।

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

यच्च (वित्तं, पदं, सन्तानं) भवद्भ्यः दीयते, तत् लौकिकजीवनस्य तस्य अलङ्कारस्य च सुखम्; यदा तु अल्लाहस्य समीपे यत् अस्ति तत् श्रेष्ठं शाश्वतं च अस्ति। किं न अवगच्छसि ?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

अतः किं यस्य व्यक्तिं प्रति वयं तस्मै सद्प्रतिज्ञां (स्वर्गं) प्रतिज्ञातवान् सः च तत् प्राप्तवान्, यस्मै वयं तस्मै लौकिकजीवनस्य सुखानि दत्तवन्तः, तस्यैव सह? तदा पुनरुत्थानदिने सः तेषां मध्ये भविष्यति ये (नरकं) कर्षिताः भविष्यन्ति?

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

तथा च (स्मरन्तु) तत् दिवसं यदा सः (अल्लाहः) तान् आहूय अवदत् यत्, "कुत्र मम मित्राणि येषां विषये भवन्तः एकदा चिन्तितवन्तः?"

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

ये अवश्यं दण्डिताः भविष्यन्ति ते वदन्ति यत् "अस्माकं भगवन् एते जनाः एव अस्माभिः भ्रष्टाः; वयं तान् यथा वयं (स्वयं) भ्रष्टाः गतवन्तः, तथैव वयं तान् भ्रष्टवन्तः, वयं भवन्तं वदामः यत् वयं मुक्ताः (तेभ्यः) स्मः, ते अस्मान् कदापि न भजिष्यन्ति।

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

उक्तं च, "भवतः मित्राणि आह्वयन्तु" इति ते आहूताः, परन्तु ये आहूताः न प्रतिवदन्ति स्म, ते च दण्डं दृष्टवन्तः। (इच्छन्ति) यदि प्रथमं मार्गदर्शनं प्राप्तवन्तः स्यात्।

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

तथा (स्मरतु) तत् दिवसं यदा सः (अल्लाहः) तान् आहूय अवदत्, "दूतानां प्रति भवतः किं उत्तरम् आसीत्?"

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

अतः तेषां कृते तस्मिन् दिने सर्वविधकारणानां कृते अन्धकारः अभवत्, अतः ते परस्परं प्रश्नान् न पृष्टवन्तः ।

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

अतः ये पश्चात्तापं कृत्वा विश्वासं कुर्वन्ति, सत्कर्म च कुर्वन्ति, तदा आशास्ति ते भाग्यशालिनां मध्ये भविष्यन्ति।

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

भवतः प्रभुः च यत् इच्छति तत् सृजति, चिनोति च। तेषां (मनुष्याणां) विकल्पः नास्ति। महिमा अल्लाहस्य भवतु, सः उच्चः अस्ति यत् ते परस्परं संबध्नन्ति।

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

तेषां च वक्षःस्थलेषु निगूढं किं प्रकाशयन्ति च तव भगवान् जानाति।

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

सः च अल्लाहः अस्ति, तस्य अतिरिक्तं कोऽपि देवः (यस्य पूज्यस्य अधिकारः अस्ति) नास्ति, सर्वा स्तुतिः तस्यैव भवति अस्मिन् जगति परलोकेषु च, तस्यैव च सर्वः दृढनिश्चयः अस्ति, तस्मै च भवन्तः प्रत्यागमिष्यन्ति।

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

कथयतु (हे मुहम्मद) "यदि अल्लाहः भवतः कृते रात्रौ कयामतदिनपर्यन्तं निरन्तरं करोति तर्हि भवतः किं चिन्तनं भविष्यति? अल्लाहस्य अतिरिक्तं कोऽपि अस्ति यः भवतः कृते प्रकाशं आनयिष्यति? किं भवन्तः न श्रोष्यन्ति?

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

कथयतु (हे मुहम्मद) "यदि अल्लाहः भवतः कृते कयामतदिनपर्यन्तं दिवसं निरन्तरं करोति तर्हि भवतः किं चिन्तनं भविष्यति? अल्लाहस्य अतिरिक्तं कोऽपि अस्ति यः भवतः रात्रौ विश्रामसमयरूपेण आनयिष्यति? किं भवन्तः न पश्यन्ति?

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

तस्य च दयायाः कारणात् एव तेन भवद्भ्यः रात्रौ दिवा च निर्मितः यत् भवन्तः तस्मिन् विश्रामं कृत्वा तस्य वरदानं (दिने) अन्वेष्टुम्, तस्य धन्यवादं च कुर्वन्तु।

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

तथा च (स्मरतु) तत् दिवसं यदा सः (अल्लाहः) तान् आहूय अवदत्, "कुत्र मम मित्राणि येषां विषये भवन्तः एकदा चिन्तितवन्तः?"

