Q.S Ат-Тавба (اَلتَّوْبَة) - 129 Почеламут-влакын чотышт

بَرَاۤءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَۗ

barā'atum minallāhi wa rasūlihī ilal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīn(a).

(Тиде ойлымаш) Аллах да Тудын Посланникше деч мушрик-влак дене кылым ойырымо нерген, кудыж дене те (нунын дене) соглашенийым ыштен улыда.

فَسِيْحُوْا فِى الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۙوَاَنَّ اللّٰهَ مُخْزِى الْكٰفِرِيْنَ

fasīḥū fil-arḍi arba‘ata asyhuriw wa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa anallāha mukhzil-kāfirīn(a).

Тыгеже, те (мушрик-влак) мланде ӱмбалне куд тылзе коштса да паледа: те Аллахым луштарен огыда керт, да чынжымак, Аллах кафир-влакым мыскыла.

وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).

А кугу хадж кечын Аллах ден Тудын колтымо еҥже деч айдеме тукымлан указ (увертарымаш), чынжымак, Аллах ден Тудын колтымо еҥже мушрик-влак деч эрыкан улыт. Вара те (мушрик-влак) ӧкынет гын, тунам тыланда сайрак, а те ӧрдыжкӧ савырнеда гын, тунам паледа, те Аллахым лушкыдемден огыда керт. А ӱшаныдыме-влаклан поро уверым каласе (нуно налыт манын) азартный наказанийым,

اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

тендан дене соглашенийым ыштыше мушрик-влак деч посна да нуно (соглашенийын содержанийжым) нигузеат иземден огытыл, ни (ни) тендан ваштареш тушманлан нигӧлан полшен огытыл, тунам нунылан шке сӧрымашыштым жап марте шукташ. Чынжымак, Аллах ӱшанле-влакым йӧрата.

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَخُذُوْهُمْ وَاحْصُرُوْهُمْ وَاقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍۚ فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِيْلَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa iżansalakhal-asyhurul-ḥurumu faqtulul-musyrikīna ḥaiṡu wajattumūhum wa khużūhum waḥṣurūhum waq‘udū lahum kulla marṣad(in), fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa khallū sabīlahum, innallāha gafūrur raḥīm(un).

Кунам харам тылзе-влак пытат, тунам мушрик-влак дене кучедалаш, кушто нуным муат, нуным кучен да йыр авырен, нуным эскерен шогыза. Нуно ӧкынат да кумалтышым ыштат да закатым тӱлат гын, тунам нунылан эрыкым пу. Чынжымак, Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

وَاِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَأْمَنَهٗ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa in aḥadum minal-musyrikīnastajāraka fa ajirhu ḥattā yasma‘a kalāmallāhi ṡumma ablighu ma'manah(ū), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘lamūn(a).

А мушрик-влак кокла гыч иктаж-кӧ тендан деч аралыме йодеш гын, тунам тудым аралыза, тудо Аллахын шомакшым колеш манын, вара тудым тудлан лӱдыкшыдымӧ верыш наҥгайыза. (Тыге) тиде вет чынжымак нуно палыдыме калык улыт.

كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

Кузе лийын кертеш келшымаш (лӱдыкшыдымӧ) Аллах да Тудын Посланникше дене мушрик-влак дене, посна гын, нунын дене, кӧ дене те соглашенийым ыштен (нунын дене) воктене Кугу мечеть (Худайбия), садлан нуно тендан деке чын койыт гын, те нунын деке честно койда (тыгак). Чынжымак, Аллах ӱшанле-влакым йӧрата.

كَيْفَ وَاِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوْا فِيْكُمْ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗيُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبٰى قُلُوْبُهُمْۚ وَاَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ

kaifa wa iy yaẓharū ‘alaikum lā yarqubū fīkum illaw wa lā żimmah(tan), yurḍūnakum bi'afwāhihim wa ta'bā qulūbuhum, wa akṡaruhum fāsiqūn(a).

Кузе тыге лиеш (тыгай келшымаш уло), кеч нуно тендан ӱмбалне сеҥымашым налыт гын, нуно тендан дене родо-тукым кылым огыт кучо да келшымашым огыт колышт (ни огыт колышт). Нуно тыйым умшашт дене куандарат, а шӱмышт нуным ӧрдыжеш кода. Шукыжо осал еҥ-влак улыт (сӧрымашыштым огыт шукто).

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

Нуно Аллахын почеламутшым шулдо ак дене налыт да ужалат, вара (еҥ-влакым) Аллахын корныж деч кораҥдат. Чынжымак, могай осалым нуно ыштат.

لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ

lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)

Нуно ӱшаныше-влак дене родо-тукым кылым огыт кучо да келшымашым огыт шукто. А нуно чек деч ӧрдыжкӧ лектыт.

فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِى الدِّيْنِ ۗوَنُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa ikhwānukum fid-dīn(i), wa nufaṣṣīlul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

А нуно ӧкынат, кумалыт да закатым тӱлат гын, тунам (нуно манмым ончыкта) тендан ик религийыште иза-шольыда улыт. Палыше еҥ-влаклан почеламут-влакым умылтарена.

وَاِنْ نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقَاتِلُوْٓا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِۙ اِنَّهُمْ لَآ اَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُوْنَ

wa in nakaṡū aimānahum mim ba‘di ‘ahdihim wa ṭa‘anū fī dīnikum fa qātilū a'immatal-kufr(i), innahum lā aimāna lahum la‘allahum yantahūn(a).

А нуно соглашений деч вара присягыштым пудыртат гын, да тендан религийдам мыскылат гын, тунам тиде кафир вуйлатыше-влак дене кучедалаш тӱҥалыда. Чынжым гын, нуно шке сӧрымашыштым шуктен кертдыме еҥ-влак улыт, ӱшанен, нуно чарнат.

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).

Молан те шке присягыштым (сӧрымыштым) пудыртышо-влак дене, да Посланникым поктен колташ шонен пыштыше-влак дене, да тендан дене эн ончыч кучедалше-влак дене кучедалаш огыда тӱҥал? Те нунын деч лӱдыда, кунам ӱшаныше улыда гын, Аллах деч лӱдаш утларак правада уло?

قَاتِلُوْهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَيْدِيْكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِيْنَۙ

qātilūhum yu‘ażżibhumullāhu bi'aidīkum wa yukhzihim wa yanṣurkum ‘alaihim wa yasyfi ṣudūra qaumim mu'minīn(a).

Нунын дене кучедалаш, чынжымак, Аллах нуным тендан кидда дене орландара да нуным мыскылен, тыланда полшаш (сеҥымаш дене) нунын ӱмбалне, да ӱшаныше-влакын шӱмыштым лыпландара,

وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوْبِهِمْۗ وَيَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yużhib gaiẓa qulūbihim, wa yatūbullāhu ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

да Тудо нунын (ӱшаныше-влакын) шӱмыштын шыдыжым кораҥда. А Аллах кӧм йодеш, тудын ӧкынымыжым налеш. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلَا رَسُوْلِهٖ وَلَا الْمُؤْمِنِيْنَ وَلِيْجَةً ۗوَاللّٰهُ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

am ḥasibtum an tutrakū wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa lam yattakhiżū min dūnillāhi wa lā rasūlihī wa lal-mu'minīna walījah(tan), wallāhu khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Те шонеда, те кодыда (тыгак), кеч Аллах тендан коклаште джихадлан тыршыше-влакым ок пале да Аллах деч посна ӱшанле йолташ-влакым ок нал, Тудын колтымо еҥже да ӱшаныше-влак? Аллах тендан ыштыме пашада шотышто шекланен шога.

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِيْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۚ وَ فِى النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

mā kāna lil-musyrikīna ay ya‘murū masājidallāhi syāhidīna ‘alā anfusihim bil-kufr(i), ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum, wa fin-nāri hum khālidūn(a).

