Q.S अन-नजम् (اَلنَّجْم) - 62 श्लोकसंख्या

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

अस्तं कुर्वतां नक्षत्रैः ।

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

तव मित्रं (मुहम्मदः) न पथभ्रष्टः न (अपि) भ्रान्तः,

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

न च स्वस्य इच्छानुसारं (कुरानं) वदति।

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

(कुरान) विना अन्यत् किमपि (तस्मै) प्रकाशितं प्रकाशनं नास्ति,

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

यत् तस्मै अतीव शक्तिशालिना (जिब्रिल) उपदिष्टम् आसीत्,

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

यस्य धीरता अस्ति; ततः (जिब्रिलः) स्वस्य मूलरूपेण (सद्विक्रमः) आविर्भूतः।

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

यदा सः उच्चक्षितिजे अस्ति।

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

ततः सः (मुहम्मदस्य) समीपं गतः, ततः समीपं गतः,

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

यथा दूरं (प्रायः) धनुषद्वयं वा समीपस्थं वा (पुनः)।

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

ततः सः स्वस्य सेवकं (मुहम्मदं) अल्लाहेन यत् प्रकटितवान् तत् प्रसारितवान्।

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

तस्य हृदयं दृष्टं न अङ्गीकृतवान्।

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

अतः किं भवन्तः (मक्कानगरस्य मुश्रिकाः) तस्य दृष्टस्य विषये तस्य सह विवादं कर्तुम् इच्छन्ति?

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

ननु च सः (मुहम्मदः) अन्यसमये तत् (मूलरूपेण) दृष्टवान् आसीत्,

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(अर्थात्) सिद्रतुल मुन्ताहा, ९.

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

समीपे निवासस्वर्गः अस्ति, .

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(मुहम्मदः जिब्रिलं दृष्टवान्) यदा सिद्रतिलः वमनं कृत्वा किमपि आच्छादनेन अभिभूतः अभवत्,

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

तस्य (मुहम्मदस्य) दृष्टिः यत् दृष्टवान् तस्मात् न व्यभिचरति स्म, तस्मात् परं न (न च) गता।

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

ननु तेन कानिचन भगवतः महत्तमानि चिह्नानि दृष्टानि।

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

अतः किं भवद्भिः (मशरिकैः) अल-लता-अल्-उज्जा-योः (मूर्तयः) विचारः उचितः,

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

तथा मनत, तृतीया (यः) पश्चात् (अल्लाहस्य पुत्री इव)।

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

किं ते पुंस्त्वस्य स्त्रिया च (योग्यम्) ।

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

सः अवश्यमेव अन्यायपूर्णः विभागः अस्ति।

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

एतानि न किमपि केवलं नामानि यत् भवता तव पूर्वजैः सह आविष्कृतानि; अल्लाहः तेषां कृते किमपि अधिकारं न प्रेषितवान्। अनुमानमात्रमनुवर्तन्ते यत्कामकामानि च। किन्तु तेषां भगवतः मार्गदर्शनं प्राप्तम्।

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

अथवा मनुष्याः यत् किमपि आकांक्षन्ति तत् सर्वं प्राप्नुयुः ?

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(न!) अतः परलोकस्य जीवनं जगतः जीवनं च अल्लाहस्य एव अस्ति।

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

तथा च आकाशे कति स्वर्गदूताः सन्ति, तेषां मध्यस्थतायाः (साहाय्यस्य) किमपि उपयोगः नास्ति केवलं तदा व्यतिरिक्तं यदा अल्लाहः अनुमतिं दत्तवान् (तथा केवलं) यस्य कृते सः इच्छति, यस्य प्रति सः प्रसन्नः अस्ति।

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

ननु ये परलोकं न विश्वसन्ति, ते खलु स्वर्गदूतानां नाम स्त्रियाः नामकरणं कुर्वन्ति।

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

तेषां च तस्य विषये ज्ञानं नास्ति। ते अनुमानानुसरणात् अधिकं किमपि न सन्ति, वस्तुतः एतेषां अनुमानानाम् सत्यस्य किञ्चित् अपि लाभः नास्ति ।

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

अतः यः अस्माकं चेतावनीतः विमुखः भवति, सः (मुहम्मदः) त्यजतु, सः केवलं संसारस्य जीवनं इच्छति।

