Q.S अज्-जुख्रुफ (اَلزُّخْرُف) - 89 श्लोकसंख्या

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

ह मिम्

وَالْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ ۙ

wal-kitābil-mubīn(i).

स्पष्टपुस्तकस्य (अल-कुरान) कृते।

اِنَّا جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَۚ

innā ja‘alnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

वयं अरबीभाषायां कुरानं कृतवन्तः येन भवान् अवगच्छति।

وَاِنَّهٗ فِيْٓ اُمِّ الْكِتٰبِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيْمٌ ۗ

wa innahū fī ummil-kitābi ladainā la‘aliyyun ḥakīm(un).

तथा च खलु कुरान अस्माकं समीपे उम्मुलपुस्तके (लौह महफुजः) अस्ति, यथार्थतया (उच्चमूल्येन) बुद्धिमान् च।

اَفَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحًا اَنْ كُنْتُمْ قَوْمًا مُّسْرِفِيْنَ

afa naḍribu ‘ankumuż-żikra ṣafḥan an kuntum qaumam musrifīn(a).

तर्हि किं वयं भवद्भ्यः कुरानस्य श्लोकान् प्रेषयितुं विरमिष्यामः यतोहि भवन्तः सीमां लङ्घयन्ति जनाः सन्ति?

وَكَمْ اَرْسَلْنَا مِنْ نَّبِيٍّ فِى الْاَوَّلِيْنَ

wa kam arsalnā min nabiyyin fil-awwalīn(a).

पूर्वजनेभ्यः च कति भविष्यद्वादिनाः प्रेषिताः।

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa mā ya'tīhim min nabiyyin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

यदा यदा च भविष्यद्वादिः तेषां समीपं आगच्छति स्म तदा तदा ते तस्य उपहासं कुर्वन्ति स्म।

فَاَهْلَكْنَآ اَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَّمَضٰى مَثَلُ الْاَوَّلِيْنَ

fa ahlaknā asyadda minhum baṭsyaw wa maḍā maṡalul-awwalīn(a).

तस्मान् तेषु बलिष्ठान् नष्टवन्तः पूर्वजनानाम् उदाहरणं च व्यतीतम्।

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ لَيَقُوْلُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيْزُ الْعَلِيْمُۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa layaqūlunna khalaqahunnal-‘azīzul-‘alīm(u).

यदि च तान् पृच्छसि, "द्यावापृथिवी च केन निर्मिताः?" नूनं ते उत्तरं दास्यन्ति यत् सर्वं विभुः सर्वज्ञेन निर्मितम्।

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّجَعَلَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ ۚ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa mahdaw wa ja‘ala lakum fīhā subulal la‘allakum tahtadūn(a).

यः पृथिवीं भवतः निवासस्थानं कृतवान् सः च भवतः कृते पृथिव्यां मार्गं कृतवान् यथा भवतः मार्गदर्शनं भवति।

وَالَّذِيْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۢ بِقَدَرٍۚ فَاَنْشَرْنَا بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا ۚ كَذٰلِكَ تُخْرَجُوْنَ

wal-lażī nazzala minas-samā'i mā'am biqadar(in), fa'ansyarnā bihī baldatam maitā(n), każālika tukhrajūn(a).

यः च (अपेक्षित) मापानुसारं आकाशात् जलं अवतारितवान्, ततः तेन जलेन वयं मृतां (वंध्यं) भूमिं पुनः सजीवं कृतवन्तः। तथैव त्वं (चबरात्) बहिः आनयिष्यसि।

وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ

wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).

सः च सर्वाणि वस्तूनि युग्मरूपेण सृष्ट्वा भवतः, येषु पशुषु च आरुह्य गच्छसि तेषां कृते पोताः निर्मितवान्।

لِتَسْتَوٗا عَلٰى ظُهُوْرِهٖ ثُمَّ تَذْكُرُوْا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ اِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُوْلُوْا سُبْحٰنَ الَّذِيْ سَخَّرَ لَنَا هٰذَا وَمَا كُنَّا لَهٗ مُقْرِنِيْنَۙ

litastawū ‘alā ẓuhūrihī ṡumma tażkurū ni‘mata rabbikum iżastawaitum ‘alaihi wa taqūlū subḥānal-lażī sakhkhara lanā hāżā wa mā kunnā lahū muqrinīn(a).

यथा त्वं तस्य पृष्ठे उपविश्य ततः तस्मिन् उपविष्टे भगवतः अनुग्रहं स्मरसि; तथा च यत् भवन्तः वदन्ति यत् "महिमा तस्य (अल्लाहस्य) यः अस्मान् पूर्वं नियन्त्रयितुं असमर्थाः अपि एतत् सर्वं वशीकृतवान्।

وَاِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُوْنَ

wa innā ilā rabbinā lamunqalibūn(a).

