Q.S जोसेफ (يُوسُف) - 111 छंदां री गिणती

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

अलिफ लाम रा। ये किताब (अल कुरान) री साफ आयत है।

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

साची, म्हे इणनै अरबी कुरान रै रूप मांय भेज दियो है, जिणसूं थै समझ सको।

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

म्हे थानै (मुहम्मद) इण कुरान नै बतार सबसूं आछी कहाणी सुणाई, अर साचाणी थै उणसूं पैली बां लोगां मांय सूं एक हा जिका नीं जाणता हा।

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(याद राखजो), जद यूसुफ आपरै पिता सूं कह्यो, "हे म्हारा पिता! साची में, म्हैं ग्यारह तारा, सूरज अर चांद नै देखण रो सुपनो देख्यो; म्हैं बां सगळा नै म्हारै साम्हीं झुकता देख्यो।"

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

वो (उणरा पिता) कह्यो, "ओ म्हारा बेटा! थारा सुपना थारा भाईयां नै मत बताओ, वे थानै बर्बाद करण री साजिश रचैला। साची, शैतान मिनखां रो एक साफ़ दुश्मन है।"

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

अर इण वास्तै, परमेश्बर थानै (नबी बणबा रै वास्तै) चुण्यो अर थानै सुपनां री केई व्याख्यावां सिखाई अर थारै अर याकूब रै परिवार माथै (आपरी किरपा) सिद्ध करी, जियां कै उण सूं पैली थारा दो दादा-दादा (अर्थात) अब्राहम अर इसहाक माथै आपरी किरपा सिद्ध करी ही। साची, थारो प्रभु सर्वज्ञ अर सर्वज्ञ है।

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

साची, (कहाणी) यूसुफ अर बांका भाईयां रै मांय (अल्लाह री शक्ति रा) संकेत है जिका पूछै है।

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

जद बां कैयो, "साची, यूसुफ अर बांका भाई (बुन्यामीन) नै बांका पिताजी म्हां सूं बेसी प्यार करता हा, भलांई म्हे एक (मजबूत) दल हा। साची में, म्हारा पिताजी एक असली भूल में हा।"

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

यूसुफ नै मार दो या फेर कठैई फेंक दो जिणसूं थारै पिताजी रो ध्यान थारै माथै जावै अर इणरै बाद थै एक भलो मिनख बण जावोला।"

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

बां मांय सूं एक बोल्यो, "यूसुफ नै मत मारो, पण बस उणनै कुंआ रै तळै राख दो, जिणसूं कोई यात्री उणनै उठा लेवै, जे थै करणो चावो तो।"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

वे बोल्या, "हे म्हारा पिता! यूसुफ रै बाबत थै म्हारै माथै भरोसो क्यूं कोनी करो, जद कै असल म्हं म्हे सगळा उणरै वास्तै भलाई चावां हां।"

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

काल सवेरे उणनै म्हारै सागै जावण दो, ताकि वो मौज-मस्ती कर सकै अर रम सकै, अर म्हे उणरी देखभाळ जरूर करस्यां।

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

वो (याकूब) बोल्यो, "वास्तव में, थारै उणरै (यूसुफ) रै साथै जावण सूं म्हनैं घणो दुख हुयो अर म्हनैं चिंता ही कै वो भेड़िया खा जावैला, जदकै थूं उणरै बारै में लापरवाही करतो हो।"

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

साची, बां कैयो, "अगर वो भेड़िया खा जावै है, भलांई आपां (मजबूत) समूह रा हां, तो निस्चै ई आपां नै नुकसान उठाणो पड़सी।"

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

जद बै उणनै लेयग्या अर उणनै कुवै रै तळै धरणै री सहमति जताई तो म्हे उणनै बतायो कै, "जद तांई बांनै ठाह नीं है, थै बांनै इण काम रै बारै में जरूर बताओला।"

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

फेर वे सिंझ्या नै रोता-रोता आपरै पिता रै कनै आया।

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

वे बोल्या, "हे म्हारा पिताजी! साची, म्हे दौड़ लगाई अर यूसुफ नै म्हारा सामान रै कनै छोड़ दियो, फेर उणनै भेड़िया खाग्या; अर थूं म्हारै माथै विश्वास नीं करैला, भलांई म्हे साच कैवांला।"

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

अर वे आपरा चोगा (जिण मांय नकली खून सूं दागदार हा) लेय आया। उण (याकूब) कह्यो, "वास्तव में, इण बुराई रै मांय भलाई तो थै ही देख सको हो; इण वास्तै (म्हारै वास्तै) धीरज राखणो ही सबसूं आछो है। अर थै जिण बात नै बताई है उण रै खिलाफ अल्लाह सूं मदद लेवो।"

