Q.S Аль-Бакъара (اَلْبَقَرَة) - 286 Аятазул къадар

الۤمّۤ ۚ

alif lām mīm.

Alif Lam Mim

ذٰلِكَ الْكِتٰبُ لَا رَيْبَ ۛ فِيْهِ ۛ هُدًى لِّلْمُتَّقِيْنَۙ

Żālikal-kitābu lā raiba fīh(i), hudal lil-muttaqīn(a).

Гьаб тӀехьалъул (Къуръаналъул) гьелда щаклъи гьечӀо; диниял чагӀазе нух бихьизаби .

الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ ۙ

al-lażīna yu'minūna bil-gaibi wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(ай) жалго рихьулел жалазда иман лъурал, какал рарал, Нижеца жидее кьураб ризкъиялъул цо бутӀа харж гьабулел

وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَۗ

wal-lażīna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablik(a), wabil-ākhirati hum yūqinūn(a).

ва дуде (МухӀамадида) рещтӀараб (Къуръаналда) ва дудаса цере рещтӀарал (тӀахьазда) иман лъурал, ахират букӀиналда иман лъуралги

اُولٰۤىِٕكَ عَلٰى هُدًى مِّنْ رَّبِّهِمْ ۙ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

ulā'ika ‘alā hudam mir rabbihim wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Гьел руго жидерго БетӀергьанасдасан битӀараб нух щварал, гьел руго талихӀал чагӀи .

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

innal-lażīna kafarū sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).

ХӀакълъунго, капурлъаразе, гьезие цого жо буго, дуца (МухӀамадица) дуда лъазабуниги, дуца гьезда лъазабуниги, гьел божиларо.

خَتَمَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَعَلٰى سَمْعِهِمْ ۗ وَعَلٰٓى اَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَّلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ ࣖ

khatamallāhu ‘alā qulūbihim wa ‘alā sam‘ihim wa ‘alā abṣārihim gisyāwatuw wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Аллагьас гьезул ракӀаздаги гӀиналдаги мугьру чӀван буго, берзул канлъиги къан буго, гьезие кӀудияб гӀазабги ккезе буго

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِيْنَۘ

wa minan-nāsi may yaqūlu āmannā billāhi wa bil-yaumil-ākhiri wa mā hum bimu'minīn(a).

Ва гӀадамазда гьоркьор руго «Ниж Аллагьасдаги къиямасеб къоялдаги иман лъуна», - ян абулел, амма хӀакъикъаталда гьел иман лъурал гуро

يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۚ وَمَا يَخْدَعُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَۗ

yukhādi‘ūnallāha wal-lażīna āmanū wa mā yakhda‘ūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Гьез Аллагьги иман лъуралги гуккула, жидедаго лъачӀого жалго гуккула гьез

فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌۙ فَزَادَهُمُ اللّٰهُ مَرَضًاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢ ەۙ بِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fī qulūbihim maraḍun fa zādahumullāhu maraḍā(n), wa lahum ‘ażābun alīmum bimā kānū yakżibūn(a).

Гьезул рекӀелъ букӀана унти, цинги Аллагьас гьеб унти тӀаде жубана, гьезие щвана унтараб тамихӀ, гьез гьереси бицун букӀиналъ.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِۙ قَالُوْٓا اِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُوْنَ

wa iżā qīla lahum lā tufsidū fil-arḍ(i), qālū innamā naḥnu muṣliḥūn(a).

Ва гьезда абураб мехалъ: «Нужеца ракьалда зарал гьабуге!» Гьез жаваб кьуна: «ХӀакъикъаталдаги нижеца лъикӀлъизарулел руго», - ян.

اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُوْنَ وَلٰكِنْ لَّا يَشْعُرُوْنَ

alā innahum humul-mufsidūna wa lākil lā yasy‘urūn(a).

РакӀалда чӀа, хӀакъикъаталдаги гьел руго зарал гьабулел чагӀи, амма гьезда гьеб бичӀчӀуларо

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا كَمَآ اٰمَنَ النَّاسُ قَالُوْٓا اَنُؤْمِنُ كَمَآ اٰمَنَ السُّفَهَاۤءُ ۗ اَلَآ اِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاۤءُ وَلٰكِنْ لَّا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā qīla lahum āminū kamā āmanan nāsu qālū anu'minu kamā āmanas-sufahā'(u), alā innahum humus-sufahā'u wa lākil lā ya‘lamūn(a).

Ва гьезда абураб мехалъ: «Цогидал иман лъуралго гӀадин, нужги божа!» Гьез жаваб кьуна: «ГӀакълу гьечӀел гӀадамал гӀадин иман лъезе кколищ нилъ?» РакӀалда чӀа, хӀакъикъаталдаги гьел руго бичӀчӀи гьечӀел, амма гьезда лъаларел чагӀи.

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّا ۚ وَاِذَا خَلَوْا اِلٰى شَيٰطِيْنِهِمْ ۙ قَالُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ ۙاِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِءُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalau ilā syayāṭīnihim qālū innā ma‘akum, innamā naḥnu mustahzi'ūn(a).

Ва иман лъурал гӀадамал дандчӀвараб мехалъ, гьез абула: «Ниж иман лъуна», - ян. Амма гьел жидерго шайтӀабазухъе тӀадруссиндал, гьез абуна: «ХӀакълъунго, ниж нужеда цадахъ руго, нижеца гӀицӀго махсаро гьабулеб бугин», - ян.

اَللّٰهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

allāhu yastahzi'u bihim wa yamudduhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Аллагьас гьезда тӀад релъанхъила ва мекъи ккезе тела.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰىۖ فَمَا رَبِحَتْ تِّجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā, famā rabiḥat tijāratuhum wa mā kānū muhtadīn(a).

Гьел руго нух бихьизабиялдалъун гъалатӀ босарал. Гьединлъидал гьезул даран-базаралъул талихӀ къосун букӀана ва гьезие нух бихьизабичӀо.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ

maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).

Гьезул мисал релълъуна цӀа бакун, амма гьелъ жидерго сверухълъи канлъизабун хадуб, Аллагьас гьезул канлъиги бахъун, бецӀлъиялда тола, рихьизе кӀоларого.

صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَرْجِعُوْنَۙ

Ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā yarji‘ūn(a).

Гьел руго гӀинкъал, кӀал гьечӀел ва бецал, гьединлъидал гьезда нахъруссине кӀоларо.

اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).

Яги (кьабурав чиясда) зодисан бачӀараб кӀудияб цӀад гӀадин, гьелда цадахъ бецӀлъиги, гъугъайги, кьвагьиги. Гьез килщаздалъун гӀундул къан рукӀуна, хвеялдаса хӀинкъун, гъугъаялъул гьаракьалдаса (рикӀкӀад чӀола). Аллагьас гъорлъе рачуна капурзабиги.

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

ЦӀа-каналъ гьезул бер чӀвазегӀан хутӀана. Кидаго (зигарди) канлъи бачӀараб мехалъ, гьел гьелда гъоркь хьвадула, бецӀлъи ккараб мехалъ, гьел чӀола. Аллагьасе бокьани, гьезул гӀинги канлъиги нахъе босилаан. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhan-nāsu‘budū rabbakumul-lażī khalaqakum wal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

Я, гӀадамал! Нужги нужедаса цереселги рижарав нужерго БетӀергьанасе сужда гьабе, нуж такъваялде рачӀинелъун.

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ فِرَاشًا وَّالسَّمَاۤءَ بِنَاۤءً ۖوَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚ فَلَا تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ اَنْدَادًا وَّاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

allażī ja‘ala lakumul-arḍa firāsyaw was-samā'a binā'ā(n), wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, falā taj‘alū lillāhi andādaw wa antum ta‘lamūn(a).

(Гьев вуго нужее ракь бусадалъун, зоб тӀохлъун гьабурав, зодисан лъим (цӀад) рещтӀинабулев, цинги гьелдалъун нужее ризкъилъун пихъ бижизабулев. Гьединлъидал, нужедаго лъалеб букӀаго, Аллагьасе дандиял тӀамуге.

وَاِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا فَأْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّنْ مِّثْلِهٖ ۖ وَادْعُوْا شُهَدَاۤءَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa in kuntum fī raibim mimmā nazzalnā ‘alā ‘abdinā fa'tū bisūratim mim miṡlih(ī), wad‘ū syuhadā'akum min dūnillāhi in kuntum ṣādiqīn(a).

Нижеца Нижер лагъасухъе (МухӀаммадихъе) рещтӀараб (Къуръаналда) щаклъи ккани, гьелда релълъараб суратги гьабе, Аллагь гуревги нужерго кумекчиги ахӀе, нуж ритӀухъал ратани.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا وَلَنْ تَفْعَلُوْا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِيْ وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ ۖ اُعِدَّتْ لِلْكٰفِرِيْنَ

fa'illam taf‘alū wa lan taf‘alū fattaqun-nāral-latī waqūduhan-nāsu wal-ḥijārah(tu), u‘iddat lil-kāfirīn(a).

Нужеда гьеб гьабизе кӀолеб гьечӀони, ва (чӀванкъотӀун) кӀвезе гьечӀони, нуж хӀинкъа жужахӀалъул цӀаялдаса, жиндир цӀатари гӀадамалги ганчӀалги ругеб, капурзабазе хӀадур гьабураб.

وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗ كُلَّمَا رُزِقُوْا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوْا هٰذَا الَّذِيْ رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَاُتُوْا بِهٖ مُتَشَابِهًا ۗوَلَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّهُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wa basysyiril-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti anna lahum jannātin tajrī min taḥtihal- anhār(u), kullamā ruziqū minhā min ṡamaratir rizqā(n), qālū hāżal-lażī ruziqnā min qablu wa utū bihī mutasyābihā(n), wa lahum fīhā azwājum muṭahharatuw wa hum fīhā khālidūn(a).

Иман лъурал ва лъикӀал гӀамалал гьарурал гӀадамазде хабарги лъазабе, гьезие гъоркьан гӀорал чвахулел алжанал рукӀин. Кидаго жидее ризкъилъун Зобалаздасан пихъ щвараб мехалъ, гьез абула: «Гьеб нижее цебе ризкъи кьун букӀана», - ян. Гьезие кьун руго гьелда релъарал (пихъал). Ва гьенир гьезие (щола) бацӀцӀадал лъади-вацал. Гьел гьелда жанир хутӀула.

۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ

innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).

ХӀакълъунго, Аллагь нахъе къаларо хӀанчӀил яги гьелдаса гьитӀинаб жоялъул мисал гьабизе. Иман лъураздайин абуни, гьезда лъала Аллагьасдасан бачӀараб хӀакъикъат гьеб букӀин. Амма капурзабаз абула: «ТӀадегӀанав Аллагьас гьеб мисалалдалъун щиб бокьун букӀараб?» Гьеб (мисалалдалъун) гьес гӀемерал гӀадамал къосинаризе риччана, гьеб (гьединго) гӀемерал гӀадамал нухда рачунел рукӀана. Амма гьес лъиданиги къосинаруларо, квешал гӀадамал гурони.

الَّذِيْنَ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مِيْثَاقِهٖۖ وَيَقْطَعُوْنَ مَآ اَمَرَ اللّٰهُ بِهٖٓ اَنْ يُّوْصَلَ وَيُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

allażīna yanquḍūna ‘ahdallāhi mim ba‘di mīṡāqih(ī), wa yaqṭa‘ūna mā amarallāhu bihī ay yūṣala wa yufsidūna fil-arḍ(i), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(ай) (къотӀи-къай) тасдикъ гьабун хадуб Аллагьасул къотӀи-къай хвезабулел, Аллагьас бухьинабизе амру гьабураб жо хвезабулел ва ракьалда питна гьабулел чагӀи. Гьел руго къезарурал чагӀи.

كَيْفَ تَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا فَاَحْيَاكُمْۚ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

kaifa takfurūna billāhi wa kuntum amwātan fa'aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).

Кин дуца Аллагьасда капурлъи гьабулеб, мун хвараб мехалъ, цинги гьес мун чӀаго гьавуна, цинги гьес мун чӀвана, цинги гьес мун чӀаго гьавуна. Цинги нуж гьесде руссине руго.

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَاۤءِ فَسَوّٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوٰتٍ ۗ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

huwal-lażī khalaqa lakum mā fil-arḍi jamī‘ā(n), ṡummastawā ilas-samā'i fasawwāhunna sab‘a samāwāt(in), wa huwa bikulli syai'in ‘alīm(un).

Гьев (Аллагь) вуго нужее гӀоло ракьалда бугебщинаб жо бижарав, цинги зобалазде вахарав, цинги гьел анкьго зодибе камил гьарурал. Ва гьев вуго кинабго лъалев.

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ جَاعِلٌ فِى الْاَرْضِ خَلِيْفَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَجْعَلُ فِيْهَا مَنْ يُّفْسِدُ فِيْهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاۤءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۗ قَالَ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī jā‘ilun fil-arḍi khalīfah(tan), qālū ataj‘alu fīhā may yufsidu fīhā wa yasfikud-dimā'(a), wa naḥnu nusabbiḥu biḥamdika wa nuqaddisu lak(a), qāla innī a‘lamu mā lā ta‘lamūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) дур БетӀергьанас малаикзабазда абураб мех: «Дица ракьалда халиф гьавила», - ян. Гьез абуна: «Нижеца Дуе рецц гьабулеб мехалъ, Дур цӀар хиралъизабулеб мехалъ, ришватчилъи гьабулев, би тӀолев чи гьенив лъезехъин вугищ Дуца?» Гьес абуна: «ХӀакълъунго, дида лъала нужеда лъалареб жо».

وَعَلَّمَ اٰدَمَ الْاَسْمَاۤءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ فَقَالَ اَنْۢبِـُٔوْنِيْ بِاَسْمَاۤءِ هٰٓؤُلَاۤءِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa ‘allama ādamal-asmā'a kullahā ṡumma ‘araḍahum ‘alal-malā'ikati faqāla ambi'ūnī bi'asmā'i hā'ulā'i in kuntum ṣādiqīn(a).

Ва гьес Адамида малъана гьел киназулго цӀарал, цинги гьел малаикзабазда рихьизаруна: «Дида бице гьел киназулго цӀарал, нуж ритӀухъал ругони!»

قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Гьез жаваб кьуна: «Дуе рецц буго, Дуца нижеда малъараб гурони, нижеда щибго лъаларо, хӀакълъунго Мун вуго кинабго лъалев, гӀакъилав», - ян.

قَالَ يٰٓاٰدَمُ اَنْۢبِئْهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْ ۚ فَلَمَّآ اَنْۢبَاَهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْۙ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۙ وَاَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ

qāla yā ādamu ambi'hum bi'asmā'ihim, falammā amba'ahum bi'asmā'ihim, qāla alam aqul lakum innī a‘lamu gaibas-samāwāti wal-arḍ(i), wa a‘lamu mā tubdūna wa mā kuntum taktumūn(a).

Гьес (Аллагьас) абуна: «Я Адам, гьезда цӀарал рице!» Гьес (Адамица) жиндирго цӀар абун хадуб, гьес абуна: «Дица дуда абичӀищ, дида лъалин зобалазулги ракьалъулги балъголъаби, дида лъалин дуца загьир гьабулебги бахчулебги?»

وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَۖ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ

wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li ādama fasajadū illā iblīs(a), abā wastakbara wa kāna minal-kāfirīn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца малаикзабазда абураб мех: «Адамие сужда гьабе!» Гьедин сужда гьабуна шайтӀан гурони. Гьес инкар гьабула ва чӀухӀула, гьев ккола капурзабазул къокъаялде гъорлъе.

وَقُلْنَا يٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَاۖ وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa qulnā yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata wa kulā minhā ragadan ḥaiṡu syi'tumā, wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

Нижеца абуна: «Я, Адам, мунги дур чӀужуги алжаналда чӀа, дуе бокьараб къагӀидаялъ гьенир ругел тӀагӀамал (батӀи-батӀиял кванил нигӀматал) кванай.

فَاَزَلَّهُمَا الشَّيْطٰنُ عَنْهَا فَاَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيْهِ ۖ وَقُلْنَا اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚ وَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

fa'azallahumasy-syaiṭānu ‘anhā fa akhrajahumā mimmā kānā fīh(i), wa qulnahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

Цинги шайтӀаналъ зобалаздасан махсароде ккана гьел кӀиялго, гьенир (зобалазда) рукӀаго, кӀиялго (киналго лазатаздаса) рикӀкӀад гьаризе. Нижеца абуна: "Нужер цоял цогидазул тушбаби руго, нужее ракьалда гӀумру гьабизе бакӀги лазатги бугин, цо заман щвезегӀан".

فَتَلَقّٰٓى اٰدَمُ مِنْ رَّبِّهٖ كَلِمٰتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

fatalaqqā ādamu mir rabbihī kalimātin fatāba ‘alaih(i), innahū huwat-tawwābur- raḥīm(u).

Цинги Адамие жиндирго БетӀергьанасдасан чанго хӀукму щвана, цинги гьесул тавбу къабул гьабуна. ХӀакълъунго Аллагь вуго тавбу къабул гьабулев, гурхӀулев.

قُلْنَا اهْبِطُوْا مِنْهَا جَمِيْعًا ۚ فَاِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِّنِّيْ هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

qulnahbiṭū minhā jamī‘ā(n), fa'immā ya'tiyannakum minnī hudan faman tabi‘a hudāya falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Нижеца абуна: "Нуж киналго зобалаздаса рещтӀа, цинги Дир нухда нужехъе унго-унголъунги бачӀани, Дир нухдасан унев чиясе гьезие хӀинкъи букӀине гьечӀо, гьезул пашманлъи букӀине гьечӀо".

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Капурлъарал ва Нижер аятал инкар гьабурал чагӀийин абуни, гьел жужахӀалъул агьлукал руго. Гьел гьелда жанир хутӀула.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَوْفُوْا بِعَهْدِيْٓ اُوْفِ بِعَهْدِكُمْۚ وَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa aufū bi‘ahdī ūfi bi‘ahdikum, wa iyyāya farhabūn(i).

Я, Исраилил лъимал! Дица дуе кьурал Дир нигӀматал ракӀалде щвезаре. Ва Дуца Дие кьураб рагӀи тӀубазабе, Дица дуе кьураб рагӀи тӀубазабила, цохӀо Дидаса хӀинкъа.

وَاٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُوْنُوْٓا اَوَّلَ كَافِرٍۢ بِهٖ ۖ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۖوَّاِيَّايَ فَاتَّقُوْنِ

wa āminū bimā anzaltu muṣaddiqal limā ma‘akum wa lā takūnū awwala kāfirim bih(ī), wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa iyyāya fattaqūn(i).

Нужеда цадахъ бугеб жо тасдикъ гьабулеб дица рещтӀараб Къуръаналдаги божа, гьелда тӀоцебе инкар гьабуге. Дир аятал учузго ричуге, цохӀо Дидаса хӀинкъуге.

وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā talbisul-ḥaqqa bil-bāṭili wa taktumul-ḥaqqa wa antum ta‘lamūn(a).

ХӀакъикъат гьересигун жубаге ва хӀакъикъат лъалеб мехалъ бахчуге.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَارْكَعُوْا مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta warka‘ū ma‘ar-rāki‘īn(a).

Ва какги базе, закагӀатги кье, рукуралгун цадахъ рукуги гьабе.

۞ اَتَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَاَنْتُمْ تَتْلُوْنَ الْكِتٰبَ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

ata'murūnan-nāsa bil-birri wa tansauna anfusakum wa antum tatlūnal-kitāb(a), afalā ta‘qilūn(a).

Щай дуца цогидазе лъикӀлъи (гьабизе) амру гьабулеб, мунго кӀочон тун, ТӀехь (Таврат) цӀалулеб букӀаниги? БичӀчӀуларищ дуда?

وَاسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ وَاِنَّهَا لَكَبِيْرَةٌ اِلَّا عَلَى الْخٰشِعِيْنَۙ

wasta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), wa innahā lakabīratun illā ‘alal-khāsyi‘īn(a).

Ва кумек (Аллагьасдаса) гьаре сабруялдалъун ва дугӀаялдалъун. Ва (как) хӀакълъунго захӀматаб буго, Аллагьасе диналда ругезе гурони

الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوْا رَبِّهِمْ وَاَنَّهُمْ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَ ࣖ

allażīna yaẓunnūna annahum mulāqū rabbihim wa annahum ilaihi rāji‘ūn(a).

(ай) жидерго БетӀергьанасда дандчӀвазе рукӀиналда ва жал гьесде тӀадруссине рукӀиналда божарал чагӀи.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal- ‘ālamīn(a).

Я, Исраилил лъимал! РакӀалде щвезабе Дица дуе кьурал Дир баракатал, дица мун гьаб дунялалда (доб заманалда) киналго гӀадамаздаса лъикӀлъи гьавурав.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā syafā‘atuw wa lā yu'khażu minhā ‘adluw wa lā hum yunṣarūn(a).

Ва хӀинкъа къоялдаса, (гьеб мехалъ) лъиданиги кӀоларо цогидав цӀунизе дагьабниги. Гьеб заманалда жаниб гьезул рахъалдасан кинаб букӀаниги шафагӀатги мискинлъиги къабуллъизе гьечӀо ва гьезие кумекги гьабизе гьечӀо.

وَاِذْ نَجَّيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْ ۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ

wa iż najjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażābi yużabbiḥūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum, wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца мун (ФиргӀавнасдаса ва) ФиргӀавнасул муридаздаса хвасар гьавураб мехалъ. Гьез дуе кутакаб гӀазаб кьуна. Гьез дур васал хъола, дур ясал гӀумруялдаса цӀунула. Ва гьеб хӀалалда гьеб ккола дур БетӀергьанасул рахъалдасан кӀудияб хӀалбихи.

وَاِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَاَنْجَيْنٰكُمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż faraqnā bikumul-baḥra fa'anjainākum wa agraqnā āla fir‘auna wa antum tanẓurūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца нужее ралъдал бутӀа бикьараб мехалъ, нуж хвасар гьаризелъун ва Нижеца (ФиргӀавнги) ФиргӀавнасул муридзабиги гъанкъизарурал мехалъ, нуж балагьун чӀун рукӀаго.

وَاِذْ وٰعَدْنَا مُوْسٰىٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa iż wā‘adnā mūsā arba‘īna lailatan ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца Мусае лъеберго сордо кьезе рагӀи кьураб мехалъ. Цинги нужеца (Исраилил лъималаз) гьвеялъул (къурбанлъун) гьабуна гьев (ун хадуб), нуж (лъугьана) зулмучагӀилъун.

ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ‘afaunā ‘ankum mim ba‘di żālika la‘allakum tasykurūn(a).

Цинги Нижеца нужеда тӀаса лъугьана гьелдаса хадуб, нужеца щукру гьабизелъун.

وَاِذْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

wa iż ātainā mūsal-kitāba wal-furqāna la‘allakum tahtadūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе), Нижеца Мусае ТӀехьги Фуркъанги кьураб мехалъ, нуж нухда рачӀинелъун.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوْبُوْٓا اِلٰى بَارِىِٕكُمْ فَاقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِنْدَ بَارِىِٕكُمْۗ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumi innakum ẓalamtum anfusakum bittikhāżikumul- ‘ijla fatūbū ilā bāri'ikum faqtulū anfusakum, żālikum khairul lakum ‘inda bāri'ikum, fatāba ‘alaikum, innahū huwat-tawwābur-raḥīm(u).

Ва (ракӀалде щвезабе) Мусаца жиндирго халкъалда абураб мехалъ: «Я дир халкъ! ХӀакъикъаталдаги нужеца нужеего зулму гьабуна, гьвеялъул сурат (къурбанлъун) гьабун», гьединлъидал нужго Бижарав Аллагьасда тавбу гьабе ва нужго чӀвай.

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْكُمُ الصّٰعِقَةُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ

wa iż qultum yā mūsā lan nu'mina laka ḥattā narallāha jahratan fa'akhażatkumuṣ-ṣā‘iqatu wa antum tanẓurūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) дуца абураб мехалъ: «Я Муса!

ثُمَّ بَعَثْنٰكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

Ṡumma ba‘aṡnākum mim ba‘di mautikum la‘allakum tasykurūn(a).

Цинги, Нижеца мун хвараб мехалъ хваралъуса вахъинавуна, нужеца щукру гьабизелъун.

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰى ۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ ۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ẓallalnā ‘alaikumul-gamāma wa anzalnā ‘alaikumul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Нижеца нужее накӀкӀазул сипат гьабуна, Нижеца нужехъе рещтӀана маннаги салваги. Нижеца нужее кьураб ризкъиялдаса лъикӀаб (квен) кванай. Гьез нилъее зулму гьабичӀо, гьез жидеего зулму гьабуна.

وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُوْلُوْا حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطٰيٰكُمْ ۗ وَسَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iż qulnadkhulū hāżihil-qaryata fakulū minhā ḥaiṡu syi'tum ragadaw wadkhulul- bāba sujjadaw wa qūlū ḥiṭṭatun nagfir lakum khaṭāyākum, wa sanazīdul-muḥsinīn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца абураб мехалъ: «Гьаб ракьалде лъугьа, цинги нужее бокьараб къагӀидаялъ гьенир ругел тӀагӀамаб (батӀи-батӀиял кванил нигӀматал) кванай, гьелъул кавудахъе лъугьа, накабиги къан, ва абе: «Ниж хвасар гьаре», - ян, хӀакъикъаталдаги Ниж нужер гъалатӀаздаса тӀаса лъугьина, нижеца лъикӀлъи гьабурал гӀадамал цӀикӀкӀинарила.

