Q.S हितकरः (اَلرَّحْمَٰن) - 78 श्लोकसंख्या

اَلرَّحْمٰنُۙ

ar-raḥmān(u).

(अल्लाह) परम कृपालुः, २.

عَلَّمَ الْقُرْاٰنَۗ

‘allamal-qur'ān(a).

कुरानं केन उपदिष्टम्।

خَلَقَ الْاِنْسَانَۙ

khalaqal-insān(a).

सः मनुष्यम् सृष्टवान्, .

عَلَّمَهُ الْبَيَانَ

‘allamahul-bayān(a).

तं सुभाषितुं शिक्षयतु।

اَلشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍۙ

asy-syamsu wal-qamaru biḥusbān(in).

सूर्यचन्द्रौ गणनानुसारेण परिभ्रमति,

وَّالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدَانِ

wan-najmu wasy-syajaru yasjudān(i).

वनस्पतयः च वृक्षाः च, उभौ वशीभूतौ (तस्य)।

وَالسَّمَاۤءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيْزَانَۙ

was-samā'a rafa‘ahā wa waḍa‘al-mīzān(a).

स्वर्गं च उत्थापयित्वा तुलनं निर्मितवान्,

اَلَّا تَطْغَوْا فِى الْمِيْزَانِ

allā taṭgau fil-mīzān(i).

यथा त्वं संतुलनं न बाधसे,

وَاَقِيْمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيْزَانَ

wa aqīmul-wazna bil-qisṭi wa lā tukhsirul-mīzān(a).

तत्तुल्यं च न्यायपूर्वकं धारयन्तु, तत् संतुलनं न न्यूनीकरोतु।

وَالْاَرْضَ وَضَعَهَا لِلْاَنَامِۙ

wal-arḍa waḍa‘ahā lil-anām(i).

स च (स्वस्य) प्राणिनां कृते पृथिवीं प्रसारितवान्,

فِيْهَا فَاكِهَةٌ وَّالنَّخْلُ ذَاتُ الْاَكْمَامِۖ

fīhā fākihatuw wan-nakhlu żātul-akmām(i).

तस्मिन् फलानि खजूराणि च सन्ति येषु मयङ्गपत्राणि सन्ति,

وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُۚ

wal-ḥabbu żul-‘aṣfi war-raiḥān(u).

शंखयुक्तानि च धान्यानि सुगन्धितानि पुष्पाणि च।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ

khalaqal-insāna min ṣalṣālin kal-fakhkhār(i).

शुष्कपृथिव्याः कुम्भकार इव मनुष्यम् ।

وَخَلَقَ الْجَاۤنَّ مِنْ مَّارِجٍ مِّنْ نَّارٍۚ

wa khalaqal-jānna mim mārijim min nār(in).

निर्धूमग्निना च जिन्नं सृष्टवान्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِۚ

rabbul-masyriqaini wa rabbul-magribain(i).

ईश्वरः (यः) पूर्वद्वयं च ईश्वरः (यः) पश्चिमद्वयम्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيٰنِۙ

marajal-baḥraini yaltaqiyān(i).

सः समुद्रद्वयं प्रवहति स्म, तौ च मिलितवन्तौ,

بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَّا يَبْغِيٰنِۚ

bainahumā barzakhul lā yabgiyān(i).

तयोः मध्ये एकः सीमा अस्ति यत् तौ द्वौ अपि न लङ्घयितुं शक्नुवन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُۚ

yakhruju minhumal-lu'lu'u wal-marjān(u).

तयोः मौक्तिकानि मार्जनानि च ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَاٰتُ فِى الْبَحْرِ كَالْاَعْلَامِۚ

wa lahul-jawāril-munsya'ātu fil-baḥri kal-a‘lām(i).

तस्यैव सन्ति ये नावः समुद्रान् पर्वतवत् गच्छन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ ࣖ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍۖ

kullu man ‘alaihā fān(in).

पृथिव्यां सर्वं नश्यति,

وَّيَبْقٰى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلٰلِ وَالْاِكْرَامِۚ

wa yabqā wajhu rabbika żul-jalāli wal-ikrām(i).