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

फेर यात्रियां रो एक दल आयो अर एक पाणी रो दराज भेज दियो। बो आपरी बाल्टी नै नीचै कर दी। बो बोल्यो, "ओ, कितरो अद्भुत है! अठै एक जवान आदमी है!" फेर बां उणनै व्यापार रै रूप मांय लुका दियो। अर अल्लाह सर्वश्रेष्ठ जाणै है कै बां कांई करियो।

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

अर बां उणनै (यूसुफ नै) थोड़ी सी कीमत माथै, कुछ दिरहम माथै बेच दियो, क्यूंकै बांनै उण मांय कोई दिलचस्पी कोनी ही।

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

अर वो मिस्री जिणनै उणनै खरीद्यो हो, उणरी घरआळी सूं कह्यो, "इणनै एक आछी जगां (अर सेवा) दे दो, कदैई वो म्हारै वास्तै फायदो नीं कर सकै या म्हे उणनै बेटो बणा लेवां।" अर इण भांत म्हे यूसुफ नै देस (मिस्र) मांय एक आछो स्थान दियो अर म्हे उणनै सुपनां री व्याख्या सिखाई। अर अल्लाह आपरै काम माथै सर्वशक्तिमान है, पण घणकरा लोगां नै ओ समझ कोनी आवै।

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

अर जद बो परिपक्व होग्यो, तो म्हे उणनै अधिकार अर ज्ञान दियो। भलाई करण आळा नै आपां इण भांत इनाम देवां हां।

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

अर वा लुगाई जिणनै बो (यूसुफ) आपरै घरां रैवतो हो, बांनै फुसलायो। अर बो दरवाजा बंद कर दियो अर बोल्यो, “म्हारै कनै आओ।” यूसुफ बोल्यो, "मैं अल्लाह री शरण लेऊं हूं, साची, म्हारा स्वामी म्हारै साथै भलो व्यवहार करियो है।" साचाणी, अन्यायी मिनख भाग्यशाली कोनी हुवैला।

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

अर साची, वा लुगाई उणनै (यूसुफ) री इच्छा राखी ही। अर यूसुफ भी उणरै वास्तै कामना करियो, जे उणनै आपरै प्रभु सूं कोई चिन्ह नीं दीखै। इण भांत, आपां उण सूं बुराई अर घृणित चीजां नै दूर कर दी। साची, वो (यूसुफ) म्हारै चुणियोड़ा सेवकां मांय सूं एक है।

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

अर दोनूं दौड़ता-दौड़ता दरवाजै कानी गया अर लुगाई आपरी (यूसुफ) री चोली नै लारै सूं खींच लीनी जद तांई कै बो फाट नींग्यो अर दोनूं ई लुगाई रो पति दरवाजै माथै पाया। वा (लुगाई) बोली, "जिण मिनख री थारी घरआळी रै खिलाफ बुरी मंशा है, उणनै कैद या दर्दनाक सजा रै अलावा और कांई इनाम मिलैला?"

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

वो (यूसुफ) बोल्यो, "वो ही है जको म्हनै छेड़ै है अर म्हनै फुसलावै है।" लुगाई रै परिवार रा एक गवाह गवाही दी, "अगर बां रो चोगो आगे सूं फाड़ दियो गयो है तो वा सांच बोल री है, अर वो (यूसुफ) झूठा लोगां मांय सूं एक है।"

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

अर जे बां रो चोगो पीठ माथै फाटग्यो है तो वा साच कैय रैयी है अर बो (यूसुफ) साच बोलणियां मांय सूं एक है।"

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

तो जद उण (उण लुगाई रो पति) आपरै (यूसुफ) रै चोगा नै पीठ रै मांय फाट्योड़ो देख्यो तो बो बोल्यो, "वाकई, ओ थारो धोखो है। थारो धोखो साची में घणो मोटो है।"

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

हे यूसुफ! "इणनै भूल जावो अर (म्हारी घरआळी) आपरै पाप री माफी मांगो, क्यूंकै थैं दोषियां मांय सूं एक हो।"

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

अर शहर री लुगायां कैयो, "अल-अजीज री घरआळी आपरै नौकर नै फुसलावै है अर फुसलावै है ताकि बांनै वश में कर सकै; बांको नौकर बांनै प्यार सूं ग्रसित कर देवै है। आपां निश्चित रूप सूं बांनै साफ भूल में देखां हां।"