ननु च वयं भगवन्तं प्रति आगमिष्यामः” इति ।

وَجَعَلُوْا لَهٗ مِنْ عِبَادِهٖ جُزْءًا ۗاِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ مُّبِيْنٌ ۗ ࣖ

wa ja‘alū lahū min ‘ibādihī juz'ā(n), innal-insāna lakafūrum mubīn(un).

तस्य च केचन सेवकाः तस्य एव इति गृह्णन्ति। ननु मानवजातिः स्पष्टदृष्टौ (ईश्वरस्य आशीर्वादस्य) धर्मत्यागी अस्ति।

اَمِ اتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنٰتٍ وَّاَصْفٰىكُمْ بِالْبَنِيْنَ ۗ

amittakhażū mimmā yakhluqu banātiw wa aṣfākum bil-banīn(a).

किं तस्य सृष्टेभ्यः कन्याम् आदाय पुत्रं दातुं युक्तम् ।

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمٰنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌ

wa iżā busysyira aḥaduhum bimā ḍaraba lir-raḥmāni maṡalan ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

यदि च तेषु कस्मैचित् सुसमाचारः दीयते यत् (कन्यायाः जन्म) दयालुस्य (अल्लाहस्य) उदाहरणरूपेण किं प्रयुक्तं भवति तर्हि तस्य मुखं कृष्णं भवति, यतः सः दुःखं (क्रोधं च) निरोधयति।

اَوَمَنْ يُّنَشَّؤُا فِى الْحِلْيَةِ وَهُوَ فِى الْخِصَامِ غَيْرُ مُبِيْنٍ

awamay yunasysya'u fil-ḥilyati wa huwa fil-khiṣāmi gairu mubīn(in).

किं च यस्य कस्यचित् तर्कस्य दृढं स्पष्टं च कारणं दातुं असमर्थः सन् अलङ्काररूपेण पालितः (ईश्वरस्य बालकः भवितुं) युक्तम्?

وَجَعَلُوا الْمَلٰۤىِٕكَةَ الَّذِيْنَ هُمْ عِبٰدُ الرَّحْمٰنِ اِنَاثًا ۗ اَشَهِدُوْا خَلْقَهُمْ ۗسَتُكْتَبُ شَهَادَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُوْنَ

wa ja‘alul-malā'ikatal-lażīna hum ‘ibādur raḥmāni ināṡā(n), asyahidū khalqahum, satuktabu syahādatuhum wa yus'alūn(a).

ते च (अल्लाहस्य) दयालुस्य दासानाम् दूतान् स्त्रीरूपेण कृतवन्तः। किं ते (दूतानां) सृष्टिं दृष्टवन्तः? पश्चात् तेषां साक्ष्यं लिखितं भविष्यति, तेषां उत्तरदायित्वं भविष्यति।

وَقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ الرَّحْمٰنُ مَا عَبَدْنٰهُمْ ۗمَا لَهُمْ بِذٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ اِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَۗ

wa qālū lau syā'ar-raḥmānu mā ‘abadnāhum, mā lahum biżālika min ‘ilm(in), in hum illā yakhruṣūn(a).

ते च अवदन्, "यदि (अल्लाह) दयालुः इच्छति तर्हि वयं तान् (दूतान्) न पूजयामः।" तेषां तस्य विषये किञ्चित् अपि ज्ञानं नास्ति। ते केवलं अनुमानात् अधिकं किमपि न सन्ति।

اَمْ اٰتَيْنٰهُمْ كِتٰبًا مِّنْ قَبْلِهٖ فَهُمْ بِهٖ مُسْتَمْسِكُوْنَ

am ātaināhum kitābam min qablihī fahum bihī mustamsikūn(a).

अथवा पूर्वं वयं तेभ्यः पुस्तकं दत्तवन्तः, ते च तत् आश्रितवन्तः?

بَلْ قَالُوْٓا اِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّهْتَدُوْنَ

bal qālū innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muhtadūn(a).

ते अपि अवदन् यत्, "ननु वयं ज्ञातवन्तः यत् अस्माकं पूर्वजाः कस्मिंश्चित् धर्मे आश्रिताः आसन्, तेषां पदानुसरणं कर्तुं वयं मार्गदर्शनं कृतवन्तः" इति ।

وَكَذٰلِكَ مَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍۙ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا وَجَدْنَآ اٰبَاۤءَنَا عَلٰٓى اُمَّةٍ وَّاِنَّا عَلٰٓى اٰثٰرِهِمْ مُّقْتَدُوْنَ

wa każālika mā arsalnā min qablika fī qaryatim min nażīr(in), illā qāla mutrafūhā, innā wajadnā ābā'anā ‘alā ummatiw wa innā ‘alā āṡārihim muqtadūn(a).