माहात्म्यवैभवयुक्तस्य तु भवतः भगवतः मुखं शाश्वतं तिष्ठति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

يَسْـَٔلُهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِيْ شَأْنٍۚ

yas'aluhū man fis-samāwāti wal-arḍ(i), kulla yaumin huwa fī sya'n(in).

स्वर्गे च पृथिव्यां च तं पृच्छति सदा। प्रत्येकं समये सः व्यस्तः भवति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

سَنَفْرُغُ لَكُمْ اَيُّهَ الثَّقَلٰنِۚ

sanafrugu lakum ayyuhaṡ-ṡaqalān(i).

हे मनुष्याणां जिन्नानां च (समूहः) भवतः प्रति पूर्णं ध्यानं दास्यामः!

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اِنِ اسْتَطَعْتُمْ اَنْ تَنْفُذُوْا مِنْ اَقْطَارِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ فَانْفُذُوْاۗ لَا تَنْفُذُوْنَ اِلَّا بِسُلْطٰنٍۚ

yā ma‘syaral-jinni wal-insi inistaṭa‘tum an tanfużū min aqṭāris-samāwāti wal-arḍi fanfużū, lā tanfużūna illā bisulṭān(in).

हे जिन्न तथा मानव जाति ! द्यावापृथिवीभ्यां परं प्रवेष्टुं समर्थोऽसि तर्हि प्रविशतु । भवन्तः शक्तिं विहाय (अल्लाहतः) प्रवेशं कर्तुं न शक्ष्यन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌ مِّنْ نَّارٍۙ وَّنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِۚ

yursalu ‘alaikumā syuwāẓum min nār(in), wa nuḥāsun falā tantaṣirān(i).

भवद्भ्यः (जिन्-मनुष्येभ्यः) अग्निज्वालाः द्रवताम्रं च (उष्णं) प्रेषिताः भविष्यन्ति येन भवन्तः स्वस्य (तेभ्यः) उद्धारं कर्तुं न शक्नुवन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فَاِذَا انْشَقَّتِ السَّمَاۤءُ فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِۚ

fa iżansyaqqatis-samā'u fa kānat wardatan kad-dihān(i).

अतः यदा आकाशः विभक्तः भूत्वा गुलाबरक्तः (प्रकाशमानः) तैलः इव अभवत्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فَيَوْمَئِذٍ لَّا يُسْـَٔلُ عَنْ ذَنْۢبِهٖٓ اِنْسٌ وَّلَا جَاۤنٌّۚ

fa yauma'iżil lā yus'alu ‘an żambihī insuw wa lā jānn(un).

अतः तस्मिन् दिने मनुष्याः जिन्नाः च स्वपापानां विषये न पृष्टाः आसन्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

يُعْرَفُ الْمُجْرِمُوْنَ بِسِيْمٰهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّوَاصِيْ وَالْاَقْدَامِۚ

yu‘raful-mujrimūna bisīmāhum fa yu'khażu bin-nawāṣī wal-iqdām(i).

पापिनः चिह्नैः ज्ञाताः भविष्यन्ति, तेषां मुकुटपादयोः ग्रहणं भविष्यति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

هٰذِهٖ جَهَنَّمُ الَّتِيْ يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُوْنَۘ

hāżihī jahannamul-latī yukażżibu bihal-mujrimūn(a).

एषः एव नरकः यस्य विषये पापाः मृषा वदन्ति।

يَطُوْفُوْنَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ حَمِيْمٍ اٰنٍۚ

yaṭūfūna bainahā wa baina ḥamīmin ān(in).

तत्र क्वथमानजलमध्ये च भ्रमन्ति स्म |

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ ࣖ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهٖ جَنَّتٰنِۚ

wa liman khāfa maqāma rabbihī jannatān(i).

यस्य च भगवतः समागमघटिकायाः भयं करोति तस्य द्वौ उद्यानौ स्तः।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۙ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

ذَوَاتَآ اَفْنَانٍۚ

Żawātā afnān(in).

उभयोः स्वर्गयोः विविधाः वृक्षाः फलानि च सन्ति ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fabi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِمَا عَيْنٰنِ تَجْرِيٰنِۚ

fīhimā ‘aināni tajriyān(i).

