Q.S अल-कहफ (اَلْكَهْف) - 110 श्लोकसंख्या

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلٰى عَبْدِهِ الْكِتٰبَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَّهٗ عِوَجًا ۜ

al-ḥamdu lillāhil-lażī anzala ‘alā ‘abdihil-kitāba wa lam yaj‘al lahū ‘iwajā(n).

अल्लाहस्य स्तुतिः भवतु यः पुस्तकं (अल-कुरान) स्वस्य सेवकानां कृते अवतरितवान् अस्ति तथा च सः तत् कुटिलं न कृतवान्;

قَيِّمًا لِّيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيْدًا مِّنْ لَّدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ اَجْرًا حَسَنًاۙ

qayyimal liyunżira ba'san syadīdam mil ladunhu wa yubasysyiral-mu'minīnal-lażīna ya‘malūnaṣ-ṣāliḥāti anna lahum ajran ḥasanā(n).

ऋजुमार्गदर्शनरूपेण तस्मात् अतीव दुःखदं दण्डं चेतयितुं, सुकृतं कुर्वतां विश्वासिनां कृते शुभं फलं प्राप्नुयुः इति शुभसमाचारं दातुं च।

مّٰكِثِيْنَ فِيْهِ اَبَدًاۙ

mākiṡīna fīhi abadā(n).

ते तत्र सदा स्थास्यन्ति।

وَّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًاۖ

wa yunżiral-lażīna qāluttakhażallāhu waladā(n).

तथा च ये वदन्ति यत् "अल्लाहः बालकं गृहीतवान्" इति चेतयितुं।

مَّا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ وَّلَا لِاٰبَاۤىِٕهِمْۗ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْۗ اِنْ يَّقُوْلُوْنَ اِلَّا كَذِبًا

mā lahum bihī min ‘ilmiw wa lā li'ābā'ihim, kaburat kalimatan takhruju min afwāhihim, iy yaqūlūna illā każibā(n).

न तेषां ज्ञानं किञ्चिदपि न च पूर्वजाः। तेषां मुखात् निर्गच्छन्ति वचनं कथं कुरूपम्; ते अनृतं विना किमपि न वदन्ति।

فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ اِنْ لَّمْ يُؤْمِنُوْا بِهٰذَا الْحَدِيْثِ اَسَفًا

fa la‘allaka bākhi‘un nafsaka ‘alā āṡārihim illam yu'minū bihāżal-ḥadīṡi asafā(n).

तदा कदाचित् भवन्तः (मुहम्मदः) स्वस्य हानिं करिष्यन्ति यतोहि तेषां निवृत्तेः अनन्तरं भवन्तः दुःखिताः भविष्यन्ति, यदि ते एतस्मिन् सूचनायां (कुरानस्य) विश्वासं न कुर्वन्ति।

اِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْاَرْضِ زِيْنَةً لَّهَا لِنَبْلُوَهُمْ اَيُّهُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا

innā ja‘alnā mā ‘alal-arḍi zīnatal lahā linabluwahum ayyuhum aḥsanu ‘amalā(n).

ननु वयं पृथिव्यां सर्वं तेषां कृते अलङ्काररूपेण कृतवन्तः येन तेषां परीक्षणं कर्तुं शक्नुमः यत् तेषु कः कर्म श्रेष्ठः इति ज्ञातुं शक्नुमः।

وَاِنَّا لَجٰعِلُوْنَ مَا عَلَيْهَا صَعِيْدًا جُرُزًاۗ

wa innā lajā‘ilūna mā ‘alaihā ṣa‘īdan juruzā(n).

तस्य च उपरि यत् अस्ति तत् (अपि) वन्ध्यं शुष्कं भूमिं च करिष्यामः।

اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا

am ḥasibta anna aṣḥābal-kahfi war-raqīmi kānū min āyātinā ‘ajabā(n).

किं भवन्तः मन्यन्ते यत् ये जनाः गुहासु निवसन्ति, (येषां च) रकीमाः सन्ति, ते अस्माकं अद्भुतानां (महत्त्वस्य) चिह्नानां मध्ये सन्ति?

اِذْ اَوَى الْفِتْيَةُ اِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَآ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا

iż awal-fityatu ilal-kahfi fa qālū rabbanā ātinā mil ladunka raḥmataw wa hayyi' lanā min amrinā rasyadā(n).

(स्मरतु) यदा युवकाः गुहायां शरणं गतवन्तः तदा ते प्रार्थितवन्तः यत्, "अस्माकं भगवन्। भवतः दयां ददातु, अस्माकं कार्येषु अस्माकं कृते सम्पूर्णं ऋजुं मार्गदर्शनं कुरु" इति।

فَضَرَبْنَا عَلٰٓى اٰذَانِهِمْ فِى الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًاۙ

faḍarabnā ‘alā āżānihim fil-kahfi sinīna ‘adadā(n).

अतः वयं तेषां कर्णान् गुहायां कतिपयवर्षपर्यन्तं मुद्रितवन्तः।

ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰى لِمَا لَبِثُوْٓا اَمَدًا ࣖ

Ṡumma ba‘aṡnāhum lina‘lama ayyul-ḥizbaini aḥṣā limā labiṡū amadā(n).

ततः वयं तान् जागृतवन्तः, यथा वयं ज्ञास्यामः यत् द्वयोः समूहयोः कः समूहः कियत्कालं यावत् (गुहायां) स्थितवान् इति गणने अधिकं समीचीनः अस्ति।

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّۗ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًىۖ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika naba'ahum bil-ḥaqq(i), innahum fityatun āmanū birabbihim wa zidnāhum hudā(n).

वयं भवन्तं (मुहम्मदं) तेषां कथां सत्यं वदामः। ननु ते युवकाः सन्ति ये स्वप्रभुं विश्वसन्ति, तेषां मार्गदर्शनं अस्माभिः योजितम्।

وَّرَبَطْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۟ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَآ اِذًا شَطَطًا

wa rabaṭnā ‘alā qulūbihim iż qāmū fa qālū rabbunā rabbus-samāwāti wal-arḍi lan nad‘uwa min dūnihī ilāhal laqad qulnā iżan syaṭaṭā(n).

वयं च तेषां हृदयं दृढं कृतवन्तः यदा ते उत्तिष्ठन्ति स्म ते च अवदन्, "अस्माकं प्रभुः स्वर्गस्य पृथिव्याः च स्वामी अस्ति; वयं तं विना अन्यं अन्यं देवं आह्वयामः। ननु यदि वयं तत् कृतवन्तः स्मः तर्हि सत्यात् बहुदूरे वचनानि उक्तवन्तः स्मः।

هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اٰلِهَةًۗ لَوْلَا يَأْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۢ بَيِّنٍۗ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًاۗ

hā'ulā'i qaumunattakhażū min dūnihī ālihah(tan), lau lā ya'tūna ‘alaihim bisulṭānim bayyin(in), faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibā(n).

ते अस्माकं प्रजाः ये तस्य अतिरिक्तं देवाः (पूजनीयाः) कृतवन्तः। किमर्थं ते स्पष्टकारणानि (स्वप्रत्ययानां) न कल्पयन्ति? अतः अल्लाहस्य विरुद्धं असत्यं वदति यः कोऽपि अन्यायपूर्णः अस्ति?

وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَأْوٗٓا اِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا

wa iżi‘tazaltumūhum wa mā ya‘budūna illallāha fa'wū ilal-kahfi yansyur lakum rabbukum mir raḥmatihī wa yuhayyi' lakum min amrikum mirfaqā(n).

यदि च भवन्तः तान् अल्लाहस्य अतिरिक्तं ते यत् पूजयन्ति तत् परित्यजन्ति तर्हि गुहायां शरणं गच्छन्तु, ततः भवतः प्रभुः भवन्तं स्वस्य दयां प्रदास्यति, भवतः कार्येषु किमपि उपयोगी वस्तु प्रदास्यति च।

۞ وَتَرَى الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا ࣖ

wa tarasy-syamsa iżā ṭala‘at tazāwaru ‘an kahfihim żātal-yamīni wa iżā garabat taqriḍuhum żātasy-syimāli wa hum fī fajwatim minh(u), żālika min āyātillāh(i), may yahdillāhu fa huwal-muhtadi wa may yuḍlil falan tajida lahū waliyyam mursyidā(n).