तथा च यदा वयं भवतः (हे मुहम्मद) पुरतः कस्मिंश्चित् भूमिं प्रति चेतावनीम् प्रेषयामः तदा तस्याः विलासपूर्णाः जनाः वदन्ति स्म यत्, "ननु वयं अस्माकं पितरं धर्मं अनुसरणं कृतवन्तः, वयं केवलं तेषां पदानुसरणं कुर्मः।

۞ قٰلَ اَوَلَوْ جِئْتُكُمْ بِاَهْدٰى مِمَّا وَجَدْتُّمْ عَلَيْهِ اٰبَاۤءَكُمْۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qāla awalau ji'tukum bi'ahdā mimmā wajattum ‘alaihi ābā'akum, qālū innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

(दूतः) उवाच, “पितृभिः अनुसृतात् श्रेष्ठं धर्मम् आनयामि चेदपि त्वं तं अनुसरिष्यसि वा?” ते अवदन् खलु त्वया आज्ञापितं वयम् अविश्वासं कुर्मः ।

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ ࣖ

fantaqamnā minhum fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

तदा वयं तान् नाशितवन्तः, अतः पश्यन्तु यत् (सत्यं) अङ्गीकुर्वतां किं भवति।

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ وَقَوْمِهٖٓ اِنَّنِيْ بَرَاۤءٌ مِّمَّا تَعْبُدُوْنَۙ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi wa qaumihī innanī barā'um mimmā ta‘budūn(a).

तथा च (स्मरतु) यदा इब्राहिमः स्वपितरं स्वजनं च अवदत् यत्, "ननु, अहं यत् भवन्तः पूजयन्ति तस्मात् विरहं करोमि।

اِلَّا الَّذِيْ فَطَرَنِيْ فَاِنَّهٗ سَيَهْدِيْنِ

illāl-lażī faṭaranī fa'innahū sayahdīn(i).

व्यतिरिक्त (भवन्तः) अल्लाहं यः मां सृष्टवान्; सत्यं हि मां मार्गदर्शनं करिष्यति।”

وَجَعَلَهَا كَلِمَةً ۢ بَاقِيَةً فِيْ عَقِبِهٖ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَۗ

wa ja‘alahā kalimatam bāqiyatan fī ‘aqibihī la‘allahum yarji‘ūn(a).

तथा (इब्राहिमः) स्ववंशजानां कृते (एकेश्वरवादस्य वाक्यं) शाश्वतं वाक्यं कृतवान् यथा ते (एकेश्वरवादस्य वाक्यं प्रति) पुनः आगमिष्यन्ति।

بَلْ مَتَّعْتُ هٰٓؤُلَاۤءِ وَاٰبَاۤءَهُمْ حَتّٰى جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ وَرَسُوْلٌ مُّبِيْنٌ

bal matta‘tu hā'ulā'i wa ābā'ahum ḥattā jā'ahumul-ḥaqqu wa rasūlum mubīn(un).

वस्तुतः मया तेभ्यः तेषां पूर्वजेभ्यः च जीवनस्य आनन्दः दत्तः यावत् सत्यं (अल-कुरान) तेषां समीपं एकेन दूतेन सह न आगतं यः तत् व्याख्यातवान्।

وَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ وَّاِنَّا بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa lammā jā'ahumul-ḥaqqu qālū hāżā siḥruw wa innā bihī kāfirūn(a).

परन्तु यदा सत्यं (कुरानम्) तेषां समीपम् आगतं तदा ते अवदन् यत्, "एषः जादू अस्ति, वयं च तत् नकारयामः" इति।

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ هٰذَا الْقُرْاٰنُ عَلٰى رَجُلٍ مِّنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيْمٍ

wa qālū lau lā nuzzila hāżal-qur'ānu ‘alā rajulim minal-qaryataini ‘aẓīm(in).

ते च (अपि) अवदन् यत्, "एतयोः देशयोः (मक्का-तैफ-योः) एकस्य महान् (धनवन्तः प्रभावशालिनः च) जनानां कृते एषः कुरानः किमर्थं न प्रकाशितः?"

اَهُمْ يَقْسِمُوْنَ رَحْمَتَ رَبِّكَۗ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيْشَتَهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗوَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

ahum yaqsimūna raḥmata rabbik(a), naḥnu qasamnā bainahum ma‘īsyatahum fil-ḥayātid-dun-yā, wa rafa‘nā ba‘ḍahum fauqa ba‘ḍin darajātil liyattakhiża ba‘ḍuhum ba‘ḍan sukhriyyā(n), wa raḥmatu rabbika khairum mimmā yajma‘ūn(a).

किं ते तव भगवतः कृपां वितरन्ति? तेषां जीवनयापनं वयं संसारजीवने निर्धारयामः, केचन अन्येभ्यः उपरि पदवीभिः उन्नताः, येन केचन अन्येभ्यः लाभं प्राप्नुयुः ते यत् सञ्चयन्ति तस्मात् अपि तव भगवतः दया श्रेष्ठा।

وَلَوْلَآ اَنْ يَّكُوْنَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَنْ يَّكْفُرُ بِالرَّحْمٰنِ لِبُيُوْتِهِمْ سُقُفًا مِّنْ فِضَّةٍ وَّمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُوْنَۙ

wa lau lā ay yakūnan-nāsu ummataw wāḥidatal laja‘alnā limay yakfuru bir-raḥmāni libuyūtihim suqufam min fiḍḍatiw wa ma‘ārija ‘alaihā yaẓharūn(a).