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

तो जद लुगाई वांरी अपमान सुणी तो वा लुगायां नै बुलायो अर वांरै वास्तै एक सीट त्यार कर दी, अर वां मांय सूं हरेक नै एक चाकू (भोजन काटबा रै वास्तै) दियो, फेर वा (यूसुफ नै) कैयो, "बाहर आओ (खुद नै दिखाओ) वांरै सामी।" जद लुगायां उणनै देख्यो तो वे (उणरी सुंदरता) नै देखर हैरान रैयगी अर वे (अणजाणै में) खुद रा हाथ घायल कर दिया। यो कैता थका, "सबसूं सिद्ध अल्लाह, यो कोई मिनख कोनी है। यो साची में एक कुलीन परी है।"

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

वा (अल-अजीज री घरआळी) कैयो, "वो ईज मिनख है जिणनै थनै म्हारै माथै डांटण रो कारण बणायो क्यूंकै (म्हैं उणरै प्रति आकर्षित हो), अर साची में, म्हैं उणनै उणनै वश में करण सारू लालच दियो पण बो मना कर दियो। जे बो म्हारै हुकम नीं करैला तो बो निश्चित रूप सूं कैद हो जावैला अर बो एक घृणित मिनख बण जावैला।"

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

यूसुफ बोल्यो, "हे म्हारा प्रभु! जेल म्हारै वास्तै वांरै निमंत्रण रो जवाब देवण सूं बेसी है। जे थूं म्हनै वांरी साजिश सूं नीं टाळैला तो म्हैं निश्चित रूप सूं (वांरी इच्छावां नै पूरी करण) री तरफ झुक जाऊंला अर म्हैं अज्ञानी लोगां मांय सूं एक हो जाऊंला।"

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

इण वास्तै परमेश्बर यूसुफ री अरदास रो जवाब दियो अर उणनै बां री साजिश सूं टाळ दियो। वो सर्वसुणबाळो अर सर्वज्ञ है।

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

फेर बांनै यो विचार आयो कै यूसुफ री सांच बोलबा रा संकेत देखर बांनै थोड़ी ताळ तांई कैद कर दियो जावै।

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

दो जवान आदमी उणरै सागै जेळ मांय बड़ग्या। एक बोल्यो, "साचै ई, म्हैं सुपनो देख्यो कै म्हैं अंगूर दबा रैयो हो," अर दूजो बोल्यो, "म्हैं सुपनो देख्यो कै म्हैं आपरै सिर माथै रोटी लेय रैयो हो, जिण मांय सूं कीं चिड़ियां खागी।" म्हानै इणरी व्याख्या बताओ। साची, म्हे थानै भलाई करण आळा लोगां रै मांय देखां हां।

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

वो (यूसुफ) बोल्यो, "थां दोनूं नै जो भी भोजन दियो जावेला, मैं तकविल नै समझा सक्यो हूं, इणसूं पैली कै (भोजन) थारै कनै पूग जावै। ओ ईज भगवान री सिखाई बात रो एक हिस्सो है। असल म्हं, मैं अल्लाह माथै विश्वास नीं करण आळा लोगां रो धर्म छोड़ दियो है, असल म्हं वे परलोक माथै विश्वास कोनी करै है।

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

अर मैं आपरै पूर्वजां रै धरम रो पालन करूं: अब्राहम, इसहाक अर याकूब। म्हारै (नबियां) रै वास्तै अल्लाह रै साथै कीं भी जोड़णो उचित कोनी है। यो अल्लाह री किरपा सूं है आपां माथै अर मिनखां माथै; पण घणकरा लोग आभारी कोनी है

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

हे दो जेल रा कैदी! कुणसो आछो है, न्यारा-न्यारा देवता या सर्वशक्तिमान, सर्वशक्तिमान भगवान?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

बां रै अलावा थै जिकी चीजां री पूजा करो हो वै फगत वै ई नांव है जिका थै खुद ई बणाया है या फेर थारै पुरखां रै द्वारा बणाया है। अल्लाह इण (नाम) रै बारै में कोई जाणकारी कोनी दी है। ओ फैसलो फगत अल्लाह रो है। उण हुकम दियो है कै थै उणरै अलावा दूजा किणी री पूजा नीं करो। ओ सीधो धर्म है, पण घणकरा लोगां नै ओ नीं मालूम।

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

हे दो जेल रा कैदी, "गलत थां मांय सूं एक आपरै स्वामी रै वास्तै दारू री व्यवस्था करण रो काम संभाळसी। दूजो तो उणनै सूली माथै चढ़ा दियो जावेला, फेर चिड़िया उणरै सिर रो एक हिस्सो खा लेसी। थै जिण बात नै (म्हारै सूं) पूछी है, बां रो जवाब मिलग्यो है।"