त्वं च सूर्यं द्रक्ष्यसि यदा सः उदयति, तेषां गुहातः दक्षिणतः अवलम्ब्य, अस्तं गते च, तेभ्यः दूरं वामतः, यदा ते अन्तः विस्तृते अन्तरिक्षे (गुहा) सन्ति। एते (अल्लाहस्य महत्त्वस्य) केचन चिह्नानि सन्ति। यः अल्लाहस्य मार्गदर्शनं करोति, तर्हि सः एव मार्गदर्शनं करोति; यं च सः भ्रष्टं करोति, तस्य मार्गदर्शनं कर्तुं शक्नुवन् सहायकं न प्राप्स्यथ।

وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا

wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).

भवन्तः च मन्यन्ते यत् ते न सुप्ताः, किन्तु ते सुप्ताः सन्ति; तथा वयं तान् दक्षिणे वामे च आगत्य आगत्य परिवर्तयामः, तेषां श्वः गुहाद्वारस्य पुरतः बाहून् प्रसारयति स्म। यदि च भवन्तः तान् पश्यन्ति स्म तर्हि अवश्यं भवन्तः तेभ्यः निवर्तन्ते (विमुखाः) भवन्ति स्म तथा च भवन्तः तेषां भयेन अवश्यमेव पूरिताः भविष्यन्ति।

وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَاۤءَلُوْا بَيْنَهُمْۗ قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْۗ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْۗ فَابْعَثُوْٓا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖٓ اِلَى الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَآ اَزْكٰى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا

wa każālika ba‘aṡnāhum liyatasā'alū bainahum, qāla qā'ilum minhum kam labiṡtum, qālū labiṡnā yauman au ba‘ḍa yaum(in), qālū rabbukum a‘lamu bimā labiṡtum, fab‘aṡū aḥadakum biwariqikum hāżihī ilal-madīnati falyanẓur ayyuhā azkā ṭa‘āman falya'tikum birizqim minhu walyatalaṭṭaf wa lā yusy‘iranna bikum aḥadā(n).

एवं च वयं तान् जागृतवन्तः यथा ते परस्परं प्रश्नं पृच्छन्ति। तेषु एकः अवदत्, "कियत्कालं यावत् (अत्र) असि?" ते प्रत्युवाच- वयम् (अत्र) दिवसं वा अर्धदिनम्”। उक्तवान् (अन्यः) "भवतः ईश्वरः श्रेष्ठतया जानाति यत् भवतः कियत्कालं यावत् (अत्र) अस्ति। अतः भवतः कस्मैचित् कथयतु यत् सः भवतः रजतमुद्राभिः सह नगरं गत्वा पश्यतु यत् कः भोजनः श्रेष्ठः अस्ति, तस्मात् किञ्चित् भवतः कृते आनयतु, सः च सौम्यः भवतु, भवतः विषये कदापि कस्मैचित् न कथयतु।

اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْٓا اِذًا اَبَدًا

innahum iy yaẓharū ‘alaikum yarjumūkum au yu‘īdūkum fī millatihim wa lan tufliḥū iżan abadā(n).

ननु यदि ते त्वां स्थलं ज्ञास्यन्ति तर्हि त्वां नूनं शिलापातं करिष्यन्ति वा स्वधर्मं प्रति प्रत्यागन्तुं बाध्यं कुर्वन्ति स्म, तस्मिन् सति भवन्तः कदापि सफलाः न भवेयुः” इति ।

وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْٓا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَاۚ اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًاۗ رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْۗ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰٓى اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا

wa każālika a‘ṡarnā ‘alaihim liya‘lamū anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa annas-sā‘ata lā raiba fīhā, iż yatanāza‘ūna bainahum amrahum fa qālubnū ‘alaihim bun-yānā(n), rabbuhum a‘lamu bihim, qālal-lażīna galabū ‘alā amrihim lanattakhiżanna ‘alaihim masjidā(n).

तथा च (अपि) वयं तेषां सह (जनानाम्) दर्शितवन्तः, येन ते ज्ञास्यन्ति यत् अल्लाहस्य प्रतिज्ञा सत्यम् अस्ति, तथा च (आगमनं) न्यायदिनस्य (आगमनं) तस्मिन् कोऽपि संदेहः नास्ति। यदा तेषां विषयेषु विवादः अभवत् तदा ते अवदन् यत् तेषां (गुहायाः) उपरि भवनं स्थापयतु, तेषां प्रभुः तेषां विषये अधिकं जानाति। तेषां कार्येषु अधिकारः यस्य व्यक्तिः आसीत् सः अवदत् यत् वयं तस्मिन् अवश्यमेव पूजागृहं निर्मास्यामः इति ।

سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ

sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).

पश्चात् (केचन जनाः) "(तेषां संख्या) त्रीणि (जनाः), चतुर्थः श्वः" इति वदिष्यन्ति, (अन्ये) च "(तेषां संख्या) पञ्च (जनाः), षष्ठः श्वः" इति वदिष्यन्ति, अलौकिकविषये अनुमानरूपेण तथा (अन्यः) अवदत्, "(तेषां संख्या) सप्त (जनाः), अष्टमः श्वः।" कथयतु (मुहम्मदः) "मम प्रभुः तेषां संख्यां सर्वोत्तमरूपेण जानाति; कतिपयान् विहाय तेषां (संख्यां) कोऽपि न जानाति।" अतः किं भवन्तः (मुहम्मदः) तेषां विषये विवादं न कुर्वन्ति, बाह्यवादान् विहाय, तेषां विषये (युवकानां) विषये कस्मैचित् न पृच्छन्ति।

وَلَا تَقُوْلَنَّ لِشَا۟يْءٍ اِنِّيْ فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًاۙ

wa lā taqūlanna lisyai'in innī fā‘ilun żālika gadā(n).

न च कदापि किमपि न वदन्तु, “अहं श्वः प्रातः अवश्यमेव तत् करिष्यामि” इति ।

اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۖوَاذْكُرْ رَّبَّكَ اِذَا نَسِيْتَ وَقُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّهْدِيَنِ رَبِّيْ لِاَقْرَبَ مِنْ هٰذَا رَشَدًا

illā ay yasyā'allāh(u), ważkur rabbaka iżā nasīta wa qul ‘asā ay yahdiyani rabbī li'aqraba min hāżā rasyadā(n).

व्यतिरिक्त (ईश्वर इच्छया) इति। तथा च यदि भवन्तः विस्मरन्ति, वदन्ति च यत् "आशास्ति मम प्रभुः मां मार्गदर्शनं करिष्यति येन अहं अस्मात् अधिकं (सत्यस्य) समीपस्थः भवेयम्" इति भवतः भगवन्तं स्मर्यताम्।

وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا

wa labiṡū fī kahfihim ṡalāṡa mi'atin sinīna wazdādū tis‘ā(n).

ते च गुहायां त्रयः वर्षाणि प्लस् नव वर्षाणि यावत् निवसन्ति स्म।

قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا ۚ لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْۗ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّۗ وَلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖٓ اَحَدًا

qulillāhu a‘lamu bimā labiṡū, lahū gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), abṣir bihī wa asmi‘, mā lahum min dūnihī miw waliyy(in), wa lā yusyriku fī ḥukmihī aḥadā(n).

कथयतु, "अल्लाहः अधिकं जानाति यत् ते कियत्कालं यावत् (गुहायां) स्थितवन्तः; तस्य कृते एव सर्वं स्वर्गेषु पृथिव्यां च निगूढम् अस्ति। तस्य दृष्टिः कियत् उज्ज्वलः अस्ति, तस्य श्रवणं कियत् तीक्ष्णम् अस्ति; तेषां कृते तम् एव रक्षकः नास्ति; सः निर्णयनिर्धारणे कञ्चित् अपि स्वसहभागिनं न गृह्णाति।

وَاتْلُ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ كِتَابِ رَبِّكَۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖۗ وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُوْنِهٖ مُلْتَحَدًا

watlu mā ūḥiya ilaika min kitābi rabbik(a), lā mubaddila likalimātih(ī), wa lan tajida min dūnihī multaḥadā(n).

तथा (मुहम्मद) यत् भवतः समक्षं प्रकटितम् आसीत् तत् भवतः प्रभुस्य पुस्तकं (कुरानम्) पठतु। तस्य वाक्यानि किमपि परिवर्तयितुं न शक्नोति। न च शरणं गमिष्यसि तं विना

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ وَلَا تَعْدُ عَيْنٰكَ عَنْهُمْۚ تُرِيْدُ زِيْنَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَلَا تُطِعْ مَنْ اَغْفَلْنَا قَلْبَهٗ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ وَكَانَ اَمْرُهٗ فُرُطًا

waṣbir nafsaka ma‘al-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhahū wa lā ta‘du ‘aināka ‘anhum, turīdu zīnatal-ḥayātid-dun-yā, wa lā tuṭi‘ man agfalnā qalbahū ‘an żikrinā wattaba‘a hawāhu wa kāna amruhū furuṭā(n).