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

तथा च वयं प्रत्येकस्मात् राष्ट्रात् साक्षीम् आनयामः, ततः वयं अवदमः यत् "भवतः सत्यस्य प्रमाणं प्रयच्छतु" येन ते ज्ञास्यन्ति यत् अधिकारः (सत्यः) अल्लाहस्य एव अस्ति तथा च यत् पूर्वं तेषां कृते अन्तर्धानं जातम्।

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

ननु करुणः मूसाजनानाम् मध्ये आसीत्, परन्तु सः तान् अन्यायपूर्वकं व्यवहारं कृतवान्, अस्माभिः तस्मै कोषः प्रदत्तः यस्य कुञ्जिकाः कतिपयानां बलिष्ठानां वहनार्थं अतीव गुरुः आसन्। (स्मरतु) यदा तस्य जनाः तम् अवदन् यत् "अति गर्वः मा कुरु। ननु अल्लाहः गर्वं कुर्वन्तः जनाः न रोचन्ते।"

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

तथा च अल्लाहेन यत् प्रदत्तं तत् परलोकस्य भूमिं (फलं) अन्वेष्टुम्, परन्तु अस्मिन् जगति स्वस्य भागं न विस्मरन्तु तथा च (अन्येभ्यः) भद्रं कुर्वन्तु यथा अल्लाहः भवतः कृते भद्रं कृतवान्, पृथिव्यां क्षतिं न कुर्वन्तु। ननु अल्लाहः क्षतिं कुर्वन्तः जनाः न रोचन्ते।

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

सः (करुणः) अवदत्, "ननु मम (तत् निधिः) दत्तः, केवलं मम यत् ज्ञानं वर्तते तस्य कारणात्।" किं सः न जानाति यत् अल्लाहः पूर्वजनानाम् नाशं कृतवान् ये तस्मात् अधिकबलवन्तः आसन्, अधिकं धनं च सञ्चितवान्? तेषां च पापानाम् पापानाम् विषये पृष्टस्य आवश्यकता नास्ति।

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

अतः सः (करुणः) स्वस्य वैभवेन स्वजनस्य समीपम् आगतः। लौकिकजीवनं इच्छन्तः जनाः वदन्ति यत् "आशास्ति अस्माकं धनं यथा करुणं दत्तम्, खलु तस्य वास्तवमेव महत् भाग्यम् अस्ति" इति।

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

परन्तु ये ज्ञानदानयुक्ताः सन्ति ते वदन्ति यत्, "धिक् भवतः! ज्ञातव्यं यत् अल्लाहस्य फलं तेषां कृते श्रेयस्करं भवति ये विश्वासं कुर्वन्ति, सत्कर्म च कुर्वन्ति, तथा च तत् (महानं फलं) केवलं धैर्यवान् एव प्राप्यते।

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

अतः वयं तं (करुणं) तस्य गृहं च पृथिव्यां क्षिप्तवन्तः, तस्य अल्लाहं विहाय अन्यः कोऽपि साहाय्यं कर्तुं नासीत्, सः च तेषु अन्यतमः नासीत् यः आत्मरक्षणं कर्तुं शक्नोति स्म।

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

तथा च ये जनाः कालः स्वस्थानस्य (करुण) विषये कल्पनां कृतवन्तः ते अवदन्, "हा, सत्यं यत् अल्लाहः स्वसेवकानां मध्ये यस्य इच्छति तस्य कृते पोषणं प्रसारयति, सीमां च (यस्य कृते सः स्वसेवकानां मध्ये इच्छति)। यदि अल्लाहः अस्मान् स्वस्य वरदानं न दत्तवान् स्यात् तर्हि अवश्यमेव अस्मान् अपि दफनम् अकरोत्। हा, सत्यं यत् ये (अल्लाहस्य अनुग्रहं) अङ्गीकुर्वन्ति ते न भविष्यन्ति भाग्यशाली।"

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

ये पृथिव्यां न गर्वन्ति न च हानिं कुर्वन्ति तेषां कृते वयं परलोकभूमिं कृतवन्तः। पुण्यानां च (सद्) परिणामः।

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

यः सद्भावेन (आनयति) आगच्छति, तदा सः स्वस्य सद्भावात् उत्तमं (पुरस्कारं) प्राप्स्यति; यः च अशुभं (आनयन्) आगच्छति, तदा ये जनाः तत् दुष्कृतं कृतवन्तः ते केवलं पूर्वकृतस्य (अनुपातेन) एव फलं प्राप्नुयुः।

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

ननु (अल्लाहः) यः भवन्तं (मुहम्मदं) कुरानस्य (नियमानाम् कार्यान्वयनम्) अपेक्षते, सः भवन्तं यथार्थतया भवतः पुनरागमनस्थानं प्रति प्रत्यागमिष्यति। कथयतु (मुहम्मद) "मम प्रभुः तान् जानाति ये मार्गदर्शनं आनयन्ति ये च स्पष्टदोषे सन्ति।"

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

तथा च भवन्तः (मुहम्मद) कदापि आशां न कृतवन्तः यत् पुस्तकं (अल-कुरान) भवतः समीपं प्रेषितं भविष्यति, परन्तु तत् भवतः प्रभुतः दयारूपेण (प्रकटितम्) अभवत्, अतः भवन्तः कदापि काफिराणां कृते सहायकः न भवेयुः,

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

तथा च ते भवन्तं (मुहम्मदं) अल्लाहस्य श्लोकानां (संप्रेषणे) बाधां न कुर्वन्तु, श्लोकानां भवद्भ्यः प्रकटितस्य अनन्तरं, तथा च (जनानाम्) आह्वानं कुर्वन्तु यत् ते भवतः प्रभुं (विश्वासं) कुर्वन्तु, मुश्रिकाणां मध्ये मा भवेयुः।

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

तथा च अल्लाहस्य अतिरिक्तं अन्यदेवताः (अपि) न पूजयन्तु। तं विना देवः (पूजिताधिकारः) नास्ति। सर्वं नष्टं भवितुमर्हति, अल्लाहं विहाय। सर्वे निर्णयाः तस्य अधिकारः, तस्मै एव त्वं प्रत्यागमिष्यसि ।