द्वाभ्यां दिवि द्वौ स्रवौ स्रवौ स्तः ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِمَا مِنْ كُلِّ فَاكِهَةٍ زَوْجٰنِۚ

fīhimā min kulli fākihatin zaujān(i).

स्वर्गद्वये युग्मेषु फलानि विविधानि सन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

مُتَّكِـِٕيْنَ عَلٰى فُرُشٍۢ بَطَاۤىِٕنُهَا مِنْ اِسْتَبْرَقٍۗ وَجَنَا الْجَنَّتَيْنِ دَانٍۚ

muttaki'īna ‘alā furusyim baṭā'inuhā min istabraq(in), wa janal-jannataini dān(in).

ते स्थूलक्षौमस्य आस्तरणयुक्तेषु कालीनेषु आश्रिताः भविष्यन्ति, उभयोः उद्यानयोः फलं निकटतः दृश्यते ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِنَّ قٰصِرٰتُ الطَّرْفِۙ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ اِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَاۤنٌّۚ

fīhinna qāṣirātuṭ-ṭarf(i), lam yaṭmiṡhunna insun qablahum wa lā jānn(un).

स्वर्गे सन्ति दूताः येषां दृष्टिः सीमितं भवति, ये पूर्वं कदापि मनुष्यैः जिन्नैः वा न स्पृष्टाः ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

كَاَنَّهُنَّ الْيَاقُوْتُ وَالْمَرْجَانُۚ

ka'annahunnal-yāqūtu wal-marjān(u).

यकुतमार्जनरत्नानि इव।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

هَلْ جَزَاۤءُ الْاِحْسَانِ اِلَّا الْاِحْسَانُۚ

hal jazā'ul-iḥsāni illal-iḥsān(u).

सद्भावात् परं सत्त्वस्य फलं नास्ति (अपि)।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

وَمِنْ دُوْنِهِمَا جَنَّتٰنِۚ

wa min dūnihimā jannatān(i).

एतेभ्यः च स्वर्गद्वयं विहाय द्वौ अपि स्वर्गौ स्तः।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۙ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

مُدْهَاۤمَّتٰنِۚ

mudhāmmatān(i).

उभौ स्वर्गौ (दृश्यते) कृष्णहरिद्रावर्णौ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِمَا عَيْنٰنِ نَضَّاخَتٰنِۚ

fīhimā ‘aināni naḍḍākhatān(i).

तयोः (दिवः) द्वौ वसन्तौ स्रवन्तौ स्तः।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِمَا فَاكِهَةٌ وَّنَخْلٌ وَّرُمَّانٌۚ

fīhimā fākihatuw wa nakhluw wa rummān(un).

उभयत्र स्वर्गे फलानि खदिराणि दाडिमानि च ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

فِيْهِنَّ خَيْرٰتٌ حِسَانٌۚ

fīhinna khairātun ḥisān(un).

तेषु स्वर्गेषु सज्जनाः सुन्दराः च स्वर्गदूताः सन्ति।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

حُوْرٌ مَّقْصُوْرٰتٌ فِى الْخِيَامِۚ

Ḥūrum maqṣūrātun fil-khiyām(i).

तंबूषु स्थापिताः स्वर्गदूताः।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

لَمْ يَطْمِثْهُنَّ اِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَاۤنٌّۚ

lam yaṭmiṡhunna insun qablahum wa lā jānn(un).

ते पूर्वं कदापि मनुष्यैः जिन्नैः वा स्पृष्टाः न आसन् ।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

مُتَّكِـِٕيْنَ عَلٰى رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَّعَبْقَرِيٍّ حِسَانٍۚ

muttaki'īna ‘alā rafrafin khuḍriw wa ‘abqariyyin ḥisān(in).

हरितकुशनेषु, सुन्दरेषु गलीचेषु च आश्रिताः आसन्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبٰنِۚ

fa bi'ayyi ālā'i rabbikumā tukażżibān(i).

अतः त्वं भगवतः केषां अनुग्रहान् नकारयिष्यसि?

تَبٰرَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِى الْجَلٰلِ وَالْاِكْرَامِ ࣖ

tabārakasmu rabbika żil-jalāli wal-ikrām(i).

धन्यस्तु तव भगवतः महिमा महिमास्वामिनः।