धैर्यं च धारय, त्वं (मुहम्मद) ये स्वप्रभुं प्रातः सायं च आह्वयन्ति, तस्य प्रसन्नतायाः आशां कुर्वन्ति; न च तेभ्यः नेत्राणि निवर्तयन्तु (यतोहि) ते लौकिकजीवनस्य रत्नानाम् आशां कुर्वन्ति; न च येषां हृदयं वयं स्मर्तुं उपेक्षितवन्तः, तेषां कामान् अनुसृत्य येषां परिस्थितयः रेखां लङ्घितवन्तः।

وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكُمْۗ فَمَنْ شَاۤءَ فَلْيُؤْمِنْ وَّمَنْ شَاۤءَ فَلْيَكْفُرْۚ اِنَّآ اَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ نَارًاۙ اَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَاۗ وَاِنْ يَّسْتَغِيْثُوْا يُغَاثُوْا بِمَاۤءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِى الْوُجُوْهَۗ بِئْسَ الشَّرَابُۗ وَسَاۤءَتْ مُرْتَفَقًا

wa qulil-ḥaqqu mir rabbikum, faman syā'a falyu'miw wa man syā'a falyakfur, innā a‘tadnā liẓ-ẓālimīna nārā(n), aḥāṭa bihim surādiquhā, wa iy yastagīṡū yugāṡū bimā'in kal-muhli yasywil-wujūh(a), bi'sasy-syarāb(u), wa sā'at murtafaqā(n).

तथा च (मुहम्मद) वदतु, "सत्यं भवतः प्रभुतः आगच्छति; यः इच्छति (विश्वासं कर्तुम्) सः विश्वासं करोतु, यः इच्छति (अविश्वासं कर्तुम्) सः अविश्वासं करोतु।" ननु वयं अपराधिनां कृते नरकं सज्जीकृतवन्तः, येषां क्षोभः तान् परितः अस्ति। यदि ते साहाय्यं याचन्ते (पानं) तर्हि तेषां मुखं तप्तं क्वथनं लोहवत् जलं दीयते। (तत्) दुष्टतमं पेयं दुष्टतमं विश्रामस्थानं च।

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ مَنْ اَحْسَنَ عَمَلًاۚ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti innā lā nuḍī‘u ajra man aḥsana ‘amalā(n).

ननु ये विश्वासं कुर्वन्ति सुकृतं च कुर्वन्ति, तेषां फलं न अपव्ययिष्यामः सत्कर्मणः।

اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ جَنّٰتُ عَدْنٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّيَلْبَسُوْنَ ثِيَابًا خُضْرًا مِّنْ سُنْدُسٍ وَّاِسْتَبْرَقٍ مُّتَّكِـِٕيْنَ فِيْهَا عَلَى الْاَرَاۤىِٕكِۗ نِعْمَ الثَّوَابُۗ وَحَسُنَتْ مُرْتَفَقًا ࣖ

ulā'ika lahum jannātu ‘adnin tajrī min taḥtihimul-anhāru yuḥallauna fīhā min asāwira min żahabiw wa yalbasūna ṡiyāban khuḍram min sundusiw wa istabraqim muttaki'īna fīhā ‘alal-arā'ik(i), ni‘maṡ-ṡawāb(u), wa ḥasunat murtafaqā(n).

ते एव 'अद्नस्य स्वर्गं प्राप्नुवन्ति, यस्य अधः नद्यः प्रवहन्ति; (तस्मिन् स्वर्गे) सुवर्णकङ्कणैः अलङ्कृताः, सुक्षौमघनक्षौमनिर्मितानि हरितवस्त्राणि धारयन्ति, सुन्दरपर्यङ्केषु अवलम्ब्य उपविष्टाः। (अर्थात्) उत्तमं फलं सुन्दरं विश्रामस्थानं च।

۞ وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِاَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ اَعْنَابٍ وَّحَفَفْنٰهُمَا بِنَخْلٍ وَّجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًاۗ

waḍrib lahum maṡalar rajulaini ja‘alnā li'aḥadihimā jannataini min a‘nābiw wa ḥafafnāhumā binakhliw wa ja‘alnā bainahumā zar‘ā(n).

तथा च तेभ्यः (मुहम्मदं) उदाहरणं ददातु, द्वौ पुरुषौ, येषु एकः (काफिरः) वयं तेभ्यः द्राक्षाक्षेत्रद्वयं दत्तवन्तः तथा च वयं द्वयोः उद्यानयोः ताडवृक्षैः परितः कृतवन्तः तयोः मध्ये (उद्यानानि) क्षेत्रं कृतवन्तः।

كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ اٰتَتْ اُكُلَهَا وَلَمْ تَظْلِمْ مِّنْهُ شَيْـًٔاۙ وَّفَجَّرْنَا خِلٰلَهُمَا نَهَرًاۙ

kiltal-jannataini ātat ukulahā wa lam taẓlim minhu syai'ā(n), wa fajjarnā khilālahumā naharā(n).

उभौ उद्यानौ फलं दत्तवन्तौ, तयोः फलं किञ्चित् अपि न न्यूनीकृतम्, तेषां अन्तरालद्वारा वयं नद्यः प्रवाहितवन्तः,

وَّكَانَ لَهٗ ثَمَرٌۚ فَقَالَ لِصَاحِبِهٖ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗٓ اَنَا۠ اَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَّاَعَزُّ نَفَرًا

wa kāna lahū ṡamar(un), fa qāla liṣāḥibihī wa huwa yuḥāwiruhū ana akṡaru minka mālaw wa a‘azzu nafarā(n).

तस्य च महत् धनम् आसीत्, अतः सः तस्य मित्रं (यः विश्वासयति स्म) तस्य सह संभाषणं कुर्वन् अवदत् यत्, "मम धनं भवतः धनात् अधिकं मम अनुयायिनः च बलवन्तः सन्ति।

وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖۚ قَالَ مَآ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖٓ اَبَدًاۙ

wa dakhala jannatahū wa huwa ẓālimul linafsih(ī), qāla mā aẓunnu an tabīda hāżihī abadā(n).

सः च आत्मपराजयभावेन (अभिमानात् अविश्वासात् च) स्वोद्यानं प्रविष्टवान्; सः अवदत्, “अहं चिन्तितवान् यत् एतत् उद्यानं कदापि न नश्यति।

وَّمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةً وَّلَىِٕنْ رُّدِدْتُّ اِلٰى رَبِّيْ لَاَجِدَنَّ خَيْرًا مِّنْهَا مُنْقَلَبًا

wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imataw wa la'ir rudittu ilā rabbī la'ajidanna khairam minhā munqalabā(n).

तथा च अहं मन्ये यत् पुनरुत्थानदिवसः न आगमिष्यति, यदि अहं मम भगवतः समीपं प्रत्यागच्छामि तर्हि अस्मात् अपि उत्तमं स्थानं अवश्यमेव प्राप्नुयाम्।

قَالَ لَهٗ صَاحِبُهٗ وَهُوَ يُحَاوِرُهٗٓ اَكَفَرْتَ بِالَّذِيْ خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ سَوّٰىكَ رَجُلًاۗ

qāla lahū ṣāḥibuhū wa huwa yuḥāwiruhū akafarta bil-lażī khalaqaka min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma sawwāka rajulā(n).

तस्य मित्रं (यः विश्वासं कृतवान्) तस्य सह वार्तालापं कुर्वन् तं अवदत्, "किं त्वं (ईश्वरस्य) अविश्वासं करोषि यः त्वां रजसा, ततः वीर्यबिन्दुतः, ततः सः त्वां सिद्धं पुरुषं कृतवान्?

لٰكِنَّا۠ هُوَ اللّٰهُ رَبِّيْ وَلَآ اُشْرِكُ بِرَبِّيْٓ اَحَدًا

lākinna huwallāhu rabbī wa lā usyriku birabbī aḥadā(n).

परन्तु अहं (तत् विश्वासं करोमि), सः अल्लाहः, मम प्रभुः, अहं च मम प्रभुना सह किमपि न सङ्गतिं करोमि।

وَلَوْلَآ اِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۙ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ ۚاِنْ تَرَنِ اَنَا۠ اَقَلَّ مِنْكَ مَالًا وَّوَلَدًاۚ

wa lau lā iż dakhalta jannataka qulta mā syā'allāh(u), lā quwwata illā billāh(i), in tarani ana aqalla minka mālaw wa waladā(n).