Мушрик-влаклан Аллахын мечетьыштыже пеледмаш келшен ок тол, кеч нуно шкештат кафир улыт манын шылтат. Нунын пашашт арам кая, курымешлан тамыкыште кодыт.

اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).

Чынжымак, кӧ Аллахын мечетьыштыже пеледеш, нуно гына улыт, кӧ Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшана, да (эше) кумалмашым шукта, закатым тӱла да Аллах деч посна (нимо деч) лӱддымӧ. Сандене, ӱшанем, нуно йӧндартышым налше-влак коклаште лийыт.

۞ اَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاۤجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَجَاهَدَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَا يَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۘ

aja‘altum siqāyatal-ḥājji wa ‘imāratal-masjidil-ḥarāmi kaman āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa jāhada fī sabīlillāh(i), lā yastawūna ‘indallāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Хаджым ыштыше да Кугу мечетьым эскерыше-влаклан йӱышым пуышо-влакым (еҥ-влакым) Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшаныше да Аллахын корнышто тыршыше-влак дене таҥастарет мо? Нуно Аллахын ончылно иктӧр огытыл. Аллах чын огыл еҥ-влаклан корным ок пу.

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

allażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, a‘ẓamu darajatan ‘indallāh(i), wa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

Кӧ ӱшана да эмиграцийыш кая да Аллах корнышто тырша, шке поянлыкше да чонжо дене, Аллах ончылно кӱкшӧ рангыште улыт. Нуно сеҥыше улыт.

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَّجَنّٰتٍ لَّهُمْ فِيْهَا نَعِيْمٌ مُّقِيْمٌۙ

yubasysyiruhum rabbuhum biraḥmatim minhu wa riḍwāniw wa jannātil lahum fīhā na‘īmum muqīm(un).

Юмо нуным порылык, куан да пылпомыш пуымо дене куандара, нуно тушто курымашлык куаным налыт,

خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

khālidīna fīhā abadā(n), innallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

нуно тушто курымешлан кодыт. Чынжымак, Аллах дене кугу суаплык уло.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْٓا اٰبَاۤءَكُمْ وَاِخْوَانَكُمْ اَوْلِيَاۤءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِيْمَانِۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ābā'akum wa ikhwānakum auliyā'a inistaḥabbul-kufra ‘alal-īmān(i), wa may yatawallahum minkum fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

О, ӱшаныше-влак! Ача ден иза-шольо-влакым шке аралтышетлан ит ыште, нуно ӱшаныме деч ӱшандымылыкым йӧратат гын. Тендан кокла гыч кӧ нуным аралыше семын налеш, тунам нуно титакдыме улыт.

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْ وَاِخْوَانُكُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيْرَتُكُمْ وَاَمْوَالُ ِۨاقْتَرَفْتُمُوْهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ اَحَبَّ اِلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَجِهَادٍ فِيْ سَبِيْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qul in kāna ābā'ukum wa abnā'ukum wa ikhwānukum wa azwājukum wa ‘asyīratukum wa amwāluniqtaraftumūhā wa tijāratun takhsyauna kasādahā wa masākinu tarḍaunahā aḥabba ilaikum minallāhi wa rasūlihī wa jihādin fī sabīlihī fa tarabbaṣū ḥattā ya'tiyallāhu bi'amrih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

Каласе: «Тендан ачада, икшывыда, иза-шольыда, пелашда, ешда, пашам ыштыме поянлыкда, йомдарымаш деч лӱдмашан торгайыме пашада да илаш йӧратыме пӧртда, те Аллах деч да Тудын колтымо деч утларак йӧратеда да Тудын корнышто джихадлан тыршат гын, тунам Аллах шке пунчалжым пуымешке вучалза». А Аллах осал еҥым ок виктаре.

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِيْ مَوَاطِنَ كَثِيْرَةٍۙ وَّيَوْمَ حُنَيْنٍۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا وَّضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُّدْبِرِيْنَۚ

laqad naṣarakumullāhu fī mawāṭina kaṡīrah(tin), wa yauma ḥunain(in), iż a‘jabatkum kaṡratukum falam tugni ‘ankum syai'aw wa ḍāqat ‘alaikumul-arḍu bimā raḥubat ṡumma wallaitum mudbirīn(a).

Чынжымак, Аллах тыланда (ӱшаныше-влаклан) шуко кредалмаште полшен, да (шарналтыза) Хунайн кредалмаште, кунам тендан шуко улмыда тендам кугешнаш таратен, но (кугу чот) тыланда нимолан пайдале лийын огыл, да кумда мланде тыланда тар чучын, вара те пӧртылында да лывырге-йӱштӧ куржын.

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

Ṡumma anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa anzala junūdal lam tarauhā wa ‘ażżabal-lażīna kafarū, wa żālika jazā'ul-kāfirīn(a).

Вара Аллах шке колтымо еҥжылан да ӱшаныше-влаклан тыныслыкым колтен, да те уждымо армий-влакым (суксо-влакым) колтен, да кафир-влаклан наказанийым пуэн. Тиде ӱшаныдыме-влаклан суаплык.

ثُمَّ يَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma yatūbullāhu mim ba‘di żālika ‘alā may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Тидын деч вара Аллах кӧм йодеш, тудын ӧкынымыжым налеш. Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا ۚوَاِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖٓ اِنْ شَاۤءَۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-musyrikūna najasun falā yaqrabul-masjidal-ḥarāma ba‘da ‘āmihim hāżā, wa in khiftum ‘ailatan fa saufa yugnīkumullāhu min faḍlihī in syā'(a), innallāha ‘alīmun ḥakīm(un).

О, ӱшаныше-влак! Чынжым гын, мушрик-влак ару огыл улыт (нечистные души), сандене нунылан тений деч вара Кугу мечеть деке лишемман огыл. А те йорло лийме нерген тургыжланеда гын (вет кафир-влак огыт тол), тунам Аллах тыланда Шке порылыкшо гыч поянлыкым пуа, Тудо кумылаҥда гын. Чынжымак, Аллах чыла палыше, чыла ушан.

قَاتِلُوا الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَلَا يُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَلَا يَدِيْنُوْنَ دِيْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَّدٍ وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ ࣖ

qātilul-lażīna lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil-ākhiri wa lā yuḥarrimūna mā ḥarramallāhu wa rasūluhū wa lā yadīnūna dīnal-ḥaqqi minal-lażīna ūtul-kitāba ḥattā yu‘ṭul-jizyata ‘ay yadiw wa hum ṣāgirūn(a).

Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшаныдыме-влак дене кучедалаш, кӧ Аллах ден Тудын Посланникше чарыме пашам ок чаре да чын религийлан (Аллахын религийжылан) ӱшаныдыме-влак дене (т.е. еҥ-влаклан), кӧмытлан книгам пуымо, нуно джизийым (налогым) колыштмо семын тӱлымӧ марте, кунам нуно шке ӱмбакышт ӱшаным пуат.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ عُزَيْرُ ِۨابْنُ اللّٰهِ وَقَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِيْحُ ابْنُ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْۚ يُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۗقَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۚ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

wa qālatil-yahūdu ‘uzairunibnullāhi wa qālatin-naṣāral-masīḥubnullāh(i), żālika qauluhum bi'afwāhihim, yuḍāhi'ūna qaulal-lażīna kafarū min qabl(u), qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).

Еврей-влак ойленыт: «Узаир — Аллахын эргыже», а христиан-влак: «Мессия, Аллахын эргыже». Тиде нунын умшашт гыч лекше мут-влак. Нуно ончычсо кафир-влакын мутыштым подражатленыт. Аллах нуным карген; кузе нуно ӧрдыжкӧ савырненыт?