यदि च मनुष्याणां एकजनत्वस्य (अविश्वासेन) निवारणं न स्यात्, तर्हि येषां कृते वयं (अल्लाह) परमदयालुं प्रति अविश्वासं कुर्वन्ति, तेषां गृहाणां छतानि रजतस्य, तथैव तेषां आरोहणं सीढीं च कृतवन्तः स्याम,

وَلِبُيُوْتِهِمْ اَبْوَابًا وَّسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِـُٔوْنَۙ

wa libuyūtihim abwābaw wa sururan ‘alaihā yattaki'ūn(a).

तथा (वयं) तेषां गृहाणां कृते (रजतस्य) द्वाराणि, (अपि) पर्यङ्कानि च कृतवन्तः, येषु ते आश्रिताः सन्ति।

وَزُخْرُفًاۗ وَاِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَالْاٰخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa zukhrufā(n), wa in kullu żālika lammā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wal-ākhiratu ‘inda rabbika lil-muttaqīn(a).

तथा (वयम् अपि) सुवर्णात् आभूषणं कुर्मः। एतत् सर्वं च लौकिकजीवनस्य सुखानि विना अन्यत् किमपि नास्ति, यदा तु तव भगवता सह परलोकस्य जीवनं पुण्यानां कृते आरक्षितम् अस्ति।

وَمَنْ يَّعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمٰنِ نُقَيِّضْ لَهٗ شَيْطٰنًا فَهُوَ لَهٗ قَرِيْنٌ

wa may ya‘syu ‘an żikrir-raḥmāni nuqayyiḍ lahū syaiṭānan fahuwa lahū qarīn(un).

तथा च यः कश्चित् अल्लाहस्य दयालुस्य (कुरानस्य) शिक्षाभ्यः विमुखः भवति, सः शैतानं (तस्य मार्गभ्रष्टं कर्तुं) ददामः, तस्य आत्मीयमित्रं च भवेम।

وَاِنَّهُمْ لَيَصُدُّوْنَهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

wa innahum layaṣuddūnahum ‘anis-sabīli wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

ननु च ते (पिशाचाः) मार्गदर्शिताः इति मन्यमानाः तान् सम्यक् मार्गात् बाधन्ते।

حَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءَنَا قَالَ يٰلَيْتَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِيْنُ

Ḥattā iżā jā'anā qāla yā laita bainī wa bainaka bu‘dal-masyriqaini fa bi'sal-qarīn(u).

यथा यदा निवर्तकाः अस्माकं समीपम् आगच्छन्ति (पुनरुत्थानदिने) तदा सः वक्ष्यति यत् "हे! यदि मम भवतः च (अन्तरं) पूर्वपश्चिमयोः दूरवत् आसीत्! खलु (पिशाचः) दुष्टतमः मित्रः (मनुष्याणां कृते) अस्ति।

وَلَنْ يَّنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ اِذْ ظَّلَمْتُمْ اَنَّكُمْ فِى الْعَذَابِ مُشْتَرِكُوْنَ

wa lay yanfa‘akumul-yauma iẓ ẓalamtum annakum fil-‘ażābi musytarikūn(a).

तथा (भवतः आशा) तस्मिन् दिने भवतः लाभः न भविष्यति, यतः भवता (स्वतः) अन्यायः कृतः।

اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).

अतः किं भवन्तः (मुहम्मदः) बधिरस्य श्रवणं कर्तुं समर्थाः सन्ति, अथवा (किं) भवन्तः अन्धं (हृदयेन) स्पष्टदोषे तिष्ठन्तं व्यक्तिं च मार्गदर्शनं दातुं शक्नुवन्ति?

فَاِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَاِنَّا مِنْهُمْ مُّنْتَقِمُوْنَۙ

fa immā nażhabanna bika fa innā minhum muntaqimūn(a).

अतः खलु यदि वयं भवन्तं पारयिष्यामः (भवतः विजयप्राप्तेः पूर्वं), तर्हि खलु वयं तान् अद्यापि दण्डं प्रदास्यामः (परलोके)।

اَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِيْ وَعَدْنٰهُمْ فَاِنَّا عَلَيْهِمْ مُّقْتَدِرُوْنَ

au nuriyannakal-lażī wa‘adnāhum fa'innā ‘alaihim muqtadirūn(a).

अथवा वयं भवन्तं (दण्डं) दर्शयिष्यामः यत् अस्माभिः तान् तर्जितं कृतम्। अतः खलु तेषु अस्माकं शक्तिः अस्ति।

فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِيْٓ اُوْحِيَ اِلَيْكَ ۚاِنَّكَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

fastamsik bil-lażī ūḥiya ilaik(a), innaka ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

अतः भवद्भ्यः प्रकाशितं (धर्मं) दृढं धारयतु। ननु त्वं ऋजुमार्गे असि।

وَاِنَّهٗ لَذِكْرٌ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ ۚوَسَوْفَ تُسْـَٔلُوْنَ

wa innahū lażikrul laka wa liqaumik(a), wa saufa tus'alūn(a).