तथा च यदा भवन्तः स्वउद्यानं प्रविशन्ति तदा भवन्तः "मास्या अल्लाह, ला कुव्वाता इल्ला बिल्लाह" (ननु अल्लाहस्य इच्छानुसारं एतत् सर्वं सत्यं जातम्) इति न वदन्ति, अल्लाहस्य (सहायतां) विना कोऽपि शक्तिः नास्ति, यद्यपि भवन्तः मम धनं सन्तानं च भवतः अपेक्षया न्यूनं मन्यन्ते।

فَعَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يُّؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّنْ جَنَّتِكَ وَيُرْسِلَ عَلَيْهَا حُسْبَانًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَتُصْبِحَ صَعِيْدًا زَلَقًاۙ

fa ‘asā rabbī ay yu'tiyani khairam min jannatika wa yursila ‘alaihā ḥusbānam minas-samā'i fa tuṣbiḥa ṣa‘īdan zalaqā(n).

अतः कदाचित् मम प्रभुः भवतः उद्यानात् उत्तमं उद्यानं दास्यति; स च तव उद्यानं प्रति आकाशात् विद्युत् प्रेषयिष्यति, येन सा स्खलितभूमिः भविष्यति।

اَوْ يُصْبِحَ مَاۤؤُهَا غَوْرًا فَلَنْ تَسْتَطِيْعَ لَهٗ طَلَبًا

au yuṣbiḥa mā'uhā gauran falan tastaṭī‘a lahū ṭalabā(n).

जलं वा भूमौ निवर्तते, तदा त्वं पुनः न प्राप्स्यसि” इति ।

وَاُحِيْطَ بِثَمَرِهٖ فَاَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلٰى مَآ اَنْفَقَ فِيْهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَا وَيَقُوْلُ يٰلَيْتَنِيْ لَمْ اُشْرِكْ بِرَبِّيْٓ اَحَدًا

wa uḥīṭa biṡamarihī fa aṣbaḥa yuqallibu kaffaihi ‘alā mā anfaqa fīhā wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā wa yaqūlu yā laitanī lam usyrik birabbī aḥadā(n).

तस्य च धनं नष्टम् अभवत्, ततः सः तस्मिन् व्ययितस्य हस्ततलं (खेदस्य चिह्नम्) परिवर्तयति स्म, यदा तु बेलः तस्य आश्रयेण सह पतति स्म (पर-परः) तदा सः अवदत्- "किं यदि मया मम भगवता सह किमपि न संबद्धं स्यात्।

وَلَمْ تَكُنْ لَّهٗ فِئَةٌ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَمَا كَانَ مُنْتَصِرًاۗ

wa lam takul lahū fi'atuy yanṣurūnahū min dūnillāhi wa mā kāna muntaṣirā(n).

तथा च अल्लाहं विहाय तस्य साहाय्यं कर्तुं कोऽपि (अधुना) समूहः नास्ति; न च सः आत्मरक्षणं कर्तुं शक्नोति।

هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلّٰهِ الْحَقِّۗ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ عُقْبًا ࣖ

hunālikal-walāyatu lillāhil-ḥaqq(i), huwa khairun ṡawābaw wa khairun ‘uqbā(n).

तत्र साहाय्यं केवलं अल्लाहात् एव आगच्छति, यः परमसत्यः अस्ति। उत्तमपुरस्कारस्य (दाता) उत्तमपुरस्कारस्य च (दाता)।

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا

waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).

तेषां (मनुष्याणां) कृते च जगतः जीवनस्य दृष्टान्तं कुरु, यथा वयं आकाशात् अवतरन्तः जलं (वृष्टिं) प्रेषयामः, येन पृथिव्यां वनस्पतयः निषेचयन्ति, तदा (वनस्पतयः) वायुना उड्डीयमानाः शुष्काः भवन्ति। अल्लाहः च सर्वस्य उपरि सर्वशक्तिमान् अस्ति।

اَلْمَالُ وَالْبَنُوْنَ زِيْنَةُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَالْبٰقِيٰتُ الصّٰلِحٰتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَّخَيْرٌ اَمَلًا

al-mālu wal-banūna zīnatul-ḥayātid-dun-yā, wal-bāqiyātuṣ-ṣāliḥātu khairun ‘inda rabbika ṡawābaw wa khairun amalā(n).

धनं च सन्तानं च लौकिकजीवनस्य अलङ्कारः, परन्तु निरन्तरसत्कर्म भवतः भगवतः उत्तमं फलं, श्रेष्ठा आशा च भवति।

وَيَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبَالَ وَتَرَى الْاَرْضَ بَارِزَةًۙ وَّحَشَرْنٰهُمْ فَلَمْ نُغَادِرْ مِنْهُمْ اَحَدًاۚ

wa yauma nusayyirul-jibāla wa taral-arḍa bārizah(tan), wa ḥasyarnāhum falam nugādir minhum aḥadā(n).

तथा च (स्मरतु) यत् दिवसं (यदा) वयं पर्वतानाम् माध्यमेन गमिष्यामः तथा च भवन्तः पृथिवीं समतलं द्रक्ष्यन्ति तथा च वयं तान् (सर्वान् जनान्) सङ्गृहीष्यामः, तेषु कञ्चित् अपि न त्यक्ष्यामः।

وَعُرِضُوْا عَلٰى رَبِّكَ صَفًّاۗ لَقَدْ جِئْتُمُوْنَا كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۢ ۖبَلْ زَعَمْتُمْ اَلَّنْ نَّجْعَلَ لَكُمْ مَّوْعِدًا

wa ‘uriḍū ‘alā rabbika ṣaffā(n), laqad ji'tumūnā kamā khalaqnākum awwala marratim bal za‘amtum allan naj‘ala lakum mau‘idā(n).

ते च पङ्क्तौ भवतः भगवतः पुरतः आनीयिष्यन्ते। (अल्लाहः अवदत्) "ननु भवन्तः अस्माकं समीपम् आगतवन्तः, यथा वयं भवन्तं प्रथमवारं सृष्टवन्तः; भवन्तः अपि चिन्तितवन्तः यत् वयं भवतः कृते सम्झौतां (पूर्तिं कर्तुं उत्थाय) समयं न निरूपयिष्यामः।

وَوُضِعَ الْكِتٰبُ فَتَرَى الْمُجْرِمِيْنَ مُشْفِقِيْنَ مِمَّا فِيْهِ وَيَقُوْلُوْنَ يٰوَيْلَتَنَا مَالِ هٰذَا الْكِتٰبِ لَا يُغَادِرُ صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً اِلَّآ اَحْصٰىهَاۚ وَوَجَدُوْا مَا عَمِلُوْا حَاضِرًاۗ وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ اَحَدًا ࣖ

wa wuḍi‘al-kitābu fa taral-mujrimīna musyfiqīna mimmā fīhi wa yaqūlūna yā wailatanā mā lihāżal-kitābi lā yugādiru ṣagīrataw wa lā kabīratan illā aḥṣāhā, wa wajadū mā ‘amilū ḥaḍirā(n), wa lā yaẓlimu rabbuka aḥadā(n).

पुस्तकं च (कर्मलेखः) निहितं भवति, तदा भवन्तः पापिनः तस्मिन् (लिखितं) भयभीताः द्रक्ष्यन्ति, ते च वदन्ति यत् "वयं कियत् कृपणाः स्मः, किम् एतत् पुस्तकम्, किमपि पृष्ठतः अवशिष्टं नास्ति, लघु बृहत् किन्तु सर्वं अभिलेखितम्" इति, ते च (सर्वं) यत् कृतं (लिखितं) तत् प्राप्नुवन्ति। न च तव प्रभुः कस्यचित् दुष्कृतं करोति।

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ اَمْرِ رَبِّهٖۗ اَفَتَتَّخِذُوْنَهٗ وَذُرِّيَّتَهٗٓ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِيْ وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّۗ بِئْسَ لِلظّٰلِمِيْنَ بَدَلًا

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), kāna minal-jinni fa fasaqa ‘an amri rabbih(ī), afa tattakhiżūnahū wa żurriyyatahū auliyā'a min dūnī wa hum lakum ‘aduww(un), bi'sa liẓ-ẓālimīna badalā(n).

यदा च वयं स्वर्गदूतान् अवदमः, "आदमं प्रणमस्व!" अतः ते शैतानं विहाय प्रणामं कृतवन्तः। सः जिन्नानां (समूहात्) अस्ति, अतः सः स्वस्य भगवतः आज्ञां अवहेलयति। किं त्वया मत्तोऽन्ये वंशजं च शत्रुत्वेऽपि नेतारः करणं युक्तम् । अपराधकर्तुः विकल्परूपेण (अल्लाहः) अतीव दुष्टः (शैतानः)।

۞ مَآ اَشْهَدْتُّهُمْ خَلْقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَا خَلْقَ اَنْفُسِهِمْۖ وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّيْنَ عَضُدًا

mā asyhattuhum khalqas-samāwāti wal-arḍi wa lā khalqa anfusihim, wa mā kuntu muttakhiżal-muḍillīna ‘aḍudā(n).