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ ࣖ

fabaddalal-lażīna ẓalamū qaulan gairal-lażī qīla lahum fa anzalnā ‘alal-lażīna ẓalamū rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).

Цинги зулмучагӀаз гьеб амру хисана жидеде амру гьабичӀеб (цоги амруялдалъун). Гьединлъидал Нижеца зобалаздаса балагь рещтӀана зулмучагӀазде, гьез (кидаго) квешал ишал гьарулел рукӀиналъ.

۞ وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۗ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۗ كُلُوْا وَاشْرَبُوْا مِنْ رِّزْقِ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

wa iżistasqā mūsā liqaumihī faqulnaḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fanfajarat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, kulū wasyrabū mir rizqillāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Мусаца жиндирго къавмалъе лъим гьарараб мехалъ, Нижеца абуна: «Дурго хъатикь хъарщи кьабе!» Гьедин гьениса анцӀила кӀиго ицц чвахун бачӀана. Щибаб къавмалда лъала жиндирго (гьединаб) гьекъолеб бакӀ. Аллагьасул (кьураб) ризкъиялдаса кванай, гьекъе, зарал гьабун ракьалда квешлъи гьабуге.

وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نَّصْبِرَ عَلٰى طَعَامٍ وَّاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْۢبِتُ الْاَرْضُ مِنْۢ بَقْلِهَا وَقِثَّاۤىِٕهَا وَفُوْمِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۗ قَالَ اَتَسْتَبْدِلُوْنَ الَّذِيْ هُوَ اَدْنٰى بِالَّذِيْ هُوَ خَيْرٌ ۗ اِهْبِطُوْا مِصْرًا فَاِنَّ لَكُمْ مَّا سَاَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ ࣖ

wa iż qultum yā mūsā lan naṣbira ‘alā ṭa‘āmiw wāḥidin fad‘u lanā rabbaka yukhrij lanā mimmā tumbitul-arḍu mim baqlihā wa qiṡṡā'ihā wa fūmihā wa ‘adasihā wa baṣalihā, qāla atastabdilūnal-lażī huwa adnā bil-lażī huwa khair(un), ihbiṭū miṣran fa inna lakum mā sa'altum, wa ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu wal-maskanatu wa bā'ū bigaḍabim minallāh(i), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan- nabiyyīna bi gairil-ḥaqq(i), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) дуца абураб мехалъ: «Я Муса, нижеда кӀоларо цо тайпаялъул квен гурони хӀехьезе, гьединлъидал дур БетӀергьанасда гьаре нижее гӀоло, ракьалда бижулеб жоялдаса нижее кьейилан: хералъул, хӀанчӀил, чеснокалъул, гьоцӀол гьоцӀол ва пихъалъул». Гьес (Мусаца) абуна: «ЛъикӀаб жоялъул бакӀалда квешаб жо гьарулебищ дуца? Цо шагьаралде ун, дуца гьарулеб жо щвела». Цинги гьезда инжитлъиги мискинлъиги кьабун, гьезие (нахъеги) Аллагьасул ццин бахъана. Гьеб (ккана) гьез Аллагьасул аятал инкар гьарун, ихтияр гьечӀого (ритӀухъаб гӀилла) аварагзаби чӀваялъ. Гьеб букӀана гьел мутӀигӀлъи гьечӀел ва тӀаса лъугьарал рукӀиналъ. ХӀакълъунго, иман лъурал жугьутӀал, христианал ва сабаял, щивниги (гьезда гьоркьоса) Аллагьасдаги къиямасеб къоялдаги иман лъурав, лъикӀаб гӀамал гьабурав чи, гьезие жидерго БетӀергьанас кири щвела, гьездаса хӀинкъи букӀунаро, гьел пашманлъуларо.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالنَّصٰرٰى وَالصَّابِــِٕيْنَ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hādū wan-naṣārā waṣ-ṣābi'īna man āmana billāhi wal- yaumil-ākhiri wa ‘amila ṣāliḥan fa lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца дур рагӀи босараб мехалъ ва Нижеца дуда тӀад мегӀер (Синай) борхизабураб мехалъ (гьебги абун): «Нижеца дуе кьураб жоялда жаниб ккве ва гьелда жаниб бугеб жо ракӀалде щвезабе, мун такъваялде щвезелъун», - ян.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

Цинги гьелдаса хадуб нуж нахъе руссана. Гьединлъидал Аллагьасул рахӀматги дудехун гьесул рахӀматги букӀинчӀебани, мун хӀакълъунго камуразул цоявлъун вукӀинаан.

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَكُنْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

Ṡumma tawallaitum mim ba‘di żālika falau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lakuntum minal-khāsirīn(a).

ХӀакълъунго, нужеда лъалаан шамат къоялъ нужеда гьоркьор такъсирал гьарурал чагӀи, гьединлъидал Нижеца гьезда абуна: «Нуж хӀакъирал маймуллъун рукӀа!»

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

Гьединлъидал Нижеца доб заманалъул гӀадамазе ва хадур рачӀарал гӀадамазе цебеккунго лъазаби гьабуна, диниял гӀадамазе дарс гьабуна.

فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Мусаца жиндирго къавмалда абураб мех: «Аллагьас нужеда амру гьабулеб буго гьве хъвеян», - ян. Гьез гьикъана: «Нижеда тӀад хӀелхӀел гьабизехъин бугищ дуца?» Гьес (Мусаца) жаваб кьуна: «Дун Аллагьасда жанив лъугьуна, дун жагьилазда гьоркьов вукӀинчӀого вукӀине», - ян.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).

Гьез абуна: «Дурго БетӀергьанасда гьаре нижее доб (чӀужугӀаданалъул гӀакаялъул) хӀакъалъулъ баян гьабеян», - ян. Гьес (Мусаца) жаваб кьуна: «Гьес (Аллагьас) абуна, гьве я хераб, я гьитӀинаб гьечӀин, гьоркьоб бугин.

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).

Гьез абуна: «Дурго БетӀергьанасда гьаре нижеда бичӀчӀизабе гьелъул кьер щиб кколебали», - ян. Гьес (Мусаца) жаваб кьуна: «Гьес (Аллагьас) абуна, (гӀака) чӀужугӀадан йигин, жиндир кьер бецӀ-хъахӀаб букӀунеб, гьелъухъ балагьарал рази гьарулел».

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).

Гьез абуна: «Дур БетӀергьанасда гьаре нижее доб (чӀужугӀаданалъул гӀакаялъул) хӀакъалъулъ баян гьабеян.

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَۙ اِنَّ الْبَقَرَ تَشٰبَهَ عَلَيْنَاۗ وَاِنَّآ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَمُهْتَدُوْنَ

qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), innal-baqara tasyābaha ‘alainā, wa innā in syā'allāhu lamuhtadūn(a).

Гьес (Мусаца) жаваб кьуна: «Гьес (Аллагьас) абуна, (гӀака) ккола киданиги ракь бекьизе хӀалтӀизабичӀеб ва (гьединго) хурзал лъалъазе хӀалтӀизабичӀеб, сах-саламатаб ва тӀанкӀал гьечӀеб чӀужугӀаданалъул гӀака». Гьез абуна: «Гьанже нужеца хӀакъикъат баян гьабе», - ян. Цинги гьез гьев хъвана, гьез къанагӀат гурони тӀубазабичӀо (буюрухъ).

قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ

qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).

Ва (ракӀалда чӀезабе) дуца чи чӀвараб мехалъ, цинги дуца гьелда хурхун гӀайибал гӀунтӀизарула. Амма Аллагьас загьир гьабула нужеца бахчулеб жо.

وَاِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادّٰرَءْتُمْ فِيْهَا ۗ وَاللّٰهُ مُخْرِجٌ مَّا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ ۚ

wa iż qultum nafsan faddāra'tum fīhā, wallāhu mukhrijum mā kuntum taktumūn(a).

Цинги Нижеца абуна: «Дуца (жаназаялда) цо бутӀаялдалъун кьабе!» Гьедин Аллагьас чӀаго гьарула хварал рукӀарал (гӀадамал), гьес нужеда рихьизарула (жиндирго къуваталъул) гӀаламатал, нужеда бичӀчӀизе.

فَقُلْنَا اضْرِبُوْهُ بِبَعْضِهَاۗ كَذٰلِكَ يُحْيِ اللّٰهُ الْمَوْتٰى وَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

faqulnaḍribūhu biba‘ḍihā, każālika yuḥyillāhul-mautā wa yurīkum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

Цинги гьелдаса хадуб дур ракӀ кьварана, гьединлъидал (дур ракӀ) гамачӀ гӀадин, дагьабги кьварана. ХӀакъикъаталдаги гьел ганчӀаздасан гьездасан чвахулел гӀорал (лъим) рукӀине ккола. Гьединго руго рикь-рикьун, гьезда жанир иццал къватӀире рачӀунелги. Ва руго Аллагьасдаса хӀинкъун гӀодоре лъугьунелги. Нужеца гьабулеб жоялдаса Аллагь лъаларевги гьечӀо.

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوْبُكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ اَوْ اَشَدُّ قَسْوَةً ۗ وَاِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْاَنْهٰرُ ۗ وَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاۤءُ ۗوَاِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma qasat qulūbukum mim ba‘di żālika fahiya kal-ḥijārati au asyaddu qaswah(tan), wa inna minal-ḥijārati lamā yatafajjaru minhul-anhār(u), wa inna minhā lamā yasysyaqqaqu fayakhruju minhul-mā'(u), wa inna minhā lamā yahbiṭu min khasy-yatillāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Гьединлъидал нужер (бусурбабазул) унго-унгояб хьул бугищ гьел нужеда божилин абураб жоялда, гьезул цо къокъаялда Аллагьасул калам рагӀулаго, хадуб бичӀчӀун хадуб, жидеда гьеб лъалеб букӀаниги, гьеб хисизабулаго?

۞ اَفَتَطْمَعُوْنَ اَنْ يُّؤْمِنُوْا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَسْمَعُوْنَ كَلَامَ اللّٰهِ ثُمَّ يُحَرِّفُوْنَهٗ مِنْۢ بَعْدِ مَا عَقَلُوْهُ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

afa taṭma‘ūna ay yu'minū lakum wa qad kāna farīqum minhum yasma‘ūna kalāmallāhi ṡumma yuḥarrifūnahū mim ba‘di mā ‘aqalūhu wa hum ya‘lamūn(a).

Ва иман лъуразда дандчӀвараб мехалъ, гьез абула: «Ниж иман лъуна», - ян. Амма гьел цоцазухъе тӀадруссун рачӀиндал, гьез гьикъана: «Дуца гьезда бицинейищ Аллагьас дуе баян гьабураб жо, гьез мун дурго БетӀергьанасда цеве нахъчӀвазелъун, дуда бичӀчӀуларищ?»

وَاِذَا لَقُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَالُوْٓا اٰمَنَّاۚ وَاِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ قَالُوْٓا اَتُحَدِّثُوْنَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاۤجُّوْكُمْ بِهٖ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa iżā laqul-lażīna āmanū qālū āmannā, wa iżā khalā ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin qālū atuḥaddiṡūnahum bimā fataḥallāhu ‘alaikum liyuḥājjūkum bihī ‘inda rabbikum, afalā ta‘qilūn(a).

Гьезда лъаларищ Аллагьасда жидеца балъго гьабулебги загьир гьабулебги лъалеблъи?

اَوَلَا يَعْلَمُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

awalā ya‘lamūna annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a).

Ва гьезда гьоркьор руго хъвазе-цӀализе лъаларел, ТӀехь (Таврат) бичӀчӀуларел, гӀицӀго цебе чӀезарун гурони ва гьез гӀицӀго хӀисаб гьабулел чагӀи.

وَمِنْهُمْ اُمِّيُّوْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ الْكِتٰبَ اِلَّآ اَمَانِيَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَظُنُّوْنَ

wa minhum umiyyūna lā ya‘lamūnal-kitāba illā amāniyya wa in hum illā yaẓunnūn(a).

Гьединлъидал балагь буго жидерго (жиндирго) квераздалъун тӀахьал хъварал, цинги «гьаб Аллагьасдасан бугин» абурал (нияталда) гьел учузго ричулел чагӀазе. Гьединлъидал балагь гьезие, гьезул квералъ хъвараб жоялъухъ, балагь гьезие гьез гьабулеб жоялъухъ.

فَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ يَكْتُبُوْنَ الْكِتٰبَ بِاَيْدِيْهِمْ ثُمَّ يَقُوْلُوْنَ هٰذَا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ لِيَشْتَرُوْا بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗفَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا كَتَبَتْ اَيْدِيْهِمْ وَوَيْلٌ لَّهُمْ مِّمَّا يَكْسِبُوْنَ

fawailul lil-lażīna yaktubūnal-kitāba bi'aidīhim ṡumma yaqūlūna hāżā min ‘indillāhi liyasytarū bihī ṡamanan qalīlā(n), fawailul lahum mimmā katabat aidīhim wa wailul lahum mimmā yaksibūn(a).

Ва гьез абуна: «Нилъеда жужахӀалъ квер хъваларо, цо-кӀиго къоялъ гурони», - ян. Ка

وَقَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّآ اَيَّامًا مَّعْدُوْدَةً ۗ قُلْ اَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللّٰهِ عَهْدًا فَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ عَهْدَهٗٓ اَمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa qālū lan tamassanan-nāru illā ayyāmam ma‘dūdah (tan), qul attakhażtum ‘indallāhi ‘ahdan falay yukhlifallāhu ‘ahdahū am taqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ва гьез абуна: «Нилъеда жужахӀалъ квер хъваларо, цо-кӀиго къоялъ гурони», - ян. Абе: «Дуе Аллагьасдасан рагӀи щванищ, Аллагьас кьураб рагӀи хвезабичӀого букӀине, яги дуца Аллагьасул хӀакъалъулъ дуда лъалареб жойищ бицунеб бугеб?»

بَلٰى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَّاَحَاطَتْ بِهٖ خَطِيْۤـَٔتُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

balā man kasaba sayyi'ataw wa aḥāṭat bihī khaṭī'atuhū fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Гьедин гуро! Квешал ишал гьарун, гьесул мунагьаз гьев гъанкъарав чи, гьеб мехалъ гьел жужахӀалъул агьлукал ккола. Гьел гьелда жанир хутӀула.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

Иман лъурал ва лъикӀал гӀамалал гьарурал, гьел руго алжаназул агьлукал. Гьел гьелда жанир хутӀула.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ لَا تَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَقُوْلُوْا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۗ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla lā ta‘budūna illallāha wa bil-wālidaini iḥsānaw wa żil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wa qūlū lin-nāsi ḥusnaw wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), ṡumma tawallaitum illā qalīlam minkum wa antum mu‘riḍūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца Исраилил лъималаздаса рагӀи босараб мехалъ: "Аллагь гурев цогидасе гӀибадат гьабуге, эбел-инсуе, гӀагарлъиялъе, бесдалазе ва мискинзабазе лъикӀал рукӀа. ГӀадамазда лъикӀаб рагӀиги бице, какал рахъе, закагӀат кье", - ян. Амма хадуб нуж нахъе руссана (инкар гьабуна), нужерго гьитӀинабго бутӀа гурони, нуж рукӀана (жеги) диссиденталлъун.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُوْنَ دِمَاۤءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُوْنَ اَنْفُسَكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ ۖ ثُمَّ اَقْرَرْتُمْ وَاَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum lā tasfikūna dimā'akum wa lā tukhrijūna anfusakum min diyārikum ṡumma aqrartum wa antum tasyhadūn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца нужер къотӀи-къай гьабураб мехалъ: «Нужеца нужерго би тӀоге (лъиданиги чӀваге), нужго (нужерго ракьцоял) нужерго рукъзабахъа нахъе рахъуге», - ян. Гьебмехалъ мун гьедана ва нугӀлъи гьабуна.

ثُمَّ اَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ تَقْتُلُوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُوْنَ فَرِيْقًا مِّنْكُمْ مِّنْ دِيَارِهِمْۖ تَظٰهَرُوْنَ عَلَيْهِمْ بِالْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِۗ وَاِنْ يَّأْتُوْكُمْ اُسٰرٰى تُفٰدُوْهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ اِخْرَاجُهُمْ ۗ اَفَتُؤْمِنُوْنَ بِبَعْضِ الْكِتٰبِ وَتَكْفُرُوْنَ بِبَعْضٍۚ فَمَا جَزَاۤءُ مَنْ يَّفْعَلُ ذٰلِكَ مِنْكُمْ اِلَّا خِزْيٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُرَدُّوْنَ اِلٰٓى اَشَدِّ الْعَذَابِۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma antum hā'ulā'i taqtulūna anfusakum wa tukhrijūna farīqam minkum min diyārihim taẓāharūna ‘alaihim bil-iṡmi wal-‘udwān(i), wa iy ya'tūkum usārā tufādūhum wa huwa muḥarramun ‘alaikum ikhrājuhum, afa tu'minūna biba‘ḍil-kitābi wa takfurūna bi ba‘ḍ(in), famā jazā'u may yaf‘alu żālika minkum illā khizyun fil-ḥayātid-dun-yā, wa yaumal-qiyāmati yuraddūna ilā asyaddil-‘ażāb(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Цинги нужеца (Исраилил лъималаз) нужго (цоцаца) чӀвана, нужер цо къокъа рокъоса нахъе рехана. Нужеца цоцазе кумек гьабуна (гьезда данде) квешлъиялъулъги тушманлъиялъулъги. Ва нагагьлъун гьел нужехъе асираллъун рачӀани, нужеца гьел ричун росулаан, нужее гьел нахъе гъезе гьукъун букӀаниги. ТӀехьалъул (Тавраталъул) цо бутӀаялда божулищ мун, цо бутӀаялда капурлъулищ? Гьеб мехалъ нужеда гьоркьоса гьедин гьабуразе дунялалъул гӀумруялда жаниб инжитлъи гурони, кири (мустахӀикъаб) букӀунаро, къиямасеб къоялъ гьел тӀадруссинарула бищунго кьварараб тамихӀалде. Нужеца гьабулеб жоялдаса Аллагь лъаларевги гьечӀо.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۖ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīnasytarawul-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), falā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunṣarūn(a).

Гьел руго дунялалъул гӀумру ахираталъул (гӀумруялдалъун) босарал гӀадамал. Гьеб мехалъ гьезие тамихӀги бигьалъиларо ва гьезие кумекги гьабиларо.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ بِالرُّسُلِ ۖ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ اَفَكُلَّمَا جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰىٓ اَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ۚ فَفَرِيْقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba wa qaffainā mim ba‘dihī bir-rusul(i), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), afakullamā jā'akum rasūlum bimā lā tahwā anfusukumustakbartum, fafarīqan każżabtum wa farīqan taqtulūn(a).

ХӀакълъунго, Нижеца Мусае кьуна ТӀехь (Таврат), чапарзабигун цадахъ гьесда хадур лъугьана, Марямил вас ГӀисае кьуна хӀакъаб жоялъул хӀужаби ва Нижеца гьев щула гьавуна Илагьияб РухӀалдалъун (Жибрил). Щайха щибаб нухалъ духъе чапар вачӀун (бачӀун) дуе бокьичӀеб жо (дарс) дуца гьелдаса чӀухӀи гьабулеб, цинги гьелъул цо бутӀа гьереси бицун, цо бутӀа чӀвалеб?

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيْلًا مَّا يُؤْمِنُوْنَ

wa qālū qulūbunā gulf(un), bal la‘anahumullāhu bikufrihim faqalīlam mā yu'minūn(a).

Гьез абуна: «Нилъер ракӀал къан руго», - ян. Ууна! ТӀадегӀанав Аллагьас гьезие нагӀана кьуна, гьезул мутӀигӀлъи сабаблъун, амма гьезул цӀакъ дагьал руго иман лъурал.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ كِتٰبٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْۙ وَكَانُوْا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُوْنَ عَلَى الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۚ فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مَّا عَرَفُوْا كَفَرُوْا بِهٖ ۖ فَلَعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الْكٰفِرِيْنَ

wa lammā jā'akum kitābum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum, wa kānū min qablu yastaftiḥūna ‘alal-lażīna kafarū, falammā jā'ahum mā ‘arafū kafarū bih(ī), fala‘natullāhi ‘alal-kāfirīn(a).

Ва Аллагьасул рахъалдасан жидехъ букӀараб жо тасдикъ гьабулеб ТӀехь (Къуръан) гьезухъе бачӀун хадуб, цебе гьез капурзабазда тӀад бергьенлъи гьарулеб букӀараб мехалъ, лъугьана жидеда лъалеб букӀараб жо жидехъе бачӀараб мехалъ, гьез гьелдаса инкар гьабулеб букӀин. Гьединлъидал Аллагьасул нагӀана буго капурзабазда.

بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ اَنْ يَّكْفُرُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بَغْيًا اَنْ يُّنَزِّلَ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۚ فَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ عَلٰى غَضَبٍۗ وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

bi'samasytarau bihī anfusahum ay yakfurū bimā anzalallāhu bagyan ay yunazzilallāhu min faḍlihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), fabā'ū bigaḍabin ‘alā gaḍab(in), wa lil-kāfirīna ‘ażābum muhīn(un).

Гьезие цӀакъ квешаб жо ккола (гӀамал) жалго ричи, Аллагьас рещтӀараб жоялдаса инкарги гьабун, щай гурелъул гьезул жахӀда букӀуна Аллагьас жиндирго лагъзадерида гьоркьоса жиндие бокьарав чиясе жиндирго рахӀмат рещтӀунеб букӀиналда. Гьединлъидалин гьез цциналда хадуб ццин хӀехьараб. Капурзабаздаги (гьезе буго) инжит гьабулеб гӀазаб.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا نُؤْمِنُ بِمَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُوْنَ بِمَا وَرَاۤءَهٗ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ ۗ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُوْنَ اَنْۢبِيَاۤءَ اللّٰهِ مِنْ قَبْلُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iżā qīla lahum āminū bimā anzalallāhu qālū nu'minu bimā unzila ‘alainā wa yakfurūna bimā warā'ah(ū), wa huwal-ḥaqqu muṣaddiqal limā ma‘ahum, qul falima taqtulūna ambiyā'allāhi min qablu in kuntum mu'minīn(a).

«Аллагьас рещтӀараб жоялда (Къуръаналда) иман лъе», - ян абураб мехалъ, гьез жаваб кьола: «Ниж иман лъуна нижехъе рещтӀараб жоялда», - ян. Ва гьез инкар гьабула хадуб бачӀунеб жоялда, (Къуръан) жидедаго цадахъ бугеб ритӀухъ гьабулеб хӀакъикъат букӀаниги. Абе (МухӀамад): «Щай нужеца Аллагьасул аварагзаби чӀвалел рукӀарал, нуж муъминзаби рукӀаралани?»

۞ وَلَقَدْ جَاۤءَكُمْ مُّوْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'akum mūsā bil-bayyināti ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).

ХӀакълъунго Муса вачӀана нужехъе хӀакъаб жоялъул хӀужабигун, цинги нужеца гьев (ун хадуб) гьвеялъул сурат босана (къурбанлъун), нужги (лъугьана) зулмучагӀилъун.

وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّوْرَۗ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاسْمَعُوْا ۗ قَالُوْا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاُشْرِبُوْا فِيْ قُلُوْبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ ۗ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهٖٓ اِيْمَانُكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iż akhażnā mīṡāqakum wa rafa‘nā fauqakumuṭ-ṭūr(a), khużū mā ātainākum biquwwatiw wasma‘ū, qālū sami‘nā wa ‘aṣainā, wa usyribū fī qulūbihimul-‘ijla bikufrihim, qul bi'samā ya'murukum bihī īmānukum in kuntum mu'minīn(a).

Ва (ракӀалде щвезабе) Нижеца дур рагӀи босараб мехалъ ва Нижеца дуда тӀад мегӀер (Синай) борхизабураб мехалъ (абулеб мехалъ): «Нижеца дуе кьураб жо щулаго ккун чӀа, гӀенекке!» Гьез жаваб кьуна: «Ниж гӀенеккана, амма мутӀигӀлъичӀо». Ва гьве лъугьана гьезул ракӀазде (статуязе сужда гьабизе бугеб рокьи) гьезул куфруялъ. Абе: «Нужер иманалъ нужеда амру гьабулеб жо цӀакъ квешаб жо ккола, нуж муъминзаби ругони!»

قُلْ اِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ عِنْدَ اللّٰهِ خَالِصَةً مِّنْ دُوْنِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul in kānat lakumud-dārul-ākhiratu ‘indallāhi khāliṣatam min dūnin-nāsi fatamannawul-mauta in kuntum ṣādiqīn(a).

Абе (МухӀамад): «Ахираталъул ракь Аллагьасухъ батани, хас гьабун дуе, цогидазе гуреб, мун ритӀухъав чи вугони, хвел гьаре».