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

अर बो (यूसुफ) उण मिनख नै कैयो जिणनै बो जाणतो हो कै बो बां दोनूं रै बिचाळै सुरक्षित रैसी, "म्हारी हालत आपरै स्वामी नै बताओ।" सो शैतान उणनै आपरै स्वामी नै (यूसुफ री हालत) समझावणो भूलग्यो। इण कारण वो (यूसुफ) कई बरसां तांई जेळ मांय रैयो।

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

अर राजा बोल्यो (आपरै लोगां रै नेतावां सूं) "साचै ई म्हैं सुपनो देख्यो कै म्हैं सात मोटी गायां नै सात पतळी गायां खा रैयी ही; सात डंठल (गेहूँ री) जिकी हरी ही अर दूजी (सात डंठल) जिकी सूखी ही। हे प्रमुख लोग! जे थैं सुपनां री व्याख्या कर सको तो म्हारै सुपनै री व्याख्या बताओ।"

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

बां जवाब दियो, "(वे) खाली सुपना है अर आपां बां सुपनां री व्याख्या नीं कर सकां।"

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

अर जको बां दोनूं रै बिचाळै बचग्यो बो कीं बगत पछै (यूसुफ नै) कैयो अर याद करियो, "मैं थानै (एक इसा मिनख रै बारै में बताऊंला जको सपनां री व्याख्या करण में माहिर है), सो म्हनै (उणरै कनै) भेजो।"

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

“यूसुफ, हे सबसूं भरोसेमंद मिनख, सात मोटी गायां नै सात पतळी गायां, सात हरी अर सात सूखा अनाज खाबा रै सुपनै रो अरथ बताओ, जिणसूं म्हैं लोगां रै कनै पाछो आ सकूं अर बै जाण सकै।”

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

बो (यूसुफ) बोल्यो, “रोज री तरै लगातार सात बरस तांई फसलां बोओ अर पछै जकी भी फसल काटोला बां नै डंठल माथै छोड़ दो, सिवाय थोड़ा सा खाबा तांई।

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

फेर इणरै बाद सात बरस री घणी तकलीफ आवैला, जिणसूं थै बां रै वास्तै जको भी राख्यो है बो सगळो खा जावैला, सिवाय थोड़ी सी चीजां रै।

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

इणरै बाद एक साल आवैला जद लोगां नै बरसात करी जावैला अर लोगां नै (अंगूर) दबावैला।

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

अर राजा बोल्यो, “इणनै म्हारै कनै ल्याओ।” जद दूत उणरै कनै आयो तो बो (यूसुफ) बोल्यो, "आपरै स्वामी रै कनै पाछो जावो अर उणसूं पूछो कै बां लुगायां रो कांई हुयो जिका बांरै हाथां नै घायल कर दिया हा। साची में, म्हारो प्रभु बां रै धोखै सूं अवगत है।"

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

उण (राजा) (लुगायां सूं) कह्यो, "जद थै यूसुफ नै खुद नै झुकावण सारू लुभाया तो थै कियां हा?" बां कैयो, "अल्लाह सिद्ध है, आपां उणसूं कोई बुराई कोनी जाणां।" अल-अजीज री घरआळी कैयो, "अबै सांच साफ है, म्हैं ई उणनै लुभायो अर फुसलायो हो, अर साचाणी बो साच बोलण आळा लोगां मांय सूं एक है।"

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(यूसुफ कह्यो), "ओ इण वास्तै है कै वो (अल-अजीज) जाण लेवै कै जद वो (घर) नीं हो जद म्हैं उणनै धोखो नीं दियो हो अर अल्लाह नै धोखो देवण आळा लोगां रो धोखो मंजूर कोनी है।

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

अर मैं खुद नै (गलतियां सूं) मुक्त कोनी (घोषित) करूं, क्यूंकै असल मांय वासना हमेशा बुराई री तरफ ले जावै है, सिवाय (वासना) रै जिणरै वास्तै म्हारा प्रभु दया दी है। साचाणी, म्हारो प्रभु क्षमा करण आळो है अर परम दयालु है।

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

अर राजा बोल्यो, "उणनै (यूसुफ) म्हारै कनै ल्याओ, ताकि म्हैं उणनै (म्हारै कनै) चुण सकूं।" जद बो (राजा) उणसूं बात करी तो बो (राजा) बोल्यो, "वास्तव में थै (आज सूं) म्हारै घेरे में एक उच्च पद रो अर भरोसो करण आळो मिनख बणग्यो।"

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

उण (यूसुफ) कह्यो, "म्हानै देस (मिस्र) रो कोषाध्यक्ष बणाओ; क्यूंकै म्हैं एक इसो मिनख हूं जिको रखवाली करण में माहिर है अर ज्ञानी है।"