अहं तान् (पिशाचान् तस्य वंशजान् च) स्वर्गपृथिव्याः सृष्टेः साक्षिणः न आनयम् न तु (अपि) स्वस्य सृष्टेः; भ्रष्टान् च सहायकान् न करोमि।

وَيَوْمَ يَقُوْلُ نَادُوْا شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَّوْبِقًا

wa yauma yaqūlu nādū syurakā'iyal-lażīna za‘amtum fa da‘auhum falam yastajībū lahum wa ja‘alnā bainahum maubiqā(n).

तथा च (स्मर) तत् दिवसं (यदा) सः अवदत् यत् "यान् भवन्तः स्वसहयोगिनः मन्यन्ते" इति मां आह्वयन्तु। तदा ते तं आहूतवन्तः, परन्तु ते (सहयोगिनः) (तेषां आह्वानानाम्) उत्तरं न दत्तवन्तः, तेषां कृते वयं विनाशस्थानं (नरकं) कृतवन्तः।

وَرَاَ الْمُجْرِمُوْنَ النَّارَ فَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ مُّوَاقِعُوْهَا وَلَمْ يَجِدُوْا عَنْهَا مَصْرِفًا ࣖ

wa ra'al-mujrimūnan nāra fa ẓannū annahum muwāqi‘ūhā wa lam yajidū ‘anhā maṣrifā(n).

पापिनः च नरकं दृष्ट्वा तस्मिन् पतन्ति इति चिन्तयन्ति स्म, तस्मात् निवर्तयितुं स्थानं न प्राप्नुवन्।

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا

wa laqad ṣarrafnā fī hāżal-qur'āni lin-nāsi min kulli maṡal(in), wa kānal-insānu akṡara syai'in jadalā(n).

ननु च अस्मिन् कुरान् मध्ये वयं जनानां कृते बहुवारं विविधदृष्टान्तैः व्याख्यातवन्तः। परन्तु मनुष्याः एव सर्वाधिकं विवादं कुर्वन्ति।

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْٓا اِذْ جَاۤءَهُمُ الْهُدٰى وَيَسْتَغْفِرُوْا رَبَّهُمْ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

wa mā mana‘an-nāsa ay yu'minū iż jā'ahumul-hudā wa yastagfirū rabbahum illā an ta'tiyahum sunnatul-awwalīna au ya'tiyahumul-‘ażābu qubulā(n).

तथा च किमपि (किमपि) नास्ति यत् जनानां विश्वासं कर्तुं तेषां प्रभुतः क्षमायाचनां कर्तुं च बाधते, केवलं (अल्लाहस्य नियमस्य प्रतीक्षायाः इच्छा) पूर्वजनानाम् आगमनं वा तेषां उपरि वास्तविकदण्डस्य आगमनं वा।

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ وَيُجَادِلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوْٓا اٰيٰتِيْ وَمَآ اُنْذِرُوْا هُزُوًا

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa yujādilul-lażīna kafarū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa wattakhażū āyātī wa mā unżirū huzuwā(n).

वयं च दूतान् न प्रेषितवन्तः अपितु सुसमाचारवाहकाः चेतावनीदातृरूपेण च प्रेषितवन्तः; किन्तु ये अविश्वासं कुर्वन्ति ते सत्यं (सत्यं) नाशयितुं मिथ्या (मार्गेण) विवादं कुर्वन्ति, मम श्लोकानां, तेषां विरुद्धं यत् चेतावनी दत्तं च उपहासं कुर्वन्ति।

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِاٰيٰتِ رَبِّهٖ فَاَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُۗ اِنَّا جَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًاۗ وَاِنْ تَدْعُهُمْ اِلَى الْهُدٰى فَلَنْ يَّهْتَدُوْٓا اِذًا اَبَدًا

wa man aẓlamu mimman żukkira bi'āyāti rabbihī fa a‘raḍa ‘anhā wa nasiya mā qaddamat yadāh(u), innā ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa in tad‘uhum ilal-hudā falay yahtadū iżan abadā(n).

यः च भगवतः श्लोकैः सावधानः कृतः, ततः तेभ्यः निवर्त्य हस्तद्वयेन कृतं विस्मरति, तस्मात् कोऽपि अन्यायाधिकः? ननु वयं तेषां हृदयं निमीलितवन्तः, (यथा ते न) अवगच्छन्ति, तेषां कर्णेषु प्लग् अपि (अस्माभिः स्थापिताः)। भवान् (मुहम्मदः) तान् मार्गदर्शनाय आह्वयति चेदपि ते अवश्यमेव सदा मार्गदर्शनं न प्राप्नुयुः।

وَرَبُّكَ الْغَفُوْرُ ذُو الرَّحْمَةِۗ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوْا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَۗ بَلْ لَّهُمْ مَّوْعِدٌ لَّنْ يَّجِدُوْا مِنْ دُوْنِهٖ مَوْىِٕلًا

wa rabbukal-gafūru żur-raḥmah(ti), lau yu'ākhiżuhum bimā kasabū la‘ajjala lahumul-‘ażāb(a), bal lahum mau‘idul lay yajidū min dūnihī mau'ilā(n).

तव च प्रभुः क्षमाशीलः, कृपां कुरु। यदि तेषां कर्मणां दण्डं दातुम् इच्छति स्म तर्हि तेषां दण्डं त्वरितवान् स्यात्। तेषां तु कश्चन समयः (पीडनस्य) अस्ति यस्मिन् ते तस्मात् शरणं न प्राप्नुयुः।

وَتِلْكَ الْقُرٰٓى اَهْلَكْنٰهُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَّوْعِدًا ࣖ

wa tilkal-qurā ahlaknāhum lammā ẓalamū wa ja‘alnā limahlikihim mau‘idā(n).

तस्याः भूमिस्य च (निवासिनः) अन्यायं कृत्वा वयं नाशितवन्तः, तेषां विनाशाय च निश्चितं समयं निर्धारितवन्तः।

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِفَتٰىهُ لَآ اَبْرَحُ حَتّٰٓى اَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ اَوْ اَمْضِيَ حُقُبًا

wa iż qāla mūsā lifatāhu lā abraḥu ḥattā abluga majma‘al-baḥraini au amḍiya ḥuqubā(n).

यदा च (स्मरतु) यदा मूसा स्वसेवकं अवदत् यत्, "अहं समुद्रद्वयस्य समागमं प्राप्तुं पूर्वं (चलनं) न करिष्यामि; अथवा बहुवर्षपर्यन्तं गमिष्यामि।

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوْتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ سَرَبًا

falammā balagā majma‘a bainihimā nasiyā ḥūtahumā fattakhaża sabīlahū fil-baḥri sarabā(n).

अतः समुद्रद्वयस्य समागमस्थानं प्राप्ते मत्स्यं विस्मृत्य तत् उत्प्लुत्य समुद्रे मार्गं गृहीतवान् ।

فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتٰىهُ اٰتِنَا غَدَاۤءَنَاۖ لَقَدْ لَقِيْنَا مِنْ سَفَرِنَا هٰذَا نَصَبًا

falammā jāwazā qāla lifatāhu ātinā gadā'anā laqad laqīnā min safarinā hāżā naṣabā(n).

अतः ते (तत् स्थानं) गतवन्तः तदा मूसा स्वसेवकं अवदत्, “अस्माकं भोजनं आनय, वयं खलु अस्माकं यात्रायाः श्रान्ताः अभवम।”

قَالَ اَرَاَيْتَ اِذْ اَوَيْنَآ اِلَى الصَّخْرَةِ فَاِنِّيْ نَسِيْتُ الْحُوْتَۖ وَمَآ اَنْسٰىنِيْهُ اِلَّا الشَّيْطٰنُ اَنْ اَذْكُرَهٗۚ وَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ عَجَبًا

qāla ara'aita iż awainā ilaṣ-ṣakhrati fa innī nasītul-ḥūt(a), wa mā ansānīhu illasy-syaiṭanu an ażkurah(ū), wattakhaża sabīlahū fil-baḥri ‘ajabā(n).