وَلَنْ يَّتَمَنَّوْهُ اَبَدًاۢ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lay yatamannauhu abadam bima qaddamat aidīhim, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Амма гьезие гьеб хвел кинабгӀаги бокьиларо, жидерго квераз гьарурал мунагьал сабаблъун. Аллагь вуго зулмучагӀи киназдаго лъалев.

وَلَتَجِدَنَّهُمْ اَحْرَصَ النَّاسِ عَلٰى حَيٰوةٍ ۛوَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا ۛيَوَدُّ اَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ اَلْفَ سَنَةٍۚ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهٖ مِنَ الْعَذَابِ اَنْ يُّعَمَّرَۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِمَا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa latajidannahum aḥraṣan-nāsi ‘alā ḥayāh(tin), wa minal-lażīna asyrakū, yawaddu aḥaduhum lau yu‘ammaru alfa sanah(tin), wa mā huwa bi muzaḥziḥihī minal-‘ażābi ay yu‘ammar(a), wallāhu baṣīrum bimā ya‘malūn(a).

Ва хӀакъикъаталдаги, дуда (МухӀамадида) ратила гьел (жугьутӀал), гӀумруялде (дунялалде) бищунго хъантӀарал, мушриказдасацин (цӀикӀкӀун хъантӀарал) гӀадамал. Гьезул щивасе бокьун буго азарго сонил гӀумру кьезе, гьеб халатаб гӀумруялъ къиямасеб къоялдаса цӀунизе гьечӀониги. Аллагь вуго гьез гьабулебщинаб бихьулев.

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيْلَ فَاِنَّهٗ نَزَّلَهٗ عَلٰى قَلْبِكَ بِاِذْنِ اللّٰهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

qul man kāna ‘aduwwal lijibrīla fa'innahū nazzalahū ‘alā qalbika bi iżnillāhi muṣaddiqal limā baina yadaihi wa hudaw wa busyrā lil-mu'minīn(a).

Абе (МухӀамад): «ЖабрагӀиласул тушманлъун лъугьарав чиясда лъазе ккола, Аллагьасул изнуялдалъун нужер ракӀазде (Къуръан) рещтӀарав, цебе букӀараб жо тасдикъ гьабулев, муъминзабазе нух бихьизабилъун ва рохалил хабарлъун вукӀин».

مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِّلّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَرُسُلِهٖ وَجِبْرِيْلَ وَمِيْكٰىلَ فَاِنَّ اللّٰهَ عَدُوٌّ لِّلْكٰفِرِيْنَ

man kāna ‘aduwwal lillāhi wa malā'ikatihī wa rusulihī wa jibrīla wa mīkāla fa innallāha ‘aduwwul lil-kāfirīn(a).

Аллагьасулги, гьесул малаикзабазулги, гьесул аварагзабазулги, ЖабрагӀилилги, МикагӀилилги тушманлъун вугев чи, хӀакълъунго Аллагь вуго капурзабазул тушман.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۚ وَمَا يَكْفُرُ بِهَآ اِلَّا الْفٰسِقُوْنَ

wa laqad anzalnā ilaika āyātim bayyināt(in), wa mā yakfuru bihā illal-fāsiqūn(a).

Ва хӀакълъунго, Нижеца духъе (МухӀаммадихъе) рацӀцӀадал аятал рещтӀана, гьездаса инкар гьабулев чиги гьечӀо, квешал чагӀаз гурони.

اَوَكُلَّمَا عٰهَدُوْا عَهْدًا نَّبَذَهٗ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ ۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

awa kullamā ‘āhadū ‘ahdan nabażahū farīqum minhum, bal akṡaruhum lā yu'minūn(a).

Ва щайха щибаб нухалда гьез рагӀи кьураб мехалда гьезул цо къокъаялъ гьеб хвезабулеб бугеб? Гьеб заманалда жаниб гьезул гӀемерисел божулел гьечӀо.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيْقٌ مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَۙ كِتٰبَ اللّٰهِ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِهِمْ كَاَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَۖ

wa lammā jā'ahum rasūlum min ‘indillāhi muṣaddiqul limā ma‘ahum nabaża farīqum minal-lażīna ūtul-kitāb(a), kitāballāhi warā'a ẓuhūrihim ka'annahum lā ya‘lamūn(a).

Ва гьезухъе Аллагьасул рахъалдасан жидедаго бугеб жо тасдикъ гьабулев Авараг (МухӀамад) вачӀун хадуб, жидее ТӀехь (Таврат) кьурал цо-цояз, лъалареб гӀадин, мугъзада нахъа рехана Аллагьасул ТӀехь.

وَاتَّبَعُوْا مَا تَتْلُوا الشَّيٰطِيْنُ عَلٰى مُلْكِ سُلَيْمٰنَ ۚ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمٰنُ وَلٰكِنَّ الشَّيٰطِيْنَ كَفَرُوْا يُعَلِّمُوْنَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَآ اُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوْتَ وَمَارُوْتَ ۗ وَمَا يُعَلِّمٰنِ مِنْ اَحَدٍ حَتّٰى يَقُوْلَآ اِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ ۗ فَيَتَعَلَّمُوْنَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُوْنَ بِهٖ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهٖ ۗ وَمَا هُمْ بِضَاۤرِّيْنَ بِهٖ مِنْ اَحَدٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَيَتَعَلَّمُوْنَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ ۗ وَلَقَدْ عَلِمُوْا لَمَنِ اشْتَرٰىهُ مَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ۗ وَلَبِئْسَ مَاشَرَوْا بِهٖٓ اَنْفُسَهُمْ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

wattaba‘ū mā tatlusy-syayāṭīnu ‘alā mulki sulaimān(a), wa mā kafara sulaimānu wa lākinnnasy-syayāṭīna kafarū yu‘allimūnan-nāsas siḥr(a), wa mā unzila ‘alal-malakaini bibābila hārūta wa mārūt(a), wa mā yu‘allimāni min aḥadin ḥattā yaqūlā innamā naḥnu fitnatun falā takfur, fayata‘allamūna minhumā mā yufarriqūna bihī bainal-mar'i wa zaujih(ī), wa mā hum biḍarrīna bihī min aḥadin illā bi'iżnillāh(i), wa yata‘allamūna mā yaḍurruhum wa lā yanfa‘uhum, wa laqad ‘alimū lamanisytarāhu mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in), wa labi'sa mā syarau bihī anfusahum, lau kānū ya‘lamūn(a).

Ва гьел Сулайманил заманалда жундуз цӀалараб жоялда хадур лъугьун рукӀана. Сулайман капур вукӀинчӀо амма капурлъун рукӀана жундул, гьез гӀадамазда малъана сихӀру ва Вавилоналъул ракьалда кӀиго малаикасда рещтӀараб жо, ай Харут ва Марут. ХӀатта гьезул кӀиязго лъиданиги щибниги малъичӀониги: «ХӀакълъунго ниж руго (нужее) хӀалбихьи гурони», - ян абизегӀан, нужеца кафурлъуге», - ян. Гьедин гьезда лъана кӀиявго (малаикзабаздасан) щиб (кӀолеб) росасда лъадудаса ватӀа гьавизе бегьулебали. Гьезул сихӀруялъ лъиениги зарал гьабизе кӀвеларо Аллагьасул изнуялдалъун гурони. Гьезда лъала жидеего зарал гьабулеб жо, жидее пайда гьечӀеб жо. Ва хӀакъикъаталдаги, гьезда цебеккунго лъала, лъица босаниги (сихӀру хӀалтӀизабуни), чӀванкъотӀун ахираталда щибго хайир щвезе гьечӀолъи. Ва хӀакъикъаталдаги, сихӀруялдалъун жалго ричулел чагӀазул гӀамал цӀакъ квешаб буго, гьезда лъалеб букӀарабани.

وَلَوْ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَمَثُوْبَةٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ خَيْرٌ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lau annahum āmanū wattaqau lamaṡūbatum min ‘indillāhi khair(un), lau kānū ya‘lamūn(a).

Ва гьезул иманги букӀун, такъваялги рукӀаралани, Аллагьасул рахъалдасан кири лъикӀаб букӀинаан, гьезда лъалеб букӀарабани.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقُوْلُوْا رَاعِنَا وَقُوْلُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوْا وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqūlū rā‘inā wa qūlunẓurnā wasma‘ū wa lil-kāfirīna ‘ażābun alīm(un).

Я, иман лъурал гӀадамал! Рааъинаа абуге, «Унжурнаа» абун, гӀенекке. Капурзабазеги щвезе буго унтараб гӀазаб.

مَا يَوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ وَلَا الْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يُّنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ خَيْرٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

mā yawaddul-lażīna kafarū min ahlil-kitābi wa lal-musyrikīna ay yunazzila ‘alaikum min khairim mir rabbikum, wallāhu yakhtaṣṣu biraḥmatihī may yasyā'(u), wallāhu żul faḍlil-‘aẓīm(i).

ТӀехьалъул агьлуялдасаги мушриказдасаги капурзабазе бокьун гьечӀо нужер БетӀергьанасдасан нужехъе щибниги лъикӀлъи рещтӀинабизе. Амма Аллагьас хас гьабун жиндирго рахӀмат кьола жиндие бокьаразе. Ва Аллагь вуго кӀудияб рахӀматалъул бетӀергьан.

۞ مَا نَنْسَخْ مِنْ اٰيَةٍ اَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ اَوْ مِثْلِهَا ۗ اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

mā nansakh min āyatin au nunsihā na'ti bi khairim minhā au miṡlihā, alam ta‘lam annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Нижеца нахъе рахъулел яги ракӀалдаса нахъе рахъулел аятал, Нижеца чӀванкъотӀун хисизе руго лъикӀал яги гьезда данде кколел аятал. Нужеда лъаларищ Аллагь сундуего къудратав вукӀин?

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

alam ta‘lam annallāha lahū mulkus-samāwāti wal arḍ(i), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Нужеда лъаларищ зобалазулги ракьалъулги ханлъи Аллагьасул букӀин? Ва дуе цониги цӀунулевги кумекчиги гьечӀо Аллагь гурев.

اَمْ تُرِيْدُوْنَ اَنْ تَسْـَٔلُوْا رَسُوْلَكُمْ كَمَا سُىِٕلَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

am turīdūna an tas'alū rasūlakum kamā su'ila mūsā min qabl(u), wa may yatabaddalil-kufra bil-īmāni faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

Яги дуе бокьун бугищ дурго Расуласда (МухӀамадида) цебе Мусаца (Исраилил лъималаз) гьикъараб гӀадин гьикъизе? Иманалъул бакӀалда куфру лъурав чи, хӀакъикъаталдаги, гьев битӀараб нухдаса къосун вуго.

وَدَّ كَثِيْرٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يَرُدُّوْنَكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِكُمْ كُفَّارًاۚ حَسَدًا مِّنْ عِنْدِ اَنْفُسِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ۚ فَاعْفُوْا وَاصْفَحُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wadda kaṡīrum min ahlil-kitābi lau yaruddūnakum mim ba‘di īmānikum kuffārā(n), ḥasadam min ‘indi anfusihim mim ba‘di mā tabayyana lahumul-ḥaqq(u), fa‘fū waṣfaḥū ḥattā ya'tiyallāhu bi amrih(ī), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

ТӀехьалъул агьлуялъул гӀемерисезул бокьун букӀуна нуж иман лъун хадуб, цӀидасан иман лъуризе, жидеда жаниб бугеб жахӀда сабаблъун, жидеда хӀакъикъат баянлъун хадуб, нуж нахъе руссинаризе. Гьединлъидал мун тӀаса лъугьа ва сабру гьабе, Аллагьас жиндирго амру кьезегӀан. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав.

وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ ۗ وَمَا تُقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوْهُ عِنْدَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), wa mā tuqaddimū li'anfusikum min khairin tajidūhu ‘indallāh(i), innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ва какалги рахъе, закагӀатги кье. Ва щиб лъикӀлъи дуца дуего гьабуниги, дуе гьеб (кири) щвезе буго Аллагьасдасан. ХӀакълъунго Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб бихьулев.

وَقَالُوْا لَنْ يَّدْخُلَ الْجَنَّةَ اِلَّا مَنْ كَانَ هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ تِلْكَ اَمَانِيُّهُمْ ۗ قُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa qālū lay yadkhulal-jannata illā man kāna hūdan au naṣārā, tilka amāniyyuhum, qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Гьез (жугьутӀазги христианазги) абуна: «ЖугьутӀал яги христианал гурони, цониги чи зобалазде лъугьине гьечӀо», - ян. Гьеб (гӀицӀго) гьезул анищ. «Нуж ритӀухъал ратани, нужерго хӀакъикъаталъул далил бихье дида», - ян абе.

بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهٗٓ اَجْرُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۖ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ ࣖ

balā man aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinun falahū ajruhū ‘inda rabbih(i), wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Ууна! Живго тӀубанго Аллагьасухъе кьурав, гьес лъикӀлъи гьабурав чиясе жиндирго БетӀергьанасда аскӀоб кири букӀина ва гьездаса хӀинкъи букӀунаро ва гьел пашманлъуларо.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ لَيْسَتِ النَّصٰرٰى عَلٰى شَيْءٍۖ وَّقَالَتِ النَّصٰرٰى لَيْسَتِ الْيَهُوْدُ عَلٰى شَيْءٍۙ وَّهُمْ يَتْلُوْنَ الْكِتٰبَۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

wa qālatil-yahūdu laisatin-naṣārā ‘alā syai'(in), wa qālatin-naṣārā laisatil-yahūdu ‘alā syai'(in), wa hum yatlūnal-kitāb(a), każālika qālal-lażīna lā ya‘lamūna miṡla qaulihim, fallāhu yaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Ва жугьутӀаз абула: «Насраниязул щибго гьечӀо», насраниязги (гьединго) абула: «ЖугьутӀазул щибго гьечӀо», ТӀехь цӀалулеб букӀаниги. Гьединго гӀелму гьечӀел гӀадамазги абула жидеца абураб жо. Гьединлъидал Аллагьас къиямасеб къоялъ гьезие хӀукму гьабила, гьез дагӀба балеб букӀараб жоялда хурхун.

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ مَّنَعَ مَسٰجِدَ اللّٰهِ اَنْ يُّذْكَرَ فِيْهَا اسْمُهٗ وَسَعٰى فِيْ خَرَابِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ مَا كَانَ لَهُمْ اَنْ يَّدْخُلُوْهَآ اِلَّا خَاۤىِٕفِيْنَ ەۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa man aẓlamu mim mam mana‘a masājidallāhi ay yużkara fīhasmuhū wa sa‘ā fī kharābihā, ulā'ika mā kāna lahum ay yadkhulūhā illā khā'ifīn(a), lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ва Аллагьасул мажгитазда Жиндир цӀар рехсезе гьукъулев, гьел риххизаризе хӀаракат бахъулев чиясдаса залимлъи щив вугев? (Аллагьасукьа) хӀинкъун гурони гьел гьенире лъугьине мустахӀикъал гьечӀо. Гьел инжит гьаризе руго дунялалда ва ахираталда гьезие кӀудияб тамихӀ гьабизе буго.

وَلِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَاَيْنَمَا تُوَلُّوْا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), fa'ainamā tuwallū faṡamma wajhullāh(i), innallāha wāsi‘un ‘alīm(un).

Ва Аллагьасул буго бакъбаккулги бакътӀерхьул рахъги. Киве вуссаниги Аллагьасул гьумер буго. ХӀакълъунго, Аллагь вуго кинабго сверулев, кинабго лъалев.

وَقَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا ۙسُبْحٰنَهٗ ۗ بَلْ لَّهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلٌّ لَّهٗ قٰنِتُوْنَ

wa qāluttakhażallāhu waladan subḥānah(ū), bal lahū mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), kullul lahū qānitūn(a).

Гьез абуна: «Аллагьасул вас вуго», - ян. ТӀадегӀанав Аллагьасе рецц, зобалаздаги ракьалдаги бугебщинаб хӀатта Гьесул буго. Киналго гьесие мутӀигӀлъула.

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاِذَا قَضٰٓى اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), wa iżā qaḍā amran fa'innamā yaqūlu lahū kun fayakūn(u).

(Аллагь) зобалги ракьги бижарав. Цо жо амру гьабизе бокьараб мехалъ, гьес гьелда гӀицӀго абула: «БукӀа!» Гьединлъидал гьединаб жо ккола гьеб.

وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).

Лъаларез абула: «Щай нилъехъе Аллагь кӀалъаларев яги нилъехъе (жиндирго къудраталъул) гӀаламатал рихьизаруларев?» Гьединго гьезда цере рукӀаразги абун букӀана гьез абураб жо. Гьезул ракӀалги цого руго. ХӀакълъунго, Нижеца иман лъуразда баян гьаруна (Нижер къуваталъул) гӀаламатал.

اِنَّآ اَرْسَلْنٰكَ بِالْحَقِّ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۙ وَّلَا تُسْـَٔلُ عَنْ اَصْحٰبِ الْجَحِيْمِ

innā arsalnāka bil-ḥaqqi basyīraw wa nażīrā(n), wa lā tus'alu ‘an aṣḥābil-jaḥīm(i).

ХӀакълъунго, Нижеца мун (МухӀамад) хӀакъабщинабгун витӀана, хабар бачӀуневлъун ва цевехъанлъун. ЖужахӀалъул агьлуялъул хӀакъалъулъ нужеда гьикъиларо.

وَلَنْ تَرْضٰى عَنْكَ الْيَهُوْدُ وَلَا النَّصٰرٰى حَتّٰى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰى ۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ بَعْدَ الَّذِيْ جَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ مَا لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

wa lan tarḍā ‘ankal-yahūdu wa lan-naṣārā ḥattā tattabi‘a millatahum, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum ba‘dal-lażī jā'aka minal-‘ilm(i), mā laka minallāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Ва жугьутӀазги христианазги мун (МухӀамад) къабул гьавиларо, гьезул диналда мун вилълъинегӀан. Абе: «ХӀакълъунго Аллагьасул битӀараб нух буго», - ян. Ва духъе гӀелму (хӀакъикъат) бачӀун хадуб гьезул мурадазда хадур мун лъугьани, дуе Аллагьасул рахъалдасан цӀунулев яги кумекчи вукӀунаро.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَتْلُوْنَهٗ حَقَّ تِلَاوَتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ ۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

allażīna ātaināhumul-kitāba yatlūnahū ḥaqqa tilāwatih(ī), ulā'ika yu'minūna bih(ī), wa may yakfur bihī fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Нижеца жидехъе ТӀехь кьурал чагӀаз гьеб цӀалула букӀине кколеб куцалда, гьел руго гьелда иман лъурал чагӀи. Гьесда инкар гьабурав чи, гьел руго къварилъиялде ккарал чагӀи.

يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَنِّيْ فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa annī faḍḍaltukum ‘alal-‘ālamīn(a).

Я, Исраилил лъимал! РакӀалде щвезабе Дица дуе кьурал Дир баракатал ва дица мун гьаб дунялалда (доб заманалда) киналго гӀадамаздаса лъикӀлъи гьабурав.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا لَّا تَجْزِيْ نَفْسٌ عَنْ نَّفْسٍ شَيْـًٔا وَّلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَّلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَّلَا هُمْ يُنْصَرُوْنَ

wattaqū yaumal lā tajzī nafsun ‘an nafsin syai'aw wa lā yuqbalu minhā ‘adluw wa lā tanfa‘uhā syafā‘atuw wa lā hum yunṣarūn(a).

Ва хӀинкъа къоялдаса, (гьеб мехалъ) лъиданиги кӀоларо цогидав хисизе (цӀунизе) дагьабниги, кинабгӀаги мискинлъи къабул гьабуларо, гьесие кумекалъул щибго пайда букӀунаро, гьезие кумекги букӀунаро.

۞ وَاِذِ ابْتَلٰٓى اِبْرٰهٖمَ رَبُّهٗ بِكَلِمٰتٍ فَاَتَمَّهُنَّ ۗ قَالَ اِنِّيْ جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ اِمَامًا ۗ قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِيْ ۗ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظّٰلِمِيْنَ

wa iżibtalā ibrāhīma rabbuhū bikalimātin fa atammahunn(a), qāla innī jā‘iluka lin-nāsi imāmā(n), qāla wa min żurriyyatī, qāla lā yanālu ‘ahdiẓ-ẓālimīn(a).

Ва (ракӀалда чӀезабе), Ибрагьимил БетӀергьанас цо-кӀиго предложениялдалъун хӀалбихьараб мехалъ, цинги гьес гьел камилго тӀуразаруна. Гьес (Аллагьас) абуна: «ХӀакълъунго дица мун тӀолго гӀадамазул бетӀерлъун гьавуна», - ян. Гьес (Ибрагьимица) абуна: «Ва (гьединго) дир лъималаздаса ва лъималазул лъималаздаса?» Аллагьас абулеб буго: «(БитӀараб, амма) Дир рагӀи зулмучагӀазда хурхараб гьечӀо».

وَاِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَاَمْنًاۗ وَاتَّخِذُوْا مِنْ مَّقَامِ اِبْرٰهٖمَ مُصَلًّىۗ وَعَهِدْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ اَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّاۤىِٕفِيْنَ وَالْعٰكِفِيْنَ وَالرُّكَّعِ السُّجُوْدِ

wa iż ja‘alnal-baita maṡābatal lin-nāsi wa amnā(n), wattakhiżū mim maqāmi ibrāhīma muṣallā(n), wa ‘ahidnā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla an ṭahhirā baitiya liṭ-ṭā'ifīna wal-‘ākifīna war-rukka‘is-sujūd(i).

Ва (ракӀалде щвезабе), Нижеца рукъ (КагӀба) гӀадамал данделъулеб бакӀлъун ва хӀинкъи гьечӀеб бакӀлъун гьабураб мехалъ. Ва гьабе Ибрагьимил макъам как балеб бакӀлъун. Ва Нижеца Ибрагьимидаги ИсмагӀилидаги амру гьабуна: «Дир рукъ бацӀцӀад гьабе тӀаваф гьабулезе, икътикаф гьабулезе, рукулезе ва сужда гьабулезе!»

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اجْعَلْ هٰذَا بَلَدًا اٰمِنًا وَّارْزُقْ اَهْلَهٗ مِنَ الثَّمَرٰتِ مَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَاُمَتِّعُهٗ قَلِيْلًا ثُمَّ اَضْطَرُّهٗٓ اِلٰى عَذَابِ النَّارِ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbij‘al hāżā baladan āminaw warzuq ahlahū minaṡ-ṡamarāti man āmana minhum billāhi wal-yaumil-ākhir(i), qāla wa man kafara fa umatti‘uhū qalīlan ṡumma aḍṭarruhū ilā ‘ażābin-nār(i), wa bi'sal-maṣīr(u).

Ва (ракӀалде щвезабе) Ибрагьимица дугӀа гьабураб мехалъ: «Я дир БетӀергьан, гьаб (Маккаялъул ракь) хӀинкъи гьечӀеб ракьлъун гьабе ва гьенир гӀумру гьабулезе пихъил къагӀидаялда ризкъи кье, ай Аллагьасда ва ахират къоялда божулел чагӀазда гьоркьоб», - ян. тӀадруссине бищунго квешаб бакӀ».

وَاِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰهٖمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَاِسْمٰعِيْلُۗ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۗ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa iż yarfa‘u ibrāhīmul-qawā‘ida minal-baiti wa ismā‘īl(u), rabbanā taqabbal minnā, innaka antas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ва (ракӀалде щвезабе) Ибрагьимица ИсмагӀилгун цадахъ Мукъадасаб Рукъалъул кьучӀал рахъараб мехалъ, (дугӀа гьабулаго), "Я БетӀергьан, нижедаса (садакъа) къабул гьабе, хӀакълъунго Мун вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев".

رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَآ اُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَۖ وَاَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۚ اِنَّكَ اَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

rabbanā waj‘alnā muslimaini laka wa min żurriyyatinā ummatam muslimatal lak(a), wa arinā manāsikanā wa tub ‘alainā, innaka antat-tawwābur-raḥīm(u).

Я нижер БетӀергьан, Дуца нижги Дуе мутӀигӀлъулел гӀадамаллъун гьаре, нижер лъималги лъималазул лъималги (гьединго) Дуе мутӀигӀлъулел гӀадамаллъун гьаре ва нижеца гӀибадат (хӀеж) гьабизе нухал рихьизаре, нижер тавбу къабул гьабе. ХӀакълъунго Мун вуго тавбу къабул гьабулев, гурхӀулев.

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْهُمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيْهِمْ ۗ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

rabbanā wab‘aṡ fīhim rasūlam minhum yatlū ‘alaihim āyātika wa yu‘allimuhumul-kitāba wal-ḥikmata wa yuzakkīhim, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Нижер БетӀергьан, дуца гьезда гьоркьове витӀе цо чапар, гьезда Дур аятал цӀализе, гьезда ТӀехьги ХӀикматги малъизе, гьелги рацӀцӀад гьаризе. ХӀакълъунго Мун вуго бищунго къудратав, бищунго гӀакъилав».