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

अर इण भांत म्हे यूसुफ नै इण देस (मिस्र) मांय एक पद दियो; जठै चावै बठै रैवणो। आपां जिण माथै चावां उण माथै दया करां अर भलाई करण आळा रो इनाम बरबाद नीं करां

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

अर साचाणी, परलोक रो इनाम बां लोगां रै वास्तै चोखो है जका विश्वास करै है अर सदा भक्त रैवै है।

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

अर यूसुफ रा भाई (मिस्र) आया अर वे (उणरी जगां) मांय बड़ग्या। सो वो (यूसुफ) बांनै जाणतो हो, जदकै वे बांनै (अब) नीं पिछाणता हा।

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

अर जद बो (यूसुफ) बां रै वास्तै भोजन बणायो तो बो बोल्यो, “म्हारै कनै थारा भाई नै ल्याओ जिको थारै (बुन्यामीन) रै समान ही पिता रो है, कांई थूं नीं देखै है कै म्हैं माप नै पूरो करूं अर म्हैं सबसूं आच्छो मेजबान हूं?

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

तो जे थूं म्हारै कनै नीं ल्यावैला तो थनै म्हारै सूं और (अनाज) रो राशन नीं मिलैला अर थूं म्हारै कनै नीं आवैला।"

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

बां कैयो, “आप उणरै पिता नै (उणनै ले जावण सारू) राजी करस्यां अर आपां ओ काम करस्यां।”

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

अर बो (यूसुफ) आपरै नौकरां सूं कह्यो, "इणां रो (बदला-बदली) रो सामान बां री बोरियां मांय घाल ​​दो, जिणसूं बै जाण सकै कै जद बै आपरै परिवारां कनै पाछा आवैला तो उम्मीद है कै बै पाछा आवैला।"

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

जद वे आपरै पिता (याकूब) कनै पाछा आया तो वे कह्यो, "हे म्हारा पिता! म्हांनै अनाज रो दूजो हिस्सो कोनी मिलसी (अगर म्हे म्हारा भाई नै नीं ल्यावांला), तो म्हारा भाई नै म्हारै सागै जावण दो ताकि म्हांनै हिस्सो मिल सकै, अर म्हे उणरी देखभाळ करस्यां।"

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

उण (याकूब) कह्यो, "मैं उणनै (बुन्यामीन) थारै हाथां मांय कियां सौंपूंला, जियां कै म्हैं पैली उणरै भाई (यूसुफ) नै थारै हाथां मांय सौंप दियो हो?" सो अल्लाह सबसूं चोखो रक्षक है अर वो दयालुवां मांय सूं सबसूं दयालु है।

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

अर जद बां आपरो सामान खोल्यो तो बांनै लाग्यो कै बांरो सामान बांनै पाछो मिलग्यो है। वे बोल्या, "हे म्हारा पिता! म्हे और कांई चावांला? अठै म्हारो सामान पाछो कर दियो गयो है, अर म्हे म्हारा परिवार नै पेट भर सकांला, अर म्हे म्हारा भाईड़ां री देखभाळ करस्यां, अर म्हारै कनै एक ऊंठ रै भार जितो अनाज रो एक हिस्सो होसी। ओ (मिस्र रै राजा रै वास्तै) एक सोरो काम है।"

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

उण (याकूब) कह्यो, “मैं उणनै थारै सागै नीं भेजूंला जद तांई थै अल्लाह री कसम नीं खावोला कै थै उणनै म्हारै कनै पाछो ल्यावोला, जद तांई थै घेराबंदी नीं कर लेवोला।” जद बां कसम खाई तो बो (याकूब) बोल्यो, “अल्लाह आपां री बातां रो गवाह है।”

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

अर बो (याकूब) बोल्यो, "हे म्हारा बेटा! एक दरवाजा सूं मत प्रवेश करो, पण दूजा दरवाजा सूं प्रवेश करो; फेर भी मैं थानै अल्लाह सूं थोड़ो-घणो भी बचा नीं सकूं। फैसलो अल्लाह रो है। म्हैं उण माथै भरोसो राखूं अर उण माथै भी भरोसो राखूं।"

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

अर जद वे आपरै पिता रै हुकम रै मुजब प्रवेश करियो, तो (उणां रो प्रवेश) अल्लाह रै फैसले नै जरा भी खारिज नीं कर सक्यो, (पण ओ) याकूब री एक इच्छा ही जिणनै उण तय कर राख्यो हो। अर साचाणी उणरै कनै ज्ञान है, क्यूंकै म्हे उणनै सिखायो है। पण घणकरा लोगां नै ओ कोनी मालूम।

