Q.S Саба (سَبَأ) - 54 Аятазул къадар

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى الْاٰخِرَةِۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

al-ḥamdu lillāhil-lażī lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi wa lahul-ḥamdu fil-ākhirah(ti), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Зобалаздаги ракьалдаги бугеб жоялъул бетӀергьан Аллагьасе рецц ва ахираталда кинабго рецц Аллагьасе. Гьев вуго бищунго гӀакъилав, бищунго мухӀканав.

يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى الْاَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاۤءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيْهَاۗ وَهُوَ الرَّحِيْمُ الْغَفُوْرُ

ya‘lamu mā yaliju fil-arḍi wa mā yakhruju minhā wa mā yanzilu minas-samā'i wa mā ya‘ruju fīhā, wa huwar-raḥīmul-gafūr(u).

Гьесда лъала ракьалде жанибе лъугьунебги, гьениса къватӀибе бачӀунебги, зобалаздасан рещтӀунебги, гьенибе тӀаде бачӀунебги. Ва Гьев вуго гурхӀулев, тӀаса лъугьунев.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَأْتِيْنَا السَّاعَةُ ۗقُلْ بَلٰى وَرَبِّيْ لَتَأْتِيَنَّكُمْۙ عٰلِمِ الْغَيْبِۙ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَلَآ اَصْغَرُ مِنْ ذٰلِكَ وَلَآ اَكْبَرُ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍۙ

wa qālal-lażīna kafarū lā ta'tīnas-sā‘ah(tu), qul balā wa rabbī lata'tiyannakum, ‘ālimul-gaib(i), lā ya‘zubu ‘anhu miṡqālu żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa lā aṣgaru min żālika wa lā akbaru illā fī kitābim mubīn(in).

Капурзабаз абула: «Къиямасеб къо нилъехъе бачӀунаро», - ян. Абе: "ЧӀванкъотӀун бачӀина, дир БетӀергьанасдалъун, гъайиблъи лъалев, къваригӀел чӀван къотӀун бачӀина нужехъе. Зобалазда букӀа, ракьалда букӀа, зарра гӀадаб къваридаб жоцин гьесдаса бахчараб жо гьечӀо, гьелдаса гьитӀинаб яги кӀудияб, кинабго (хъван) бацӀцӀадаб ТӀехьалда (Лаух МахӀз) буго", - ян.

لِّيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

liyajziyal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), ulā'ika lahum magfiratuw wa rizqun karīm(un).

Аллагьас (Аллагьас) иман лъурал ва лъикӀал гӀамалал гьарурал чагӀазе кири кьезелъун. Гьезие щола тӀаса лъугьин ва хирияб ризкъи (алжан).

وَالَّذِيْنَ سَعَوْ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِّنْ رِّجْزٍ اَلِيْمٌ

wal-lażīna sa‘au fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika lahum ‘ażābum mir rijzin alīm(un).

Нижер аятал загӀиплъизаризе (нижер гӀазаб хвезабизе) бегьулин абураб пикруялда гьезда данде чӀезе къасд гьабурал чагӀазе гӀазаб кьезе бугила, гьебги цӀакъ унтараб гӀазаб ккола.

وَيَرَى الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ هُوَ الْحَقَّۙ وَيَهْدِيْٓ اِلٰى صِرَاطِ الْعَزِيْزِ الْحَمِيْدِ

wa yaral-lażīna ūtul-‘ilmal-lażī unzila ilaika mir rabbika huwal-ḥaqq(a), wa yahdī ilā ṣirāṭil-‘azīzil-ḥamīd(i).

Ва жидее гӀелму кьурал (ТӀехьалъул агьлуялъул) пикру ккола нужер БетӀергьанасдасан нужехъе (МухӀамадидасан) рещтӀарал (вагьиял) хӀакъикъиял ругин ва гьез (гӀадамал) рачунел ругин ТӀадегӀанав Аллагьасул нухде.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ يُّنَبِّئُكُمْ اِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۙ اِنَّكُمْ لَفِيْ خَلْقٍ جَدِيْدٍۚ

wa qālal-lażīna kafarū hal nadullukum ‘alā rajuliy yunabbi'ukum iżā muzziqtum kulla mumazzaq(in), innakum lafī khalqin jadīd(in).