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

स एव तेषां ज्ञानस्य स्तरः। ननु तव भगवन् स्वमार्गात् भ्रष्टं यं श्रेष्ठतया जानाति, मार्गदर्शकं च जानाति।

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

स्वर्गेषु यत् किमपि पृथिव्यां च अस्ति तत् अल्लाहस्य एव। (एवं) अशुभं कुर्वतां यत्कृतं तदनुसारेण पुरस्कृत्य शुभां कुर्वतां श्रेष्ठं फलं (स्वर्गं) प्रदास्यति।

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

अर्थात्) ये लघुपापान् विहाय प्रमुखपापान् अशोभनान् च परिहरन्ति। ननु तव भगवतः क्षमायाः सर्वव्यापी अस्ति। स त्वां रजसा सृष्टिस्तस्मात् दिनात् आरभ्य मातृगर्भे भ्रूणत्वात् आरभ्य जानाति । अतः शुद्धिं मा आत्मनः आरोपयन्तु। सः पुण्यान् जानाति।

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

अतः किं भवन्तः जनान् न पश्यन्ति ये (कुरानतः) विमुखाः भवन्ति?

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

किञ्चित् च (प्रतिज्ञातस्य) दत्त्वा शेषं निरोधयति।

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

किं तस्य अदृष्टस्य ज्ञानं यथा सः (तत्) द्रष्टुं शक्नोति?

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

अथवा (तस्मै) किं (तस्मै) न निवेदितम् यत् (यत् पवित्रग्रन्थं यत् मूसां प्रति प्रकाशितम् आसीत्) पृष्ठेषु किम् अस्ति?

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

अब्राहमस्य च (पत्राणि) यः सर्वदा प्रतिज्ञां पूरयति?

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(अर्थात्) पापः परपापं न वहति इति,

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

स च मनुष्यः केवलं यत् कार्यं कृतवान् तत् एव प्राप्नोति,

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

खलु तस्य प्रयत्नाः (तस्मै) दर्शिताः भविष्यन्ति,

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

तदा सः अत्यन्तं सम्यक् उत्तरेण पुरस्कृतः भविष्यति,

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

खलु च भवतः भगवतः अन्तः (सर्वस्य) अस्ति।

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

स एव च जनान् हसति रोदयति च।

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

सत्यं च स एव मृत्युं जीवनं च जनयति।

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

ननु च स एव पुंस्त्रीयुगलं सृजत् ।

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

वीर्यात् निर्गते सति ।

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

ननु च सृष्टिान्तरं (मृत्युत्थानम्) निरूपयति।

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

ननु च स एव धनपर्याप्तिप्रदः।

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

स च खलु शि'रातारकेश्वरः

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

ननु च स एव जनान् 'अतिकालपूर्वम्,

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

समुदजनाः च, सः एकमपि (जीवितं) न त्यक्तवान्,

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

तथा (अपि) ततः पूर्वं नूहस्य जनाः। ननु ते अत्यन्तं अन्यायपूर्णाः, अत्यन्तं अवज्ञाकारिणः च जनाः सन्ति।

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

वायुतूफानः च नष्टवान् (लुतजनस्य भूमिः)।

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

ततः सः भूमिं (दण्डरूपेण) तस्मिन् पतितेन (अवशेषेण) आच्छादितवान्।

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

अतः भवतः भगवतः कस्य आशीर्वादस्य विषये भवतः अद्यापि शङ्का अस्ति?

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

अयं (मुहम्मदः) पूर्वं आगतानां चेतावनीदातृषु अन्यतमः अस्ति।

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

समीपस्थः (न्यायदिवसः) समीपं गतः।

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

अल्लाहं विहाय कोऽपि (तस्य दिवसस्य घटनां) प्रकटयितुं न शक्नोति।

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

अतः भवान् एतया वार्तायां आश्चर्यचकितः अस्ति वा ?

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

त्वं च हससि न रोदिसि,

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

यदा त्वं (तस्मिन्) अवधानं न ददासि।

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

अतः अल्लाहस्य समक्षं प्रणामं कृत्वा (तस्य) पूजां कुर्वन्तु।