सः (तस्य सेवकः) प्रत्युवाच, “किं भवन्तः जानन्ति यत् यदा वयं शिलायाम् आश्रयं अन्विष्यमाणाः आसन् तदा अहं मत्स्यं विस्मृतवान् (कथयितुं) तथा च शैतानं विहाय तस्य स्मरणं किमपि न विस्मृतवान्, (मत्स्यः) अतीव विचित्ररूपेण समुद्रं प्रति मार्गं गृहीतवान्” इति।

قَالَ ذٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِۖ فَارْتَدَّا عَلٰٓى اٰثَارِهِمَا قَصَصًاۙ

qāla żālika mā kunnā nabg(i), fartaddā ‘alā āṡārihimā qaṣaṣā(n).

सः (मोशेः) अवदत्, “तत् (स्थानं) वयं अन्विष्यामः।” अथ तौ तौ मूलपदं अनुसृत्य प्रत्यागतौ ।

فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَآ اٰتَيْنٰهُ رَحْمَةً مِّنْ عِنْدِنَا وَعَلَّمْنٰهُ مِنْ لَّدُنَّا عِلْمًا

fa wajadā ‘abdam min ‘ibādinā ātaināhu raḥmatam min ‘indinā wa ‘allamnāhu mil ladunnā ‘ilmā(n).

अथ तौ अस्माकं भृत्येषु एकं सेवकं मिलितवन्तौ, यस्मै वयं पक्षतः दयां कृतवन्तः, तस्मै च अस्माकं पक्षतः ज्ञानं उपदिष्टवन्तः।

قَالَ لَهٗ مُوْسٰى هَلْ اَتَّبِعُكَ عَلٰٓى اَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا

qāla lahū mūsā hal attabi‘uka ‘alā an tu‘allimani mimmā ‘ullimta rusydā(n).

मूसा तम् अवदत्, "किं अहं त्वां अनुसृत्य यथा त्वं मां (सत्यं ज्ञानं) पाठयसि यत् त्वया मार्गदर्शनं (भवितुं) उपदिष्टम्?"

قَالَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

सः प्रत्युवाच खलु धैर्यं न शक्ष्यसि ।

وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلٰى مَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ خُبْرًا

wa kaifa taṣbiru ‘alā mā lam tuḥiṭ bihī khubrā(n).

कथं च भवन्तः किमपि विषये धैर्यं धारयितुं शक्नुवन्ति, यदा भवतः तस्य विषये पर्याप्तं ज्ञानं नास्ति?”

قَالَ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ صَابِرًا وَّلَآ اَعْصِيْ لَكَ اَمْرًا

qāla satajidunī in syā'allāhu ṣābiraw wa lā a‘ṣī laka amrā(n).

सः (मोशेः) अवदत्, "ईश्वर इच्छेत्, त्वं मां धैर्यवान् व्यक्तिं प्राप्स्यसि, अहं च भवतः कस्मिन् अपि विषये विरोधं न करिष्यामि।"

قَالَ فَاِنِ اتَّبَعْتَنِيْ فَلَا تَسْـَٔلْنِيْ عَنْ شَيْءٍ حَتّٰٓى اُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ࣖ

qāla fa inittaba‘tanī falā tas'alnī ‘an syai'in ḥattā uḥdiṡa laka minhu żikrā(n).

स आह – “यदि त्वं मां अनुगच्छसि तर्हि मा मां पृच्छसि यावत् अहं त्वां व्याख्यास्यामि ।

فَانْطَلَقَاۗ حَتّٰٓى اِذَا رَكِبَا فِى السَّفِيْنَةِ خَرَقَهَاۗ قَالَ اَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ اَهْلَهَاۚ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا اِمْرًا

fanṭalaqā, ḥattā iżā rakibā fis-safīnati khara ahā, qāla akharaqtahā litugriqa ahlahā, laqad ji'ta syai'an imrā(n).

अतः तौ यावत् नौकाम् आरुह्य सः तस्मिन् छिद्रं कृतवान् तावत् यावत् गतवन्तौ। सः (मोशेः) अवदत्, "किमर्थं त्वया नौकायां छिद्रं कृतम्? किं त्वं तस्याः निवासिनः मज्जयितुं तत् कृतवान्?" ननु त्वया महत् पापं कृतम्।

قَالَ اَلَمْ اَقُلْ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla alam aqul innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

स आह-- “कथं मया त्वां न कथितं यत् त्वं मयि धैर्यं कर्तुं न शक्नोषि?”

قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِيْ بِمَا نَسِيْتُ وَلَا تُرْهِقْنِيْ مِنْ اَمْرِيْ عُسْرًا

qāla lā tu'ākhiżnī bimā nasītu wa lā turhiqnī min amrī ‘usrā(n).

सः (मोशेः) अवदत् यत्, "मम विस्मरणस्य दण्डं मा कुरु, मम कार्येषु कष्टेन अपि मा भारं कुरु।"

فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰٓى اِذَا لَقِيَا غُلٰمًا فَقَتَلَهٗ ۙقَالَ اَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً؈ۢبِغَيْرِ نَفْسٍۗ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا نُّكْرًا ۔

fanṭalaqā, ḥattā iżā laqiyā gulāman fa qatalah(ū), qāla aqatalta nafsan zakiyyatam bigairi nafs(in), laqad ji'ta syai'an nukrā(n).

अतः तौ द्वौ अपि गतवन्तौ; यावत् तौ एकं युवकं मिलितवन्तौ तावत् सः तं मारितवान्। सः (मोशेः) अवदत्, "किमर्थं शुद्धं आत्मानं हन्ति, न तु अन्यस्य वधस्य कारणात्? ननु भवता किमपि अतीव दुष्कृतं कृतम्।"

۞ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا

qāla alam aqul laka innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).

स उवाच- “किं मया त्वां न कथितं यत् त्वं मम सहनं न करिष्यसि इति?”

قَالَ اِنْ سَاَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍۢ بَعْدَهَا فَلَا تُصٰحِبْنِيْۚ قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَّدُنِّيْ عُذْرًا

qāla in sa'altuka ‘an syai'im ba‘dahā falā tuṣāḥibnī, qad balagta mil ladunnī ‘użrā(n).

सः (मोशेः) अवदत्, “अतः परं यदि अहं भवन्तं किमपि पृच्छामि तर्हि मां भवद्भिः सह अधिकं मा अनुमन्यताम्, खलु भवन्तः मम बहानानि स्वीकुर्वितुं धैर्यं कृतवन्तः।”

فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰىٓ اِذَآ اَتَيَآ اَهْلَ قَرْيَةِ ِۨاسْتَطْعَمَآ اَهْلَهَا فَاَبَوْا اَنْ يُّضَيِّفُوْهُمَا فَوَجَدَا فِيْهَا جِدَارًا يُّرِيْدُ اَنْ يَّنْقَضَّ فَاَقَامَهٗ ۗقَالَ لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ اَجْرًا

fanṭalaqā, ḥattā iżā atayā ahla qaryatinistaṭ‘amā ahlahā fa abau ay yuḍayyifūhumā fa wajadā fīhā jidāray yurīdu ay yaqaḍḍa fa aqāmah(ū), qāla lau syi'ta lattakhażta ‘alaihi ajrā(n).

अतः तौ अगच्छत्; यथा तौ यदा कस्यचित् देशस्य जनानां समीपम् आगतवन्तौ तदा तौ जनानां मनोरञ्जनं याचितवन्तौ, परन्तु तौ (तस्य देशस्य जनाः) तान् मनोरञ्जनं कर्तुम् न इच्छन्ति स्म, तदा तौ (तस्मिन् देशे) प्रायः पतन्तीनां गृहाणां भित्तिं प्राप्नुवन्, ततः सः तान् ऋजुं कृतवान्। सः (मोशेः) अवदत्, "यदि भवान् इच्छति तर्हि तस्य फलं याचयितुम् अर्हति।"

قَالَ هٰذَا فِرَاقُ بَيْنِيْ وَبَيْنِكَۚ سَاُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيْلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًا

qāla hāżā firāqu bainī wa bainik(a), sa'unabbi'uka bita'wīli mā lam tastaṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).

स आह--एतत् मम त्वया च विरहः, अहं ते कर्मणां व्याख्यानं दास्यामि यत् भवन्तः असहितुं न शक्नुवन्ति स्म।

اَمَّا السَّفِيْنَةُ فَكَانَتْ لِمَسٰكِيْنَ يَعْمَلُوْنَ فِى الْبَحْرِ فَاَرَدْتُّ اَنْ اَعِيْبَهَاۗ وَكَانَ وَرَاۤءَهُمْ مَّلِكٌ يَّأْخُذُ كُلَّ سَفِيْنَةٍ غَصْبًا

ammas-safīnatu fa kānat limasākīna ya‘malūna fil-baḥri fa arattu an a‘ībahā, wa kāna warā'ahum malikuy ya'khużu kulla safīnatin gaṣbā(n).