Капурзабаз абуна (жидерго гьудулзабазда): «Нижеца нужеда вихьизавизе бегьилищ нужер черх тӀубанго хвезабураб мехалъ, нуж чӀванкъотӀун (хваралъуса рахъине ругин) цӀияб махлукъаталда нужеда лъазабулев чи», - ян.

اَفْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَمْ بِهٖ جِنَّةٌ ۗبَلِ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ فِى الْعَذَابِ وَالضَّلٰلِ الْبَعِيْدِ

aftarā ‘alallāhi każiban am bihī jinnah(tun), balil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati fil-‘ażābi waḍ-ḍalālil-ba‘īd(i).

Аллагьасда данде гьереси ургъулебищ гьес яги гӀадалавищ?» (ГьечӀо), амма ахираталда божуларел чагӀи гӀемерго цӀикӀкӀараб гӀазаб-гӀакъубаялда ва мекъи ккеялда руго.

اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنْ نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ ࣖ

afalam yarau ilā mā baina aidīhim wa mā khalfahum minas-samā'i wal-arḍ(i), in nasya' nakhsif bihimul-arḍa au nusqiṭ ‘alaihim kisafam minas-samā'(i), inna fī żālika la'āyatal likulli ‘abdim munīb(in).

Гьединлъидал гьез кӀвар кьолеб гьечӀищ жидеда цебеги нахъаги бугеб зобалги ракьги? Нижее бокьани, нижеца гьел ракьалда рукъилаан яги гьезда тӀад зобалаздаса кескал рещтӀинаан. ХӀакълъунго, хӀакъикъаталдаги (Аллагьасул къудраталъул) гӀаламат букӀиналдалъун (Жиндихъе) тӀадвуссарав щивав лагъасе.

۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ

wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).

ХӀакълъунго, Нижеца Давудие кьуна Нижер рахъалдасан сайигъат. (Нижеца абуна): «Я мугӀрулги хӀанчӀиги! ТӀадегӀан гьаре Давудгун цадахъ», - ян, Нижеца гьесие цӀер хӀеренаб гьабуна.

اَنِ اعْمَلْ سٰبِغٰتٍ وَّقَدِّرْ فِى السَّرْدِ وَاعْمَلُوْا صَالِحًاۗ اِنِّيْ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

ani‘mal sābigātiw wa qaddir fis-sardi wa‘malū ṣāliḥā(n), innī bimā ta‘malūna baṣīr(un).

ай) кӀудияб броняялъул кесек гьабун, ретӀел борцине; ва лъикӀал гӀамалал гьаре. ХӀакълъунго, дун вуго нужеца гьабулебщинаб бихьулев.

وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَّرَوَاحُهَا شَهْرٌۚ وَاَسَلْنَا لَهٗ عَيْنَ الْقِطْرِۗ وَمِنَ الْجِنِّ مَنْ يَّعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِاِذْنِ رَبِّهٖۗ وَمَنْ يَّزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيْرِ

wa lisulaimānar-rīḥa guduwwuhā syahruw wa rawāḥuhā syahr(un), wa asalnā lahū ‘ainal-qiṭr(i), wa minal-jinni may ya‘malu baina yadaihi bi'iżni rabbih(ī), wa may yazig minhum ‘an amrinā nużiqhu min ‘ażābis-sa‘īr(i).

Нижеца гьури (мутӀигӀ гьабуна) Сулаймание, радал жиндир сапар моцӀрол сапаралда бащалъулеб, къаде сапар моцӀрол сапаралда бащалъулеб букӀараб ва гьесие лъамалъиялъулаб мис чвахизабуна. Ва руго цо-цо жундул, жидер БетӀергьанасул изнуялдалъун гьесда цере (гьесда гъоркь) хӀалтӀулелги. Гьезда гьоркьоса Нижер амруялдаса ватӀалъарав чи Нижеца гьесие жужахӀалъул бухӀараб цӀадул гӀазаб кьезе буго.

يَعْمَلُوْنَ لَهٗ مَا يَشَاۤءُ مِنْ مَّحَارِيْبَ وَتَمَاثِيْلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُوْرٍ رّٰسِيٰتٍۗ اِعْمَلُوْٓا اٰلَ دَاوٗدَ شُكْرًا ۗوَقَلِيْلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُوْرُ

ya‘malūna lahū mā yasyā'u mim maḥārība wa tamāṡīla wa jifānin kal-jawābi wa qudūrir-rāsiyāt(in), i‘malū āla dāwūda syukrā(n), wa qalīlum min ‘ibādiyasy-syakūr(u).