وَمَنْ يَّرْغَبُ عَنْ مِّلَّةِ اِبْرٰهٖمَ اِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهٗ ۗوَلَقَدِ اصْطَفَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا ۚوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa may yargabu ‘an millati ibrāhīma illā man safiha nafsah(ū), wa laqad-iṣṭafaināhu fid-dun-yā, wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ва Ибрагьимил дин рихарал гӀадамал, жалго гӀадамал махсароде кколел гӀадамал гурони гьечӀо. Ва хӀакълъунго, Нижеца гьев (Ибрагьим) дунялалда тӀаса вищана. Ва хӀакъикъаталдаги ахираталда гьев вукӀина такъва бугел гӀадамазда гьоркьов.

اِذْ قَالَ لَهٗ رَبُّهٗٓ اَسْلِمْۙ قَالَ اَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

iż qāla lahū rabbuhū aslim, qāla aslamtu lirabbil-‘ālamīn(a).

(РакӀалде щвезабе) Аллагьас гьесда (Ибрагьимида) абураб мехалъ: «Кверде кье!» Гьес жаваб кьуна: «Дун кинабго гӀаламалъул БетӀергьанасе мутӀигӀлъулев вуго», - ян.

وَوَصّٰى بِهَآ اِبْرٰهٖمُ بَنِيْهِ وَيَعْقُوْبُۗ يٰبَنِيَّ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰى لَكُمُ الدِّيْنَ فَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ۗ

wa waṣṣā bihā ibrāhīmu banīhi wa ya‘qūb(u), yā baniyya innallāhaṣṭafā lakumud-dīna falā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).

Ибрагьимицаги васият гьабуна гьеб (рагӀи) жиндирго васазе, Якъубицаги. "Я дир лъимал! ХӀакълъунго Аллагьас нужее гьаб дин тӀаса бищана, нуж бусурбанал рукӀинчӀони хвеге".

اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ حَضَرَ يَعْقُوْبَ الْمَوْتُۙ اِذْ قَالَ لِبَنِيْهِ مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْۢ بَعْدِيْۗ قَالُوْا نَعْبُدُ اِلٰهَكَ وَاِلٰهَ اٰبَاۤىِٕكَ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

am kuntum syuhadā'a iż ḥaḍara ya‘qūbal-maut(u), iż qāla libanīhi mā ta‘budūna mim ba‘dī, qālū na‘budu ilāhaka wa ilāha ābā'ika ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa ilāhaw wāḥidā(n), wa naḥnu lahū muslimūn(a).

Нуж рукӀанищ нугӀзал Якъубиде хвел тӀаде щведал, гьес жиндирго васазда абураб мехалъ: «Дун хун хадув нужеца сундуе сужда гьабилеб?» Гьез жаваб кьуна: «Нижеца сужда гьабила дур Аллагьасе ва дур умумузул Аллагьасе, ай Ибрагьимие, ИсмагӀилие ва ИсхӀакъие, (ай) ТӀадегӀанав Аллагьасе ва ниж (гӀицӀго) гьесие мукӀурлъизе руго».

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

Гьеб ккола цебесеб заманалъул гӀадамал. Гьесие буго гьез щвараб жо, дуеги буго нужеца щвараб жо. Гьез гьабулеб букӀараб жоялъухъ нужеда гьикъиларо.

وَقَالُوْا كُوْنُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى تَهْتَدُوْا ۗ قُلْ بَلْ مِلَّةَ اِبْرٰهٖمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

wa qālū kūnū hūdan au naṣārā tahtadū, qul bal millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Гьез абуна: «Нуж (муъминзаби) жугьутӀал рукӀа, яги христианал рукӀа, нуж битӀараб нухде ккела», - ян. Абе: «(ГьечӀо!) Амма (нижеца) Ибрагьимил битӀараб диналда хадур рилълъунел руго ва гьев Аллагьасда гъорлъ гӀахьал гьарулезда гьоркьов гьечӀо».

قُوْلُوْٓا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَمَآ اُنْزِلَ اِلٰٓى اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى وَعِيْسٰى وَمَآ اُوْتِيَ النَّبِيُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْۚ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْۖ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

qūlū āmannā billāhi wa mā unzila ilainā wa mā unzila ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa mā ūtiya mūsā wa ‘īsā wa mā ūtiyan-nabiyyūna mir rabbihim, lā nufarriqu baina aḥadim minhum wa naḥnu lahū muslimūn(a).

Абе: «Ниж иман лъуна Аллагьасда ва нижехъе рещтӀараб жоялда, Ибрагьимида, ИсмагӀилида, ИсхӀакъида, Якъубиде ва гьезул наслуялда рещтӀараб жоялда, Мусаеги ГӀисадаги кьураб жоялдаги, гьезул БетӀергьанасдасан аварагзабазе кьураб жоялдаги.

فَاِنْ اٰمَنُوْا بِمِثْلِ مَآ اٰمَنْتُمْ بِهٖ فَقَدِ اهْتَدَوْا ۚوَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا هُمْ فِيْ شِقَاقٍۚ فَسَيَكْفِيْكَهُمُ اللّٰهُ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ ۗ

fa'in āmanū bimiṡli mā āmantum bihī faqadihtadau, wa in tawallau fa'innamā hum fī syiqāq(in), fasayakfīkahumullāh(u), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Гьединлъидал, нужеца гӀадин, гьелги иман лъуралани, хӀакълъунго, гьел битӀараб нухде ккелаан. Амма гьел нахъе руссани, хӀакълъунго гьел тушманлъиялда руго (нужеда), Аллагьас мун (МухӀамад) гьезие гӀей гьабила (Жиндирго кумекалдалъун). Гьев вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев.

صِبْغَةَ اللّٰهِ ۚ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً ۖ وَّنَحْنُ لَهٗ عٰبِدُوْنَ

Ṣibgatallāh(i), wa man aḥsanu minallāhi ṣibgataw wa naḥnu lahū ‘ābidūn(a).

Аллагьас дуе баркат лъеги." Аллагьасдаса лъикӀав щив вугев? Гьесие нижеца гӀибадат гьабула.

قُلْ اَتُحَاۤجُّوْنَنَا فِى اللّٰهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْۚ وَلَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْۚ وَنَحْنُ لَهٗ مُخْلِصُوْنَ ۙ

qul atuḥājjūnanā fillāhi wa huwa rabbunā wa rabbukum, wa lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, wa naḥnu lahū mukhliṣūn(a).

Абе (МухӀамад): «Дуе бокьун бугищ нижергун Аллагьасул хӀакъалъулъ дагӀба базе, гьев нижер БетӀергьанги дур БетӀергьанги вукӀаниги, нижее нижер гӀамал, дуе дур гӀамал, ва цохӀо гьесие нижеца ракӀ-ракӀалъ нижго кьун руго.

اَمْ تَقُوْلُوْنَ اِنَّ اِبْرٰهٖمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطَ كَانُوْا هُوْدًا اَوْ نَصٰرٰى ۗ قُلْ ءَاَنْتُمْ اَعْلَمُ اَمِ اللّٰهُ ۗ وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهٗ مِنَ اللّٰهِ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

am taqūlūna inna ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭa kānū hūdan au naṣārā, qul a'antum a‘lamu amillāh(u), wa man aẓlamu mimman katama syahādatan ‘indahū minallāh(i), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Яги нужеца (жугьутӀаз ва христианаз) абулебищ Ибрагьим, ИсмагӀил, ИсхӀакъ, Якъуб ва гьезул наслу жугьутӀал яги христианал рукӀанилан? Абе: «Дуда лъикӀищ лъалев яги Аллагьищ, Аллагьасдасан жиндие кьураб нугӀлъи бахчулев чиясдаса зулмучийищ?» Нужеца гьабулеб жоялдаса Аллагь лъаларев гьечӀо.

تِلْكَ اُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَّا كَسَبْتُمْ ۚ وَلَا تُسْـَٔلُوْنَ عَمَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ ۔

tilka ummatun qad khalat, lahā mā kasabat wa lakum mā kasabtum, wa lā tus'alūna ‘ammā kānū ya‘malūn(a).

Гьеб ккола цебесеб заманалъул гӀадамал. Гьесие буго гьез щвараб жо, дуеги буго нужеца щвараб жо. Гьез гьабулеб букӀараб жоялъухъ нужеда гьикъиларо.

۞ سَيَقُوْلُ السُّفَهَاۤءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلّٰىهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِيْ كَانُوْا عَلَيْهَا ۗ قُلْ لِّلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُۗ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

sayāqūlus-sufahā'u minan-nāsi mā wallāhum ‘an qiblatihimul-latī kānū ‘alaihā, qul lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

ГӀадамазда гьоркьоб бичӀчӀи гьечӀез абила: «Сунца гьел (бусурбаби) цебехун (ориентация) гьабулеб букӀараб къиблаялдаса рикӀкӀад гьарурал?» Абе (МухӀамад): «Бакъбаккулги бакътӀерхьул рахъги Аллагьасул буго, гьес жиндиего бокьарав чи битӀараб нухде вачунев вуго».

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنٰكُمْ اُمَّةً وَّسَطًا لِّتَكُوْنُوْا شُهَدَاۤءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ عَلَيْكُمْ شَهِيْدًا ۗ وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِيْ كُنْتَ عَلَيْهَآ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَّتَّبِعُ الرَّسُوْلَ مِمَّنْ يَّنْقَلِبُ عَلٰى عَقِبَيْهِۗ وَاِنْ كَانَتْ لَكَبِيْرَةً اِلَّا عَلَى الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِيْعَ اِيْمَانَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

wa każālika ja‘alnākum ummataw wasaṭal litakūnū syuhadā'a ‘alan-nāsi wa yakūnar-rasūlu ‘alaikum syahīdā(n), wa mā ja‘alnal-qiblatal-latī kunta ‘alaihā illā lina‘lama may yattabi‘ur-rasūla mimmay yanqalibu ‘alā ‘aqibaih(i), wa in kānat lakabīratan illā ‘alal-lażīna hadallāh(u), wa mā kānallāhu liyuḍī‘a īmānakum, innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).

Гьединго Нижеца нуж (бусурбаби) «гьоркьохъел гӀадамал» гьаруна, нуж гӀадамазул (гӀамалазул) нугӀзаллъун рукӀине ва Расул (МухӀамад) нужер (гӀамалазул) нугӀлъун вукӀине. Нижеца гьеб къиблалъун гьабичӀо нуж (цебе) руссунел рукӀарал, амма нижеда лъазелъун лъица аварагасда хадур лъугьунел ва лъица нахъехун руссунелали. ХӀакълъунго, (къибла бахъи) цӀакъ захӀматаб иш буго, Аллагьас битӀараб нухде рачаразе гурони. Ва Аллагьас нужер иман гӀадада хвезабиларо. ХӀакълъунго Аллагь вуго инсанасда гурхӀулев, гурхӀулев.

قَدْ نَرٰى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّمَاۤءِۚ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضٰىهَا ۖ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

qad narā taqallubaka wajhika fis-samā'(i), fa lanuwalliyannaka qiblatan tarḍāhā, fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), wa innal-lażīna ūtul-kitāba laya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

Нижеда дур гьумер (МухӀамад) гӀемер бихьула зодихъе балагьун, гьединлъидал Нижеца мун дуе бокьараб къиблаялде вуссинавизе вуго. Гьединлъидал гьумер КӀудияб мажгиталдехун буссинабизе. Ва мун кив вугониги, гьумер гьелдехун буссинабизе. Ва хӀакълъунго жидее ТӀехь (Таврат ва Инжил) кьурал чагӀазда лъала (къибла буссинаби) жидерго БетӀергьанасдасан бачӀараб хӀакъикъат букӀин. Аллагьасда лъаларевги гьечӀо гьез гьабулеб жо.

وَلَىِٕنْ اَتَيْتَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ بِكُلِّ اٰيَةٍ مَّا تَبِعُوْا قِبْلَتَكَ ۚ وَمَآ اَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ ۚ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍۗ وَلَىِٕنِ اتَّبَعْتَ اَهْوَاۤءَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَاجَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ۙ اِنَّكَ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ ۘ

wa la'in ataital-lażīna ūtul-kitāba bikulli āyatim mā tabi‘ū qiblatak(a), wa mā anta bitābi‘in qiblatahum, wa mā ba‘ḍuhum bitābi‘in qiblata ba‘ḍ(in), wa la'inittaba‘ta ahwā'ahum mim ba‘di mā jā'aka minal-‘ilm(i), innaka iżal laminaẓ-ẓālimīn(a).

Ва дуца (МухӀамадица) ТӀехь кьуразе киналго аятал (баянал) кьуниги, гьел дур къиблаялда нахърилълъинароан, мунги гьезул къиблаялда нахърилълъинароан. Гьезул цо-цояз цогидазул къиблаялда нахърилълъинаро. Ва духъе гӀелму бачӀун хадуб гьезул мурадазда нахъ вилълъани, мун хӀакълъунго зулмучагӀаздаса вукӀина.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْ ۗ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, wa inna farīqam minhum layaktumūnal-ḥaqqa wa hum ya‘lamūn(a).

Нижеца жидехъе ТӀехь (Таврат ва Инжил) кьурал чагӀазда гьев (МухӀамад) лъала жидерго лъимал лъалел гӀадин. ХӀакълъунго, гьезул цо-цояз хӀакъикъат бахчила, жидеда лъалеб букӀаниги.

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ ࣖ

al-ḥaqqu mir rabbika falā takūnanna minal-mumtarīn(a).

ХӀакъикъат дур БетӀергьанасдасан буго, гьединлъидал мун (МухӀамад) киданиги щакдарулездасан вукӀине бегьуларо.

وَلِكُلٍّ وِّجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيْهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يَأْتِ بِكُمُ اللّٰهُ جَمِيْعًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa likulliw wijhatun huwa muwallīhā fastabiqul-khairāt(i), aina mā takūnū ya'ti bikumullāhu jamī‘ā(n), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ва щибаб умматалъул букӀуна гьесдехун бугеб къибла. Гьединлъидал лъикӀлъиялъулъ къец гьабе. Кир нуж рукӀаниги, Аллагьас нуж киналго ракӀаризе руго хӀакълъунго. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاِنَّهٗ لَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa min ḥaiṡu kharajta fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa innahū lal-ḥaqqu mir rabbik(a), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Киса мун (МухӀамад) къватӀиве вахъаниги, дур гьумер КӀудияб мажгиталдехун буссинабизе ккола, хӀакъикъаталдаги гьеб ккола дур БетӀергьанасул хӀукму. Нужеца гьабулеб жоялдаса Аллагь лъаларев гьечӀо.

وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۙ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ اِلَّا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِيْ وَلِاُتِمَّ نِعْمَتِيْ عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa min ḥaiṡu kharajta fa walli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), li'allā yakūna lin-nāsi ‘alaikum ḥujjatun illal-lażīna ẓalamū minhum, falā takhsyauhum wakhsyaunī, wa li'utimma ni‘matī ‘alaikum wa la‘allakum tahtadūn(a).

Ва мун (МухӀамад) къватӀиве вахъаниги, гьумер КӀудияб мажгиталдехун буссинабизе. Ва мун кив вугониги, дурго гьумер гьелдехун буссинабизе, гӀадамазе (дуда дандечӀезе) гӀилла букӀине, гьезда гьоркьор зулмучагӀи гурони. Гьездаса хӀинкъуге, Дидаса хӀинкъа, дица дуда тӀад Дирго баракат тӀубазе, мун битӀараб нухде ине.

كَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْكُمْ رَسُوْلًا مِّنْكُمْ يَتْلُوْا عَلَيْكُمْ اٰيٰتِنَا وَيُزَكِّيْكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَۗ

kamā arsalnā fīkum rasūlam minkum yatlū ‘alaikum āyātinā wa yuzakkīkum wa yu‘allimukumul-kitāba wal-ḥikmata wa yu‘allimukum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

Нижеца нужехъе (гьоркьоса) Нижер аятал цӀалулев, нуж рацӀцӀад гьарулев, нужеда ТӀехь (Къуръан) ва ХӀикмат (Суннат) малъизе, нужеда лъалареб жо малъизе авараг (МухӀамад) витӀарав гӀадин.

فَاذْكُرُوْنِيْٓ اَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوْا لِيْ وَلَا تَكْفُرُوْنِ ࣖ

fażkurūnī ażkurkum wasykurū lī wa lā takfurūn(i).

Гьединлъидал Дун ракӀалде щвезаве, Дица мун ракӀалде щвезавила. Дуца Дие рецц гьабе, Дида капурлъуге.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَعِيْنُوْا بِالصَّبْرِ وَالصَّلٰوةِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanusta‘īnū biṣ-ṣabri waṣ-ṣalāh(ti), innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Сабруялдалъун ва дугӀаялдалъун (Аллагьасдаса) кумек гьаре. ХӀакълъунго Аллагь вуго сабру гьабуразда аскӀов.

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ يُّقْتَلُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَمْوَاتٌ ۗ بَلْ اَحْيَاۤءٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَشْعُرُوْنَ

wa lā taqūlū limay yuqtalu fī sabīlillāhi amwāt(un), bal aḥyā'uw wa lākil lā tasy‘urūn(a).

Аллагьасул нухда чӀварал (гьел) хварал ругин абуге. ХӀакъикъаталдаги (гьел) чӀаго руго, амма нужеда гьеб бичӀчӀуларо.

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوْعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْاَمْوَالِ وَالْاَنْفُسِ وَالثَّمَرٰتِۗ وَبَشِّرِ الصّٰبِرِيْنَ

wa lanabluwannakum bisyai'im minal-khaufi wal-jū‘i wa naqaṣim minal-amwāli wal-anfusi waṡ-ṡamarāt(i), wa basysyiriṣ-ṣābirīn(a).

Ва Нижеца нужер хӀалбихьизе бугин цо кинабалиго хӀинкъиялдалъун, ракъуца, бечелъи гьечӀолъиялдалъун, рухӀаздалъун ва пихъаздалъун. Ва рохалил хабар щвезабе сабру бугезе .

اَلَّذِيْنَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۗ قَالُوْٓا اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّآ اِلَيْهِ رٰجِعُوْنَۗ

allażīna iżā aṣābathum muṣībah(tun), qālū innā lillāhi wa innā ilaihi rāji‘ūn(a).

(ай) балагь бачӀараб мехалъ «Инна лиллагьи ва инна илайгьи ражигӀун» абун абулел (хӀакълъунго нилъ Аллагьасул руго ва гьесде руссине руго).

اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ صَلَوٰتٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُهْتَدُوْنَ

ulā'ika ‘alaihim ṣalawātum mir rabbihim wa raḥmah(tun), wa ulā'ika humul-muhtadūn(a).

Гьезие щолел руго жидерго БетӀергьанасдасан мунагьал чураги рахӀматги, гьезие нух бихьизабулелги руго.

۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ

innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).

ХӀакъикъаталдаги Сафаги Марваги ккола Аллагьасул сияралъул (диналъул) бутӀалъун. Гьединлъидал Аллагьасул рукъалде хӀеж гьабурав яги гӀумра гьабурав чиясда мунагь букӀунаро кӀияздаго гьоркьоб СагӀи гьабиялда. Щив чи вугониги бокьун лъикӀал гӀамалал гьаруни, Аллагь вуго щукру гьабулев, кинабго лъалев.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالْهُدٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا بَيَّنّٰهُ لِلنَّاسِ فِى الْكِتٰبِۙ اُولٰۤىِٕكَ يَلْعَنُهُمُ اللّٰهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللّٰعِنُوْنَۙ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalnā minal-bayyināti wal-hudā mim ba‘di mā bayyannāhu lin-nāsi fil-kitāb(i), ulā'ika yal‘anuhumullāhu wa yal‘anuhumul-lā‘inūn(a).

ХӀакълъунго, Нижеца лъазабиялъул ва нух бихьизабиялъул къагӀидаялда рещтӀараб жо бахчулел чагӀи, Нижеца инсанияталъе гьеб ТӀехьалда (Къуръаналда) баян гьабун хадуб, гьел руго Аллагьас нагӀана кьурал ва нагӀана кьолезул нагӀана кьурал.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَبَيَّنُوْا فَاُولٰۤىِٕكَ اَتُوْبُ عَلَيْهِمْ ۚ وَاَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa bayyanū fa'ulā'ika atūbu ‘alaihim, wa anat-tawwābur-raḥīm(u).

Тавбу гьабурал, ритӀухъ гьарурал ва (гьеб) баян гьабурал гурони, гьел руго дица тавбу къабул гьабулел ва дун вуго тавбу къабул гьабулев, гурхӀулев.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ اُولٰۤىِٕكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّٰهِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَۙ

innal-lażīna kafarū wa mātū wa hum kuffārun ulā'ika ‘alaihim la‘natullāhi wal-malā'ikati wan-nāsi ajma‘īn(a).

ХӀакълъунго, капурлъарал ва капурлъун хварал, гьезие Аллагьасги, малаикзабазги, тӀолабго инсанияталъги нагӀана кьезе буго.

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

khālidīna fīhā, lā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunẓarūn(a).

гьел гьенир абадияблъун хутӀила (нагӀана), гьезие тамихӀ бигьалъизе гьечӀо, гьезие гьоркьоб къотӀи кьезе гьечӀо.

وَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌۚ لَآاِلٰهَ اِلَّا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), lā ilāha illā huwar-raḥmānur-raḥīm(u).

Нужер Аллагьги вуго ТӀадегӀанав Аллагь, Гьев гурони цоги аллагь гьечӀев, РахӀманав, РахӀманав.

اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

ХӀакъикъаталдаги, зобалги ракьги бижиялъулъ, сордо-къоялъул хиса-басиялда, ралъдада хьвадулел гамаби гӀадамазе пайдаяб (юк)гун, Аллагьас зобалдаса лъел сураталда рещтӀараб жоялда, цинги гьес ракь чӀаго гьабуна гьеб хвараб мехалъ (бакъвараб), ва гьес гьелда жанир хӀайванал рикьана ва батӀи-батӀиял тайпабазул накӀкӀал рикьана. зобалги ракьги, (гьеб кинабго) унго-унголъунги гӀаламатал руго (Аллагьасул кӀодолъиялъул) бичӀчӀулезе.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّتَّخِذُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَنْدَادًا يُّحِبُّوْنَهُمْ كَحُبِّ اللّٰهِ ۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَشَدُّ حُبًّا لِّلّٰهِ ۙوَلَوْ يَرَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَۙ اَنَّ الْقُوَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًا ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعَذَابِ

wa minan-nāsi may yattakhiżu min dūnillāhi andāday yuḥibbūnahum kaḥubbillāh(i), wal-lażīna āmanū asyaddu ḥubbal lillāh(i), wa lau yaral-lażīna ẓalamū iż yaraunal-‘ażāb(a), annal-quwwata lillāhi jamī‘ā(n), wa annallāha syadīdul-‘ażāb(i).

ГӀадамазда гьоркьорги руго Аллагь гурел аллагьзабазе дандиявлъун лагълъи гьабулел, жидее Аллагь вокьулев гӀадин рокьулел. Иман лъуразул бицани, гьезул Аллагьасдехун бугеб рокьи цӀакъ кӀудияб буго. Мекъаб иш гьабулезда бихьани, тамихӀ бихьараб мехалъ (Къиямасеб къоялъ), кинабго хӀалкӀолъи Аллагьасул букӀин ва тамихӀалъулъ Аллагь цӀакъ кьварараб букӀин (гьел хӀакълъунго гьелдаса пашманлъизе руго).

اِذْ تَبَرَّاَ الَّذِيْنَ اتُّبِعُوْا مِنَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا وَرَاَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْاَسْبَابُ

iż tabarra'al-lażīnattubi‘ū minal-lażīnattaba‘ū wa ra'awul-‘ażāba wa taqaṭṭa‘at bihimul-asbāb(u).

(Ай) хадур ругез хадур ругезул кверал тун, гьезда тамихӀги бихьараб мехалъ, ва (гьезда гьоркьоб) киналго гьоркьорлъаби къотӀараб мехалъ.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْا لَوْ اَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّاَ مِنْهُمْ ۗ كَمَا تَبَرَّءُوْا مِنَّا ۗ كَذٰلِكَ يُرِيْهِمُ اللّٰهُ اَعْمَالَهُمْ حَسَرٰتٍ عَلَيْهِمْ ۗ وَمَا هُمْ بِخٰرِجِيْنَ مِنَ النَّارِ ࣖ

wa qālal-lażīnattaba‘ū lau anna lanā karratan fa natabarra'a minhum, kamā tabarra'ū minnā, każālika yurīhimullāhu a‘mālahum ḥasarātin ‘alaihim, wa mā hum bikhārijīna minan-nār(i).

Ва хадур рачӀараз абуна: «Нилъее рес щвани (дунялалде тӀадруссине), узухъда, нилъеца гьел риччалаан, гьез нилъ риччалел гӀадин». Гьедин Аллагьас гьезда рихьизарула жидерго жал жиндаса пашманлъулел гӀамалал. Ва гьел жужахӀалъул цӀаялдаса къватӀире рахъине гьечӀо.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ كُلُوْا مِمَّا فِى الْاَرْضِ حَلٰلًا طَيِّبًا ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhan-nāsu kulū mimmā fil-arḍi ḥalālan ṭayyibā(n), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Я, гӀадамал! Ракьалда батараб хӀалалаб ва лъикӀаб (квен) кванай, шайтӀаналъул лъалкӀал рахъуге. ХӀакълъунго, шайтӀан дуе хӀакъикъияб тушман буго.

اِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوْۤءِ وَالْفَحْشَاۤءِ وَاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

innamā ya'murukum bis-sū'i wal-faḥsyā'i wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

ХӀакълъунго, (шайтӀаналъ) дуда амру гьабулеб буго гӀицӀго квешал ва хъубал ишал гьареян, Аллагьасул хӀакъалъулъ дуда лъалареб жо бицине.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اتَّبِعُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا بَلْ نَتَّبِعُ مَآ اَلْفَيْنَا عَلَيْهِ اٰبَاۤءَنَا ۗ اَوَلَوْ كَانَ اٰبَاۤؤُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَهْتَدُوْنَ

wa iżā qīla lahumuttabi‘ū mā anzalallāhu qālū bal nattabi‘u mā alfainā ‘alaihi ābā'anā, awalau kāna ābā'uhum lā ya‘qilūna syai'aw wa lā yahtadūn(a).

Гьезда абураб мехалъ: «Нуж нахърилълъа Аллагьас рещтӀараб жоялда», - ян. Гьез жаваб кьуна: «(ГьечӀо!) Нижеца нижерго умумуз (гьабулеб) батараб жоялда хадур лъугьуна». ХӀакъикъаталдаги гьезул умумузда щибго лъалеб букӀинчӀо, нух бихьизабиги букӀинчӀо.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).

Капурзабазул (ахӀулезе) мисалги ахӀи ва ахӀи гурони рагӀуларел (хӀайваназда) ахӀдолев (вехь) гӀадаб жо ккола. (Гьел руго) гӀинтӀамуларел, кӀал гьечӀел ва бецал, гьединлъидал гьезда бичӀчӀуларо.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ وَاشْكُرُوْا لِلّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum wasykurū lillāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Нижеца нужее кьураб лъикӀаб ризкъи кванай ва Аллагьасе рецц гьабе, нужеца гьесие гӀибадат гурони гьабулеб гьечӀони.

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

ХӀакъикъаталдаги, гьес нужее хӀарам гьабуна гӀицӀго Аллагь гурев чияс хъвараб хӀайваналъул махх, би, цӀцӀеялъул гьан ва (гьан). Амма лъицаниги тӀамурав (гьеб кваназе), жиндиего бокьун гуреб ва (гьединго) гӀорхъодаса къватӀибехун гуреб, гьесие мунагь букӀунаро. ХӀакълъунго Аллагь тӀаса лъугьунев, гурхӀулев вуго.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْتُمُوْنَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَشْتَرُوْنَ بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًاۙ اُولٰۤىِٕكَ مَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ اِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيْهِمْ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna yaktumūna mā anzalallāhu minal-kitābi wa yasytarūna bihī ṡamanan qalīlā(n), ulā'ika mā ya'kulūna fī buṭūnihim illan-nāra wa lā yukallimuhumullāhu yaumal-qiyāmati wa lā yuzakkīhim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

ХӀакълъунго, Аллагьас рещтӀараб жо, ай ТӀехь бахчун, гьеб учузаб багьаялда бичун, гьез гӀицӀго жужахӀалъул цӀа гьукъула жидерго чехьалде, Аллагьас гьезие салам кьоларо къиямасеб къоялъ, ва гьел рацӀцӀад гьаруларо. Гьезие букӀине буго цӀакъ унтараб тамихӀ.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الضَّلٰلَةَ بِالْهُدٰى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ ۚ فَمَآ اَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

ulā'ikal-lażīnasytarawuḍ-ḍalālata bil-hudā wal-‘ażāba bil-magfirah(ti), famā aṣbarahum ‘alan-nār(i).

Гьел руго гъалатӀ битӀиялдалъун, тамихӀ тӀаса лъугьиналдалъун босулел чагӀи. Гьединлъидал кигӀан бахӀарчиял ругел гьел жужахӀалъул цӀадуе дандечӀезе!

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ نَزَّلَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِى الْكِتٰبِ لَفِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

Żālika bi'annallāha nazzalal-kitāba bil-ḥaqq(i), wa innal-lażīnakhtalafū fil-kitābi lafī syiqāqim ba‘īd(in).

Щайгурелъул Аллагьас тӀехь (Къуръан) рещтӀинабун бугелъул, хӀакъикъатги босун, хӀакъикъаталдаги, тӀехьалъул (хӀакъикъаталъул) рахъалъ дагӀба-рагӀи ккарал чагӀи гъваридаб рикьиялда руго.

۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).

ЛъикӀлъи ккола дур гьумер бакъбаккул рахъалдехун ва бакътӀерхьул рахъалдехун буссинаби гуреб, амма лъикӀлъи ккола (лъикӀлъи) Аллагьасда, Ахират къоялда, малаикзабазда, тӀахьазда, аварагзабазда божулел ва жидеего бокьулеб бечелъи гӀагарлъиялъе, бесдалазе, мискинзабазе, сапаралда ругел гӀадамазе закатчагӀазе (мусафиразе), гьардухъабазе, жидерго халкъ эркен гьабулезе кьолел чагӀазе. рагӀи кьураб мехалъ рагӀи кьолел, мискинлъиялдаги, гӀазаб-гӀакъубаялдаги, рагъул заманалдаги сабру гьабулел гӀадамал. Гьел руго хӀакъаб халкъ, гьел руго диниял гӀадамал.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِى الْقَتْلٰىۗ اَلْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْاُنْثٰى بِالْاُنْثٰىۗ فَمَنْ عُفِيَ لَهٗ مِنْ اَخِيْهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِ وَاَدَاۤءٌ اِلَيْهِ بِاِحْسَانٍ ۗ ذٰلِكَ تَخْفِيْفٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗفَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumul-qiṣāṣu fil-qatlā, al-ḥurru bil-ḥurri wal-‘abdu bil-‘abdi wal-unṡā bil-unṡā, faman ‘ufiya lahū min akhīhi syai'un fattibā‘um bil-ma‘rūfi wa adā'un ilaihi bi iḥsān(in), żālika takhfīfum mir rabbikum wa raḥmah(tun), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).

Я, иман лъурал гӀадамал! ЧӀварав чиясда хурхун нужеда тӀадаблъун ккола къиса. Эркенал гӀадамал эркенал гӀадамалгун, лагъзал лагъзалгун, руччаби руччабигун. Амма жиндирго вацасдасан тӀаса лъугьин щварав чияс лъикӀго гьелда хадуб хьвадизе биччанте, гьесие лъикӀго диат (мискинлъи) кьезе биччанте (гьединго). Гьеб буго дур БетӀергьанасул рахъалдасан бигьалъи ва рахӀмат. Гьелдаса хадуб гӀорхъодаса тӀаде унев чиясе цӀакъ унтараб тамихӀ гьабила.

وَلَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيٰوةٌ يّٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa lakum fil-qiṣāṣi ḥayātuy yā ulil-albābi la‘allakum tattaqūn(a).

Ва къисасалда жаниб нужее гӀумруялъул (гарантия) букӀуна, я гӀакълуялъул агьлу, нуж диниял рукӀине.

كُتِبَ عَلَيْكُمْ اِذَا حَضَرَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ اِنْ تَرَكَ خَيْرًا ۖ ۨالْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ بِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ ۗ

kutiba ‘alaikum iżā ḥaḍara aḥadakumul-mautu in taraka kahirā(n), al-waṣiyyatu lil-wālidaini wal-aqrabīna bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

Нужеда тӀадаб буго, нужеда гьоркьоса цо чиясде хвел бачӀани, гьес нахъе боцӀи-рикъзи тун батани, лъикӀаб къагӀидаялъ эбел-инсуе ва гӀагарал чагӀазе васият гьабизе, (ас) такъва бугел чагӀазда тӀадаб буго.

فَمَنْۢ بَدَّلَهٗ بَعْدَمَا سَمِعَهٗ فَاِنَّمَآ اِثْمُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يُبَدِّلُوْنَهٗ ۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ ۗ

famam baddalahū ba‘da mā sami‘ahū fa innamā iṡmuhū ‘alal-lażīna yubaddilūnah(ū), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

Лъица гьеб (васият) хисани, гьеб рагӀун хадуб, мунагь букӀуна гӀицӀго гьеб хисарав чиясе. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев.

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُّوْصٍ جَنَفًا اَوْ اِثْمًا فَاَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

faman khāfa mim mūṣin janafan au iṡman fa aṣlaḥa bainahum falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Амма васият кьурав чиясул рахъ ккун яги квешаб иш гьабун бугин абун хӀинкъун, цинги гьезда гьоркьоб рекъел гьабурав чияс мунагь гьабичӀо. ХӀакълъунго Аллагь тӀаса лъугьунев, гурхӀулев вуго.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumuṣ-ṣiyāmu kamā kutiba ‘alal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Нуж кӀал кквезе тӀадкъан буго нужеда цере рукӀаразе тӀадкъан букӀарабго гӀадин, нуж такъваяллъун лъугьинелъун».

اَيَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗوَعَلَى الَّذِيْنَ يُطِيْقُوْنَهٗ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِيْنٍۗ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ ۗوَاَنْ تَصُوْمُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

ayyāmam ma‘dūdāt(in), faman kāna minkum marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), wa ‘alal-lażīna yuṭīqūnahū fidyatun ṭa‘āmu miskīn(in), faman taṭawwa‘a khairan fahuwa khairul lah(ū), wa an taṣūmū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

(Ахирисеб) ​​цо хасал къоял. Гьединлъидал нужеда гьоркьоса унтарав яги сапаралда вугев (кӀал кквечӀев) вугони, цинги (гьес кӀал кквечӀел) къоязул къадар цогидал къоязда хисизабизе ккола. Ва гьеб тӀубазабизе захӀматал гӀадамазе фидия кьезе тӀадаб букӀуна, ай мискинчи кваназе. Амма ракӀалъ лъикӀлъи гьабурав чиясе лъикӀаб буго, кӀал кквейги дуе лъикӀаб буго, нужеда лъалеб букӀарабани.

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ فِيْهِ الْقُرْاٰنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنٰتٍ مِّنَ الْهُدٰى وَالْفُرْقَانِۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۗوَمَنْ كَانَ مَرِيْضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ اَيَّامٍ اُخَرَ ۗيُرِيْدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيْدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ۖوَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

syahru ramaḍānal-lażī unzila fīhil-qur'ānu hudal lin-nāsi wa bayyinātim minal-hudā wal-furqān(i), faman syahida minkumusy-syahra falyaṣumh(u) wa man kāna marīḍan au ‘alā safarin fa ‘iddatum min ayyāmin ukhar(a), yurīdullāhu bikumul-yusra wa lā yurīdu bikumul-‘usr(a), wa litukmilul-‘iddata wa litukabbirullāha ‘alā mā hadākum wa la‘allakum tasykurūn(a).

Рамазан моцӀ ккола Къуръан рещтӀараб (моцӀ), инсанасе нух бихьизелъун ва гьеб нух бихьизе баянлъун ва (хӀакъабги гьересиябги) батӀалъиялъул рахъалъ баянлъун. Гьединлъидал нужеда гьоркьоса гьеб моцӀалъ лъицаниги кӀал кквезе ккола. Унтун яги сапаралда вугони (гьес кӀал кколаро), цинги (гьеб бецӀизе ккола), гьес камурал къоязул къадаралда, цогидал къоязда. Аллагьасе нужее бигьалъи бокьун буго, нужее захӀмалъи бокьун гьечӀо. Нужеца рикӀкӀен тӀубазе ккола ва Аллагьас нужее кьураб битӀараб нухалъухъ Аллагь кӀодо гьавизе ккола, нужеца щукру гьабизе.

وَاِذَا سَاَلَكَ عِبَادِيْ عَنِّيْ فَاِنِّيْ قَرِيْبٌ ۗ اُجِيْبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ اِذَا دَعَانِۙ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لِيْ وَلْيُؤْمِنُوْا بِيْ لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُوْنَ

wa iżā sa'alaka ‘ibādī ‘annī fa innī qarīb(un), ujību da‘watad-dā‘i iżā da‘ān(i), falyastajībū lī walyu'minū bī la‘allahum yarsyudūn(a).

Дир лагъзадерица дуда (МухӀамадида) Дир хӀакъалъулъ гьикъидал, дун аскӀов вуго. Дица Дие дугӀа гьабулеб мехалъ дугӀа гьабулезул мурадал тӀуразарула. Биччанте гьез Дир (амруял) тӀуразаризе ва Дида божизе, хӀакъикъаталде щвезелъун.

اُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ اِلٰى نِسَاۤىِٕكُمْ ۗ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَاَنْتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ ۚ فَالْـٰٔنَ بَاشِرُوْهُنَّ وَابْتَغُوْا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ ۗ وَكُلُوْا وَاشْرَبُوْا حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْاَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْاَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِۖ ثُمَّ اَتِمُّوا الصِّيَامَ اِلَى الَّيْلِۚ وَلَا تُبَاشِرُوْهُنَّ وَاَنْتُمْ عٰكِفُوْنَۙ فِى الْمَسٰجِدِ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَقْرَبُوْهَاۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

uḥilla lakum lailataṣ-ṣiyāmir-rafaṡu ilā nisā'ikum, hunna libāsul lakum wa antum libāsul lahunn(a), ‘alimallāhu annakum kuntum takhtānūna anfusakum fatāba ‘alaikum wa ‘afā ‘ankum, fal-āna bāsyirūhunna wabtagū mā kataballāhu lakum, wa kulū wasyrabū ḥattā yatabayyana lakumul-khaiṭul-abyaḍu minal-khaiṭil-aswadi minal-fajr(i), ṡumma atimmuṣ-ṣiyāma ilal-lail(i), wa lā tubāsyirūhunna wa antum ‘ākifūna fil-masājid(i) tilka ḥudūdullāhi falā taqrabūhā, każālika yubayyinullāhu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yattaqūn(a).

Къаси чӀужугун цадахъ кӀал кквезе бегьула. Гьел руго нужее ретӀел, нужги гьезие ретӀел. Аллагьасда лъала нужеда нужго кквезе кӀолареблъи, амма гьес нужер тавбу къабул гьабула ва нужедаса тӀаса лъугьуна. Гьединлъидал гьанже гьезда гьоркьобе лъугьа ва Аллагьас дуе хъвараб жо тӀалаб гьабе. Кванай ва гьекъе нужеда хъахӀаб гьиралдаги чӀегӀераб гьиралдаги гьоркьоб бугеб батӀалъи (батӀалъи) бичӀчӀизегӀан, ай рогьалилъ. Цинги кӀал кквезе (бачӀинегӀан) къаси. Амма мажгиталда икъаф балеб мехалъ гьезие квал-квал гьабуге. Гьеб буго Аллагьасул къадар, гьелде гӀагарлъуге. Гьедин баян гьабула Аллагьас жиндирго аятал гӀадамазе, гьел такъваялде рачӀинелъун.

وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوْا بِهَآ اِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوْا فَرِيْقًا مِّنْ اَمْوَالِ النَّاسِ بِالْاِثْمِ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili wa tudlū bihā ilal-ḥukkāmi lita'kulū farīqam min amwālin-nāsi bil-iṡmi wa antum ta‘lamūn(a).

Нужеда гьоркьоб бугеб бечелъи гьересияб къагӀидаялъ хӀалтӀизабуге, гьеб бечелъиялдалъун диванчагӀазе ришватги кьоге, нужеда лъалеб букӀаниги, мунагьалъул къагӀидаялъ чияр бечелъиялъул цо бутӀа нужеца хӀалтӀизабизе бегьулин абураб къасдгун.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).

Гьез дуда (МухӀамадида) цӀехола бащдаб моцӀалъул хӀакъалъулъ. Абе: «Гьеб ккола гӀадамазе заманалъул ва хӀежалъул (хӀежалъул) заманалъул бихьизаби». Ва лъикӀлъи гуро рокъобе гьелдаса тӀадехун лъугьине, амма лъикӀлъи (лъикӀлъи) ккола диниял чагӀазул. Рукъзабахъе нуцӀбуздасан жанире лъугьа, Аллагьасдаса хӀинкъа, нужее битӀккезе.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

wa qātilū fī sabīlillāhil-lażīna yuqātilūnakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Аллагьасул нухда рагъ гьабе нужеда данде рагъулел чагӀазда, амма гӀорхъаби хвезаруге. ХӀакълъунго Аллагьасе рокьуларо гӀорхъаби хвезарурал гӀадамал.

وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ وَاَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ حَيْثُ اَخْرَجُوْكُمْ وَالْفِتْنَةُ اَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ ۚ وَلَا تُقٰتِلُوْهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتّٰى يُقٰتِلُوْكُمْ فِيْهِۚ فَاِنْ قٰتَلُوْكُمْ فَاقْتُلُوْهُمْۗ كَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum wa akhrijūhum min ḥaiṡu akhrajūkum wal-fitnatu asyaddu minal-qatl(i), wa lā tuqātilūhum ‘indal-masjidil-ḥarāmi ḥattā yuqātilūkum fīh(i), fa'in qātalūkum faqtulūhum, każālika jazā'ul-kāfirīn(a).

Нужеда гьел ратараб бакӀалда чӀвай, гьез нуж нахъе гъураб бакӀалдаса гьел нахъе гъуре. Ва бугьтан чӀваялдаса вахӀшияб жо ккола. Нуж гьезда рагъуге ХӀарам мажгиталда, гьез нужеда гьенир рагъ гьабичӀони. Гьел нужеда рагъулел ругони, нужеца гьездаги рагъизе лъугьа. Гьединаб буго капурзабазе кири.

فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa'inintahau fa'innallāha gafūrur raḥīm(un).

Амма гьел къотӀани, хӀакълъунго Аллагь вуго тӀаса лъугьунев, гурхӀулев.

وَقٰتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ لِلّٰهِ ۗ فَاِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ اِلَّا عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakūnad-dīnu lillāh(i), fa inintahau falā ‘udwāna illā ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

ТӀокӀаб бугьтан лъугӀизегӀан, дин цохӀо Аллагьасул букӀинегӀан рагъги гьабе гьелгун. Гьел лъугӀани, цинги (тӀокӀаб) тушманлъи букӀине гьечӀо, зулмучагӀазда данде гурони.

اَلشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمٰتُ قِصَاصٌۗ فَمَنِ اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوْا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

asy-syahrul-ḥarāmu bisy-syahril-ḥarāmi wal-ḥurumātu qiṣāṣ(un), famani‘tadā ‘alaikum fa‘tadū ‘alaihi bimiṡli ma‘tadā ‘alaikum, wattaqullāha wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

ХӀарам моцӀал хӀарам моцӀгун цадахъ, ва (данде) цо жоялъул адаб гьабулеб жо хӀалтӀизабула (закон) къисас. Гьединлъидал, лъицаниги тӀадекӀанцӀи гьабулеб бугебали, гьес дуде гьабураб тӀадекӀанцӀиялде балагьун, гьесде тӀадекӀанцӀи гьабе. Аллагьасукьа хӀинкъа ва лъай Аллагь Аллагьасдаса хӀинкъулезда цадахъ вукӀин.

وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Аллагьасул нухда харж гьабе (нужерго боцӀи), нужерго квераздалъун хвелалде рехуге, лъикӀлъи гьабе. ХӀакълъунго Аллагьасе лъикӀлъи гьабулел чагӀи рокьула.

وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Ва тӀубазабе хӀежги гӀумраги Аллагьасе гӀоло. Амма нуж сверун ккун ругони (тушбабаз), цинги (хъве) бигьаго щвараб хадю, бетӀерги хъахӀ гьабуге, хадю хъвезе бакӀалде щвелалде. Нужер цонигияв унтун вугони, яги ботӀролъ къварилъи ккани (ва гьес хъирщулеб батани), гьесда тӀадаб буго фидия гьабизе, ай кӀал кквезе, садакъа кьезе яги къурбан хъвезе. Нуж сах-саламат ругони, хӀежалде инегӀан гӀумра гьабурав чияс (хъвезе ккола) бигьаго щолеб хӀадю. Амма гьесухъе гьеб щвечӀони, гьес хӀежалде унеб мехалъ лъабго къоялъ ва нуж тӀадруссун хадуб анкьго къоялъ кӀал кквезе ккола. Гьеб ккола гӀаммаб къагӀидаялъ анцӀго (къо). Гьединго КӀудияб мажгиталда аскӀор хъизанал гьечӀел гӀадамазеги. Нуж Аллагьасукьа хӀинкъа ва лъай Аллагьасул тамихӀ цӀакъ кьварараб букӀин.

اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ

al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).

ХӀеж (сезон) ккола тасдикъ гьарурал моцӀазда. Гьел (моцӀазда) хӀеж борхарав чияс хӀеж борхулаго чорокал рагӀаби (рафатал) рицунге, хъахӀбалъи гьабуге, дагӀба-рагӀи гьабуге. Нужеца щиб лъикӀлъи гьабуниги, Аллагьасда лъала. Ризкъиги босун вачӀа, хӀакъикъаталда бищунго лъикӀаб ризкъи ккола такъва. Ва Дидаса хӀинкъа, я гӀакълуялъул гӀадамал!

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗ فَاِذَآ اَفَضْتُمْ مِّنْ عَرَفٰتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ ۖ وَاذْكُرُوْهُ كَمَا هَدٰىكُمْ ۚ وَاِنْ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الضَّاۤلِّيْنَ

laisa ‘alaikum junāḥun an tabtagū faḍlam mir rabbikum, fa'iżā afaḍtum min ‘arafātin fażkurullāha ‘indal-masy‘aril-ḥarām(i), ważkurūhu kamā hadākum, wa in kuntum min qablihī laminaḍ-ḍāllīn(a).

Дурго БетӀергьанасдасан рахӀмат тӀалаб гьаби дуе мунагь гуро. Гьединлъидал ГӀарафаялдаса нахъе унеб мехалъ МашарилхӀарамалда Аллагь ракӀалде щвезаве. Гьес нуж битӀараб куцалда ракӀалде щвезаре, цере нуж лъаларел чагӀазда гъорлъ рукӀаниги.

ثُمَّ اَفِيْضُوْا مِنْ حَيْثُ اَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma afīḍū min ḥaiṡu afāḍan-nāsu wastagfirullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Цинги гӀемерав чи къватӀиве вахъунеб бакӀ (гӀарафа) тун, Аллагьасда тӀаса лъугьаян гьаре. ХӀакълъунго Аллагь тӀаса лъугьунев, гурхӀулев вуго.

فَاِذَا قَضَيْتُمْ مَّنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَذِكْرِكُمْ اٰبَاۤءَكُمْ اَوْ اَشَدَّ ذِكْرًا ۗ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا وَمَا لَهٗ فِى الْاٰخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ

fa iżā qaḍaitum manāsikakum fażkurullāha każikrikum ābā'akum au asyadda żikrā(n), faminan-nāsi may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā wa mā lahū fil-ākhirati min khalāq(in).

ХӀеж борхараб мехалъ, цинги Аллагьасул зикру цӀале, умумул рехсарал гӀадин, гьелдасаги цӀикӀкӀун зикру гьабе. Гьединлъидал гӀадамазда гьоркьов вуго «Я БетӀергьан, нижее гьаб дунялалда (лъикӀлъи) кье», - ян гьарулев чи, ахираталда гьесул кинабгӀаги бутӀа букӀунаро.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ رَبَّنَآ اٰتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَّقِنَا عَذَابَ النَّارِ

wa minhum may yaqūlu rabbanā ātinā fid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati ḥasanataw wa qinā ‘ażāban-nār(i).

Ва гьезда гьоркьор руго: «Я БетӀергьан, дунялалдаги лъикӀлъи кье нижее ахираталдаги лъикӀлъи кье, жужахӀалъул гӀазабалдаса цӀуне ниж», - ян гьарулел чагӀиги.

اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

ulā'ika lahum naṣībum mimmā kasabū, wallāhu sarī‘ul-ḥisāb(i).

Гьезие щола жидеца гьабураб жоялдаса бутӀа, Аллагь хехав вуго хӀисаб гьабизе.

۞ وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْدُوْدٰتٍ ۗ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِيْ يَوْمَيْنِ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۚوَمَنْ تَاَخَّرَ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِۙ لِمَنِ اتَّقٰىۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

ważkurullāha fī ayyāmim ma‘dūdāt(in), faman ta‘ajjala fī yaumaini falā iṡma ‘alaih(i), wa man ta'akhkhara falā iṡma ‘alaihi limanittaqā, wattaqullāha wa‘lamū annakum ilaihi tuḥsyarūn(a).

Бихьизабураб къадаралда Аллагьасул зикруги гьабе. КӀиго къоялдасан гӀедегӀарав (Мина тун) чиясда мунагь букӀунаро. Гьеб лъугӀизабурав чиясе мунагь гьечӀо (яги) гьесие, (ай) диниял чагӀазе. Нуж хӀинкъа Аллагьасдаса, нужеда лъай гьес нуж данде гьаризе рукӀин.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّعْجِبُكَ قَوْلُهٗ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّٰهَ عَلٰى مَا فِيْ قَلْبِهٖ ۙ وَهُوَ اَلَدُّ الْخِصَامِ

wa minan-nāsi may yu‘jibuka qauluhū fil-ḥayātid-dun-yā wa yusyhidullāha ‘alā mā fī qalbih(ī), wa huwa aladdul-khiṣām(i).