इदानीं नौका समुद्रे कार्यं कुर्वतां दरिद्रजनानाम् आसीत्; अहं तस्य नाशं कर्तुम् अभिलषितवान् यतः तेषां पुरतः एकः राजा आसीत् यः प्रत्येकं नौकां गृह्णीयात् ।

وَاَمَّا الْغُلٰمُ فَكَانَ اَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِيْنَآ اَنْ يُّرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَّكُفْرًا ۚ

wa ammal-gulāmu fa kāna abawāhu mu'minaini fa khasyīnā ay yurhiqahumā ṭugyānaw wa kufrā(n).

युवकस्य च (काफिरस्य) विषये तस्य मातापितरौ आस्तिकाः आस्ताम्, सः स्वमातापितरौ भ्रान्तौ अविश्वासं च कर्तुं बाध्यं करिष्यति इति वयं भयम् अनुभवामः।

فَاَرَدْنَآ اَنْ يُّبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِّنْهُ زَكٰوةً وَّاَقْرَبَ رُحْمًا

fa aradnā ay yubdilahumā rabbuhumā khairam minhu zakātaw wa aqraba ruḥmā(n).

तदा वयं, यदि ईश्वरः, ते तस्य स्थाने अन्यं (बालकं) स्थापयिष्यामः यस्य शुद्धिः तस्मात् (बालस्य) अपेक्षया अधिकं प्रियं (तस्य मातुः पितुः च)।

وَاَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلٰمَيْنِ يَتِيْمَيْنِ فِى الْمَدِيْنَةِ وَكَانَ تَحْتَهٗ كَنْزٌ لَّهُمَا وَكَانَ اَبُوْهُمَا صَالِحًا ۚفَاَرَادَ رَبُّكَ اَنْ يَّبْلُغَآ اَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَۚ وَمَا فَعَلْتُهٗ عَنْ اَمْرِيْۗ ذٰلِكَ تَأْوِيْلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًاۗ ࣖ

wa ammal-jidāru fa kāna ligulāmaini yatīmaini fil-madīnati wa kāna taḥtahū kanzul lahumā wa kāna abūhumā ṣāliḥā(n), fa arāda rabbuka ay yablugā asyuddahumā wa yastakhrijā kanzahumā raḥmatam mir rabbik(a), wa mā fa‘altuhū ‘an amrī, żālika ta'wīlu mā lam tasṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).

भित्तिः तु नगरे अनाथबालकद्वयस्य आसीत्, तस्य अधः तेषां निधिः आसीत्, तेषां पिता च धर्मात्मा आसीत्। अतः भवतः प्रभुः इच्छति स्म यत् ते परिपक्वतां प्राप्नुयुः, ते भवतः भगवतः दयारूपेण स्वनिधिं बहिः निष्कासयन्तु इति। अहं स्वेच्छया न कृतवान्। तदेव प्रमाणं कर्मणाम् अधीरम्” इति ।

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنْ ذِى الْقَرْنَيْنِۗ قُلْ سَاَتْلُوْا عَلَيْكُمْ مِّنْهُ ذِكْرًا ۗ

wa yas'alūnaka ‘an żil qarnain(i), qul sa'atlū ‘alaikum minhu żikrā(n).

ते च भवन्तं (मुहम्मदं) जुल्कर्णैनस्य विषये पृष्टवन्तः। कथयतु, “अहं भवद्भ्यः कथां पठिष्यामि।”

اِنَّا مَكَّنَّا لَهٗ فِى الْاَرْضِ وَاٰتَيْنٰهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا ۙ

innā makkannā lahū fil-arḍi wa ātaināhu min kulli syai'in sababā(n).

ननु वयं तस्मै पृथिव्यां स्थानं दत्तवन्तः, तस्य सर्वं मार्गं च प्रदत्तवन्तः,

فَاَتْبَعَ سَبَبًا

fa atba‘a sababā(n).

ततः सः मार्गं गृहीतवान्।

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِيْ عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَّوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا ەۗ قُلْنَا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِمَّآ اَنْ تُعَذِّبَ وَاِمَّآ اَنْ تَتَّخِذَ فِيْهِمْ حُسْنًا

Ḥattā iżā balaga magribasy-syamsi wajadahā tagrubu fī ‘ainin ḥami'atiw wa wajada ‘indahā qaumā(n), qulnā yā żal-qarnaini immā an tu‘ażżiba wa immā an tattakhiża fīhim ḥusnā(n).

यावत् सः यत्र सूर्यः अस्तं गच्छति स्म तत् स्थानं प्राप्तवान् तावत् सः तत् (सूर्यं) कृष्णपङ्कसमुद्रे अस्तं दृष्टवान्, तत्र च जनान् (यस्य धर्मः नासीत्) अवाप्तवान्। वयं अवदमः, "हे जुल्कर्णैन्! त्वं तान् दण्डयितुं वा भद्रं कर्तुं वा शक्नोषि (विश्वासं कर्तुं आमन्त्रयितुं)।"

قَالَ اَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهٗ ثُمَّ يُرَدُّ اِلٰى رَبِّهٖ فَيُعَذِّبُهٗ عَذَابًا نُّكْرًا

qāla ammā man ẓalama fa saufa nu‘ażżibuhū ṡumma yuraddu ilā rabbihī fa yu‘ażżibuhū ‘ażāban nukrā(n).

सः (जुलकर्णैन्) अवदत्, "यः अन्यायं करोति, तस्य वयं दण्डं दास्यामः, ततः सः स्वेश्वरस्य समीपं प्रत्यागमिष्यति, ततः अल्लाहः तस्मै अतीव कठोरदण्डेन दण्डं दास्यति।"

وَاَمَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهٗ جَزَاۤءً ۨالْحُسْنٰىۚ وَسَنَقُوْلُ لَهٗ مِنْ اَمْرِنَا يُسْرًا ۗ

wa ammā man āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa lahū jazā'anil-ḥusnā, wa sanaqūlu lahū min amrinā yusrā(n).

यः विश्वासं करोति सत्कर्म करोति च सः प्रतिफलरूपेण उत्तमं (पुरस्कारं) प्राप्स्यति, वयं च तस्मै अस्माकं सुलभाज्ञां प्रसारयिष्यामः” इति।

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

Ṡumma atba‘a sababā(n).

ततः सः अन्यं मार्गं स्वीकृतवान् ।

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلٰى قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَلْ لَّهُمْ مِّنْ دُوْنِهَا سِتْرًا ۙ

Ḥattā iżā balaga maṭli‘asy-syamsi wajadahā taṭlu‘u ‘alā qaumil lam naj‘al lahum min dūnihā sitrā(n).

यावत् सः यत्र सूर्योदयः (पूर्वदिशि) तत् स्थानं प्राप्य तस्य जनानां उपरि प्रकाशमानं दृष्टवान् यस्य विरुद्धं अस्माभिः किमपि रक्षणं न कृतम् आसीत् ।

كَذٰلِكَۗ وَقَدْ اَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْرًا

każālik(a), wa qad aḥaṭnā bimā ladaihi khubrā(n).

एवं च खलु तस्मिन् यत् अस्ति तत् सर्वं जानीमः (जुल्कर्णैन्)।

ثُمَّ اَتْبَعَ سَبَبًا

Ṡumma atba‘a sababā(n).

ततः सः अन्यं मार्गं स्वीकृतवान् ।

حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمَا قَوْمًاۙ لَّا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ قَوْلًا

Ḥattā iżā balaga bainas-saddaini wajada min dūnihimā qaumal lā yakādūna yafqahūna qaulā(n).

यावत् सः द्वयोः पर्वतयोः मध्ये गत्वा (द्वयोः पर्वतयोः) पृष्ठतः एकं जनं प्राप्नोत् ये तेषां वचनं कष्टेन अवगन्तुं शक्नुवन्ति स्म ।

قَالُوْا يٰذَا الْقَرْنَيْنِ اِنَّ يَأْجُوْجَ وَمَأْجُوْجَ مُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلٰٓى اَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا

qālū yā żal-qarnaini inna ya'jūja wa ma'jūja mufsidūna fil-arḍi fahal naj‘alu laka kharjan ‘alā an taj‘alā bainanā wa bainahum saddā(n).

ते अवदन्, "हे जुलकर्णैन! खलु यग्जुजः मकजुजः च (जीवाः ये) पृथिव्यां क्षतिं कुर्वन्ति, अतः वयं भवन्तं पुरस्कारं दास्यामः यत् भवन्तः अस्माकं तयोः मध्ये बाधां निर्मास्यन्ति?