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

अर जद वे (जठै) यूसुफ रै मांय गया, तो बां आपरै भाई (बुन्यामीन) नै आपरी जगां माथै राख दियो, तो बो (यूसुफ) बोल्यो, "वास्तव में मैं थारो भाई हूं, बां रै करियोड़ा कामां सूं दुखी मत हो।"

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

जद बां रै वास्तै भोजन बणायो गयो तो बो (यूसुफ) आपरै भाई री बोरी मांय प्यालो घाल दियो। फेर कोई चिल्लायो, ​​"ओ कारवां! थूं पक्को चोर है।"

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

बां आपरै (आरोप लगाबाळा) रै सामै होयर पूछ्यो, “थै कांई खो दियो है?”

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

बां जवाब दियो, “म्हे राजा रो प्यालो खो दियो है अर जिको भी ओ प्यालो पाछो करेला उणनै ऊंठ रो भार मिलसी अर म्हैं इण बात री गारंटी देवूं।”

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

बां (यूसुफ रा भाई) जवाब दियो, “अल्लाह री कसम, थूं जाणै है कै म्हे देस मांय बदमाशी करण नै कोनी आया हां अर म्हे चोर कोनी हां।”

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

बां कैयो, “पण जे थै झूठ बोलोला तो थारी सजा कांई है?”

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

बां जबाब दियो, “दंड आ है कै जिको कोई आपरी बोरी मांय सूं खोयोड़ो सामान पावैला उणनै उणरी सजा मिलैला अर आपां गलत लोगां नै इणी भांत सजा देवांला।”

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

सो बो आपरै भाई री बोरियां सूं पैली बां री बोरियां नै तलाशण लाग्यो अर पछै बां नै आपरै भाई री बोरियां सूं काढ ली। इण भांत म्हे यूसुफ रै वास्तै व्यवस्था करी। वो राजा रै कानून रै मुजब आपरै भाई नै सजा नीं दे सकै हो जद तांई अल्लाह नीं चावै। आपां जिण नै चावांला उणनै हैसियत माथै उठावांला। अर हरेक जाणकार मिनख सूं ऊपर कोई न कोई इसो होवै है जको ज्यादा जाणै है

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

वे बोल्या, "अगर वो चोरी करै है तो उणसूं पैली उणरो भाई भी चोरी करतो हो।" तो यूसुफ आपरै दिल रै मांय (चुंझलाहट) लुकायो अर बांनै नीं दिखायो। उण (आपरै मन मांय) कैयो, "थारी स्थिति असल मांय और भी बदतर है। अर अल्लाह सबसूं बेसी जाणै है कै थै कांई समझावो हो।"

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

वे बोल्या, "हे अल-अजीज! बां रो एक बूढो पिता है, सो बां री जगां म्हां मांय सूं एक नै ले ल्यो, साचाणी म्हे देखां हां कै थै भलाई करण आळा लोगां मांय सूं एक हो।"

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

उण (यूसुफ) कह्यो, "मैं अल्लाह सूं (किणी नै) हिरासत में लेवण सूं बचाव री अरज करूं, सिवाय उण मिनख रै जिणरै साथै आपां आपणी संपत्ति पाई, जे आपां ओ (करस्यां) तो इण रो मतलब है कै आपां गलत काम करण आळा हां।"

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

सो जद वे इण बात सूं निराश हुया (जोसेफ रो फैसलो) तो वे फुसफुसाहट रै मांय अकेला (विचार करता थका) रैया। बां मांय सूं सबसूं मोटो बोल्यो, "कांई थनै ठा कोनी कै थारा पिताजी थारै सूं अल्लाह रै नाम सूं एक वचन लियो हो अर इणसूं पैली थै यूसुफ नै छोड़ दियो हो? इण वास्तै, जद तांई म्हारा पिताजी (पाछो जावण री) इजाजत नीं देवैला, या अल्लाह म्हारै खिलाफ फैसलो नीं करैला, म्हैं इण देस (मिस्र) नै नीं छोडूंला। अर वो ही सबसूं आच्छो न्यायाधीश है।"

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

आपरै पिता रै कनै पाछा जावो अर कैवो, "हे म्हारा पिताजी! साचाणी थारो बेटो चोरी कर ली है अर म्हे तो फगत उणी चीज नै देख्यो जिणनै म्हे जाणां हां अर म्हांनै ठा नीं है कै इणरै लारै कांई है।"

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

अर (इणरै रैवासियां ​​सूं) पूछो कै म्हे कठै हां, अर म्हारै सागै आया कारवां सूं। अर म्हे सही लोग हां।