اِتَّخَذُوْٓا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَالْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَۚ وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوْٓا اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

ittakhażū aḥbārahum wa ruhbānahum arbābam min dūnillāhi wal-masīḥabna maryam(a), wa mā umirū illā liya‘budū ilāhaw wāḥidā(n), lā ilāha illā huw(a), subḥānahū ‘ammā yusyrikūn(a).

Нуно ӱшанле калыкым (еврей-влакым), да нунын монахыштым (христиан-влакым) Аллах деч посна юмо семын ыштеныт, да (тыгак) Мария эргыже Мессийым; нунылан Чылакертше Юмылан кумалаш гына кӱштат гынат; Тудын деч моло юмо уке. Икте-весе дене мом кылдалтмыштлан Тудлан чап лийже.

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّٰهُ اِلَّآ اَنْ يُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

yurīdūna ay yuṭfi'ū nūrallāhi bi'afwāhihim wa ya'ballāhu illā ay yutimma nūrahū wa lau karihal-kāfirūn(a).

Нуно шке умшашт дене (мут дене) Аллахын волгыдыжым (религийжым) пытараш шоненыт, но Аллах тореш лийын, тидын олмеш Шке волгыдыжым тичмашын шукташ шонен, кеч кафир-влаклан тидыже келшен огыл.

هُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَدِيْنِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهٖۙ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ

huwal-lażī arsala rasūlahū bil-hudā wa dīnil-ḥaqqi liyuẓhirahū ‘alad-dīni kullih(ī), wa lau karihal-musyrikūn(a).

Лач Тудо шке Посланникшым вӱдышӧ (Коран) да чын религий дене чыла религий деч кӱшнӧ лияш колтен, кеч мушрик-влаклан тидыже ок келше.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

О, ӱшаныше-влак! Чынжымак, шуко ӱшанле еҥ да нунын монахышт чынжымак калыкын поянлыкшым шоя йӧн дене кучылтыт, да (нуно) (еҥ-влакым) Аллахын корныж деч кораҥдат. А кӧ шӧртньым да шийым арала да тудым Аллахын корнышто ок кучылт, тунам нунылан поро уверым пуыза, (нуно налыт манын) азартный наказанийым

يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ

yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).

(Шарнем) кечым, кунам шӧртньӧ ден ший тамыкыште шокшо лийыныт, вара нунын умшашт, могырыштым да ӱмбалнышт утюгым ыштеныт (тидын годым нунылан ойленыт: «Тиде тендан погыда, кудым те шкеланда арален коденда, сандене мом арален коденда, тудын лектышыжым тамлен ончо».

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Чынжымак, Аллахын мутшо почеш тылзе-влакын чотышт латкок тылзе, (кузе) Аллахын пунчалже почеш, кунам Тудо кава ден мландым ыштен, нунын кокла гыч куд харам тылзе уло. Тиде (тӱрыс религийын указше), сандене (нылымше тылзыште) шкендам ида локтыл, да чыла мушрик-влак дене кучедалаш тӱҥалыда, кузе нуно тендан дене кучедалаш тӱҥалыт. Да паледа, Аллах ӱшанле-влак дене пырля.

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Чынжымак, (харам тылзым) шуйкалымаш ӱшаным йомдарымашым гына ешара. Кафир-влак тидын дене (отсрочко) ондалалтыт, ик ийыште законныйым ыштат, а вес ийыште закондымо ыштат, тыге нуно Аллахын чарыме числа дене келшен кертыт, да тиде жапыште Аллахын чарыме арверым законныйым ыштат. (Сатана) осал пашаштым нунылан моторын чучын. А Аллах кафир-влакым ок виктаре.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِيْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِۗ اَرَضِيْتُمْ بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مِنَ الْاٰخِرَةِۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِيْلٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū mā lakum iżā qīla lakumunfirū fī sabīlillāhiṡ-ṡāqaltum ilal-arḍ(i), araḍītum bil-ḥayātid-dun-yā minal-ākhirah(ti), famā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā fil-ākhirati illā qalīl(un).

О, ӱшаныше-влак! Молан тыге, кунам тыланда ойлат: «Аллахын корныж дене каяш (кредалаш)», те шке шижыда неле да шке улмыда верыште кодаш шонеда? Тый тиде тӱняште илышым вес илыш деч йӧратет? Кеч тиде тӱняште илыш дене куанен (илыш дене таҥастарымаште) вес илышыште изи гына.

اِلَّا تَنْفِرُوْا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْهُ شَيْـًٔاۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

illā tanfirū yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n), wa yastabdil qauman gairakum wa lā taḍurrūhu syai'ā(n), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Тый (кредалаш) от кай гын, Аллах тыйым, мутат уке, азартный наказаний дене наказатла да вес калык дене алмашта, да тый Тудлан нимо денат эҥгекым от ыште. А Аллах чыла ӱмбалне Чылакертше.

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Те тудлан (Мухаммедлан) полшен огыдал гын, чынжымак, Аллах тудлан полшен ыле (тиде) кунам кафир-влак тудым (Мекка гыч) поктен луктыныт; кок еҥ кокла гыч иктыже улмыж годым, кунам нуно коктынат пещерыште лийыныт, тунам тудо йолташыжлан каласен: «Ит ойгыро, чынжымак, Аллах мемнан дене». Тыге Аллах тудлан (Мухаммедлан) тыныслыкым колтен да те уждымо армий (суксо-влак) дене полшен, да кафир-влакын ӱжмашыштым волтен. А тиде Аллахын шомакше кӱкшӧ. Аллах — чыла кертше, чыла ушан.

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّثِقَالًا وَّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

infirū khifāfaw wa ṡiqālaw wa jāhidū bi'amwālikum wa anfusikum fī sabīlillāh(i), żālikum khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Тый куштылго але неле шижат гынат, кае, да шке поянлыкет да чонет дене Аллахын корнышто тырше. Тиде тыланда сайрак, паледа гын.

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ

lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).

(Мом те нунылан лӱмда) куштылго пайдам налаш лиеш гын, да корно пеш тораште огыл гын, нуно тендан почеш, мутат уке, каят, но нунылан назначений пеш тораште чучеш. Нуно Аллахын лӱмжӧ дене товатлат: «Ме кертына гын, тендан дене пырля каена». Нуно шкеныштым пытареныт, да Аллах пален: нуно чынжымак шояче улыт.

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا وَتَعْلَمَ الْكٰذِبِيْنَ

‘afallāhu ‘ank(a), lima ażinta lahum ḥattā yatabayyana lakal-lażīna ṣadaqū wa ta‘lamal-kāżibīn(a).

Аллах тыйым (Мухаммедым) проститла. Молан те нунылан разрешенийым пуэнда (сарыш каяш огыл), тыланда раш лийме деч ончыч, кӧ чынжымак (мешаяш) да те пален налме деч ончыч, кӧ шоякым ойлен?

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ

lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшаныше-влак тендан деч поянлыкышт да чонышт дене джихад дене кучедалаш разрешенийым огыт йод (ушнаш огыт тӱҥал). Аллах пала, кӧ ӱшанле

اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ

innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).

Чынжымак, тендан деч (Мухаммед) разрешенийым йодшо-влак — нуно гына улыт, кӧ Аллахлан да Пытартыш кечылан ок ӱшане, да нунын шӱмышт шекланен, сандене нуно эре шекланен шогат.

۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).

А нуно каяш шонат гын, тиде каяш ямдылалтыт ыле, но Аллахлан нунын кайымышт келшен огыл, сандене нунын кумылыштым луштарен, да каласеныт (нунылан): «Кодшо-влак дене пырля лийза».

لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

(Нуно тендан дене пырля каят) гын, нуно, мутат уке, тендан (вийдам) огыт кугемде, олмешыже нуно хаосым гына ыштат, да нуно, мутат уке, тендан радамыште улшо ойыртемлаште хаосым ышташ (тендан радамыште) ончыко вашкат; а тендан коклаште нунын (мутыштым) чынжымак колышташ йӧратыше еҥ-влак улыт. Аллах осал ыштыше-влакым пала.