Гьез (жинияз) Сулаймание бокьараб жоялда рекъон хӀалтӀи гьабулеб букӀана, гьездаго гьоркьоб борхатаб мина-карта, статуял, (печалда тӀад) хутӀарал хӀавузал ва гъадароял гӀадин (кӀудиял) рукӀарал тӀанчал (гьарулаан). ХӀалтӀе, я Давудил агьлу, (Аллагьасе) рецц гьабизе. Ва Дир лагъзадерил щукру гьабулел цӀакъ дагьал руго.

فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلٰى مَوْتِهٖٓ اِلَّا دَاۤبَّةُ الْاَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَاَتَهٗ ۚفَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ اَنْ لَّوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوْا فِى الْعَذَابِ الْمُهِيْنِۗ

falammā qaḍainā ‘alaihil-mauta mā dallahum ‘alā mautihī illā dābbatul-arḍi ta'kulu minsa'atah(ū), falammā kharra tabayyanatil-jinnu allau kānū ya‘lamūnal-gaiba mā labiṡū fil-‘ażābil-muhīn(i).

Гьединлъидал Нижеца гьесие (Сулаймание) хвел хъвараб мехалъ, гьесул хвел гьезда щибго жоялъ бихьизабичӀо, гьесул хъатикь кваналел гъутӀбуз гурони. Гьединлъидал гьев ккараб мехалъ жундузда лъалаан жидеда гъайиб лъалеб букӀарабани жал инжит гьарулел гӀазабазда хутӀилареблъи.

لَقَدْ كَانَ لِسَبَاٍ فِيْ مَسْكَنِهِمْ اٰيَةٌ ۚجَنَّتٰنِ عَنْ يَّمِيْنٍ وَّشِمَالٍ ەۗ كُلُوْا مِنْ رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوْا لَهٗ ۗبَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَّرَبٌّ غَفُوْرٌ

laqad kāna lisaba'in fī maskanihim āyah(tun), jannatāni ‘ay yamīniw wa syimāl(in), kulū mir rizqi rabbikum wasykurū lah(ū), baldatun ṭayyibatuw wa rabbun gafūr(un).

ХӀакъикъаталдаги, сабаязул халкъалъе гьезул гӀумру гьабулеб бакӀалда гӀаламат букӀуна, ай кваранаб ва квегӀаб рахъалда кӀиго ах, (гьезда абун букӀана): «Нужер БетӀергьанас кьураб ризкъиялдаса кванай ва гьесие рецц гьабе.

فَاَعْرَضُوْا فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنٰهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَيْ اُكُلٍ خَمْطٍ وَّاَثْلٍ وَّشَيْءٍ مِّنْ سِدْرٍ قَلِيْلٍ

fa a‘raḍū fa arsalnā ‘alaihim sailal-‘arimi wa baddalnāhum bijannataihim jannataini żawātai ukulin khamṭiw wa aṡliw wa syai'im min sidrin qalīl(in).

Амма гьел нахъе руссана, гьединлъидал Нижеца гьезда тӀад кӀудияб лъим битӀана ва гьезул кӀиябго ах хисана кьогӀаб пихъ кьолел (гъутӀбуз) гӀурччинлъараб кӀиго ахалъ, Ацл гъутӀбуз ва цо-кӀиго Сидр гъутӀбуз.

ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِمَا كَفَرُوْاۗ وَهَلْ نُجٰزِيْٓ اِلَّا الْكَفُوْرَ

Żālika jazaināhum bimā kafarū, wa hal nujāzī illal-kafūr(a).

Гьединаб кири кьуна Нижеца гьезие гьезул куфруялъухъ. Нижеца тамихӀ (гьеб гӀадаб) гьабуларо, цӀакъго капурзабазе гурони.

وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَّقَدَّرْنَا فِيْهَا السَّيْرَۗ سِيْرُوْا فِيْهَا لَيَالِيَ وَاَيَّامًا اٰمِنِيْنَ

wa ja‘alnā bainahum wa bainal-qural-latī bāraknā fīhā quran ẓāhirataw wa qaddarnā fihas-sair(a), sīrū fīhā layāliya wa ayyāman āminīn(a).