ГӀадамазда гьоркьов вуго дунялалъул гӀумруялъул хӀакъалъулъ жиндир кӀалъаялъ мун (МухӀамад) хӀикмалъизавулев чи, жиндир рекӀелъ бугеб жоялъе Аллагьасе нугӀлъи гьабулев, бищунго кьварун дандечӀарав чи вугониги.

وَاِذَا تَوَلّٰى سَعٰى فِى الْاَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيْهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ ۗ وَ اللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ

wa iżā tawallā sa‘ā fil-arḍi liyufsida fīhā wa yuhlikal-ḥarṡa wan-nasl(a), wallāhu lā yuḥibbul-fasād(a).

Гьев (нужедаса) вуссараб мехалъ, гьес хӀаракат бахъула ракьалда питна гьабизе, хур-херги боцӀиги хвезабула, Аллагьасе зарал бокьуларо.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُ اتَّقِ اللّٰهَ اَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْاِثْمِ فَحَسْبُهٗ جَهَنَّمُ ۗ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

wa iżā qīla lahuttaqillāha akhażathul-‘izzatu bil-iṡmi faḥasbuhū jahannam(u), wa labi'sal-mihād(u).

Ва Аллагьасукьа хӀинкъаян гьесда абидал, гьесул чӀухӀи бахъана мунагь гьабизе. Гьединлъидал жужахӀ гьесие жужахӀ ккола, хӀакъикъаталдаги (доб жужахӀ) ккола гӀумру гьабизе бищунго квешаб бакӀ.

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَّشْرِيْ نَفْسَهُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ

wa minan-nāsi may yasyrī nafsahubtigā'a marḍātillāh(i), wallāhu ra'ūfum bil-‘ibād(i).

Ва гӀадамазда гьоркьор руго Аллагьасул разилъи тӀалаб гьабизе жалго къурбан гьарулелги. Ва Аллагь вуго жиндирго лагъзадерида гурхӀулев.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا ادْخُلُوْا فِى السِّلْمِ كَاۤفَّةً ۖوَّلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanudkhulū fis-silmi kāffah(tan), wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

Я, иман лъурал гӀадамал! ТӀолабго исламалде лъугьа, шайтӀаналъул галиялда хадуб хьвадуге. ХӀакълъунго гьев вуго дуе унго-унгояв тушман.

فَاِنْ زَلَلْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْكُمُ الْبَيِّنٰتُ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fa'in zalaltum mim ba‘di mā jā'atkumul-bayyinātu fa‘lamū annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Амма нужехъе якъинал далилал щун хадуб нуж тӀаде лъугьани, лъай Аллагь кинабго къуват бугев, гӀакъилав вукӀин.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيَهُمُ اللّٰهُ فِيْ ظُلَلٍ مِّنَ الْغَمَامِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَقُضِيَ الْاَمْرُ ۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

hal yanẓurūna illā ay ya'tiyahumullāhu fī ẓulalim minal-gamāmi wal-malā'ikatu wa quḍiyal-amr(u), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Гьезул щибго жо гьечӀо, накӀкӀазул гьумералда гъоркь малаикзабигун цадахъ Аллагь вачӀин гурони, (гьезул) ишалъул хӀукму къотӀун букӀаго. Аллагьасде буссун буго кинабго жо.

سَلْ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ كَمْ اٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ اٰيَةٍ ۢ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَنْ يُّبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

sal banī isrā'īla kam ātaināhum min āyatim bayyinah(tin), wa may yubaddil ni‘matallāhi mim ba‘di mā jā'athu fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Исраилил лъималазда гьикъе чан баянаб далил Нижеца гьезие кьурабали. Аллагьасул нигӀматал жиндихъе щун хадуб хисарав чиясе, хӀакълъунго, Аллагьасул тамихӀ цӀакъ кьварараб букӀуна.

زُيِّنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُوْنَ مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۘ وَالَّذِيْنَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَاللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

zuyyina lil-lażīna kafarul-ḥayātud-dun-yā wa yaskharūna minal-lażīna āmanū, wal-lażīnattaqau fauqahum yaumal-qiyāmah(ti), wallāhu yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

Дунялалъул гӀумру капурзабазда цебе берцинаблъун бихьизе гьабула, гьез иман лъурал хӀакъир гьарула. Къиямасеб къоялъ такъва бугел чагӀи гьезда тӀад рукӀаниги. Ва Аллагьас жиндие бокьаразе ризкъи кьола хӀисаб гьабичӀого.

كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

ГӀадамал рукӀана (цебе) цо халкъ. Цинги Аллагьас аварагзаби ритӀана рохалил хабар ва лъазабиял гьаризе. Гьес гьезда цадахъ рещтӀана хӀакъаб жо жаниб бугеб тӀехь, гӀадамазда гьоркьоб дагӀба-рагӀи гьабулел суалазул хӀакъалъулъ хӀукму къотӀизе. Ва батӀалъи гьабулел чагӀи руго гӀицӀго жидехъе кьурал (ТӀехь), якъинал далилал жидехъе щун хадуб, жидедаго гьоркьоб хӀусуд сабаблъун. Гьединлъидал Аллагьас Жиндирго ихтияралдалъун нухда рачуна иман лъурал чагӀи, жидеца дагӀба балеб бугеб хӀакъикъаталъул хӀакъалъулъ. Аллагьас жиндие бокьарав чи битӀараб нухде тӀовитӀула.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ

am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).

Яги нужеда ракӀалде кколебищ нуж зобалазде лъугьине ругин, нужедаса цере рукӀарал гӀадин (хӀалбихьиязе) жеги нужехъе рачӀинчӀониги? Гьел рукӀана мискинлъиялъ, гӀазаб-гӀакъубаялъ ва риххизарулел рукӀана (батӀи-батӀиял къварилъабаз), гьединлъидал Расуласги гьесда цадахъ иман лъуразги абуна: «Кида Аллагьасул кумек бачӀине бугеб?» РакӀалде щвезабе, хӀакълъунго, Аллагьасул кумек гӀагарлъун буго.

يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула щиб харж гьабизе кколебали. Абе: «Кинаб бечелъи дуца кьуниги, гьеб букӀине ккола эбел-инсуе, гӀагарлъиялъе, бесдалазе, мискинзабазе ва сапаралда ругел гӀадамазе», - ян. Нужеца щиб лъикӀлъи гьабуниги, хӀакълъунго Аллагь вуго кинабго лъалев.

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۚ وَعَسٰٓى اَنْ تُحِبُّوْا شَيْـًٔا وَّهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ ࣖ

kutiba ‘alaikumul-qitālu wa huwa kurhul lakum, wa ‘asā an takrahū syai'aw wa huwa khairul lakum, wa ‘asā an tuḥibbū syai'aw wa huwa syarrul lakum, wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Нужеда тӀадаб буго рагъ гьабизе, нужее гьеб рекӀее гӀолеб гьечӀониги. Амма батизе бегьула, дуе лъикӀаб бугониги, дуе цо жо бокьичӀого хутӀиги, дуе лъикӀаб гьечӀониги, дуе цо жо бокьун букӀинги. Аллагьасда лъала, нужеда лъалареб мехалъ.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيْهِۗ قُلْ قِتَالٌ فِيْهِ كَبِيْرٌ ۗ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَكُفْرٌۢ بِهٖ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاِخْرَاجُ اَهْلِهٖ مِنْهُ اَكْبَرُ عِنْدَ اللّٰهِ ۚ وَالْفِتْنَةُ اَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُوْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ حَتّٰى يَرُدُّوْكُمْ عَنْ دِيْنِكُمْ اِنِ اسْتَطَاعُوْا ۗ وَمَنْ يَّرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَاُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

yas'alūnaka ‘anisy-syahril-ḥarāmi qitālin fīh(i), qul qitālun fīhi kabīr(un), wa ṣaddun ‘an sabīlillāhi wa kufrum bihī wal-masjidil-ḥarām(i), wa ikhrāju ahlihī minhu akbaru ‘indallāh(i), wal-fitnatu akbaru minal-qatl(i), wa lā yazālūna yuqātilūnakum ḥattā yaruddūkum ‘an dīnikum inistaṭā‘ū, wa may yartadid minkum ‘an dīnihī fa yamut wa huwa kāfirun fa ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъана хӀарамаб моцӀалъ рагъ гьабиялъул хӀакъалъулъ. Абе: "Доб моцӀалъ рагъ гьаби кӀудияб (мунагь) ккола. Амма (гӀадамал) Аллагьасул нухдаса къазе, гьесие мутӀигӀлъичӀого чӀезе, (гӀадамал жанир лъугьине) КӀудияб мажгиталде (гӀадамал лъугьине квал-квал гьабизе), гьелъул сверухълъиялдаса халкъ нахъе бахъи Аллагьасда цебе кӀудияб (мунагь) ккола. Нужеда гьоркьоса лъицаниги жиндирго диналдаса ватӀалъани, цинги гьев кафурлъун хвани, гьезул гӀамалал гӀадада руго дунялалдаги ахираталдаги, гьел жужахӀалъул гӀадамал ругони, гьел абадиялъго гьенир хутӀила».

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙ اُولٰۤىِٕكَ يَرْجُوْنَ رَحْمَتَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hājarū wa jāhadū fī sabīlillāh(i), ulā'ika yarjūna raḥmatallāh(i), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ХӀакълъунго, иман лъурал, гьижра гьабурал ва Аллагьасул нухда къеркьарал, гьел руго Аллагьасул рахӀматалде хьул лъурал. Аллагь тӀаса лъугьунев, гурхӀулев вуго.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ

yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъана гьекъолеб жоялъулги хӀаялъулги хӀакъалъулъ. Абе: "КӀиябго жоялъулъ кӀудияб мунагьги буго, гӀадамазе цо кинабалиго пайдаги буго. Амма мунагь пайдаялдаса цӀикӀкӀараб буго", - ян. Ва гьез дуда гьикъула щиб харж гьабизе кколебали. «ТӀокӀлъи (хӀажатаб жоялъул)» абун абе. Гьедин Аллагьас дуе Жиндирго аятал баян гьарула, дуда ракӀалде ккезегӀан,

فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْيَتٰمٰىۗ قُلْ اِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ ۗ وَاِنْ تُخَالِطُوْهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَاَعْنَتَكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa yas'alūnaka ‘anil-yatāmā, qul iṣlāḥul lahum khair(un), wa in tukhāliṭūhum fa'ikhwānukum, wallāhu ya‘lamul-mufsida minal-muṣliḥ(i), wa lau syā'allāhu la'a‘natakum innallāha ‘azizun ḥakīm(un).

Дунялалъулги ахираталъулги хӀакъалъулъ. Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъулеб буго бесдалазул хӀакъалъулъ. «Гьезул ахӀвал-хӀал лъикӀлъизаби лъикӀаб жо!» Нужеца гьезулгун гьудуллъи гьабуни, гьел нужер вацал ккола. Аллагьасда лъала зарал гьабулелги лъикӀлъи гьабулелги. Ва Аллагьас хъван батани, хӀакълъунго нужее захӀмалъаби рачӀинарила. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго хӀалкӀолъи бугев, цӀодорав.

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكٰتِ حَتّٰى يُؤْمِنَّ ۗ وَلَاَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكَةٍ وَّلَوْ اَعْجَبَتْكُمْ ۚ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَتّٰى يُؤْمِنُوْا ۗ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّنْ مُّشْرِكٍ وَّلَوْ اَعْجَبَكُمْ ۗ اُولٰۤىِٕكَ يَدْعُوْنَ اِلَى النَّارِ ۖ وَاللّٰهُ يَدْعُوْٓا اِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِاِذْنِهٖۚ وَيُبَيِّنُ اٰيٰتِهٖ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ࣖ

wa lā tankiḥul-musyrikāti ḥattā yu'minn(a), wa la'amatum mu'minatun khairum mim musyrikatiw wa lau a‘jabatkum, wa lā tunkiḥul-musyrikīna ḥattā yu'minū, wa la‘abdum mu'minun khairum mim musyrikiw wa lau a‘jabakum, ulā'ika yad‘ūna ilan-nār(i), wallāhu yad‘ū ilal-jannati wal-magfirati bi'iżnih(ī), wa yubayyinu āyātihī lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).

Мушрик руччаби росасеги росуге, гьел иман лъезегӀан. ХӀакъикъаталдаги, дур ракӀ цӀаниги, иман лъурай лагъ лъикӀай йиго мугьрузе сужда гьабулей чӀужугӀаданалдаса. Ва мушрикал (бихьинал) ригьнаде рачуге (иман лъурал руччабазе) гьел иман лъелалде. ХӀакъикъаталдаги, мушрик бихьин лагъалдаса божарав бихьин лагъ лъикӀав вуго, гьес дур ракӀ цӀаниги. Гьез гьел жужахӀалде ахӀулел руго, Аллагьас гьел ахӀулел руго жиндирго изнуялдалъун алжаналде ва мунагьал чуриялде. (Аллагьас) Жиндирго аятал гӀадамазе баян гьарула, гьездаса дарс босизе.

وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْمَحِيْضِ ۗ قُلْ هُوَ اَذًىۙ فَاعْتَزِلُوا النِّسَاۤءَ فِى الْمَحِيْضِۙ وَلَا تَقْرَبُوْهُنَّ حَتّٰى يَطْهُرْنَ ۚ فَاِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوْهُنَّ مِنْ حَيْثُ اَمَرَكُمُ اللّٰهُ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوَّابِيْنَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِيْنَ

wa yas'alūnaka ‘anil-maḥīḍ(i), qul huwa ażā(n), fa‘tazilun-nisā'a fil-maḥīḍ(i), wa lā taqrabūhunna ḥattā yaṭhurn(a), fa'iżā taṭahharna fa'tūhunna min ḥaiṡu amarakumullāh(u), innallāha yuḥibbut-tawwābīna wa yuḥibbul-mutaṭahhirīn(a).

Ва гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула хӀайзалъул хӀакъалъулъ. «Гьеб чорокаб жо бугин» абе. Гьединлъидал хӀайзалъул заманалда чӀужуялдаса рикӀкӀад чӀа; ва гьел рацӀцӀадлъизегӀан гьезде аскӀореги унге. Гьел рацӀцӀадал ругеб мехалъ, Аллагьас дуда амру гьабураб (ризкъиялда) рекъон, дуца гьезулгун гьоркьоблъи гьабе. ХӀакълъунго Аллагьасе рокьула тавбу гьабурал ва рокьула жалго рацӀцӀад гьарурал.

نِسَاۤؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ ۖ فَأْتُوْا حَرْثَكُمْ اَنّٰى شِئْتُمْ ۖ وَقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ مُّلٰقُوْهُ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

nisā'ukum ḥarṡul lakum, fa'tū ḥarṡakum annā syi'tum, wa qaddimū li anfusikum, wattaqullāha wa‘lamū annakum mulāqūh(u), wa basysyiril-mu'minīn(a).

Нужер руччаби нужее хур руго, нужее бокьараб мехалъ ва бокьараб къагӀидаялъ нужерго хурде рачӀа. Ва нужеего (лъикӀаб жо) цебе лъезе. Аллагьасдаса хӀинкъа ва лъай мун (цо къоялъ) Гьесда дандчӀвазе вукӀин. Ва рохалил хабар щвезабе иман лъуразда.

وَلَا تَجْعَلُوا اللّٰهَ عُرْضَةً لِّاَيْمَانِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْا وَتَتَّقُوْا وَتُصْلِحُوْا بَيْنَ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa lā taj‘alullāha ‘urḍatal li'aimānikum an tabarrū wa tattaqū wa tuṣliḥū bainan-nās(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Ва дуца гьаялда жаниб Аллагьасул (цӀар) хӀалтӀизабуге лъикӀал гӀамалал гьариялъе, такъваялда рукӀиналъе ва гӀадамазда гьоркьоб рекъел бижизабиялъе квал-кваллъун. Аллагь вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев.

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ فِيْٓ اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُّؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوْبُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

lā yu'ākhiżukumullāhu bil-lagwi fī aimānikum wa lākiy yu'ākhiżukum bimā kasabat qulūbukum, wallāhu gafūrun ḥalīm(un).

ТӀадегӀанав Аллагьас дуе гӀазаб гьабуларо дур ракӀалдаго гьечӀого гьабураб гьа сабаблъун, амма гьес дуе гӀазаб гьабула дур рекӀелъ ругел къасдал сабаблъун. Аллагь вуго тӀаса лъугьунев, гурхӀулев.

لِلَّذِيْنَ يُؤْلُوْنَ مِنْ نِّسَاۤىِٕهِمْ تَرَبُّصُ اَرْبَعَةِ اَشْهُرٍۚ فَاِنْ فَاۤءُوْ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

lil-lażīna yu'lūna min nisā'ihim tarabbuṣu arba‘ati asyhur(in), fa'in fā'ū fa'innalāha gafūrur raḥīm(un).

ЧӀужу хӀилла-рекӀкӀ гьабулел гӀадамал ункъо моцӀалъ балагьун чӀезе ккола. Цинги (жиндирго руччабазухъе) гьел тӀадруссани, хӀакълъунго Аллагь тӀаса лъугьунев, гурхӀулев вуго.

وَاِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَاِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa in ‘azamuṭ-ṭalāqa fa innallāha samī‘un ‘alīm(un).

Нагагьлъун гьел ратӀалъизе къасд гьабуни, хӀакълъунго Аллагь вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев.

وَالْمُطَلَّقٰتُ يَتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ ثَلٰثَةَ قُرُوْۤءٍۗ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ اَنْ يَّكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللّٰهُ فِيْٓ اَرْحَامِهِنَّ اِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ وَبُعُوْلَتُهُنَّ اَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِيْ ذٰلِكَ اِنْ اَرَادُوْٓا اِصْلَاحًا ۗوَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِيْ عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۖ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wal-muṭallaqātu yatarabbaṣna bi anfusihinna ṡalāṡata qurū'(in), wa lā yaḥillu lahunna ay yaktumna mā khalaqallāhu fī arḥāmihinna in kunna yu'minna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), wa bu‘ūlatuhunna aḥaqqu biraddiūhinna fī żālika in arādū iṣlāḥā(n), wa lahunna miṡlul-lażī ‘alaihinna bil-ma‘rūf(i), wa lir-rijāli ‘alaihinna darajah(tun), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Ва ратӀалъарал лъадиби (тӀадаб) лъабго нухалъ къуръулъ жалго кквезе (чӀезе ккола). Аллагьас жидер кинидахъ бижараб жо гьезие бахчизе бегьуларо, гьел Аллагьасдаги ахират къоялдаги божулел ругони. Ва гьезул росазул цӀикӀкӀараб ихтияр букӀуна доб (болжалалда) гьезухъе тӀадруссине, гьезие лъикӀлъи бокьани. Ва гьезул (руччабазул) руго жидерго тӀадал ишалгун данде кколеб къагӀидаялъ балансалда ругел ихтиярал. Амма росазул гьездаса тӀокӀлъаби руго. Аллагь вуго кинабго хӀалкӀолев, цӀодорав.

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Талак (гьелде мугъчӀвай гьабизе бегьула) кӀиго нухалъ гьабула. (Гьелдаса хадуб росасда кӀола) лъикӀ нахъе цӀунизе, яги лъикӀ биччазе. Дуца гьезие кьураб жо нахъе боси хӀалалаб гьечӀо, гьел кӀиязулго (росасдаги чӀужуялдаги) Аллагьасул къанунал тӀуразаризе кӀвеларин абун ургъел букӀун гурони. Дуца (валиясул) ургъел гьабулеб батани, гьезул кӀияздаго Аллагьасул къанунал тӀуразаризе кӀолеб гьечӀолъиялъ, гьел кӀияздаго гӀайиб гьечӀо жалго хвасар гьаризе (чӀужуялъ) кьезе кколеб гӀарцуда. Гьеб буго Аллагьасул къанун, нужеца гьеб хвезабуге. Аллагьасул къанунал хвезарулел ругони, гьел руго зулмучагӀи.

فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهٗ مِنْۢ بَعْدُ حَتّٰى تَنْكِحَ زَوْجًا غَيْرَهٗ ۗ فَاِنْ طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يَّتَرَاجَعَآ اِنْ ظَنَّآ اَنْ يُّقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ وَتِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa'in ṭallaqahā falā taḥillu lahū mim ba‘du ḥattā tankiḥa zaujan gairah(ū), fa'in ṭallaqahā falā junāḥa ‘alaihimā ay yatarāja‘ā in ẓannā ay yuqīmā ḥudūdullāh(i), tilka ḥudūdullāhi yubayyinuhā liqaumiy ya‘lamūn(a).

Цинги гьес гьей ятӀа гьаюни (кӀиабилеб ратӀалъиялдаса хадуб), доб чӀужугӀадан

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَاَمْسِكُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ سَرِّحُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍۗ وَلَا تُمْسِكُوْهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوْا ۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهٗ ۗ وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اٰيٰتِ اللّٰهِ هُزُوًا وَّاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنَ الْكِتٰبِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗوَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna fa'amsikūhunna bima‘rūfin au sarriḥūhunna bima‘rūf(in), wa lā tumsikūhunna ḍirāral lita‘tadū, wa may yaf‘al żālika faqad ẓalama nafasah(ū), wa lā tattakhiżū āyātillāhi huzuwaw ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum wa mā anzala ‘alaikum minal-kitābi wal-ḥikmati ya‘iẓukum bih(ī), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Нужеца (нужер) руччаби ратӀа гьарулел ругони, гьезул как лъугӀизегӀан, цинги гьел лъикӀаб къагӀидаялъ ккве, яги лъикӀаб къагӀидаялъ ратӀа гьаре (гьелги). Ва гьел зулму гьабизе квешаб къасдгун кквеге. Гьедин гьабурав чияс жиндиего зулму гьабуна. Ва Аллагьасул аятал хӀакъир гьаруге. РакӀалде щвезабе дуде Аллагьасул рахӀмат, Аллагьас духъе рещтӀараб жо, ай ТӀехь (Къуръан) ва ХӀикмат (Суннат), дуда малъизе. Нуже Аллагьасдаса хӀинкъа ва лъай Аллагь кинабго лъалев вукӀин.

وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ اَنْ يَّنْكِحْنَ اَزْوَاجَهُنَّ اِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ ذٰلِكَ يُوْعَظُ بِهٖ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ ذٰلِكُمْ اَزْكٰى لَكُمْ وَاَطْهَرُ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna falā ta‘ḍulūhunna ay yankiḥna azwājahunna iżā tarāḍau bainahum bil-ma‘rūf(i), żālika yū‘aẓu bihī man kāna minkum yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālikum azkā lakum wa aṭhar(u), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Нужеца (нужер) лъадиби ратӀа гьарулел ругони, гьел разилъиялде щун руго, цинги гьезие квалквал гьабуге жидерго букӀинесел росасда ригьин гьабизе, гьезда гьоркьоб лъикӀаб къагӀидаялъ дандеккунгутӀи чӀезабун батани. Гьеб буго нужеда гьоркьоса Аллагьасда ва къиямасеб къоялда божулел чагӀазе насихӀат гьабулеб жо. Гьеб нужее бацӀцӀадабги, бацӀцӀадабги букӀуна. Аллагьасда лъала, нужеда лъалареб мехалъ.