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَاۤءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

laqadibtagawul-fitnata min qablu wa qallabū lakal-umūra ḥattā jā'al-ḥaqqu wa ẓahara amrullāhi wa hum kārihūn(a).

Чынжымак, тиддеч ончыч нуно тыланда хаосым ышташ да тӱрлӧ фокусым ышташ (йӧным савыраш) тыршеныт, чын (Аллахын полшымыжо) толмешке, да Аллахын (религиозный) пашаже сеҥымешке, кеч нуно тидым йӧратен огытыл.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).

А нунын коклаште ала-кӧ каласен: «Мыланем (сарыш каяш огыл) разрешенийым пуыза да мыйым (Мухаммедым) шылташ ида пу». Паледа, нуно шылталаш логалыныт. Да чынжымак, тамыкыш ӱшаныдыме-влакат пурат.

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۚ وَاِنْ تُصِبْكَ مُصِيْبَةٌ يَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَآ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَّهُمْ فَرِحُوْنَ

in tuṣibka ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibka muṣībatuy yaqūlū qad akhażnā min qablu wa yatawallau wa hum fariḥūn(a).

Тый (Мухаммед) порым налат гын, нуно пиалан огытыл; но тендан ӱмбаке иктаж-могай эҥгек логалеш гын, «Чынак, тӱҥалтыш гычак ме шекланенна (сарыш каяш огыл манын)» маныт да куанен (шижын) ӧрдыжкӧ савырнат.

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Каласе (Мухаммед): «Мемнан дене нимо ок лий, мом Аллах мыланна ойырен. Тудо мемнан аралыше, да ӱшаныше-влак Аллахлан гына ӱшанат».

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَآ اِلَّآ اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِۗ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ يُّصِيْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖٓ اَوْ بِاَيْدِيْنَاۖ فَتَرَبَّصُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ

qul hal tarabbaṣūna binā illā iḥdal-ḥusnayain(i), wa naḥnu natarabbaṣu bikum ay yuṣībakumullāhu bi‘ażābim min ‘indihī au bi'aidīnā, fa tarabbaṣū innā ma‘akum mutarabbiṣūn(a).

Каласе (Мухаммед): «Тый мемнам нимолан вучеда, кок сай гыч иктыже деч посна (сеҥымаш але мученик). А ме тендам вучена, Аллах тендам шке могыржо гыч але (адзаб) мемнан кид гоч наказанийым пуа. Сандене вучаш, чынжымак, ме тендан дене пырля вучена».

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ يُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ۗاِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

qul anfiqū ṭau‘an au karhal lay yutaqabbala minkum, innakum kuntum qauman fāsiqīn(a).

Каласе (Мухаммедлан): «Поянлыкдам кумылын але кумыл деч посна пуыза, но (пӧлекдам) огыт нал. Чынжымак, те осал еҥ улыда».

وَمَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّآ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَبِرَسُوْلِهٖ وَلَا يَأْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَهُمْ كُسَالٰى وَلَا يُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

wa mā mana‘ahum an tuqbala minhum nafaqātuhum illā annahum kafarū billāhi wa birasūlihī wa lā ya'tūnaṣ-ṣalāta illā wa hum kusālā wa lā yunfiqūna illā wa hum kārihūn(a).

А нунын пӧлекыштым налме деч мо чаракым ышта, вет нуно Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан ӱшанаш огыт тӱҥал да кумалмашым огыт эртаре, а ласка улыт да шке (поянлыкыштым) огыт кучылт, а ӧрдыжкӧ лектын шогат.

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

Сандене нунын поянлыкышт, икшывышт тендам ӧрыктараш ида пу. Чынжымак, Аллахын шонымашыже тидын дене нуным тиде тӱнясе илышыште азапландараш да варажым нуно ӱшаныдыме семын колат.

وَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْۗ وَمَا هُمْ مِّنْكُمْ وَلٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَّفْرَقُوْنَ

wa yaḥlifūna billāhi innahum laminkum, wa mā hum minkum wa lākinnahum qaumuy yafraqūn(a).

А нуно (лицемер-влак) Аллахын (лӱмжӧ дене) товатлат, чынжымак нуно тендан коклаште улыт; но нуно тендан тӱшка гыч огытыл, а пеш лӱдшӧ (тендан деч) еҥ-влак улыт.

لَوْ يَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُوْنَ

lau yajidūna malja'an au magārātin au muddakhalal lawallau ilaihi wa hum yajmaḥūn(a).

Нуно аралтышым, пещерым але оҥам (мланде) муыт гын, тушко вашкерак каят (куржыт).

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّلْمِزُكَ فِى الصَّدَقٰتِۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَاِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَآ اِذَا هُمْ يَسْخَطُوْنَ

wa minhum may yalmizuka fiṣ-ṣadaqāt(i), fa in u‘ṭū minhā raḍū wa illam yu‘ṭau minhā iżā hum yaskhaṭūn(a).

А нунын коклаште тыгай-влакат улыт, кудышт тендам (шеледымаш) шотышто (закат) критиковатлат; пайым пуат гын, нуно куанат, а пайым огыт пу гын, кенета шыдешкат

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

А нуно чынжымак куаненыт гын, мом нунылан пуэныт Аллах да Тудын Посланникше, да ойленыт: "Аллах мыланна сита, Аллах да Тудын Посланникше мыланна Тудын порылыкшо гыч икмыняржым пуа. Чынжымак, ме Аллахлан ӱшаныше улына."

۞ اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَاۤءِ وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْعٰمِلِيْنَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغٰرِمِيْنَ وَفِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَابْنِ السَّبِيْلِۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

innamaṣ-ṣadaqātu lil-fuqarā'i wal-masākīni wal-‘āmilīna ‘alaihā wal-mu'allafati qulūbuhum wa fir-riqābi wal-gārimīna wa fī sabīlillāhi wabnis-sabīl(i), farīḍatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Чынжымак, закат йорло-влаклан, нужна-влаклан, закат погышо-влаклан, шӱм-чонышт йомшо-влаклан (йӧршын савырныше-влаклан), кул-влакым (эрыкыш лукташ), парыман-влакым (эрыкыш лукташ), Аллахын пашажлан да корнышто улшо-влаклан гына, Аллахын обязательствыже семын. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

А нунын коклаште (лицемер-влак) тыгай-влакат улыт, кудышт пророкым (Мухаммедым) обижатленыт да ойленыт: «Прокар чыла колмыжлан ӱшанен». Каласе: «Тудо тыланда чыла сайлан ӱшана, тудо Аллахлан ӱшана, ӱшаныше-влаклан ӱшана, да тендан кокла гыч ӱшаныше-влаклан чаманымаш». А кӧ Аллахын Посланникшым локтылеш, тудо неле наказанийым чыта.

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِيُرْضُوْكُمْ وَاللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗٓ اَحَقُّ اَنْ يُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ

yaḥlifūna billāhi lakum liyurḍūkum wallāhu wa rasūluhū aḥaqqu ay yurḍūhu in kānū mu'minīn(a).

Нуно тыланда (лӱмжӧ дене) Аллах дене товатлат, тендам куандараш манын, а Аллах ден Тудын Посланникше ӱшаныше улыт гын, Тудын йӧратымашыжым кычалаш келшен толеш ыле.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّهٗ مَنْ يُّحَادِدِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيْمُ

alam ya‘lamū annahū may yuḥādidillāha wa rasūlahū fa anna lahū nāru jahannama khālidan fīhā, żālikal khizyul-‘aẓīm(u).

Нуно (лицемер-влак) огыт пале мо, кӧ Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан тореш лиеш, тунам тамык тудлан чынжымак тамык, тудо тушто курымешлан кодеш. Тиде кугу мыскылтыш.

يَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلِ اسْتَهْزِءُوْاۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ

yaḥżarul-munāfiqūna an tunazzala ‘alaihim sūratun tunabbi'uhum bimā fī qulūbihim, qulistahzi'ū, innallāha mukhrijum mā taḥżarūn(a).

Нине лицемер-влак лӱдыт, нунын шӱмыштышт мо шылтыме нерген умылтарыше сура почылтеш. (Нунылан) каласе: «Умбакыже (Аллахым да Тудын колтымо еҥжым) мыскылен шогыза». Чынжымак, Аллах почын пуа, мо деч те лӱдыда.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَنَلْعَبُۗ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَاٰيٰتِهٖ وَرَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ

wa la'in sa'altahum layaqūlunna innamā kunnā nakhūḍū wa nal‘ab(u), qul abillāhi wa āyātihī wa rasūlihī kuntum tastahzi'ūn(a).

А нунын деч йодат гын, нуно, мутат уке, вашештат: «Чынжымак, ме мыскарам ыштенна да модынна». Каласе: «Молан те эре Аллахым, Тудын почеламутшым да Тудын колтымо еҥжым мыскыледа?»

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ ۗ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَاۤىِٕفَةً ۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ ࣖ

lā ta‘tażirū qad kafartum ba‘da īmānikum, in na‘fu ‘an ṭā'ifatim minkum nu‘ażżib ṭā'ifatam bi'annahum kānū mujrimīn(a).

Извинитлалташ ок кӱл, вет ӱшаныме деч вара ӱшаныдыме лийынат. Тендан кокла гыч южыштым проститлена гын (вет нуно ӧкыненыт), Ме, мутат уке, (вес) тӱшкам наказатлена, вет нуно чынжымак (эре) языкым ыштыше еҥ улыт.

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

Лицемер-влак, пӧръеҥ ден ӱдырамаш-влак, икте-весе дене икгай улыт, нуно осалым ышташ кӱштат (ыштат) да сайым чарат (ыштет) да кидыштым кучен шогат (скупой). Нуно Аллахым монденыт, сандене Аллах нуным (да) монден. Чынжымак, лицемер-влак — осал улыт.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ هِيَ حَسْبُهُمْ ۚوَلَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌۙ

wa‘adallāhul-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-kuffāra nāra jahannama khālidīna fīhā, hiya ḥasbuhum, wa la‘anahumullāh(u), wa lahum ‘ażābum muqīm(un).

Аллах пӧръеҥ ден ӱдырамаш-влаклан лицемер ден ӱшаныдыме-влакым тамык дене сӧра (лӱдыкта). Нуно тушто кодыт. Тиде (тамык) нунылан сита. Аллах нуным карген, да нуно курымашлык наказанийым налыт,

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(ситуация тендан лицемер ден мушрик-влакын) тендан деч ончычсо-влак гаяк, нуно тендан деч виянрак улыт, поянлыкышт да икшывышт шукырак улыт. Тыге нуно шке пайышт дене куанен иленыт, а те шке пай дене куанен улыда, кузе нунын деч ончычсо-влак, да те (шоя) нерген ойледа, кузе нуно нунын нерген ойлат. Нунын тиде тӱняште да вес тӱняште ыштыме пашашт арам кая. Нуно шкеак йомдарат.

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Нунылан (нунын деч ончычсо-влак нерген) увер миен шуын огыл мо, (лӱмынак) Нойын калыкше, Ад, Самуд, Авраам калык, Мадиан калык да пытарыме эллаште илыше-влак? Нунын деке раш доказательствым конден, колтымо еҥ-влак толыныт; Аллах нунылан осалым ыштен огыл, а нуно шкештат осалым ыштеныт.

وَالْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَيُطِيْعُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗاُولٰۤىِٕكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-mu'minūna wal-mu'minātu ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa yuṭī‘ūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika sayarḥamuhumullāh(u), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

А ӱшаныше-влак, пӧръеҥ ден ӱдырамаш-влак, южышт молылан полышкалыше лийыт. Нуно чыным ышташ кӱштат, осалым чарат, кумалмашым эртарат, закатым тӱлат, Аллах ден Тудын Посланникшым колыштыт. Нунылан Аллах чаманымашым пуа. Чынжымак, Аллах чыла кертше, чыла ушан.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَمَسٰكِنَ طَيِّبَةً فِيْ جَنّٰتِ عَدْنٍ ۗوَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa‘adallāhul-mu'minīna wal-mu'mināti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa masākina ṭayyibatan fī jannāti ‘adn(in), wa riḍwānum minallāhi akbar(u), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Аллах ӱшаныше-влаклан, пӧръеҥ ден ӱдырамаш-влаклан, райым (налаш) сӧра, тудын йымалне эҥер-влак йогат, нуно тушто курымешлан кодыт, да райыште сай верым (налаш) 'Адн. А Аллахын куанже кугурак. Тиде кугу сеҥымаш

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۗوَمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

yā ayyuhan-nabiyyu jāhidil-kuffāra wal-munāfiqīna wagluẓ ‘alaihim, wa ma'wāhum jahannamu wa bi'sal-maṣīr(u).

О, пророк! Кафир ден лицемер-влак ваштареш кучедалза, нунын дене шыде лийза. Нунын верышт – тамык. А тиде эн уда верыш пӧртылаш

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Нуно (лицемер-влак) Аллахын (лӱмжӧ дене) товатлат, нуно (Мухаммедым ойгандарыше мутым) огыт ойло. Чынжымак, нуно ӱшандымылык мутым ойленыт, ислам деч вара ӱшаным йомдарыше лийыныт, мом нуно шуктен огыт керт, тудым огыт вурсо ыле, да нуно (Аллах ден Тудын колтымо еҥжым) огыт вурсо ыле, Аллах ден Тудын колтымо еҥже нунылан Тудын порылыкшым пуэныт гын. Сандене нуно ӧкынат гын, нунылан сайрак, а нуно ӧрдыжкӧ савырнат гын, Аллах нуным тиде тӱняште да вес тӱняште азартный наказаний дене наказатла, да нунылан мландӱмбалне аралыше але полышкалышыже ок лий.

۞ وَمِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa minhum man ‘āhadallāha la'in ātānā min faḍlihī lanaṣṣaddaqanna wa lanakūnanna minaṣ-ṣāliḥīn(a).

А нунын коклаште тыгай еҥ-влак улыт, кудышт Аллахлан сӧреныт: «Чынжымак, Аллах мыланна шке порылыкшо гыч икмыняржым пуа гын, ме, мутат уке, поро кумылым пуэна да ӱшанле еҥ-влак коклаште лийына».

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

Кунам Аллах нунылан шке порылыкшо гыч икмыняржым пуэн, нуно шыдешкеныт да ӧрдыжкӧ савырненыт, эре (чынлан) тореш лийыныт.

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى يَوْمِ يَلْقَوْنَهٗ بِمَآ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَبِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fa a‘qabahum nifāqan fī qulūbihim ilā yaumi yalqaunahū bimā akhlafullāha mā wa‘adūhu wa bimā kānū yakżibūn(a).

Тыге Аллах нунын шӱмыштышт лицемерийым шыҥдарен, нуно Тудын дене вашлиймешке, вет нуно Тудын ончылно пуымо сӧрымашыштым пудыртеныт да (тыгак) вет нуно эре шоякым ойленыт.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

alam ya‘lamū annallāha ya‘lamu sirrahum wa najwāhum wa annallāha ‘allāmul-guyūb(i).

Нуно огыт пале мо, Аллах нунын секретыштым да шыпланымыштым пала, а Аллах чыла уждымо пала?

اَلَّذِيْنَ يَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِيْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ فِى الصَّدَقٰتِ وَالَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ ۗسَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

allażīna yalmizūnal-muṭṭawwi‘īna minal-mu'minīna fiṣ-ṣadaqāti wal-lażīna lā yajidūna illā juhdahum fa yaskharūna minhum, sakhirallāhu minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Лицемер-влак) — нуно, кӧ ӱшаныше-влакым шке кумылын пуышо-влакым критиковатлат да шке вийышт дене гына налше еҥ-влакым (вурсат), вара тиде лицемер-влак нуным мыскылат. Аллах нунын мыскылтышыштлан ӧкымым налеш, да нуно неле наказанийым чытат.