Нижеца гьезда (СабагӀалъул агьлуялда)ги Нижеца баракат лъурал улкабаздаги (Сямалда) гьоркьоб гьабуна чанго мадугьалихъ бугеб улка ва гьел улкабазда гьоркьоб сапаралъул (манзил) чӀезабуна. Къасиги къадги хӀинкъи гьечӀого хьваде гьал ракьаздасан.

فَقَالُوْا رَبَّنَا بٰعِدْ بَيْنَ اَسْفَارِنَا وَظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ وَمَزَّقْنٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

fa qālū rabbanā bā‘id baina asfārinā wa ẓalamū anfusahum fa ja‘alnāhum aḥādīṡa wa mazzaqnāhum kulla mumazzaq(in), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Гьединлъидал гьез абуна: «Я БетӀергьан, нижер сапар рикӀкӀад гьабе», - ян ва жидеего зулму гьабуна; Гьединлъидал Нижеца гьел гара-чӀвариялъул темалъун гьаруна ва ракьалде щвезегӀан тӀагӀинаруна. ХӀакълъунго, сабру гьабулев ва щукру гьабулевщинав чиясе унго-унголъунги гӀаламатал руго (Аллагьасул къудраталъул).

وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ اِبْلِيْسُ ظَنَّهٗ فَاتَّبَعُوْهُ اِلَّا فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ṣaddaqa ‘alaihim iblīsu ẓannahū fattaba‘ūhu illā farīqam minal-mu'minīn(a).

ХӀакъикъаталдаги, шайтӀаналда кӀвана жиндирго гӀайибазул хӀакъикъаталда гьел божизаризе, гьединлъидал гьел гьесда хадур лъугьана, цо-цо муъминзаби гурони.

وَمَا كَانَ لَهٗ عَلَيْهِمْ مِّنْ سُلْطَانٍ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُّؤْمِنُ بِالْاٰخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِيْ شَكٍّ ۗوَرَبُّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيْظٌ ࣖ

wa mā kāna lahū ‘alaihim min sulṭānin illā lina‘lama may yu'minu bil-ākhirati mimman huwa minhā fī syakk(in), wa rabbuka ‘alā kulli syai'in ḥafīẓ(un).

Ва гьезда тӀад (шайтӀаналъул) къуват гьечӀо, гӀицӀго Нижеца ахират букӀиналда божулелги гьелда (ахираталда) жеги щаклъи бугелги ратӀа гьаризе лъазелъун. Дур БетӀергьан вуго кинабго жо цӀунулев.

قُلِ ادْعُوا الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِۚ لَا يَمْلِكُوْنَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيْهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَّمَا لَهٗ مِنْهُمْ مِّنْ ظَهِيْرٍ

qulid‘ul-lażīna za‘amtum min dūnillāh(i), lā yamlikūna miṡqāla żarratin fis-samāwāti wa lā fil-arḍi wa mā lahum fīhimā min syirkiw wa mā lahū minhum min ẓahīr(in).

Абе (МухӀамад): «Аллагь гурев нужеца аллагьзабилъун рикӀкӀунел чагӀи ахӀе, гьезул зобалаздаги ракьалдаги зарра гӀадаб къуват гьечӀо, гьезул тӀубанго гӀахьаллъи гьечӀо зобалаздаги ракьалдаги бижиялъулъ ва гьезул цонигияв гьесие кумек гьабулев гьечӀо».

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا لِمَنْ اَذِنَ لَهٗ ۗحَتّٰىٓ اِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوْبِهِمْ قَالُوْا مَاذَاۙ قَالَ رَبُّكُمْۗ قَالُوا الْحَقَّۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيْرُ

wa lā tanfa‘usy-syafā‘atu ‘indahū illā liman ażina lah(ū), ḥattā iżā fuzzi‘a ‘an qulūbihim qālū māżā, qāla rabbukum, qālul-ḥaqq(a), wa huwal-‘aliyyul-kabīr(u).

Ва гьесдасан шафагӀат (кумек) пайдаяб букӀуна гӀицӀго гьес изну кьурал чагӀазе (гьеб шафагӀат щвезе). Гьединлъидал, гьезул ракӀаздаса хӀинкъи нахъе бахъараб мехалъ, гьез абула: «Нужер БетӀергьанас щиб абураб?» Гьез жаваб кьуна: «(РагӀаби) хӀакъал руго», - ян, Гьев вуго ТӀадегӀанав, КӀудияв.