۞ وَالْوٰلِدٰتُ يُرْضِعْنَ اَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ اَرَادَ اَنْ يُّتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۗ وَعَلَى الْمَوْلُوْدِ لَهٗ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ اِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَاۤرَّ وَالِدَةٌ ۢبِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُوْدٌ لَّهٗ بِوَلَدِهٖ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذٰلِكَ ۚ فَاِنْ اَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗوَاِنْ اَرَدْتُّمْ اَنْ تَسْتَرْضِعُوْٓا اَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِذَا سَلَّمْتُمْ مَّآ اٰتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wal-wālidātu yurḍi‘na aulādahunna ḥaulaini kāmilaini liman arāda ay yutimmar-raḍā‘ah(ta), wa ‘alal-maulūdi lahū rizquhunna wa kiswatuhunna bil-ma‘rūf(i), lā tukallafu nafsun illā wus‘ahā, lā tuḍārra wālidatum biwaladihā wa lā maulūdul lahū biwaladihī wa ‘alal-wāriṡi miṡlu żālik(a), fa'in arādā fiṣālan ‘an tarāḍim minhumā wa tasyāwurin falā junāḥa ‘alaihimā, wa in arattum an tastarḍi‘ū aulādakum falā junāḥa ‘alaikum iżā sallamtum mā ātaitum bil-ma‘rūf(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ва улбуз лъимал рачине ккола тӀубараб кӀиго соналъ, тӀубанго рачине бокьаразе. Ва инсуда тӀадаб жо буго гьезие ризкъи кьей ва гьезда данде кколеб къагӀидаялъ ретӀел ретӀин. Инсанасда хӀехьезе кӀолареб къварилъи букӀунаро. Лъимер сабаблъун эбелалъе гӀазаб-гӀакъуба ккезе биччаге, лъимер сабаблъун инсуеги (гӀазаб-гӀакъуба) ккезе биччаге. ИрсчагӀиги (тӀадаб) гьединал руго гьединго. КӀиязего гьоркьоб къотӀи-къайги гьабун, ургъелги гьабун лъимер гьуин гьабизе бокьун батани, гьезул цонигиясда мунагь букӀунаро. Ва дур лъимер цогидав чиясе каранда кьезе бокьун батани, цинги дуца данде кколеб къагӀидаялъ гӀарац кьолеб букӀиналда мунагь гьечӀо. Аллагьасдаса хӀинкъа ва лъай Аллагь нужеца гьабулебщинаб бихьулев вукӀин.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًا يَّتَرَبَّصْنَ بِاَنْفُسِهِنَّ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّعَشْرًا ۚ فَاِذَا بَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوْفِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājay yatarabbaṣna bi'anfusihinna arba‘ata asyhuriw wa ‘asyrā(n), fa'iżā balagna ajalahunna falā junāḥa ‘alaikum fīmā fa‘alna fī anfusihinna bil-ma‘rūf(i),wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

Нужеда гьоркьоса хварал, руччаби нахъе тарал, ункъо моцӀгун анцӀго къоялъ чӀезе те. Цинги гьел жидерго какил ахиралде щвараб мехалъ, гьез жидеего данде кколеб къагӀидаялъ гьабулеб жоялда хурхун дуе мунагь букӀунаро. Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб лъалев.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا عَرَّضْتُمْ بِهٖ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاۤءِ اَوْ اَكْنَنْتُمْ فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ ۗ عَلِمَ اللّٰهُ اَنَّكُمْ سَتَذْكُرُوْنَهُنَّ وَلٰكِنْ لَّا تُوَاعِدُوْهُنَّ سِرًّا اِلَّآ اَنْ تَقُوْلُوْا قَوْلًا مَّعْرُوْفًا ەۗ وَلَا تَعْزِمُوْا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتّٰى يَبْلُغَ الْكِتٰبُ اَجَلَهٗ ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوْهُ ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ ࣖ

wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā ‘arraḍtum bihī min khiṭbatin-nisā'i au aknantum fī anfusikum, ‘alimallāhu annakum satażkurūnahunna wa lākil lā tuwā‘idūhunna sirran illā an taqūlū qaulam ma‘rūfā(n), wa lā ta‘zimū ‘uqdatan-nikāḥi ḥattā yablugal-kitābu ajalah(ū), wa‘lamū annallāha ya‘lamu mā fī anfusikum faḥżarūh(u), wa‘lamū annallāha gafūrun ḥalīm(un).

Ва дуда тӀад мунагь гьечӀо, дуца гьезие инсинуация гьабун яги дурго рекӀелъ (дурго анищ) бахчун батани. Аллагьасда лъала дуца гьеб гьезие рехсезе букӀин. Амма гьезулгун балъго къотӀи-къай гьабуге, лъикӀаб калам гурони. Ва ригьиналъул къотӀи-къай иддаялъул болжал лъугӀилалдего гьабуге. Нужеда лъай нужер рекӀелъ бугеб Аллагьасда лъалеблъи, гьесдаса хӀинкъа нуж. Нужеда лъай Аллагь тӀаса лъугьунев, сабруяв вукӀин.

لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ مَا لَمْ تَمَسُّوْهُنَّ اَوْ تَفْرِضُوْا لَهُنَّ فَرِيْضَةً ۖ وَّمَتِّعُوْهُنَّ عَلَى الْمُوْسِعِ قَدَرُهٗ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهٗ ۚ مَتَاعًا ۢبِالْمَعْرُوْفِۚ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ

lā junāḥa ‘alaikum in ṭallaqtumun-nisā'a mā lam tamassūhunna au tafriḍū lahunna farīḍah(tan), wa matti‘ūhunna ‘alal-mūsi‘i qadaruhū wa ‘alal-muqtiri qadaruhū matā‘am bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muḥsinīn(a).

Нужеда тӀад мунагь букӀунаро нужеца нужерго руччабазда квер хъвачӀого яги гьезул махӀрумлъи чӀезабичӀого ратӀалъани. Ва дуца гьезие мутӀагӀат кье, рес бугезеги, рес гьечӀезеги, ресалда рекъон, ай букӀине кколеб къагӀидаялъ кьей, гьебги лъикӀлъи гьабулезда тӀадаб парз буго.

وَاِنْ طَلَّقْتُمُوْهُنَّ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَمَسُّوْهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيْضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ اِلَّآ اَنْ يَّعْفُوْنَ اَوْ يَعْفُوَا الَّذِيْ بِيَدِهٖ عُقْدَةُ النِّكَاحِ ۗ وَاَنْ تَعْفُوْٓا اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰىۗ وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa in ṭallaqtumūhunna min qabli an tamassūhunna wa qad faraḍtum lahunna farīḍatan faniṣfu mā faraḍtum illā ay ya‘fūna au ya‘fuwal-lażī biyadihī ‘uqdatun-nikāḥ(i), wa an ta‘fū aqrabu lit-taqwā, wa lā tansawul-faḍla bainakum, innallāha bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ва нужеца гьел ратӀа гьаруни, нужеца квер хъвазегӀан (гьоркьоблъи гьабизегӀан), нужеца цебеккунго Магьар чӀезабун букӀаниги, нужеца чӀезабураб жоялъул бащдаб (кьезе), гьел (эркен гьарун) яги ригьиналъул къотӀи-къай гьезул кодоб бугев чияс эркен гьарун гурони. Эркенлъи гӀагарлъула такъваялде. Нужеда гьоркьоб бугеб лъикӀлъиги кӀочон тоге. ХӀакълъунго Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб бихьулев.

حَافِظُوْا عَلَى الصَّلَوٰتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُوْمُوْا لِلّٰهِ قٰنِتِيْنَ

Ḥāfiẓū ‘alaṣ-ṣalawāti waṣ-ṣalātil-wusṭā, wa qūmū lillāhi qānitīn(a).

Киналго какал ва вустха какал цӀуне. Ва Аллагьасе (дугӀа) гьабе торжественно.

فَاِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا اَوْ رُكْبَانًا ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَّا لَمْ تَكُوْنُوْا تَعْلَمُوْنَ

fa'in khiftum farijālan au rukbānā(n), fa'iżā amintum fażkurullāha kamā ‘allamakum mā lam takūnū ta‘lamūn(a).

ХӀинкъун вугони (хӀинкъиялдаса), хьвадулеб яги машина бачунеб мехалъ как базе. Цинги хӀинкъи гьечӀеб мехалъ, цинги Аллагь ракӀалде щвезаве (дугӀа гьабе), гьес дуда лъачӀеб жо малъараб гӀадин.

وَالَّذِيْنَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُوْنَ اَزْوَاجًاۖ وَّصِيَّةً لِّاَزْوَاجِهِمْ مَّتَاعًا اِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ اِخْرَاجٍ ۚ فَاِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْ مَا فَعَلْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَّعْرُوْفٍۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-lażīna yutawaffauna minkum wa yażarūna azwājā(n), waṣiyyatal li'azwājihim matā‘an ilal-ḥauli gaira ikhrāj(in), fa'in kharajna falā junāḥa ‘alaikum fī mā fa‘alna fī anfusihinna mim ma‘rūf(in), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Нужеда гьоркьоса хварал ва руччаби нахъе тун ругел чагӀаз жидерго руччабазе васият гьабе, (ай) лъагӀалиде щвезегӀан алифат, гьел къватӀире рахъичӀого (рокъоса). Амма гьел къватӀире рахъани (жалго жидедаго чӀун), нужеда тӀад мунагь гьечӀо гьез жидеего лъикӀал жалаздалъун гьабулеб жоялда хурхун. Аллагь вуго кинабго хӀалкӀолев, цӀодорав.

وَلِلْمُطَلَّقٰتِ مَتَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِۗ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِيْنَ

wa lil-muṭallaqāti matā‘um bil-ma‘rūf(i), ḥaqqan ‘alal-muttaqīn(a).

Ва ратӀалъарал руччабазе мутӀагӀат кьезе ккола рекъараб къагӀидаялъ, такъваяв чиясда тӀадаблъун.

كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ ࣖ

każālika yubayyinullāhu lakum āyātihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

Гьедин Аллагьас нужее Жиндирго аятал баян гьарула, нужеда бичӀчӀизе.

۞ اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ اُلُوْفٌ حَذَرَ الْمَوْتِۖ فَقَالَ لَهُمُ اللّٰهُ مُوْتُوْا ۗ ثُمَّ اَحْيَاهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

alam tara ilal-lażīna kharajū min diyārihim wa hum ulūfun ḥażaral-maut(i), faqāla lahumullāhu mūtū, ṡumma aḥyāhum, inallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Нужеца кӀвар кьечӀищ хвалдаса хӀинкъун росу-ракь тун арал аза-азар гӀадамазул? Цинги Аллагьас гьезда абуна: «Хва!» Цинги Аллагьас гьезие чӀаголъи кьуна. ХӀакълъунго Аллагьас гӀадамазе сайигъатал кьола, амма гӀемерисел гӀадамал щукру гьабуларо.

وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa qātilū fī sabīlillāhi wa‘lamū annallāha samī‘un ‘alīm(un).

Нужеца рагъ гьабе Аллагьасул нухда, нужеда лъай Аллагь кинабго рагӀулев, кинабго лъалев вукӀин.

مَنْ ذَا الَّذِيْ يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضٰعِفَهٗ لَهٗٓ اَضْعَافًا كَثِيْرَةً ۗوَاللّٰهُ يَقْبِضُ وَيَبْصُۣطُۖ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

man żal-lażī yuqriḍullāha qarḍan ḥasanan fayuḍā‘ifahū lahū aḍ‘āfan kaṡīrah(tan), wallāhu yaqbiḍu wa yabsuṭ(u), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Аллагьасе лъикӀаб къарз кьурав чиясе Аллагьас гьесул рецӀел цӀакъ гӀемер гьабила. Аллагьас нахъе цӀунула ва гӀатӀид гьабула (ризкъи) ва гьесухъе нуж руссинаризе руго.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الْمَلَاِ مِنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ مِنْۢ بَعْدِ مُوْسٰىۘ اِذْ قَالُوْا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ اِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ اَلَّا تُقَاتِلُوْا ۗ قَالُوْا وَمَا لَنَآ اَلَّا نُقَاتِلَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَدْاُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَاَبْنَاۤىِٕنَا ۗ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِالظّٰلِمِيْنَ

alam tara ilal-mala'i mim banī isrā'īla mim ba‘di mūsā, iż qālū linabiyyil lahumub‘aṡ lanā malikan nuqātil fī sabīlillāh(i), qāla hal ‘asaitum in kutiba ‘alaikumul-qitālu allā tuqātilū, qālū wa mā lanā allā nuqātila fī sabīlillāhi wa qad ukhrijnā min diyārinā wa abnā'inā, falammā kutiba ‘alaihimul-qitālu tawallau illā qalīlam minhum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Дуца кӀвар кьечӀищ Муса хваралдаса хадуб Исраилил лъималазул церехъабазда, гьез жидерго аварагасда абураб мехалъ: «Нижее парччахӀ тӀаме, ниж Аллагьасул нухда рагъизе руго», - ян. Гьезул Аварагас жаваб кьуна: «БукӀине бегьулищ нужеда тӀад рагъ гьабизе тӀадаб букӀарабани, нужецаги рагъ гьабичӀого тезе?» Гьез жаваб кьуна: «Щай нилъ Аллагьасул нухда рагъизе гьечӀел, нилъерго росабаздасаги нахъе гъун, нилъерго лъималаздаса (ратӀа гьарун) рукӀаго?» Амма рагъ жидеда тӀад лъураб мехалъ, гьел нахъе руссана, гьезул цо дагьаб къадар гурони. Аллагь вуго зулмучагӀи киназдаго лъалев.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوْتَ مَلِكًا ۗ قَالُوْٓا اَنّٰى يَكُوْنُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ اَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِۗ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهٗ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۗ وَاللّٰهُ يُؤْتِيْ مُلْكَهٗ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa qāla lahum nabiyyuhum innallāha qad ba‘aṡa lakum ṭālūta malikā(n), qālū annā yakūnu lahul-mulku ‘alainā wa naḥnu aḥaqqu bil-mulki minhu wa lam yu'ta sa‘atam minal-māl(i), qāla innallāhaṣṭafāhu ‘alaikum wa zādahū basṭatan fil-‘ilmi wal-jism(i), wallāhu yu'tī mulkahū may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Ва гьезул аварагас гьезда абуна: «ХӀакълъунго Аллагьас ТӀалут нужер ханлъун тӀамун вуго», - ян. Гьез жаваб кьуна: «Кин ТӀалутие нижеда тӀад ханлъи щвараб, гьесдаса ханлъи гьабизе нижее ихтияр цӀикӀкӀараб мехалъ, гьесие гӀемераб бечелъиги кьун гьечӀеб мехалъ?» (Аварагас) жаваб кьуна: «Аллагьас гьев (падишагьлъун вукӀине) дуе тӀаса вищун вуго ва дуе тӀадегӀанаб гӀелмуги, чорхол бажариги кьун вуго», - ян. ТӀадегӀанав Аллагьас Жиндирго ханлъи кьола Жиндие бокьарасе, Аллагь вуго кинабго лъалев, кинабго лъалев.

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اٰيَةَ مُلْكِهٖٓ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ التَّابُوْتُ فِيْهِ سَكِيْنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ اٰلُ مُوْسٰى وَاٰلُ هٰرُوْنَ تَحْمِلُهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lahum nabiyyuhum inna āyata mulkihī ay ya'tiyakumut-tābūtu fīhi sakīnatum mir rabbikum wa baqiyyatum mimmā taraka ālu mūsā wa ālu hārūna taḥmiluhul-malā'ikah(tu), inna fī żālika la āyatal lakum in kuntum mu'minīn(a).

Гьезул аварагас гьезда абуна: "ХӀакълъунго, гьесул ханлъиялъул гӀаламатлъун ккола нужер БетӀергьанасдасан салам бугеб гъамас ва Мусал агьлуялъул ва Харунил агьлуялъул хутӀелал, малаикзабаз рачӀарал.

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوْتُ بِالْجُنُوْدِ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ مُبْتَلِيْكُمْ بِنَهَرٍۚ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّيْۚ وَمَنْ لَّمْ يَطْعَمْهُ فَاِنَّهٗ مِنِّيْٓ اِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً ۢبِيَدِهٖ ۚ فَشَرِبُوْا مِنْهُ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۗ فَلَمَّا جَاوَزَهٗ هُوَ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗۙ قَالُوْا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ ۗ قَالَ الَّذِيْنَ يَظُنُّوْنَ اَنَّهُمْ مُّلٰقُوا اللّٰهِ ۙ كَمْ مِّنْ فِئَةٍ قَلِيْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيْرَةً ۢبِاِذْنِ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

falammā faṣala ṭālūtu bil-junūd(i), qāla innallāha mubtalīkum binahar(in), faman syariba minhu falaisa minnī, wa mal lam yaṭ‘amhu fa innahū minnī illā manigtarafa gurfatam biyadih(ī), fa syaribū minhu illā qalīlam minhum, falammā jāwazahū huwa wal-lażīna āmanū ma‘ah(ū), qālū lā ṭāqata lanal-yauma bijālūta wa junūdih(ī), qālal-lażīna yaẓunnūna annahum mulāqullāh(i), kam min fi'atin qalīlatin galabat fi'atan kaṡīratam bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

Гьединлъидал Талутица жиндирго аскар бачӀараб мехалъ, гьес абуна: "Аллагьас нужер хӀалбихьизе бугин гӀоралдалъун. Гьединлъидал (гьелъул лъим) гьекъарав чи дир мурид гуро. Гьеб гьекъечӀев чи дир мурид вуго, квералъ дагьабго лъим хъвачӀони". Амма гьез гьеб гьекъана цо-кӀигояс гурони. Гьев (Талут) ва гьесда цадахъ иман лъурал чагӀи гӀор бахун унеб мехалъ, гьез абуна: «Ниж тӀокӀал къуватал гьечӀо Жалутида ва гьесул аскаралда данде», - ян. Жал Аллагьасда дандчӀвалел рукӀиналда божарал чагӀаз абула: «Чан гьитӀинал къукъабаз Аллагьасул изнуялдалъун чӀахӀиял къукъаби къезарурал», - ян. Аллагьги вуго сабру гьабуразда аскӀов.

وَلَمَّا بَرَزُوْا لِجَالُوْتَ وَجُنُوْدِهٖ قَالُوْا رَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ۗ

wa lammā barazū lijālūta wa junūdihī qālū rabbanā afrig ‘alainā ṣabraw wa ṡabbit aqdāmanā wanṣurnā ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Ва Жалутида ва гьесул аскаралда данде рахъараб мехалъ, гьез дугӀа гьабуна: «Я БетӀергьан, нижее сабру кье, нижер гали щула гьабе ва капурзабазде данде чӀезе кумек гьабе», - ян.

فَهَزَمُوْهُمْ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَقَتَلَ دَاوٗدُ جَالُوْتَ وَاٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهٗ مِمَّا يَشَاۤءُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْاَرْضُ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ ذُوْ فَضْلٍ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

fahazamūhum bi'iżnillāh(i), wa qatala dāwūdu jālūta wa ātāhullāhul-mulka wal-ḥikmata wa ‘allamahū mimmā yasyā'(u), wa lau lā daf‘ullāhin-nāsa ba‘ḍahum biba‘ḍil lafasadatil-arḍu wa lākinnallāha żū faḍlin ‘alal-‘ālamīn(a).

Гьедин гьез гьев Аллагьасул изнуялдалъун бергьана, Давудица Жалут чӀвана. Цинги Аллагьас гьесие (Давудие) ханлъиги, гӀакълуги кьуна, жиндиего бокьараб жо гьесда малъана. Ва Аллагьас цо-цо гӀадамал цогидазда цадахъ цӀуничӀони, хӀакълъунго гьаб ракь хвезе буго. Амма Аллагьасул баркат (гьес кьураб) кинабго тӀабигӀаталда тӀад буго.

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).

Гьал руго Аллагьасул аятал, Нижеца гьел дуе битӀун цӀалула ва мун (МухӀамад) унго-унгояв чапар вуго.

۞ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍۘ مِنْهُمْ مَّنْ كَلَّمَ اللّٰهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجٰتٍۗ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَلٰكِنِ اخْتَلَفُوْا فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ وَمِنْهُمْ مَّنْ كَفَرَ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلُوْاۗ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ ࣖ

tilkar-rusulu faḍḍalnā ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍ(in), minhum man kallamallāhu wa rafa‘a ba‘ḍahum darajāt(in), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), wa lau syā'allāhu maqtatalal-lażīna mim ba‘dihim mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu wa lākinikhtalafū fa minhum man āmana wa minhum man kafar(a), wa lau syā'allāhu maqtatalū, wa lākinnallāha yaf‘alu mā yurīd(u).

Нижеца цо-цо чапарзабазе цогидаздаса лъикӀлъи гьабуна. Гьезда гьоркьор руго Аллагьас (битӀахъего) кӀалъалелги, руго гьес чанго даража борхизабулелги. Ва Нижеца Марямил вас ГӀисае чанго мугӀжизат кьуна ва Нижеца гьев Илагьияб РухӀалъ щула гьавуна. Аллагьас хъван букӀарабани, гьезда хадур ругел гӀадамаз чӀвай-хъвей гьабилароан, далил гьезухъе щун хадуб. Амма гьезул батӀалъи букӀана, гьединлъидал гьезул цоял иман лъуна, цоял капурлъана. Аллагьас хъван батани, гьез чи чӀваларо. Амма Аллагьас жиндирго амруялда рекъон гьабула.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خُلَّةٌ وَّلَا شَفَاعَةٌ ۗوَالْكٰفِرُوْنَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū mimmā razaqnākum min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khullatuw wa lā syafā‘ah(tun), wal-kāfirūna humuẓ-ẓālimūn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Нижеца дуе кьураб ризкъиялъул цо бутӀа лъе, тӀокӀаб бича-хисиги, гьудуллъиги, шафагӀатги гьечӀеб къо тӀаде щвелалде. Капурлъарал чагӀи руго зулмучагӀи.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْحَيُّ الْقَيُّوْمُ ەۚ لَا تَأْخُذُهٗ سِنَةٌ وَّلَا نَوْمٌۗ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ مَنْ ذَا الَّذِيْ يَشْفَعُ عِنْدَهٗٓ اِلَّا بِاِذْنِهٖۗ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۚ وَلَا يُحِيْطُوْنَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهٖٓ اِلَّا بِمَا شَاۤءَۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَۚ وَلَا يَـُٔوْدُهٗ حِفْظُهُمَاۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيْمُ

allāhu lā ilāha illā huw(a), al-ḥayyul-qayyūm(u), lā ta'khużuhū sinatuw wa lā naum(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), man żal-lażī yasyfa‘u ‘indahū illā bi'iżnih(ī), ya‘lamu mā baina aidīhim wa mā khalfahum, wa lā yuḥīṭūna bisyai'im min ‘ilmihī illā bimā syā'(a), wasi‘a kursiyyuhus-samāwāti wal-arḍ(a), wa lā ya'ūduhū ḥifẓuhumā, wa huwal-‘aliyyul-‘aẓīm(u).

Аллагь, Гьев гурев цоги аллагь гьечӀев. (Жиндирго махлукъатазул) гьоркьоса къотӀичӀого ургъел гьабулев ТӀадегӀанав Аллагь кьижуларо, кьижуларо. Гьесул буго зобалаздаги ракьалдаги бугебщинаб. Гьесул изну гьечӀого гьесул рахъалдасан шафагӀат гьабизе лъиданиги кӀоларо. Гьесда лъала гьезда цебе бугебги гьезда нахъа бугебги, гьезда гьесул гӀелмуялъул щибго лъаларо, гьесие бокьараб гурони. Гьесул тахбакӀалъ зобалги ракьги къан руго. Ва гьесие захӀмалъуларо гьел кӀиязухъго балагьизе, гьев вуго ТӀадегӀанав, КӀудияв.

لَآ اِكْرَاهَ فِى الدِّيْنِۗ قَدْ تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ فَمَنْ يَّكْفُرْ بِالطَّاغُوْتِ وَيُؤْمِنْۢ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى لَا انْفِصَامَ لَهَا ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

lā ikrāha fid-dīn(i), qat tabayyanar-rusydu minal-gayy(i), famay yakfur biṭ-ṭāgūti wa yu'mim billāhi fa qadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, lanfiṣāma lahā, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Диналда (исламалда) тӀадчӀей гьечӀо, хӀакъикъаталдаги битӀараб нухдаги мекъаб нухдаги гьоркьоб якъинго (батӀалъи) букӀуна. ТӀагъуталда капурлъарав, Аллагьасда божарав чияс, хӀакъикъаталдаги, гьес ккуна (щулаго) цӀакъго щулияб, биххулареб канат. Аллагь вуго кинабго рагӀулев, кинабго лъалев.

اَللّٰهُ وَلِيُّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَوْلِيَاۤؤُهُمُ الطَّاغُوْتُ يُخْرِجُوْنَهُمْ مِّنَ النُّوْرِ اِلَى الظُّلُمٰتِۗ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ ࣖ

allāhu waliyyul-lażīna āmanū yukhrijuhum minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wal-lażīna kafarū auliyā'uhumuṭ-ṭāgūtu yukhrijuhum minan-nūri ilaẓ-ẓulumāt(i), ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Аллагь вуго муъминзабазул цӀунулев. Гьес гьел бецӀлъиялдаса канлъиялде рачана (иман). Капурзабазейин абуни гьезул цӀунулел руго шайтӀан, гьелъ гьел канлъиялдаса бецӀлъиялде рачуна. Гьел руго жужахӀалъул гӀадамал. Гьел гьелда жанир хутӀула.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ

alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Дуца кӀвар кьечӀищ Ибрагьимилгун гьесул БетӀергьанасул хӀакъалъулъ дагӀба балеб халкъалъул, щай гурелъул Аллагьас гьесие ханлъи (къуват) кьун букӀиналъ. Ибрагьимица абураб мехалъ: «Дир БетӀергьан чӀаго гьавулевги хвезавулевги вуго», - ян, гьес абуна: «Дида кӀола чӀаголъиги хвезабизеги

اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Яги тӀохал рахчизе (минаби) риххун унеб улкаялда аскӀоса унев чияс гӀадин, гьес абула: «Кин Аллагьас гьаб (улка) чӀаго гьабураб, гьеб биххун хадуб?» Цинги Аллагьас гьев (инсан) нусго соналъ чӀвана, цинги чӀаго гьавуна. Ва (Аллагьас) гьикъана: «КидалъагӀан нуж (гьанир) чӀелел?» Гьес (гьев чияс) жаваб кьуна: «Дун (гьанив) цо къоялъ яги бащдаб къоялъ чӀола», - ян. ТӀадегӀанав Аллагьас абуна: "ГьечӀо! Дуца нусго сон бана. Балагье дурго хисичӀеб квана-гьекъолеб жоялде, амма балагье дурго гьакида (гьеб лъугьана лугбуздалъун). Ва нижеца мун гӀадамазе Нижер къуваталъул гӀаламатлъун гьавизе. Гьединлъидал жиндие гьеб баянлъараб мехалъ гьес абуна: «Дида лъала Аллагь сундуего къудратав вукӀин», - ян.