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

(Тиде тугак) тый (Мухаммед) нунылан проститлаш йодат але нунылан проститлаш от йод. Нунын верч кумло гана проститлаш йодыда гынат, Аллах нуным ок проститле. Тиде тыге, молан манаш гын, нуно Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан ӱшанаш огыт тӱҥал. А Аллах осал еҥым ок виктаре.

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ

fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).

Почеш кодшо (сарыште участвоватлыдыме) калык, Пророкын колымыж деч вара шып шинчен, пиалан улмыжым шижын. Нуно шке поянлыкышт да чонышт дене Аллахын корнышто кучедалаш огыт йӧрате да ойлат: «Тиде йӱштӧ шокшо годым сарыш ида лек». Каласе (Мухаммедлан), «Тамык тул шокшорак», нуно палат гын веле.

فَلْيَضْحَكُوْا قَلِيْلًا وَّلْيَبْكُوْا كَثِيْرًاۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

falyaḍḥakū qalīlaw walyabkū kaṡīrā(n), jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Сандене нуно эре мом ыштымыштлан вашештен, изишак ӧрыктараш да шуко йӱкташ пуыза.

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ

fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).

Сандене, Аллах тендам (Мухаммедым) нунын (лицемер-влак) тӱшкаш пӧртылта гын, тунам нуно тендан деч лекташ (кредалаш) разрешенийым йодыт, тунам каласе: «Тый мый денем пырля курымешлан лектын от керт да мый денем пырля тушман дене кучедалаш от керт. Чынжымак, те тӱҥалтыш гычак (кредалаш) каяш огыл ямде улыда. Сандене шинчыза (кода) нунын дене, кӧ кредалаш ок кай».

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).

А те (Мухаммед) нунын коклаште (лицемер-влак) колышо еҥ верч нигунамат ида кумал да тудын шӱгарже ӱмбалне ида шого. Чынжымак, нуно Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан ӱшанен огытыл да осал состоянийыште коленыт

وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

А тый (Мухаммед) нунын поянлыкыштлан, шочшыштлан ит ӧр. Чынжымак, тидын дене Аллах нуным тиде тӱняште азапландараш шона да тыге нунын илышышт йомеш, а нуно ӱшаныме огыл состоянийыште улыт.

وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).

А гын, сура колтеныт (лицемер-влаклан кӱштен): «Аллахлан ӱшаныза да Тудын колтымо еҥже дене кучедалаш», мутат уке, нунын кокла гыч поян да влиятельный-влак тендан деч разрешенийым йодыныт (кредалаш огыл) да нуно ойленыт: «Айста, шинчыше-влак дене пырля лийына (мӧҥгыштӧ кодшо-влак)».

رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ

raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).

Нуно сарыш кайыдыме еҥ-влак дене лияш кумылан улыт, а шӱмышт петырналтын, сандене огыт умыло (ӱшан да джихад куаным).

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْخَيْرٰتُ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

lākinir-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim, wa ulā'ika lahumul-khairāt(u), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Но Посланник да тудын дене пырля ӱшаныше-влак (нуно) шке поянлыкышт да илышышт дене джихад дене кучедалаш тӱҥалыныт. Нуно порылыкым налыныт. Нуно пиалан еҥ-влак улыт.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

a‘addallāhu lahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Аллах нунылан сад-пакчам ямдылен, кудыж йымалне эҥер-влак йогат, нуно тушто курымешлан илат. Тиде кугу сеҥымаш.

وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

А бедуин араб-влак кокла гыч (пророк деке) амалым пуэн, разрешенийым пуаш (сарыш каяш огыл) толыныт, а Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан шоякым ойлышо-влак шып шинченыт. Ончыкыжым нунын коклаште ӱшаныдыме-влак азапландарыше наказанийым чытат.

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан чын улыт гын, лушкыдо, черле да мом огыт нал, нунылан язык уке (сарыш каяш огыл). Поро пашам ыштыше еҥ-влакым титаклаш нимогай амал уке. А Аллах — проститлыше, эн чаманыше,

وَّلَا عَلَى الَّذِيْنَ اِذَا مَآ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ اَجِدُ مَآ اَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ۖتَوَلَّوْا وَّاَعْيُنُهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا يَجِدُوْا مَا يُنْفِقُوْنَۗ

wa lā ‘alal-lażīna iżā mā atauka litaḥmilahum qulta lā ajidu mā aḥmilukum ‘alaih(i), tawallau wa a‘yunuhum tafīḍu minad dam‘i ḥazanan allā yajidū mā yunfiqūn(a).

да тендан деке (Мухаммед) толшо-влаклан нимогай (ни язык) уке, сандене те нунылан транспорт средствам пуэда, вара те ойледа: «Мый тендам наҥгаяш транспорт средствам налын омыл», вара нуно пӧртылыт, а шинчашт шинчавӱд дене йога, вет нуно ойган улыт, вет нуно мом кучылташ шоненыт, тудым налын огытыл (сарыш каяш).

۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔

innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).

Чынжым гын, амалже (титаклаш) тый дечет разрешенийым (сарыш каяш огыл) йодшо-влак ӱмбалне веле, поян лийыныт гынат. Нуно еҥ-влак дене лияш ямде улыт, кӧ кредалмаш огыл да Аллах нунын шӱмыштым петырен, сандене нуно огыт пале (шке койышыштын лектышыже).

يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Нуно (сарыште участвоватлыдыме лицемер-влак) нунын деке пӧртылмеке, тыланда амалым умылтарат. Каласе (Мухаммед): «Шылталаш ида лий; ме тыланда ынде огына ӱшане, чынжымак, Аллах тендан увердам мыланна увертарен. А Аллах тендан пашадам ужеш, (кузе) Тудын колтымо еҥже, вара те (Аллах) деке пӧртылат, чыла уждымо да чын чыла палыше деке, вара Тудо тыланда мом ыштымыда нерген увертара».

سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Нуно тыланда Аллахын лӱмжӧ дене товатлат, кунам те нунын деке пӧртылыда, нунын деч кораҥза. Сандене нунын деч кораҥза; вет чынжымак нунын лавыран чонышт уло, а нунын верышт — тамык, нунын ыштымыштлан суаплык семын.

يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).

Тый нуным нал манын, нуно тыланет товатлат. Но нуным налза гынат, Аллах осал еҥлан ок куане.

اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Бедуин араб-влак шке ӱшаным йомдарымашышт да лицемерийышт дене виянрак улыт, да пӱртӱс, нуно огыт пале закон-влакым, кудым Аллах шке колтымо еҥжылан почын пуэн. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

А бедуин араб-влак коклаште тыгай-влак улыт, кудышт шке роскотыштым (Аллахын корнышто) йомдарымашлан шотлат; тудо тыйым лӱдыкшым вуча, нуно лӱдыкшӧ дене тӱкнат. Аллах чыла колыштшо, чыла палыше.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).

А бедуин араб-влак коклаште тыгай-влакат улыт, кудышт Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшанат, да мом нуно кучылтыт (Аллахын корнышто) Аллах деке лишемме йӧн семын да Посланникын кумалмыжым (налаш) йӧн семын ужыт. Паледа, чынжымак, пуымо — нунылан (Аллах деке) лишемме йӧн. Варажым Аллах нуным Шке порылыкышкыжо (пылпомышыш) пурта; Чынжымак, Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

А кӧ мухаджирин ден ансар кокла гыч эн ончыч (исламыш савырнен) да нунын почеш сайын кайыше-влак, Аллах нунылан куанен да нуно Аллахлан куаненыт. Аллах нунылан сад-пакчам ямдылен, кудыж йымалне эҥер-влак йогат. Нуно тушто курымешлан кодыт. Тиде кугу сеҥымаш.