۞ قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلِ اللّٰهُ ۙوَاِنَّآ اَوْ اِيَّاكُمْ لَعَلٰى هُدًى اَوْ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qul may yarzuqukum minas-samāwāti wal-arḍ(i), qulillāh(u), wa innā au iyyākum la‘alā hudan au fī ḍalālim mubīn(in).

Абе (МухӀамад): «Лъица нужее ризкъи кьолеб зобалаздасаги ракьалдасаги?» «Аллагь», - ян абе, хӀакълъунго ниж яги нуж (мушрикал) рукӀина хӀакъикъаталда яги якъинго мекъи ккеялда.

قُلْ لَّا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّآ اَجْرَمْنَا وَلَا نُسْـَٔلُ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

qul lā tus'alūna ‘ammā ajramnā wa lā nus'alu ‘ammā ta‘malūn(a).

Абе: «Нижеца гьабураб жоялъул нужеца жаваб кьезе гьечӀо ва нужеца гьабулеб жоялъул нижецаги жаваб кьезе гьечӀо», - ян.

قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنَا بِالْحَقِّۗ وَهُوَ الْفَتَّاحُ الْعَلِيْمُ

qul yajma‘u bainanā rabbunā ṡumma yaftaḥu bainanā bil-ḥaqq(i), wa huwal-fattāḥul-‘alīm(u).

Абе: «Нилъер БетӀергьанас нилъ киналго данде гьарила, цинги гьес нилъеда гьоркьоб битӀун хӀукму гьабила, гьев вуго кинабго хӀукму гьабулев, кинабго лъалев».

قُلْ اَرُوْنِيَ الَّذِيْنَ اَلْحَقْتُمْ بِهٖ شُرَكَاۤءَ كَلَّا ۗبَلْ هُوَ اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

qul arūniyal-lażīna alḥaqtum bihī syurakā'a kallā, bal huwallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).

Абе: «Дида бихье дуца гьесда (гьесул) гӀахьалчагӀилъун рикӀкӀунеб гӀибадат, гьеб рес гьечӀо!

وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا كَاۤفَّةً لِّلنَّاسِ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā arsalnāka illā kāffatal lin-nāsi basyīraw wa nażīraw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Нижеца мун (МухӀамад) витӀарав гуро, тӀолабго гӀадамазде хабар бачӀуневлъун ва лъазабулевлъун, амма гӀемерисел гӀадамазда гьеб лъаларо.

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

Гьез абуна: «Кида гьеб рагӀи бачӀунеб, нуж ритӀухъал ругони?»

قُلْ لَّكُمْ مِّيْعَادُ يَوْمٍ لَّا تَسْتَأْخِرُوْنَ عَنْهُ سَاعَةً وَّلَا تَسْتَقْدِمُوْنَ ࣖ

qul lakum mī‘ādu yaumil lā tasta'khirūna ‘anhu sā‘ataw wa lā tastaqdimūn(a).

Абе: «Дуе рагӀи кьураб къо (къиямасеб къо) буго, дуда кӀоларо гьеб цо лахӀзаталъги нахъбахъи яги гӀедегӀи гьаризе», - ян.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ بِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَلَا بِالَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِۗ وَلَوْ تَرٰىٓ اِذِ الظّٰلِمُوْنَ مَوْقُوْفُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْۖ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضِ ِۨالْقَوْلَۚ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لَوْلَآ اَنْتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lan nu'mina bihāżal-qur'āni wa lā bil-lażī baina yadaih(i), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna mauqūfūna ‘inda rabbihim, yarji‘u ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍinil-qaul(a), yaqūlul-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū lau lā antum lakunnā mu'minīn(a).

Капурзабазги абула: «Ниж божиларо я гьаб Къуръаналда, я цебесеб тӀехьалда», - ян. Нужеда бихьани, зулмучагӀи жидерго БетӀергьанасда цере рачунеб мехалъ, гьезул цо-цояз жидерго рагӀаби цогидазе тӀадруссинарулел; ЗагӀипаллъун рикӀкӀунел гӀадамаз чӀухӀарал гӀадамазда абула: «Нуж рукӀинчӀелани, ниж муъминзабилъун лъугьинаан», - ян.

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْٓا اَنَحْنُ صَدَدْنٰكُمْ عَنِ الْهُدٰى بَعْدَ اِذْ جَاۤءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُّجْرِمِيْنَ

qālal-lażīnastakbarū lil-lażīnastuḍ‘ifū anaḥnu ṣadadnākum ‘anil-hudā ba‘da iż jā'akum bal kuntum mujrimīn(a).