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اَرِنِيْ كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتٰىۗ قَالَ اَوَلَمْ تُؤْمِنْ ۗقَالَ بَلٰى وَلٰكِنْ لِّيَطْمَىِٕنَّ قَلْبِيْ ۗقَالَ فَخُذْ اَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلٰى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِيْنَكَ سَعْيًا ۗوَاعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa iż qāla ibrāhīmu rabbi arinī kaifa tuḥyil-mautā, qāla awalam tu'min, qāla balā wa lākil liyaṭma'inna qalbī, qāla fakhuż arba‘atam minaṭ-ṭairi faṣurhunna ilaika ṡummaj‘al ‘alā kulli jabalim minhunna juz'an ṡummad‘uhunna ya'tīnaka sa‘yā(n), wa‘lam annallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Ва (ракӀалде щвезабе) Ибрагьимица абураб мехалъ: «Я, дир БетӀергьан, бихье дида Дуца хварал чӀаго гьарулел куц». ТӀадегӀанав Аллагьас абуна: «Мун жеги иман гьечӀищ?» Гьес (Ибрагьимица) жаваб кьуна: «Дун божула, амма дир ракӀ гӀодобе биччазе». Гьес (Аллагьас) абуна: «Цинги ункъо хӀинчӀ босе, цинги гьел къотӀе, цинги щибаб кьурулъ цо-цо бутӀа лъе, цинги гьел ахӀе, гьел рачӀина духъе гьебсагӀатго», - ян. Нужеда лъай, Аллагь вуго хӀалкӀолев, кинабго гӀакълу бугев.

مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Жиндирго боцӀи Аллагьасул нухда харж гьабулев чиясул мисал буго анкьго кьалбал рижараб мугьалда релълъараб, щибаб кьалбалда тӀад нус-нус мугь буго. Аллагьас жиндие бокьарасе гӀемер гьабула, Аллагь вуго кинабго лъалев, кинабго лъалев.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُوْنَ مَآ اَنْفَقُوْا مَنًّا وَّلَآ اَذًىۙ لَّهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi ṡumma lā yutbi‘ūna mā anfaqū mannaw wa lā ażā(n), lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Жиндирго боцӀи Аллагьасул нухда хвезабулел, хадуб жидеца садакъаде кьураб жоялда цӀаралги лъун, (садакъа босулесул рекӀел хӀал) заралги гьабун цадахъ толарел гӀадамал, гьезие жидерго БетӀергьанасдасан кири щола. Гьезда жаниб хӀинкъи гьечӀо ва гьел пашманлъуларо.

۞ قَوْلٌ مَّعْرُوْفٌ وَّمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِّنْ صَدَقَةٍ يَّتْبَعُهَآ اَذًى ۗ وَاللّٰهُ غَنِيٌّ حَلِيْمٌ

qaulum ma‘rūfuw wa magfiratun khairum min ṣadaqatiy yatba‘uhā ażā(n), wallāhu ganiyyun ḥalīm(un).

ЛъикӀаб рагӀи ва тӀаса лъугьин лъикӀаб жо ккола ракӀ унтараб ишгун цадахъ гьабулеб садакъаялдаса. Аллагь вуго бечедав, мунагьал чурулев.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Дуца дурго садакъа хвезабуге гьеб рехсон, (садакъа щварав чиясул рекӀел хӀал хвезабун), гӀадамазе живго вихьизавулев вугин абун, Аллагьасдаги ахират къоялдаги божуларев вугин абун жиндирго бечелъи кьолев чияс гӀадин. Мисал (дов чиясул) гӀадаб жо ккола тӀад хӀур лъураб гӀодобе биччараб гамачӀ, хадуб ганчӀида тӀад кӀудияб цӀад балеб мехалъ, гамачӀ нахъеги гьуинаблъун хутӀула. Гьез гьабулеб жоялдаса гьезие щибго хайир щолеб гьечӀо. Аллагьас капурзаби битӀун рачунаро.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ва Аллагьасул разилъи тӀалаб гьабизе ва жидерго рухӀ щулалъизелъун жидерго бечелъи харж гьабулел гӀадамазул мисал, релълъуна цӀадалъ лъалъалеб тӀалъиялда бугеб ахалда, цинги гьеб ахалъ кӀиго нухалъ цӀикӀкӀун пихъ кьола. Кутакаб цӀадалъ гьеб лъалъачӀони, цинги роцӀцӀен (гӀурабцин). Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб бихьулев.

اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Нужер цонигиясе бокьилаанищ гъоркьан гӀорал чвахулеб, батӀи-батӀиял пихъал ругеб хурмаялъул ва цӀибилалъул ах букӀине, цинги херлъи бачӀун, гӀисинал лъималгун тун. Цинги цӀа жаниб бугеб кутакаб гьуриялъ гьеб гъурула ва гьеб бухӀула. Гьедин бичӀчӀизабулеб буго Аллагьас нужее Жиндирго гӀаламатал, нужеца пикру гьабизе.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّآ اَخْرَجْنَا لَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ ۗ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيْثَ مِنْهُ تُنْفِقُوْنَ وَلَسْتُمْ بِاٰخِذِيْهِ اِلَّآ اَنْ تُغْمِضُوْا فِيْهِ ۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَمِيْدٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū min ṭayyibāti mā kasabtum wa mimmā akhrajnā lakum minal-arḍ(i), wa lā tayammamul-khabīṡa minhu tunfiqūna wa lastum bi'ākhiżīhi illā an tugmiḍū fīh(i), wa‘lamū annallāha ganiyyun ḥamīd(un).

Я, иман лъурал гӀадамал! Нужеца харж гьабе нужеца щвараб лъикӀлъиялъулги, Нижеца нужее ракьалдаса бахъараб жоялъулги. Квешаб жо харж гьабизе тӀаса бищуге, гьелдаса риххун гурони, дуца гьеб босизе гьечӀеб мехалъ. Нужеда лъай Аллагь Бечедав, рецц-бакъ гьабулев вукӀин.

اَلشَّيْطٰنُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاۤءِ ۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلًا ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۖ

asy-syaiṭānu ya‘idukumul-faqra wa ya'murukum bil-faḥsyā'(i), wallāhu ya‘idukum magfiratam minhu wa faḍlā(n), wallāhu wāsi'un ‘alīm(un).

ШайтӀаналъ рагӀи кьола нужее мискинлъиялъул ва амру гьабула нужеда хъубал ишал гьаризе (хӀалихьалъи), Аллагьас рагӀи кьола нужее тӀаса лъугьиналъул ва жиндирго рахӀматалъул. ТӀадегӀанав Аллагь вуго кинабго лъалев, кинабго лъалев.

يُّؤْتِى الْحِكْمَةَ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوْتِيَ خَيْرًا كَثِيْرًا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ

yu'til-ḥikmata may yasyā'(u), wa may yu'tal-ḥikmata faqad ūtiya khairan kaṡīrā(n), wa mā yażżakkaru ilā ulul-albāb(i).

Жиндие бокьарасе гӀакълу кьола. ГӀакълу кьурав чиясе хӀакъикъаталдаги гӀемераб лъикӀлъи кьун буго. Ва лъиданиги кӀоларо дарс босизе, гӀакълу бугел гӀадамаз гурони.

وَمَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ نَّفَقَةٍ اَوْ نَذَرْتُمْ مِّنْ نَّذْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُهٗ ۗ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

wa mā anfaqtum min nafaqatin au nażartum min nażrin fa innallāha ya‘lamuh(ū), wa mā liẓ-ẓālimīna min anṣār(in).

Нужеца кьураб садакъа яги назру гьабуниги, хӀакълъунго Аллагьасда гьеб лъала. Ва зулмучиясе кумекчи гьечӀо .

اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقٰتِ فَنِعِمَّا هِيَۚ وَاِنْ تُخْفُوْهَا وَتُؤْتُوْهَا الْفُقَرَاۤءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِّنْ سَيِّاٰتِكُمْ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

in tubduṣ-ṣadaqāti fani‘immā hiy(a), wa in tukhfūhā wa tu'tūhal-fuqarā'a fahuwa khairul lakum, wa yukaffiru ‘ankum min sayyi'ātikum, wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

Нужеца нужерго садакъа бихьизабуни, гьеб мехалъ лъикӀаб жо ккола. Ва дуца гьеб бахчун мискинзабазе кьуни, гьеб мехалъ дуе лъикӀаб букӀуна ва Аллагьас дур цо-цо гъалатӀал тӀагӀинарила. Аллагьасда лъала нужеца гьабулебщинаб.

۞ لَيْسَ عَلَيْكَ هُدٰىهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلِاَنْفُسِكُمْ ۗوَمَا تُنْفِقُوْنَ اِلَّا ابْتِغَاۤءَ وَجْهِ اللّٰهِ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ يُّوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

laisa ‘alaika hudāhum wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa mā tunfiqū min khairin fa li'anfusikum, wa mā tunfiqūna illabtigā'a wajhillāh(i), wa mā tunfiqū min khairiy yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

Гьел нухда рачин дуда (МухӀамадида) тӀадаб жо гуро, жиндиего бокьарав нухда вачунев Аллагь вуго. Кинаб бечелъи дуца кьуниги, гьеб дуего буго. Аллагьасул разилъи тӀалаб гьабичӀони, инфакъги кьоге. Ва кинаб бечелъи дуца лъуниги, дуе хӀакъикъаталдаги кьезе бугин (кири) тӀубанго ва дуе зулму (зарал) гьабизе гьечӀин.

لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ

lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

(Нужеца харж гьабулеб жо) Аллагьасул нухда (жигьад сабаблъун гьабулеб жигаралда) квал-квал ккарал мискинзабазе, ракьалда жигар бахъизе рес гьечӀого хутӀулел; (цогидал гӀадамал) лъаларел, жалго (гьардеялдаса) цӀунулел рукӀиналъ, жал бечедал чагӀи ругин ккола. Дуда (МухӀамадида) гьел лъала жидерго гӀамал-хасияталдасан, гьез цогидаздаса хӀал гьабун гьаруларо. Кинаб лъикӀаб бечелъи дуца лъуниги, хӀакълъунго Аллагь вуго кинабго лъалев.

اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

allażīna yunfiqūna amwālahum bil-laili wan-nahāri sirraw wa ‘alāniyatan falahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Жидерго боцӀи сордо-къоялъ (балъго яги рагьун) харж гьабурал чагӀазе, гьезие кири букӀуна жидерго БетӀергьанасда аскӀоб. Гьезда жаниб хӀинкъи гьечӀо ва гьел пашманлъуларо.

اَلَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ الرِّبٰوا لَا يَقُوْمُوْنَ اِلَّا كَمَا يَقُوْمُ الَّذِيْ يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطٰنُ مِنَ الْمَسِّۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْٓا اِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبٰواۘ وَاَحَلَّ اللّٰهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبٰواۗ فَمَنْ جَاۤءَهٗ مَوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ فَانْتَهٰى فَلَهٗ مَا سَلَفَۗ وَاَمْرُهٗٓ اِلَى اللّٰهِ ۗ وَمَنْ عَادَ فَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

allażīna ya'kulūnar-ribā lā yaqūmūna illā kamā yaqūmul-lażī yatakhabbaṭuhusy-syaiṭānu minal-mass(i), żālika bi'annahum qālū innamal-bai‘u miṡlur-ribā, wa aḥallallāhul-bai‘a wa ḥarramar-ribā, faman jā'ahū mau‘iẓatum mir rabbihī fantahā falahū mā salaf(a), wa amruhū ilallāh(i), wa man ‘āda fa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Риба хӀалтӀизабулел гӀадамал чӀезе кӀоларо амма гӀадамал гӀадамал рукӀиналъ жундуз ккурал гӀадамал гӀадин рукӀуна. Щайгурелъул гьез абула боси-бича-хиси рибагун цо бугин. ТӀадегӀанав Аллагьас бича-хисизе изну кьун, риба гьукъун букӀаниги. Жиндирго БетӀергьанасдасан лъазаби щварав, хадуб чӀун вугев чиясе, цинги гьесие цебе щвараб жо гьесуллъун лъугьуна ва гьесул иш Аллагьасда бараб букӀуна. Лъица гьеб такрар гьабулеб бугони, гьел жужахӀалъул агьлукал руго, гьел абадиялъго гьенир хутӀила.

يَمْحَقُ اللّٰهُ الرِّبٰوا وَيُرْبِى الصَّدَقٰتِ ۗ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ اَثِيْمٍ

yamḥaqullāhur-ribā wa yurbiṣ-ṣadaqāt(i), wallāhu lā yuḥibbu kulla kaffārin aṡīm(in).

Аллагьас риба тӀагӀинабулеб, садакъа бечед гьабулеб. Аллагьасе вокьуларо куфруялда хутӀарав, мунагьазда гъорлъ хьвадулев чи.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta lahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

ХӀакълъунго, иман лъурал, лъикӀал гӀамалал гьарурал, какал рарал, закагӀат кьурал чагӀазе гьезул кири букӀуна жидерго БетӀергьанасда аскӀоб. Гьезда жаниб хӀинкъи гьечӀо ва гьел пашманлъуларо.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَذَرُوْا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبٰوٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa żarū mā baqiya minar-ribā in kuntum mu'minīn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Аллагьасукьа хӀинкъа, хутӀараб риба (бакӀарун букӀинчӀеб) нахъе те, мун муъминчи вугони.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَأْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ وَاِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَلَا تُظْلَمُوْنَ

fa'illam taf‘alū fa'żanū biḥarbim minallāhi wa rasūlih(ī), wa in tubtum falakum ru'ūsu amwālikum, lā taẓlimūna wa lā tuẓlamūn(a).

Нужеца гьедин гьабичӀони, Аллагьасулги Аварагасулги рахъалдасан рагъ лъазабе. Амма мун тавбу гьабуни, цинги дур ихтияр букӀуна дурго бечелъиялъул аслияб бутӀаялде. Дуца квешлъи (зарал) гьабичӀо ва дуе зулму (зарал) гьабичӀо.

وَاِنْ كَانَ ذُوْ عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ اِلٰى مَيْسَرَةٍ ۗ وَاَنْ تَصَدَّقُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa in kāna żū ‘usratin fanaẓiratun ilā maisarah(tin), wa an taṣaddaqū khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Ва нагагьлъун (налъулав чи) къварилъиялда вугони, гьесие рахӀат хвезабулеб заман кьезе ккола, гьесие бигьалъи батизегӀан. Нужеца садакъа кьуни, гьеб нужее лъикӀаб буго, нужеда лъалеб букӀарабани.

وَاتَّقُوْا يَوْمًا تُرْجَعُوْنَ فِيْهِ اِلَى اللّٰهِ ۗثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ ࣖ

wattaqū yauman turja‘ūna fīhi ilallāh(i), ṡumma tuwaffā kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

Нуж киналго Аллагьасухъе руссинарулеб къоялдаса хӀинкъа. Цинги щивав чиясе жинцаго гьабураб жоялда рекъон камилаб кири кьола, гьезие зулму (зарал) гьабуларо.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوْهُۗ وَلْيَكْتُبْ بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِالْعَدْلِۖ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ اَنْ يَّكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّٰهُ فَلْيَكْتُبْۚ وَلْيُمْلِلِ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْـًٔاۗ فَاِنْ كَانَ الَّذِيْ عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيْهًا اَوْ ضَعِيْفًا اَوْ لَا يَسْتَطِيْعُ اَنْ يُّمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهٗ بِالْعَدْلِۗ وَاسْتَشْهِدُوْا شَهِيْدَيْنِ مِنْ رِّجَالِكُمْۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُوْنَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَّامْرَاَتٰنِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَۤاءِ اَنْ تَضِلَّ اِحْدٰىهُمَا فَتُذَكِّرَ اِحْدٰىهُمَا الْاُخْرٰىۗ وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَۤاءُ اِذَا مَا دُعُوْا ۗ وَلَا تَسْـَٔمُوْٓا اَنْ تَكْتُبُوْهُ صَغِيْرًا اَوْ كَبِيْرًا اِلٰٓى اَجَلِهٖۗ ذٰلِكُمْ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ وَاَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَاَدْنٰىٓ اَلَّا تَرْتَابُوْٓا اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيْرُوْنَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَلَّا تَكْتُبُوْهَاۗ وَاَشْهِدُوْٓا اِذَا تَبَايَعْتُمْ ۖ وَلَا يُضَاۤرَّ كَاتِبٌ وَّلَا شَهِيْدٌ ەۗ وَاِنْ تَفْعَلُوْا فَاِنَّهٗ فُسُوْقٌۢ بِكُمْ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗ وَيُعَلِّمُكُمُ اللّٰهُ ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā tadāyantum bidainin ilā ajalim musamman faktubūh(u), walyaktub bainakum kātibum bil-‘adl(i), wa lā ya'ba kātibun ay yaktuba kamā ‘allamahullāhu falyaktub, walyumlilil-lażī ‘alaihil-ḥaqqu walyattaqillāha rabbahū wa lā yabkhas minhu syai'ā(n), fa'in kānal-lażī ‘alaihil-ḥaqqu safīhan au ḍa‘īfan au lā yastaṭī‘u ay yumilla huwa falyumlil waliyyuhū bil-‘adl(i), wastasyhidū syahīdaini mir rijāliūkum, fa'illam yakūnā rajulaini farajuluw wamra'atāni mimman tarḍauna minasy-syuhadā'i an taḍilla iḥdāhumā fatużakkira iḥdāhumal-ukhrā, wa lā ya'basy-syuhadā'u iżā mā du‘ū, wa lā tas'amū an taktubūhu ṣagīran au kabīran ilā ajalih(ī), żālikum aqsaṭu ‘indallāhi wa aqwamu lisy-syahādati wa adnā allā tartābū illā an takūna tijāratan ḥāḍiratan tudīrūnahā bainakum falaisa ‘alaikum junāḥun allā taktubūhā, wa asyhidū iżā tabāya‘tum, wa lā yuḍārra kātibuw wa lā syahīd(un), wa in taf‘alū fa'innahū fusūqum bikum, wattaqullāh(a), wa yu‘allimukumullāh(u), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Я, иман лъурал гӀадамал! ЧӀезабураб заманалда жаниб нужер налъаби ва дебиторскиял борчал ругони, гьел хъвазе ккола. Ва биччанте нужеда гьоркьоса цо хъвадарухъанас гьеб битӀун хъвазе. Аллагьас малъараб куцалда хъвазе инкар гьабуге хъвадарухъанас, гьединлъидал хъвазе биччанте. Ва гьеб налъи бугев чияс диктант гьабизе биччанте, жиндир БетӀергьан Аллагьасдаса хӀинкъунги вукӀун, гьелдаса щибго жо нахъе бахъугеги. Нагагьлъун налъулав гӀакълу гьечӀев яги загӀипав (жиндирго хӀалалда), яги живго диктовать гьабизе кӀоларев чи вугони, гьесул валияс битӀун диктовать гьабизе биччанте. Нужеда гьоркьоса кӀиго бихьин нугӀги вачун, нугӀлъи гьабе. КӀиго бихьин (нугӀ) гьечӀони, (ругел) нугӀзабазда гьоркьоса дуе бокьарал гӀадамазда гьоркьоса бихьинги кӀиго чӀужугӀаданги (рукӀине бегьула), цоясда кӀочон тани, цогидав гьесда ракӀалде щвезабизе. Ва нугӀзаз ахӀараб мехалда инкар гьабизе биччаге. Ва чӀалгӀунге гьеб хъвазе, кьураб болжалалъухъ, (налъи) гьитӀинаб букӀаниги, кӀудияб букӀаниги. Гьеб ккола Аллагьасда цебе цӀикӀкӀун ритӀухъаб, шагьадат щула гьабизе кӀолеб, щаклъиялде гӀагарлъулеб, нужеда гьоркьоб гьабулеб гӀарцул даран-базар гурони, гьеб мехалъ нужее мунагь гьечӀо, нужеца гьеб хъвачӀони. Ва босулеб-бичулеб мехалъ нугӀзалги раче, хъвадарухъанасеги нугӀзазеги иш захӀмалъизабуге. Нужеца (гьеб) гьабулеб батани, хӀакъикъаталдаги, гьеб нужер рахъалдасан квешлъиялъул иш ккола. Ва Аллагьасдаса хӀинкъа, Аллагьас нужеда малъула, Аллагь вуго кинабго лъалев.

۞ وَاِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّلَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ ۗفَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِى اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَۗ وَمَنْ يَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗٓ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ ࣖ

wa in kuntum ‘alā safariw wa lam tajidū kātiban fa riḥānum maqbūḍah(tun), fa'in amina ba‘ḍukum ba‘ḍan falyu'addil-lażi'tumina amānatahū walyattaqillāha rabbah(ū), wa lā taktumusy syahādah(ta), wa may yaktumhā fa'innahū āṡimun qalbuh(ū), wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).

Ва дур сапаралда хъвадарухъан ватичӀони, цинги дур букӀине ккола залог. Амма нужер цо-цоял цогидазда божулел ругони, божарал чагӀаз жидер амру (налъи) тӀубазе биччанте, Аллагьасдаса, жидерго БетӀергьанасдаса хӀинкъизе биччанте. Дуца дурго нугӀлъиги бахчуге, щайин абуни гьеб бахчарав чиясул ракӀ чорокаб бугелъул (мунагь бугев). Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб лъалев.

لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗ وَاِنْ تُبْدُوْا مَا فِيْٓ اَنْفُسِكُمْ اَوْ تُخْفُوْهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللّٰهُ ۗ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa in tubdū mā fī anfusikum au tukhfūhu yuḥāsibkum bihillāh(u), fayagfiru limay yasyā'u wa yu‘ażżibu may yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Зобалаздаги ракьалдаги бугебщинаб Аллагьасул буго. Дур рекӀелъ бугеб яги дуца бахчараб жо загьир гьабуни, Аллагьас гьеб хӀисабалде босила (доб гӀамалалда хурхун) дуе. Жиндие бокьарасда тӀаса лъугьуна, жиндиего бокьарасе тамихӀги гьабула. ТӀадегӀанав Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад.

اٰمَنَ الرَّسُوْلُ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مِنْ رَّبِّهٖ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ كُلٌّ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖۗ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْ رُّسُلِهٖ ۗ وَقَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

Āmanar-rasūlu bimā unzila ilaihi mir rabbihī wal-mu'minūn(a), kullun āmana billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulih(ī), lā nufarriqu baina aḥadim mir rusulih(ī), wa qālū sami‘nā wa aṭa‘nā, gufrānaka rabbanā wa ilaikal-maṣīr(u).

Расул (МухӀамад) божана жиндирго БетӀергьанасдасан жиндихъе рещтӀараб жоялда (Къуръаналда), гьединго божана божаралги. Киналго божула Аллагьасдаги, гьесул малаикзабаздаги, гьесул тӀахьаздаги, гьесул аварагзабаздаги. (Гьез абуна): «Нижеца гьесул цониги аварагасда гьоркьоб батӀалъи гьабуларо», - ян. Гьез абуна: «Нижеда рагӀана, ниж мутӀигӀлъана, тӀаса лъугьа нижедаса, нижер БетӀергьан, Духъе ниж тӀадруссине руго», - ян.

لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا ۗ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَآ اِنْ نَّسِيْنَآ اَوْ اَخْطَأْنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَآ اِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهٗ عَلَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِنَا ۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهٖۚ وَاعْفُ عَنَّاۗ وَاغْفِرْ لَنَاۗ وَارْحَمْنَا ۗ اَنْتَ مَوْلٰىنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

lā yukallifullāhu nafsan illā wus‘ahā, lahā mā kasabat wa ‘alaihā maktasabat, rabbanā lā tu'ākhiżnā in nasīnā au akhṭa'nā, rabbanā wa lā taḥmil ‘alainā iṣran kamā ḥamaltahū ‘alal-lażīna min qablinā, rabbanā wa lā tuḥammilnā mā lā ṭāqata lanā bih(ī), wa‘fu ‘annā, wagfir lanā, warḥamnā, anta maulānā fanṣurnā ‘alal qaumil-kāfirīn(a).

ТӀадегӀанав Аллагьас инсанасда тӀад лъоларо гьесул бажариялда рекъон гурони. Гьес гьабулеб (лъикӀлъиялдаса) гьесие (кири) щола ва гьабулеб (квешлъиялдаса) гьесие (гӀазаб) щола. (Гьез дугӀа гьабуна): "Я нижер БетӀергьан, нижеда кӀочон тани яги ниж гъалатӀ ккани, нижее тамихӀ гьабуге. Я нижер БетӀергьан, нижеда цебе букӀаразда тӀад лъураб гӀадин, нижеда тӀад лъоге кӀудияб къварилъи. Я нижер БетӀергьан, нижеда хӀехьезе кӀолареб жо кьоге нижеда. ТӀаса лъугьа нижеда, тӀаса лъугьа нижеда, гурхӀа нижеда. Мун вуго нижер гьумер цӀунулев, гьединлъидал кумек гьабе нижеда".