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ

wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).

А тендан йыр илыше бедуин-влак коклаште лицемер-влак улыт. А Медина калык коклаште лицемер-влак улыт, нуно шке лицемерийышт дене моткоч кугу улыт. Тый (О, Мухаммед) нуным от пале, а Ме нуным палена. Вашке Ме нуным кок гана наказатлена, вара кугу наказанийыш пӧртылына.

وَاٰخَرُوْنَ اعْتَرَفُوْا بِذُنُوْبِهِمْ خَلَطُوْا عَمَلًا صَالِحًا وَّاٰخَرَ سَيِّئًاۗ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa ākharūna‘tarafū biżunūbihim khalaṭū ‘amalan ṣāliḥaw wa ākhara sayyi'ā(n), ‘asallāhu ay yatūba ‘alaihim, innallāha gafūrur raḥīm(un).

А молышт, поро пашам осал дене вашталтен, языкыштым касарат. Аллах нунын ӧкынымашыштым налеш манын ӱшанена. Чынжымак, Аллах — чӱчкыдын проститлыше, эн чаманыше.

خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Нунын поянлыкышт гыч закатым налза, нуным эрыкташ да эрыкташ, нунын верч кумалза. Чынжымак, тендан кумалмыда нунылан тыныслыкым конда. Аллах чыла колыштшо, чыла палыше.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهٖ وَيَأْخُذُ الصَّدَقٰتِ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

alam ya‘lamū annallāha huwa yaqbalut-taubata ‘an ‘ibādihī wa ya'khużuṣ-ṣadaqāti wa annallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

Нуно огыт пале мо, Аллах шке служитлышыже-влакын ӧкынымыштым налеш да нунын закатыштым налеш, а Аллах — ӧкынымашым налше, эн чаманыше?

وَقُلِ اعْمَلُوْا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ وَسَتُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۚ

wa quli‘malū fa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū wal-mu'minūn(a), wa saturaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Да каласыза: «Пашам ыштеда, тунам Аллах тендан пашадам ужеш, тыгак Тудын колтымо еҥже да ӱшаныше-влак, да те уждымо да уждымо-влакым палыше деке пӧртылыда, да Тудо тыланда мом ыштымыда нерген увертара».

وَاٰخَرُوْنَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِ اللّٰهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوْبُ عَلَيْهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa ākharūna murjaunal li'amrillāhi immā yu‘ażżibuhum wa immā yatūbu ‘alaihim, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Да эше (тыгак) моло еҥ-влакат улыт, кудышт Аллах пунчалым лукмо марте чареныт; ала-молан Аллах нуным наказатлымаш да ала-молан Аллах нунын ӧкынымашыштым налеш. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّكُفْرًا وَّتَفْرِيْقًاۢ بَيْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَاِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَيَحْلِفُنَّ اِنْ اَرَدْنَآ اِلَّا الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

wal-lażīnattakhażū masjidan ḍirāraw wa kufraw wa tafrīqam bainal-mu'minīna wa irṣādal liman ḥāraballāha wa rasūlahū min qabl(u), wa layaḥlifunna in aradnā illal-ḥusnā, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

А (лицемер-влак коклаште) тыгай-влакат улыт, кудышт (ӱшаныше-влаклан) катастрофым ышташ манын, ӱшанаш огыл да ӱшаныше-влакым шеледаш да кужу жап Аллах ден Тудын Посланникше дене кучедалше-влакын толмыштым вучаш мечетьым чоҥат. Нуно раш товатлат: «Ме порылыкым гына йодына». А Аллах нунын шояче улмыштым (присягыштышт) таныкла.

لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ

lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).

Мечетьыште мӧҥгеш кумалман огыл. Чынак, благочестие негызеш негызлыме мечеть, икымше кече гычак тыланет тушто кумалаш утларак келшен толеш. Тыште шкеныштым эрыкташ шонышо еҥ-влак улыт. Аллах ару еҥ-влакым йӧрата.

اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى تَقْوٰى مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ اَمْ مَّنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهٖ فِيْ نَارِ جَهَنَّمَۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

afaman assasa bun-yānahū ‘alā taqwā minallāhi wa riḍwānin khairun am man assasa bun-yānahū ‘alā syafā jurufin hārin fanhāra bihī fī nāri jahannam(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Тыгеже, Аллахлан да (Тудын) кумылжо дене ӱшанле улмылан кӧра зданий-влакым (мечеть-влакым) чоҥышо-влак сайрак улыт мо, але шке зданийыштым шаланен ер серыште чоҥышо-влак, вара (зданий) нунын дене пырля тамыкыш шаланен кая? Аллах чын огыл еҥ-влакым ок виктаре

لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِيْ بَنَوْا رِيْبَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلَّآ اَنْ تَقَطَّعَ قُلُوْبُهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

lā yazālu bun-yānuhumul-lażī banau rībatan fī qulūbihim illā an taqaṭṭa‘a qulūbuhum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Чоҥымо зданийышт нунын шӱмыштышт эре шекланен шоген, шӱм-чонышт пудыргымешке. А Аллах чыла палыше, чыла ушан.

۞ اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَۗ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُوْنَ وَيُقْتَلُوْنَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ وَالْقُرْاٰنِۗ وَمَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُوْا بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهٖۗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

innallāhasytarā minal-mu'minīna anfusahum wa amwālahum bi'anna lahumul-jannah(ta), yuqātilūna fī sabīlillāhi fa yaqtulūna wa yuqtalūna wa‘dan ‘alaihi ḥaqqan fit-taurāti wal-injīli wal-qur'ān(i), wa man aufā bi‘ahdihī minallāhi fastabsyirū bibai‘ikumul-lażī bāya‘tum bih(ī), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Чынжымак, Аллах ӱшаныше-влак деч райым пуэн, нунын илышыштым да поянлыкыштым налын. Нуно Аллахын корнышто кучедалыт; нуным пушташ але пушташ манын, (кузе) чын сӧрен Аллах деч Тора, Евангелий да Коран. А кӧ шке сӧрымашыжым Аллах деч сайрак шукта? Сандене ыштыме налме-ужалыме пашада дене куанен лийза, тиде кугу сеҥымаш.

اَلتَّاۤىِٕبُوْنَ الْعٰبِدُوْنَ الْحٰمِدُوْنَ السَّاۤىِٕحُوْنَ الرّٰكِعُوْنَ السّٰجِدُوْنَ الْاٰمِرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَالنَّاهُوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحٰفِظُوْنَ لِحُدُوْدِ اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

at tā'ibūnal-‘ābidul-ḥāmidūnas-sā'iḥūnar-rāki‘ūnas-sājidūnal-āmirūna bil-ma‘rūfi wan-nāhūna ‘anil-munkari wal-ḥāfiẓūna liḥudūdillāh(i), wa basysyiril-mu'minīn(a).

Нуно тыгай улыт, кӧ ӧкынен, кумалын, моктен (Аллах), коштын (шинчымаш да религий верч), кумык возын, кумык возын, мо сайым кӱштен да осал деч арален да кӧ Аллахын законжым шуктен. А ӱшаныше-влакым пиалан ыште.

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ يَّسْتَغْفِرُوْا لِلْمُشْرِكِيْنَ وَلَوْ كَانُوْٓا اُولِيْ قُرْبٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

mā kāna lin-nabiyyi wal-lażīna āmanū ay yastagfirū lil-musyrikīna wa lau kānū ulī qurbā mim ba‘di mā tabayyana lahum annahum aṣḥābul-jaḥīm(i).

Пророклан да ӱшаныше-влаклан мушрик-влаклан (тудын) родо-тукымжо улыт гынат, проститлаш (Аллах деч) йодаш ок келше, нунылан раш лиймеке, мушрик-влак тамыкыште илыше улыт.