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

उण (याकूब) कह्यो, "असल में, थूं ई एकलो है जको भला (बुरा) मामलां नै देखै है। सो (म्हारो धीरज) आछो धीरज है। उम्मीद है कै अल्लाह बां सगळा नै म्हारै कनै ल्यावैला। साचाणी, वो सर्वज्ञ अर सबसूं बुद्धिमान है।"

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

अर बो (याकूब) बां सूं मुड़ग्यो अर बोल्यो, "ओ यूसुफ रै वास्तै म्हारो दुख है," अर बां री आंख्यां दुख सूं सफेद होगी। उण चुपचाप आपरो गुस्सो (आपरै टाबरां रै प्रति) रोक राख्यो हो।

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

बां कैयो, "अल्लाह री कसम, थै यूसुफ नै याद करणो बंद नीं करोला, जद तांई थै कोई गंभीर बीमारी नीं कर लेवो या थै बां लोगां मांय सूं नीं हो जावो जिका नास हो जावैला।"

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

उण (याकूब) जवाब दियो, "मैं आपरी परेशानियां अर उदासी री शिकायत सिर्फ अल्लाह सूं करूं। अर मैं अल्लाह सूं जाणूं हूं कै थूं कांई नीं जाणै है।"

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

हे म्हारा टाबर! जावो, यूसुफ अर बांका भाईयां रै बारै में (समाचार) ढूंढो अर अल्लाह री दया सूं निराश मत होवो। साची, वै लोग अल्लाह री रहमत सूं निराश हुवै है, वै लोग ई काफिर हुवै है।"

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

जद वे यूसुफ रै स्थान माथै प्रवेश करियो, तो वे कह्यो, "हे अल-अजीज! म्हे अर म्हारा परिवार विपत्ति सूं ग्रस्त हां अर म्हे बेकार री चीजां लेय'र आया हां, सो म्हारो कोटा (अनाज) भर दो अर म्हांनै भिक्षा दो। साची, अल्लाह भिक्षा देबाळा नै इनाम देवै है।"

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

वो (यूसुफ) बोल्यो, "कांई थनै ठा है कै थूं यूसुफ अर उणरै भाइयां रै साथै कांई करियो क्यूंकै थनै आपरै कामां रै परिणामां रो एहसास नीं हो?"

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

बे बोल्या, "कांई थूं साची में यूसुफ है?" उण (यूसुफ) जवाब दियो, "मैं यूसुफ हूं अर ओ म्हारो भाई है। साची में, अल्लाह आपरी किरपा म्हारै माथै दी है। साची में, जो भी भक्त अर धीरज राखै है, तो साची में, अल्लाह भलाई करणियां रो इनाम बर्बाद नीं करै है।"

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

वे बोल्या, "अल्लाह री कसम, अल्लाह थानै म्हारै सूं ऊपर राख्यो है, अर साचाणी म्हे दोषी (पापी) हां।"

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

उण (यूसुफ) कह्यो, "आज रै दिन थारै माथै कोई बदनामी कोनी है, अल्लाह थानै माफ करै। अर वो दयालुवां मांय सूं घणो दयालु है।"

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

म्हारा कपड़ा लेर जावो, फेर बांनै म्हारा पिताजी रै चेहरै माथै रगड़ दो, फेर वो पाछै देखसी; अर थारा सगळा परिवार नै म्हारै कनै ले आओ।

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

अर जद कारवां (मिस्र री धरती सूं) रवाना हुयो, तो बांका पिता कह्यो, "वाकई म्हैं यूसुफ री सुगंध सूंघ्यो, जे थूं म्हारै माथै कमजोर दिमाग रो आरोप नीं लगायो हो (बेशक थूं म्हनै सही ठहरावतो)।"

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

वे (उणरा परिवार) कह्यो, "अल्लाह री कसम, थै अजै भी आपरी पिछली गलतियां रै मांय हो।"

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

जद आच्छी खबर सुणाबा आळो पूग्यो, तो बो (कपड़ा) आपरै (याकूब) चेहरै माथै रगड़ दियो, फेर बो पाछो देख सक्यो। उण (याकूब) कह्यो, "कांई म्हैं थानै नीं बतायो हो कै म्हैं अल्लाह सूं जाणूं हूं कै थूं नीं जाणै है।"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

वे बोल्या, "हे म्हारा पिता! म्हारै पापां रै वास्तै म्हारै वास्तै माफी मांगो, साचाणी म्हे दोषी हां।"

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

उण (याकूब) कह्यो, "मैं आपरै प्रभु सूं थारै वास्तै माफी मांगूंला। साचाणी, वो सबसूं क्षमा करण आळो अर सबसूं दयालु है।"