ЧӀухӀарал чагӀаз загӀипаллъун рикӀкӀунезда абула: "Ниж рукӀана нужее нух бихьизе квал-квал гьабулел, нух бихьизе щун хадуб? (ГьечӀо!) ХӀакъикъаталдаги нужецаго мунагь гьабулел руго".

وَقَالَ الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا بَلْ مَكْرُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ اِذْ تَأْمُرُوْنَنَآ اَنْ نَّكْفُرَ بِاللّٰهِ وَنَجْعَلَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗوَاَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَاَوُا الْعَذَابَۗ وَجَعَلْنَا الْاَغْلٰلَ فِيْٓ اَعْنَاقِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa qālal-lażīnastuḍ‘ifū lil-lażīnastakbarū bal makrul-laili wan-nahāri iż ta'murūnanā an nakfura billāhi wa naj‘ala lahū andādā(n), wa asarrun-nadāmata lammā ra'awul-‘ażāb(a), wa ja‘alnal-aglāla fī a‘nāqil-lażīna kafarū, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

ЗагӀипаллъун рикӀкӀунез чӀухӀарал чагӀазда абула: «(ГьечӀо!) ХӀакъикъаталдаги сордо-къоялъ (нижее квал-квал гьабулеб) махсаро-хочӀ ккола, нужеца ниж Аллагьасда капурлъизе ва гьесулгун гьудуллъи гьабизе ахӀулеб мехалъ». Гьез загьир гьабуна къиямасеб къо бихьараб мехалда пашманлъи. Нижеца капурзабазул горбода рахсал лъуна. Гьезие кири кьоларо, гьез гьабураб жоялда рекъон гурони.

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّذِيْرٍ اِلَّا قَالَ مُتْرَفُوْهَآ ۙاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa mā arsalnā min qaryatim min nażīrin illā qāla mutrafūhā, innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

Ва щибаб нухалда Нижеца цо улкаялде лъазабулев чи витӀараб мехалъ, (гьеб улкаялда) тӀагӀамаб гӀумру гьабулел рукӀарал гӀадамаз абуна: «Нижеца тӀубанго инкар гьабулеб бугин дуца чапарлъун абураб жоялда», - ян.

وَقَالُوْا نَحْنُ اَكْثَرُ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۙ وَّمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ

wa qālū naḥnu akṡaru amwālaw wa aulādā(n), wa mā naḥnu bimu‘ażżabīn(a).

Ва гьез абуна: «Нижер (нужедаса) цӀикӀкӀун буго бечелъиги лъималги, нижее гӀазабги гьабиларо», - ян.

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdiru wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Абе: «ХӀакълъунго, дир БетӀергьанас жиндие бокьарасе ризкъи гӀатӀид гьабула ва гӀорхъи чӀвала (жиндие бокьарасе), амма гӀемерисел гӀадамазда лъаларо».

وَمَآ اَمْوَالُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ بِالَّتِيْ تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفٰىٓ اِلَّا مَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًاۙ فَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ جَزَاۤءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوْا وَهُمْ فِى الْغُرُفٰتِ اٰمِنُوْنَ

wa mā amwālukum wa lā aulādukum bil-latī tuqarribukum ‘indanā zulfā illā man āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), fa'ulā'ika lahum jazā'uḍ-ḍi‘fi bimā ‘amilū wa hum fil-gurufāti āminūn(a).

Ва нужер бечелъиялъ яги нужер лъималаз гуро нуж Нижехъе гӀагар гьарулел; амма иман лъурал ва лъикӀал гӀамалал гьарурал чагӀи ккола жидеца гьабураб жоялъухъ кӀиго нухалъ кири щолел; ва гьел хӀинкъи гьечӀого руго борхатаб бакӀазда (зобалазда).

وَالَّذِيْنَ يَسْعَوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا مُعٰجِزِيْنَ اُولٰۤىِٕكَ فِى الْعَذَابِ مُحْضَرُوْنَ

wal-lażīna yas‘auna fī āyātinā mu‘ājizīna ulā'ika fil-‘ażābi muḥḍarūn(a).

Нижер аятал загӀиплъизаризе (Нижер гӀазаб хвезабизе) дандечӀей гьабизе лъугьарал чагӀи тамихӀалде гъоркье ккезарила.