قَالَ مَا مَكَّنِّيْ فِيْهِ رَبِّيْ خَيْرٌ فَاَعِيْنُوْنِيْ بِقُوَّةٍ اَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا ۙ

qāla mā makkannī fīhi rabbī fa a‘īnūnī biquwwatin aj‘al bainakum wa bainahum radmā(n).

सः (जुल्कर्णैन्) अवदत्, "ईश्वरेण यत् दत्तं तत् (भवतः पुरस्कारात्) श्रेयस्करम्, अतः बलेन मम साहाय्यं कुर्वन्तु, येन अहं भवतः तयोः मध्ये बाधकं सृजितुं शक्नोमि।"

اٰتُوْنِيْ زُبَرَ الْحَدِيْدِۗ حَتّٰىٓ اِذَا سَاوٰى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوْا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَعَلَهٗ نَارًاۙ قَالَ اٰتُوْنِيْٓ اُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا ۗ

Ātūnī zubaral-ḥadīd(i), ḥattā iżā sāwā bainaṣ-ṣadafaini qālanfukhū, ḥattā iżā ja‘alahū nārā(n), qāla ātūnī ufrig ‘alaihi qiṭrā(n).

लोहखण्डान् ददातु!” यावत् लोहखण्डाः पर्वतद्वयेन सह समं भवन्ति तावत् सः अग्नौ फूत्क इति अवदत् । वह्निवत् रक्तं जाते सति क्वथमानं ताम्रं ददातु यथा अहं तस्मिन् पातुं शक्नोमि” इति ।

فَمَا اسْطَاعُوْٓا اَنْ يَّظْهَرُوْهُ وَمَا اسْتَطَاعُوْا لَهٗ نَقْبًا

famasṭā‘ū ay yaẓharūhu wa mastaṭā‘ū lahū naqbā(n).

अतः ते (यक्जुजः मकजुजः च) तत् आरोहयितुं न शक्तवन्तः, तस्मिन् छिद्रं कर्तुं (अपि) न शक्तवन्तः।

قَالَ هٰذَا رَحْمَةٌ مِّنْ رَّبِّيْۚ فَاِذَا جَاۤءَ وَعْدُ رَبِّيْ جَعَلَهٗ دَكَّاۤءَۚ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّيْ حَقًّا ۗ

qāla hāżā raḥmatum mir rabbī, fa iżā jā'a wa‘du rabbī ja‘alahū dakkā'(a), wa kāna wa‘du rabbī ḥaqqā(n).

सः (जुल्कर्णैन्) अवदत्, "इयं (भित्तिः) मम भगवतः आशीर्वादः अस्ति, अतः यदा मम भगवतः प्रतिज्ञा आगता तदा सः तां नाशयिष्यति; मम भगवतः प्रतिज्ञा च सत्या अस्ति।

۞ وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَىِٕذٍ يَّمُوْجُ فِيْ بَعْضٍ وَّنُفِخَ فِى الصُّوْرِ فَجَمَعْنٰهُمْ جَمْعًا ۙ

wa taraknā ba‘ḍahum yauma'iżiy yamūju fī ba‘ḍiw wa nufikha fiṣ-ṣūri fa jama‘nāhum jam‘ā(n).

तस्मिन् च दिने वयं तान् (यक्जुजः मकजुजः च) परस्परं मिश्रयिष्यामः, (यदा) तुरही (पुनः) वाद्यते तदा वयं तान् सर्वान् एकत्र सङ्गृहीष्यामः।

وَّعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَىِٕذٍ لِّلْكٰفِرِيْنَ عَرْضًا ۙ

wa ‘araḍnā jahannama yauma'iżil lil-kāfirīna ‘arḍā(n).

वयं च तस्मिन् दिने अविश्वासिनः नरकं स्पष्टतया दर्शयिष्यामः,

ۨالَّذِيْنَ كَانَتْ اَعْيُنُهُمْ فِيْ غِطَاۤءٍ عَنْ ذِكْرِيْ وَكَانُوْا لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَمْعًا ࣖ

allażīna kānat a‘yunuhum fī giṭā'in ‘an żikrī wa kānū lā yastaṭī‘ūna sam‘ā(n).

(अर्थात्) ये चक्षुषः (हृदयाः) निमीलिताः (अशक्ताः) मम चिह्नानि (अशक्ताः) श्रोतुं न शक्नुवन्ति।

اَفَحَسِبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنْ يَّتَّخِذُوْا عِبَادِيْ مِنْ دُوْنِيْٓ اَوْلِيَاۤءَ ۗاِنَّآ اَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكٰفِرِيْنَ نُزُلًا

afaḥasibal-lażīna kafarū ay yattakhiżū ‘ibādī min dūnī auliyā'(a), innā a‘tadnā jahannama lil-kāfirīna nuzulā(n).

अतः किं अविश्वासिनः मन्यन्ते यत् ते मम सेवकान् मम अतिरिक्तं सहायकान् ग्रहीतुं (शक्नुवन्ति)? ननु वयं (नरकं) अविश्वासिनः निवासस्थानरूपेण (नरकं) सज्जीकृतवन्तः।

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ

qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).

(मुहम्मद) कथयतु, "किं अस्माभिः भवद्भ्यः तस्य व्यक्तिस्य विषये वक्तव्यं यस्य कर्मणा सर्वाधिकं हानिः भवति?"

اَلَّذِيْنَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ يُحْسِنُوْنَ صُنْعًا

al-lażīna ḍalla sa‘yuhum fil-ḥayātid-dun-yā wa hum yaḥsabūna annahum yuḥsinūna ṣun‘ā(n).

(अर्थात्) ये जनाः अस्मिन् लौकिकजीवने प्रयत्नाः वृथा भवन्ति, यदा ते मन्यन्ते यत् ते सर्वोत्तमं कृतवन्तः।

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ وَلِقَاۤىِٕهٖ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيْمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَزْنًا

ulā'ikal-lażīna kafarū bi'āyāti rabbihim wa liqā'ihī fa ḥabiṭat a‘māluhum falā nuqīma lahum yaumal-qiyāmati waznā(n).

ते स्वेश्वरस्य श्लोकान् अङ्गीकुर्वन्ति (न विश्वसन्ति) तस्य मिलनं कुर्वन्ति। अतः तेषां कर्म व्यर्थं भवति, वयं तान् पुनरुत्थानदिने तेषां विरुद्धं न तौलिष्यामः।

ذٰلِكَ جَزَاۤؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوْا وَاتَّخَذُوْٓا اٰيٰتِيْ وَرُسُلِيْ هُزُوًا

Żālika jazā'uhum jahannamu bimā kafarū wattakhażū āyātī wa rusulī huzuwā(n).

एवं तेषां फलं नरकं भविष्यति, तेषां अविश्वासात्, मम श्लोकान् मम दूतान् च उपहासितवन्तः।

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنّٰتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا ۙ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti kānat lahum jannātul-firdausi nuzulā(n).

ननु ये विश्वासं कुर्वन्ति सत्कर्म च कुर्वन्ति तेषां कृते स्वर्गः निवासस्थानरूपेण प्रदत्तः अस्ति,

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا لَا يَبْغُوْنَ عَنْهَا حِوَلًا

khālidīna fīhā lā yabgūna ‘anhā ḥiwalā(n).

ते तस्मिन् नित्याः सन्ति, ते ततः गन्तुं न इच्छन्ति।

قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا

qul lau kānal-baḥru midādal likalimāti rabbī lanafidal-baḥru qabla an tanfada kalimāṭu rabbī wa lau ji'nā bimiṡlihī madadā(n).

कथयतु (हे मुहम्मद) “यदि मम भगवतः वचनस्य (लेखनार्थं) समुद्रः मसिः स्यात् तर्हि मम भगवतः वचनस्य समाप्तेः पूर्वं समुद्रः क्षीणः स्यात्, यद्यपि वयं तत्सदृशं पूरकरूपेण आनयामः।”

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۠ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰٓى اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌۚ فَمَنْ كَانَ يَرْجُوْا لِقَاۤءَ رَبِّهٖ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَّلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهٖٓ اَحَدًا ࣖ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), faman kāna yarjū liqā'a rabbihī falya‘mal ‘amalan ṣāliḥaw wa lā yusyrik bi‘ibādati rabbihī aḥadā(n).

(मुहम्मद) कथयतु, "ननु अहं केवलं भवतः सदृशः मानवः अस्मि, यः प्रकाशनं प्राप्तवान् यत् खलु भवतः ईश्वरः सर्वशक्तिमान् ईश्वरः अस्ति।" अतः यः कश्चित् स्वेश्वरेण सह मिलनस्य आशां करोति सः सत्कर्म करोतु, सः भगवतः आराधने किमपि न सङ्गच्छेत्” इति।