ननु च कुरानः भवतः कृते भवतः जनानां कृते च यथार्थतया चेतावनी अस्ति, एकस्मिन् दिने भवतः उत्तरदायित्वं भविष्यति।

وَسْـَٔلْ مَنْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُّسُلِنَآ ۖ اَجَعَلْنَا مِنْ دُوْنِ الرَّحْمٰنِ اٰلِهَةً يُّعْبَدُوْنَ ࣖ

was'al man arsalnā min qablika mir rusulinā, aja‘alnā min dūnir-raḥmāni ālihatay yu‘badūn(a).

तथा च (मुहम्मद) अस्माकं दूतान् पृच्छन्तु येषां कृते वयं भवतः पुरतः प्रेषितवन्तः, "किं अस्माभिः (अल्लाह) परमदयालुस्य अतिरिक्तं अन्यः कोऽपि देवः पूजनीयः नियुक्तः?"

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَقَالَ اِنِّيْ رَسُوْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa qāla innī rasūlu rabbil-‘ālamīn(a).

ननु च वयं मूसां चमत्कारैः सह फारोः तस्य जनानां च नेतारः प्रेषितवन्तः। अतः सः (मोशेः) अवदत्, "ननु अहं सर्वेषां लोकानां प्रभुतः दूतः अस्मि।"

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ بِاٰيٰتِنَآ اِذَا هُمْ مِّنْهَا يَضْحَكُوْنَ

falammā jā'ahum bi'āyātinā iżā hum minhā yaḍḥakūn(a).

अतः यदा सः (मोशेः) अस्माकं चमत्कारं आनयन् तेषां समीपम् आगतः तदा ते तत्क्षणमेव तं हसन्ति स्म।

وَمَا نُرِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ مِنْ اُخْتِهَاۗ وَاَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa mā nurīhim min āyatin illā hiya akbaru min ukhtihā, wa akhażnāhum bil-‘ażābi la‘allahum yarji‘ūn(a).

वयं च तान् चमत्कारं न दर्शितवन्तः यावत् (चमत्कारः) (पूर्वस्य) चमत्कारात् अधिकः नासीत्। तेषां च वयं दण्डं प्रदत्तवन्तः येन ते पुनः (सत्यमार्गे) गच्छन्ति।

وَقَالُوْا يٰٓاَيُّهَ السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ اِنَّنَا لَمُهْتَدُوْنَ

wa qālū yā ayyuhas-sāḥirud‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), innanā lamuhtadūn(a).

ते च अवदन्, "हे मायाकार! भवतः भगवन्तं प्रार्थयतु यत् सः भवतः प्रतिज्ञानुसारं अस्मान् (मुक्तं) करोतु; खलु वयं (यदि भवतः प्रार्थनायाः उत्तरं भवति) मार्गदर्शिताः भविष्यामः।

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumul-‘ażāba iżā hum yankuṡūn(a).

अतः यदा वयं तेभ्यः दण्डं दूरीकृतवन्तः तदा ते तत्क्षणमेव स्वप्रतिज्ञां भङ्गं कृतवन्तः।

وَنَادٰى فِرْعَوْنُ فِيْ قَوْمِهٖ قَالَ يٰقَوْمِ اَلَيْسَ لِيْ مُلْكُ مِصْرَ وَهٰذِهِ الْاَنْهٰرُ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِيْۚ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَۗ

wa nādā fir‘aunu fī qaumihī qāla yā qaumi alaisa lī mulku miṣra wa hāżihil-anhāru tajrī min taḥtī, afalā tubṣirūn(a).

फिरौनः स्वजनं आहूय अवदत्, "हे मम प्रजाः! किं मिस्रराज्यं मम न, मम अधः प्रवहन्ति च एताः नद्यः, किं न पश्यन्ति?

اَمْ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْ هٰذَا الَّذِيْ هُوَ مَهِيْنٌ ەۙ وَّلَا يَكَادُ يُبِيْنُ

am ana khairum min hāżal-lażī huwa mahīn(un), wa lā yakādu yubīn(u).

किं अहम् अस्मात् पुरुषात् (मोशेन) श्रेष्ठः नास्मि यः नीचः अस्ति, यः (तस्य वचनं) कष्टेन व्याख्यातुं शक्नोति?

فَلَوْلَآ اُلْقِيَ عَلَيْهِ اَسْوِرَةٌ مِّنْ ذَهَبٍ اَوْ جَاۤءَ مَعَهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ مُقْتَرِنِيْنَ

falau lā ulqiya ‘alaihi aswiratum min żahabin au jā'a ma‘ahul-malā'ikatu muqtarinīn(a).