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُ لَهٗ ۗوَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهٗ ۚوَهُوَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

qul inna rabbī yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdiru lah(ū), wa mā anfaqtum min syai'in fahuwa yukhlifuh(ū), wa huwa khairur-rāziqīn(a).

Абе: «ХӀакълъунго, дир БетӀергьанас ризкъи гӀатӀид гьабула ва жиндие бокьарасе гӀорхъи чӀвала лагъзадерида гьоркьоса». Ва нужеца щиб харж гьабуниги, Аллагьас гьеб хисизабила ва гьев вуго ризкъи кьолев бищунго лъикӀав чи.

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ يَقُوْلُ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اَهٰٓؤُلَاۤءِ اِيَّاكُمْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘an ṡumma yaqūlu lil-malā'ikati ahā'ulā'i iyyākum kānū ya‘budūn(a).

Аллагьас гьел киналго данде гьарурал къоялъ малаикзабазда абуна: «Цебе гьез дуе гӀибадат гьабулеб букӀарабищ?»

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ اَنْتَ وَلِيُّنَا مِنْ دُوْنِهِمْ ۚبَلْ كَانُوْا يَعْبُدُوْنَ الْجِنَّ اَكْثَرُهُمْ بِهِمْ مُّؤْمِنُوْنَ

qālū subḥānaka anta waliyyunā min dūnihim, bal kānū ya‘budūnal-jinna akṡaruhum bihim mu'minūn(a).

Малаикзабаз жаваб кьуна: «Дуе рецц, мун вуго нижер цӀунулев, гьел гурел, хӀакъикъаталдаги гьез жундузе сужда гьабуна, гьезул гӀемерисел жундузда божула».

فَالْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَّفْعًا وَّلَا ضَرًّا ۗوَنَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذُوْقُوْا عَذَابَ النَّارِ الَّتِيْ كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُوْنَ

fal-yauma lā yamliku ba‘ḍukum liba‘ḍin naf‘aw wa ḍarrā(n), wa naqūlu lil-lażīna ẓalamū żūqū ‘ażāban-nāril-latī kuntum bihā tukażżibūn(a).

Гьединлъидал жакъа нужер цо-цоязул къуват гьечӀо цогидазе пайда (бачине) яги зарал (дандечӀезе). Нижеца зулмучагӀазда абуна: «Нужеца тӀагӀам гьабе нужеца цебеккун инкар гьабураб жужахӀалъул гӀазабалъул», - ян.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Гьезие Нижер баянал аятал цӀалараб мехалъ, гьез абуна: «Гьав чиясе нужер умумуз лагълъи гьабулеб букӀараб жоялдаса нуж квал-квал гьари гурони, тӀокӀаб жо къваригӀун гьечӀо», - ян ва гьез абуна: «Гьаб (Къуръан) ургъун бахъараб гьереси гурони гуро», - ян. Ва капурзабаз хӀакъикъаталъул хӀакъалъулъ абуна жидехъе хӀакъикъат (Къуръан) бачӀараб мехалъ: «Гьеб баянаб сихӀру гурони гуро», - ян.

وَمَآ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ كُتُبٍ يَّدْرُسُوْنَهَا وَمَآ اَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِنْ نَّذِيْرٍۗ

wa mā ātaināhum min kutubiy yadrusūnahā wa mā arsalnā ilaihim qablaka min nażīr(in).

Нижеца гьезие киданиги кьечӀо гьез цӀалулел тӀахьал ва дудаса (МухӀамадида) цеве гьезухъе лъазабичӀо Нижеца.

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

Гьезда цере рукӀараз гьереси бицун букӀана, гьезие (Маккаялъул капурзабазе) жеги щун букӀинчӀо Нижеца жидедаса цере рукӀаразе кьураб жоялъул анцӀго бутӀа, амма гьез Дир чапарзабазда гьереси бицун букӀана. Гьединлъидал (бихье) кигӀан хӀинкъи бугеб Дир ццин бахъиналъул хӀасил.

۞ قُلْ اِنَّمَآ اَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍۚ اَنْ تَقُوْمُوْا لِلّٰهِ مَثْنٰى وَفُرَادٰى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوْاۗ مَا بِصَاحِبِكُمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ لَّكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيْدٍ

qul innamā a‘iẓukum biwāḥidah(tin), an taqūmū lillāhi maṡnā wa furādā ṡumma tatafakkarū, mā biṣāḥibikum min jinnah(tin), in huwa illā nażīrul lakum baina yadai ‘ażābin syadīd(in).