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

जद वे (जठै) यूसुफ मांय गया, तो उण आपरै माता-पिता नै गले लगायो (अर बां रै वास्तै एक जगां तैयार करी) अर कैयो, "भगवान री इच्छा सूं मिस्र री धरती मांय सुरक्षित प्रवेश करो।"

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

अर बां आपरै माता-पिता नै गद्दी माथै बिठायो। अर वे (सब) उणनै (यूसुफ) प्रणाम करियो। अर बो (यूसुफ) बोल्यो, "हे म्हारा पिताजी! यो म्हारै पैली रै सुपनै री व्याख्या है। अर साचाणी म्हारा प्रभु इणनै साकार कर दियो है। साचाणी, म्हारा प्रभु म्हारै सागै भलो करियो है, जद बो म्हनै जेळ सूं छुड़ायो अर जद बो थानै गांव सूं ल्यायो, जद शैतान म्हारै अर म्हारै भाइयां रै बीच (रिश्ता) नै नष्ट कर दियो। साचाणी, म्हारो प्रभु कोमल है, वो कांई करैला, साचैई वो सगळा नै जाणै है। सर्व-ज्ञानी।

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

म्हारा प्रभु, थूं म्हनै केई शक्तियां दी है अर म्हनै सुपनां री केई व्याख्यावां सिखाई है। (हे भगवान), आकाश अर धरती रा रचयिता, थै दुनिया अर परलोक मांय म्हारो रक्षक हो, म्हनै मुसलमान बणाय'र छोड'र पुण्यवानां रै सागै जुड़ जा।"

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

आ ईज केई अणदेखी खबरां है जिकी म्हे थानै (मुहम्मद) बताई है; भलांई थै बां रै सागै नीं हो, जद बै एक चालबाजी करण सारू राजी हुया (यूसुफ नै कुवै मांय घालणो)।

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

अर घणकरा लोगां नै विश्वास कोनी हुवैला भलांई थै साची में चावो।

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

अर थै बांनै बदलै मांय कीं भी कोनी मांगो (आपरै बुलावा रै वास्तै), क्यूंकै ओ (बोलाणो) आखै जगत रै वास्तै एक शिक्षा है।

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

अर वे आकास अर धरती माथै कितरा चिन्ह (अल्लाह री महानता) नै पार करिया, पण वे बां सूं मुड़ग्या।

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

अर बां मांय सूं घणकरा अल्लाह माथै विस्वास कोनी करै, असल मांय बै उणरै सागै साथी बणावै है।

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

कांई वे अल्लाह री सजा रै आवा सूं सुरक्षित महसूस करै है जिको बांनै ढक लेवै है, या फेर बांरै कनै अचाणचक आवा वाळा प्रलय सूं सुरक्षित महसूस करै है, जदकै बांनै इण बात री जाणकारी कोनी है?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

(मुहम्मद) कैवो, "ओ म्हारो मारग है, म्हैं अर म्हारै लारै चालबाळा लोग (थानै) अल्लाह रै कनै भरोसे रै साथै बुलावां हां, अल्लाह री महिमा, अर म्हैं मुशर्कियां मांय सूं कोनी।"

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

अर म्हे थारै (मुहम्मद) सूं पैली नीं भेज्यो, पण एक आदमी नै भेज्यो जिणनै म्हे देस रै लोगां रै मांय रहस्योद्घाटन दियो। कांई वे धरती माथै यात्रा नीं करी अर नीं देख्यो कै बां सूं पैली रा लोगां रै साथै कांई हुयो (जिका प्रेरित नै झूठ बोल्या)। अर साचाणी, परलोक री धरती धर्मी लोगां रै वास्तै भली है। थनै समझ कोनी आवै?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

तो जद प्रेरितां नै (आपरै लोगां रै विस्वास रै बारै में) आशा नीं रैवैला अर वांनै ओ मानणो पड़ैला कै वांनै झूठ बोल्यो गयो है, तो वै (प्रेरित) म्हारी मदद सारू आवैला, तो वांनै उद्धार मिल जावैला जिणनै म्हे चावांला। अर म्हारी सजा पापियां सूं अस्वीकार कोनी करी जा सकै

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

साची, बां री कहाणियां मांय बां लोगां रै वास्तै सीख है जिका लोगां रै कनै तर्क है। (कुरान) कोई बणायोड़ी कहाणी कोनी है, पण पैली री (किताबां) नै सही ठहरावै है, हरेक बात नै समझावै है अर (जियां कै) विस्वास करणियां रै वास्तै मार्गदर्शन अर दया है।