अतः सः (मोशेः) किमर्थं सुवर्णकङ्कणं न धारयति स्म, अथवा तस्य सह आगन्तुं स्वर्गदूतं न आगतवान्?”

فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهٗ فَاَطَاعُوْهُ ۗاِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

fastakhaffa qaumahū fa aṭā‘ūh(u), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

अतः (फारो) एतैः वचनैः स्वजनं प्रभावितं कृतवान्, येन ते तस्य आज्ञापालनं कृतवन्तः। ननु ते दुष्टाः प्रजाः सन्ति।

فَلَمَّآ اٰسَفُوْنَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ اَجْمَعِيْنَۙ

falammā āsafūnantaqamnā minhum fa agraqnāhum ajma‘īn(a).

अतः यदा ते अस्मान् क्रुद्धवन्तः तदा वयं तान् दण्डितवन्तः, ततः तान् सर्वान् (समुद्रे) मज्जितवन्तः,

فَجَعَلْنٰهُمْ سَلَفًا وَّمَثَلًا لِّلْاٰخِرِيْنَ ࣖ

fa ja‘alnāhum salafaw wa maṡalal lil-ākhirīn(a).

अतः वयं तान् पूर्वान् (जनाः) कृत्वा पश्चात् आगतानां कृते पाठं कृतवन्तः।

۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا اِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّوْنَ

wa lammā ḍuribabnu maryama maṡalan iżā qaumuka minhu yaṣiddūn(a).

यदा च मरियमस्य पुत्रः (ईसा) उदाहरणरूपेण प्रयुक्तः तदा सहसा भवतः जनाः (कुरैशजनजातिः) तस्य कारणेन जयजयकारं कृतवन्तः।

وَقَالُوْٓا ءَاٰلِهَتُنَا خَيْرٌ اَمْ هُوَ ۗمَا ضَرَبُوْهُ لَكَ اِلَّا جَدَلًا ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُوْنَ

wa qālū a'ālihatunā khairun am huw(a), mā ḍarabūhu laka illā jadalā(n), bal hum qaumun khaṣimūn(a).

ते च अवदन्, "कः श्रेयस्करः, अस्माकं देवाः वा सः (ईसा)?" ते भवन्तं (दृष्टान्तं) न दत्तवन्तः किन्तु केवलं विवादस्य अभिप्रायेन एव, वस्तुतः ते कलहं रोचन्ते जनाः सन्ति।

اِنْ هُوَ اِلَّا عَبْدٌ اَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنٰهُ مَثَلًا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

in huwa illā ‘abdun an‘amnā ‘alaihi wa ja‘alnāhu maṡalal libanī isrā'īl(a).

सः (ईसा) अन्यत् किमपि नासीत् किन्तु एकः सेवकः आसीत् यस्य उपरि वयं अनुग्रहं (भविष्यवाणी) दत्तवन्तः, वयं च तं इस्राएल-सन्ततिभ्यः पाठस्य उदाहरणं कृतवन्तः।

وَلَوْ نَشَاۤءُ لَجَعَلْنَا مِنْكُمْ مَّلٰۤىِٕكَةً فِى الْاَرْضِ يَخْلُفُوْنَ

wa lau nasyā'u laja‘alnā minkum malā'ikatan fil-arḍi yakhlufūn(a).

यदि च वयं इच्छामः तर्हि युष्माकं मध्ये स्वर्गदूतान् (जन्मतः पीढीं यावत्) पृथिव्यां भवतः प्रतिस्थापनरूपेण कृत्वा स्थापयामः।

وَاِنَّهٗ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُوْنِۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

wa innahū la‘ilmul lis-sā‘ati falā tamtarunna bihā wattabi‘ūn(i), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

ननु च सः (येशुः) प्रहरस्य चिह्नम् अस्ति। अतः तस्मिन् संशयः मा भूत्, माम् अनुसृत्य। इति ऋजुमार्गः ।

وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطٰنُۚ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

wa lā yaṣuddannakumusy-syaiṭān(u), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

कदापि च शैतानेन न निवर्तयतु; ननु शैतानः भवतः कृते वास्तविकः शत्रुः अस्ति।

وَلَمَّا جَاۤءَ عِيْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِاُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ تَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

wa lammā jā'a ‘īsā bil-bayyināti qāla qad ji'tukum bil-ḥikmati wa li'ubayyina lakum ba‘ḍal-lażī takhtalifūna fīh(i), fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

यदा च येशुः सूचनां गृहीत्वा आगतः तदा सः अवदत् यत्, "ननु अहं भवतः समीपं बुद्धिपूर्वकम् आगतः, भवतः किञ्चित् विवादं च व्याख्यातुं च आगतः, अतः अल्लाहात् भयं कुरुत, मम आज्ञां च कुरुत।"

اِنَّ اللّٰهَ هُوَ رَبِّيْ وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

innallāha huwa rabbī wa rabbukum fa‘budūh(u), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

सत्यमेव अल्लाहः मम प्रभुः भवतः प्रभुः च अस्ति अतः तस्य पूजां कुर्वन्तु। एषः ऋजुमार्गः” इति ।

فَاخْتَلَفَ الْاَحْزَابُ مِنْۢ بَيْنِهِمْ ۚفَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ اَلِيْمٍ

fakhtalafal-aḥzābu mim bainihim, fawailul lil-lażīna ẓalamūmin ‘ażābi yaumin alīm(in).