Абе: «Дие бокьун букӀана нужеда цо жо гурони лъазабизе, ай нуж кӀиго-кӀиголъун яги батӀа-батӀаго Аллагьасда данде чӀезе, хадуб нужеца (МухӀамадил хӀакъалъулъ) пикру гьабизе.

قُلْ مَا سَاَلْتُكُمْ مِّنْ اَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْۗ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

qul mā sa'altukum min ajrin fahuwa lakum, in ajriya illā ‘alallāh(i), wa huwa ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Абе (МухӀамад): "Дица дуда щиб кири гьараниги, гьеб дуе буго, дир кири гӀицӀго Аллагьасдасан буго, гьев вуго кинабго лъалев".

قُلْ اِنَّ رَبِّيْ يَقْذِفُ بِالْحَقِّۚ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

qul inna rabbī yaqżifu bil-ḥaqq(i), ‘allāmul-guyūb(i).

Абе: "ХӀакълъунго, дир БетӀергьанас хӀакъаб жо загьир гьабулеб буго, гьесда кинабго загьирлъичӀебщинаб лъалев вуго", - ян.

قُلْ جَاۤءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيْدُ

qul jā'al-ḥaqqu wa mā yubdi'ul-bāṭilu wa mā yu‘īd(u).

Абе: «ХӀакъикъат бачӀана ва гьереси байбихьизе гьечӀо ва такрарлъизе гьечӀо».

قُلْ اِنْ ضَلَلْتُ فَاِنَّمَآ اَضِلُّ عَلٰى نَفْسِيْۚ وَاِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوْحِيْٓ اِلَيَّ رَبِّيْۗ اِنَّهٗ سَمِيْعٌ قَرِيْبٌ

qul in ḍalaltu fa'innamā aḍillu ‘alā nafsī, wa inihtadaitu fabimā yūḥī ilayya rabbī, innahū samī‘un qarīb(un).

Абе: «Дун къосун ватани, дун диего гӀоло къосун вуго, дие нух щвани, гьеб ккола дир БетӀергьанас диде рещтӀараб жо сабаблъун.

وَلَوْ تَرٰىٓ اِذْ فَزِعُوْا فَلَا فَوْتَ وَاُخِذُوْا مِنْ مَّكَانٍ قَرِيْبٍۙ

wa lau tarā iż fazi‘ū falā fauta wa ukhiżū mim makānin qarīb(in).

Ва (кигӀан хӀинкъи бугеб) нужеда гьел (капурзаби) хӀинкъиялъ гьумер къанщун рихьани (Къиямасеб къоялъ); цинги гьезда лъутизе кӀвечӀо ва гьел аскӀоб бугеб бакӀалдаса ккуна (жужахӀалде рачине), .

وَّقَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖۚ وَاَنّٰى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qālū āmannā bih(ī), wa annā lahumut-tanāwusyu mim makānim ba‘īd(in).

ва (кида) гьез абуна: «Ниж гьесда божана», - ян. Амма кин гьезда рикӀкӀадасан (иман) щвезе бегьулеб?

وَقَدْ كَفَرُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُۚ وَيَقْذِفُوْنَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qad kafarū bihī min qabl(u), wa yaqżifūna bil-gaibi mim makānim ba‘īd(in).

ХӀакълъунго, гьез гьелдаса цебе Аллагьасда инкар гьабун букӀана; рикӀкӀадасанго рихьулареб жоялъул хӀакъалъулъ гьереси бицуна гьез.

وَحِيْلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُوْنَۙ كَمَا فُعِلَ بِاَشْيَاعِهِمْ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا فِيْ شَكٍّ مُّرِيْبٍ ࣖ

wa ḥīla bainahum wa baina mā yasytahūn(a), kamā fu‘ila bi'asy-yā‘ihim min qabl(u), innahum fī syakkim murīb(in).

Ва гьездаги гьезие бокьараб жоялдаги гьоркьоб квал-квал букӀана, цебе гьезда рази рукӀарал гӀадамазе гьабулеб букӀараб гӀадин. ХӀакълъунго, гьел рукӀана (дунялалда) гъваридаб щаклъиялда.