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ

wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).

Ибрагимын ачажлан (Аллах деч) проститлымашым йодмыжо нерген ойлаш гын, тудо ачажлан пуымо сӧрымашлан кӧра лийын. Сандене кунам Авраамлан раш лийын: тудын ачаже Аллахын тушманже улеш, Авраам тудын деч ойырлен. Чынжымак, Ибрагим пеш ласка да поро кумылан айдеме лийын

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْمًاۢ بَعْدَ اِذْ هَدٰىهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَّا يَتَّقُوْنَۗ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

wa mā kānallāhu liyuḍilla qaumam ba‘da iż hadāhum ḥattā yubayyina lahum mā yattaqūn(a), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

А Аллах калыкым нигунамат йоҥылыш корныш ок лук, нунылан вӱдышӧ лиймеке, нунылан раш лийже манын, мо деч утлаш кӱлеш. Чынжымак, Аллах чыла пала.

اِنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

innallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yuḥyī wa yumīt(u), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Чынжымак, Аллах кава ден мланде ӱмбалне озалана. Тудо тудым чӱкта да йӧрта. Тыланда Аллах деч моло аралыше але полышкалышыже уке.

لَقَدْ تَّابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ فِيْ سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيْغُ قُلُوْبُ فَرِيْقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّهٗ بِهِمْ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ۙ

laqat tāballāhu ‘alan-nabiyyi wal-muhājirīna wal-anṣāril-lażīnattaba‘ūhu fī sā‘atil-‘usrati mim ba‘di mā kāda yazīgu qulūbu farīqim minhum ṡumma tāba ‘alaihim, innahū bihim ra'ūfur raḥīm(un).

Чынжымак, Аллах пророкын, мухаджирин ден ансар-влакын ӧкынымашыштым налын, нуно неле жапыште пророк почеш каеныт, нунын кокла гыч ик тӱшкаштын шӱмышт ӧрдыжкӧ савырныме деч вара, тунам Аллах нунын ӧкынымашыштым налын. Чынжымак, Аллах нунылан эн поро, эн чаманыше,

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

да кум еҥ деке, кудышт почеш кодыныт. Мланде нунылан тар чучын, кеч мланде кумда да нунын чонышт нунылан тар чучын (тыгак шижын), да нуно паленыт: Аллахын азапше деч утлаш йӧн уке, а Тудын деч гына, тунам Аллах нунын ӧкынымашыштым налын, тыге нуно ӧкынымашыштышт кодыныт. Чынжымак, Аллах эн ӧкынымашым налше, эн чаманыше.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوْنُوْا مَعَ الصّٰدِقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa kūnū ma‘aṣ-ṣādiqīn(a).

О, ӱшаныше-влак! Аллах деч лӱд, да чын ыштыше-влак дене лий.

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Медина калыклан да нунын йыр илыше бедуин-влаклан Аллахын Посланникше дене пырля (кредалме пасушто) каяш ок келше, тыгак нунылан шкеныштым Аллахын Посланникше деч утларак йӧраташ ок келше. Тиде тыге, молан манаш гын, нуно Аллахын корнышто йӱшӧ, йӱшӧ, йӱшӧ огыт лий, кафир-влакын шыдыштым тарватыше верыште огыт ошкыл, тушманлан нимогай эҥгекым огыт ыште, нунылан поро паша семын возалтме деч посна. Чынжымак, Аллах порым ыштыше-влакын суапыштым ок йомдаре.

وَلَا يُنْفِقُوْنَ نَفَقَةً صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً وَّلَا يَقْطَعُوْنَ وَادِيًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā yunfiqūna nafaqatan ṣagīrataw wa lā kabīrataw wa lā yaqṭa‘ūna wādiyan illā kutiba lahum liyajziyahumullāhu aḥsana mā kānū ya‘malūn(a).

да нуно изи але кугу порылыкым огыт пу, да (тыгак) ерым (джихадыште) огыт эрте, нунылан (поро паша семын) возымо огыл гын, Аллах (дене) нунын ыштыме деч сайрак суаплыкым пуа.

۞ وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُوْنَ لِيَنْفِرُوْا كَاۤفَّةًۗ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَاۤىِٕفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوْا فِى الدِّيْنِ وَلِيُنْذِرُوْا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعُوْٓا اِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُوْنَ ࣖ

wa mā kānal-mu'minūna liyanfirū kāffah(tan), falau lā nafara min kulli firqatim minhum ṭā'ifatul liyatafaqqahū fid-dīni wa liyunżirū qaumahum iżā raja‘ū ilaihim la‘allahum yaḥżarūn(a).

А ӱшаныше-влаклан чыланат (кредалме верыш) каяш ок келше. Молан нунын кокла гыч кажне тӱшка гыч южышт религий шинчымашыштым келгемдаш да пӧртылмекышт шке калыкыштым шижтараш огыт кай, тыге нуно шкеныштым арален кертыт.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِيْنَ يَلُوْنَكُمْ مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوْا فِيْكُمْ غِلْظَةًۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū qātilul-lażīna yalūnakum minal-kuffāri wal-yajidū fīkum gilẓah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

О ӱшаныше-влак! Тендан йыр улшо кафир-влак дене кучедалаш, нунылан тендан пеҥгыдылыкым шижаш пуыза, да пален налза: Аллах ӱшанле-влак дене пырля.

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ اَيُّكُمْ زَادَتْهُ هٰذِهٖٓ اِيْمَانًاۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَزَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّهُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun fa minhum may yaqūlu ayyukum zādathu hāżihī īmānā(n), fa ammal-lażīna āmanū fa zādathum īmānaw wa hum yastabsyirūn(a).

А кунам ик сура почылтеш, тунам нунын коклаште (лицемер-влак) тыгай-влак лийыныт: «Тендан кокла гыч кӧ тиде сура почылтмо дене ӱшаным кугемден?» Ӱшаныше-влак нерген ойлаш гын, тиде сура нунын ӱшаныштым ешара, да нуно пиалан улыт.

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا اِلٰى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوْا وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa ammal-lażīna fī qulūbihim maraḍun fa zādathum rijsan ilā rijsihim wa mātū wa hum kāfirūn(a).

А кӧн шӱмыштыжӧ чер уло, тунам (тиде сура дене) нунын улшо ӱшанымашышт кугемеш да нуно ӱшаныдыме семын колат.

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُوْنَ فِيْ كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوْبُوْنَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

awalā yarauna annahum yuftanūna fī kulli ‘āmim marrataini ṡumma lā yatūbūna wa lā hum yażżakkarūn(a).

А нуно (лицемер-влак) огыт шиж мо: ий еда ик-кок гана тергат, но ни ӧкынен, ни урокым огыт нал?

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍۗ هَلْ يَرٰىكُمْ مِّنْ اَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوْاۗ صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun naẓara ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍ(in), hal yarākum min aḥadin ṡummanṣarafū, ṣarafallāhu qulūbahum bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

А кунам иктаж-могай сура лектын, нуно икте-весышт ӱмбаке онченыт (тыгодым ойленыт): «Тендам (мусульман-влак кокла гыч) ужшо иктаж-кӧ уло мо?» Тидын деч вара нуно каеныт. Аллах нунын шӱмыштым ӧрдыжкӧ савырен, вет нуно умылыдымо калык лийыныт.

لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).

Чынжымак, тендан деке шке калыкда гыч колтымо еҥ толын, тендан чытыдыме азапда неле, (тудо) чынжымак тыланда (ӱшаным да утаралтмашым) йодеш, ӱшаныше-влак деке поро да чаманыше.

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Сандене нуно (ӱшанымаш деч) кораҥыт гын, тунам ойлыза (О, Мухаммед): «Аллах мыланем сита; Тудын деч моло юмо уке. Тудлан мый ӱшанем, да Тудо Кугу Престолын Господьшо».