परन्तु समूहाः (ये विद्यन्ते) परस्परं भिन्नाः सन्ति, अतः दुःखददिने (प्रलयदिने) दण्डस्य कारणात् अपराधिनां धिक्।

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا السَّاعَةَ اَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

hal yanẓurūna illas-sā‘ata an ta'tiyahum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

किं ते अनभिज्ञाः सन्तः केवलं न्यायदिवसस्य सहसा आगमनं प्रतीक्षन्ते?

اَلْاَخِلَّاۤءُ يَوْمَىِٕذٍۢ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ اِلَّا الْمُتَّقِيْنَ ۗ ࣖ

al-akhillā'u yauma'iżim ba‘ḍuhum liba‘ḍin ‘aduwwun illal-muttaqīn(a).

तस्मिन् दिने निकटमित्राः परस्परं शत्रवः भविष्यन्ति, पुण्यान् विहाय ।

يٰعِبَادِ لَاخَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَۚ

yā ‘ibādi lā khaufun ‘alaikumul-yauma wa lā antum taḥzanūn(a).

"हे मम भृत्यः! तस्मिन् दिने भवतः भयं न भविष्यति न च शोचयिष्यथ।"

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا مُسْلِمِيْنَۚ

allażīna āmanū bi'āyātinā wa kānū muslimīn(a).

(अर्थात्) ये अस्माकं श्लोकेषु विश्वासं कुर्वन्ति ते च वशीभूताः भवन्ति।

اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ اَنْتُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ تُحْبَرُوْنَ

udkhulul-jannata antum wa azwājukum tuḥbarūn(a).

स्वर्गं प्रविशतु, त्वं तव पतिः च सुखी भविष्यसि” इति ।

يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِّنْ ذَهَبٍ وَّاَكْوَابٍ ۚوَفِيْهَا مَا تَشْتَهِيْهِ الْاَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْاَعْيُنُ ۚوَاَنْتُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَۚ

yuṭāfu ‘alaihim biṣiḥāfim min żahabiw wa akwāb(in), wa fīhā mā tasytahīhil-anfusu wa talażżul-a‘yun(u), wa antum fīhā khālidūn(a).

ते सुवर्णपट्टिकाचक्षुषः परितः गताः, स्वर्गे यत् हृदयस्य इष्टं सर्वं च नेत्रप्रियं च आसीत् तस्मिन् च स्थास्यसि।

وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِيْٓ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa tilkal-jannatul-latī ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

स च स्वर्गः त्वया कृतसत्कर्मणः उत्तराधिकारः भविष्यति।

لَكُمْ فِيْهَا فَاكِهَةٌ كَثِيْرَةٌ مِّنْهَا تَأْكُلُوْنَ

lakum fīhā fākihatun kaṡīratum minhā ta'kulūn(a).

स्वर्गे भवतः कृते बहवः फलानि सन्ति, येषु केचन भवन्तः खादितुम् अर्हन्ति।

اِنَّ الْمُجْرِمِيْنَ فِيْ عَذَابِ جَهَنَّمَ خٰلِدُوْنَۖ

innal-mujrimīna fī ‘ażābi jahannama khālidūn(a).

ननु पापं कुर्वन्तः नरकपीडने शाश्वतं तिष्ठन्ति।

لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيْهِ مُبْلِسُوْنَ ۚ

lā yufattaru ‘anhum wa hum fīhi mublisūn(a).

तेषां कृते न लघुकृतम् (दण्डः) तस्मिन् निराशाः भवन्ति।

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْا هُمُ الظّٰلِمِيْنَ

wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū humuẓ-ẓālimīn(a).

वयं च तेषां अन्यायं न कृतवन्तः, किन्तु ते स्वयमेव अन्यायं कृतवन्तः।

وَنَادَوْا يٰمٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَۗ قَالَ اِنَّكُمْ مّٰكِثُوْنَ

wa nādau yā māliku liyaqḍi ‘alainā rabbuk(a), qāla innakum mākiṡūn(a).

ते च रोदितवन्तः, "हे (दूत) मलिक! तव प्रभुः केवलं अस्मान् हन्तुम्।" सः प्रत्युवाच खलु त्वं (अस्मिन् नरके) तिष्ठसि” इति ।

لَقَدْ جِئْنٰكُمْ بِالْحَقِّ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كٰرِهُوْنَ

laqad ji'nākum bil-ḥaqqi wa lākinna akṡarakum lil-ḥaqqi kārihūn(a).

ननु वयं भवद्भ्यः सत्यं आनेतुं आगताः परन्तु भवद्भिः अधिकांशः सत्यं द्वेष्टि।

اَمْ اَبْرَمُوْٓا اَمْرًا فَاِنَّا مُبْرِمُوْنَۚ

am abramū amran fa innā mubrimūn(a).

किं वा तेषां कथानकं (दुष्टं) योजना कृता, तर्हि खलु अस्माभिः योजना कृता (तेषां कथानकं विरुद्धं)।

اَمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ ۗ بَلٰى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُوْنَ

am yaḥsabūna annā lā nasma‘u sirrahum wa najwāhum, balā wa rusulunā ladaihim yaktubūn(a).

किं वा तेषां रहस्यं तेषां कुहूः च न शृणोमः इति मन्यन्ते? न, वयं शृणोमः, अस्माकं दूताः (दूताः) तेषां सह सर्वदा लिखन्ति।

قُلْ اِنْ كَانَ لِلرَّحْمٰنِ وَلَدٌ ۖفَاَنَا۠ اَوَّلُ الْعٰبِدِيْنَ

qul in kāna lir-raḥmāni walad(un), fa ana awwalul-‘ābidīn(a).

कथयतु (मुहम्मदः) "यदि सत्यं यत् परमात्मनः ईश्वरस्य बालकः अस्ति तर्हि अहमेव प्रथमं (बालकस्य) महिमाम् अकरोम्।

سُبْحٰنَ رَبِّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُوْنَ

subḥāna rabbis-samāwāti wal-arḍi rabbil-‘arsyi ‘ammā yaṣifūn(a).

द्यावापृथिवीपतेः यस्मात् आरोपयन्ति ततो महिमा स्याताम्” इति ।

فَذَرْهُمْ يَخُوْضُوْا وَيَلْعَبُوْا حَتّٰى يُلٰقُوْا يَوْمَهُمُ الَّذِيْ يُوْعَدُوْنَ

fa żarhum yakhūḍū wa yal‘abū ḥattā yulāqū yaumahumul-lażī yū‘adūn(a).

अतः ते मज्जन्तु (दोषेण) यावत् तेभ्यः प्रतिज्ञातं दिवसं न मिलन्ति तावत् क्रीडन्तु।

وَهُوَ الَّذِيْ فِى السَّمَاۤءِ اِلٰهٌ وَّ فِى الْاَرْضِ اِلٰهٌ ۗوَهُوَ الْحَكِيْمُ الْعَلِيْمُ

wa huwal-lażī fis-samā'i ilāhuw wa fil-arḍi ilāh(un), wa huwal-ḥakīmul-‘alīm(u).

स च स्वर्गे भगवान् (पूजितः) पृथिव्यां च भगवान् (पूजितः) सर्वज्ञः सर्वज्ञः।

وَتَبٰرَكَ الَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚوَعِنْدَهٗ عِلْمُ السَّاعَةِۚ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa tabārakal-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, wa ‘indahū ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa ilaihi turja‘ūn(a).

तथा च महिमा (अल्लाह) यस्य स्वर्गस्य पृथिव्याः च राज्यस्य स्वामित्वं वर्तते, तयोः मध्ये किं च अस्ति; तस्मै च न्यायदिनस्य ज्ञानं तस्मै च प्रत्यागमिष्यसि।

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهِ الشَّفَاعَةَ اِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa lā yamlikul-lażīna yad‘ūna min dūnihisy-syafā‘ata illā man syahida bil-ḥaqqi wa hum ya‘lamūn(a).

ये च अल्लाहात् परं आह्वयन्ति ते मध्यस्थतां (परलोकस्य साहाय्यं) न प्राप्नुयुः; व्यतिरिक्तं ये सत्यं (तवहीदं) परिचिनुवन्ति, ते च तस्मिन् विश्वासं कुर्वन्ति।

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ فَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَۙ

wa la'in sa'altahum man khalaqahum layaqūlunnallāhu fa annā yu'fakūn(a).

यदि च भवन्तः तान् पृच्छन्ति यत् "केन तान् सृष्टवान् तर्हि ते अवश्यमेव उत्तरं दास्यन्ति यत् "अल्लाह" अतः ते कथं (अल्लाहस्य उपासनातः) निवर्तिताः भवेयुः।"

وَقِيْلِهٖ يٰرَبِّ اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمٌ لَّا يُؤْمِنُوْنَۘ

wa qīlihī yā rabbi inna hā'ulā'i qaumul lā yu'minūn(a).

तथा (अल्लाहः) तस्य (मुहम्मदस्य) वचनं जानाति यत्, "हे मम प्रभो, खलु ते अविश्वासिनः जनाः सन्ति।"

فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلٰمٌۗ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faṣfaḥ ‘anhum wa qul salām(un), fa saufa ya‘lamūn(a).

अतः तेभ्यः विमुखीभूय “सलाम (विदाई) इति वदन्तु।” पश्चात् ते (तेषां दुर्भाग्यं) ज्ञास्यन्ति।