Q.S Аль-Мумтаханах (اَلْمُمْتَحَنَة) - 13 Почеламут-влакын чотышт

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّيْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَاۤءَ تُلْقُوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوْا بِمَا جَاۤءَكُمْ مِّنَ الْحَقِّۚ يُخْرِجُوْنَ الرَّسُوْلَ وَاِيَّاكُمْ اَنْ تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ رَبِّكُمْۗ اِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِيْ سَبِيْلِيْ وَابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِيْ تُسِرُّوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَاَنَا۠ اَعْلَمُ بِمَآ اَخْفَيْتُمْ وَمَآ اَعْلَنْتُمْۗ وَمَنْ يَّفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ‘aduwwī wa ‘aduwwakum auliyā'a tulqūna ilaihim bil-mawaddati wa qad kafarū bimā jā'akum minal-ḥaqq(i), yukhrijūnar-rasūla wa iyyākum an tu'minū billāhi rabbikum, in kuntum kharajtum jihādan fī sabīlī wabtigā'a marḍātī tusirrūna ilaihim bil-mawaddah(ti), wa ana a‘lamu bimā akhfaitum wa mā a‘lantum, wa may yaf‘alhu minkum faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

О, ӱшаныше-влак! Мыйын тушманем-влакым да тендан тушмандам ӱшанле йолташ ида ыште, нунылан (Мухаммедын увержым) чаманымаш дене каласкалыза манын; кеч нуно тыланда каласыме чыным шылтеныт. Нуно Посланникым да шкеат поктен луктыныт, вет те Аллахлан, Господьлан, ӱшанен улыда. Тый чынжымак Мыйын корнем верч тыршаш да Мыйын куанем кычалаш лектат гын (тидым ит ыште). Тый нунылан (Мухаммедын увержым) тайнышт, чаманен ойлет, а мый сайынрак палем, мом тый шылтет да мом почын пуэт. А тендан кокла гыч кӧ тыге ышта, чынже денак, тура корно гыч кораҥын.

اِنْ يَّثْقَفُوْكُمْ يَكُوْنُوْا لَكُمْ اَعْدَاۤءً وَّيَبْسُطُوْٓا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ وَاَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوْۤءِ وَوَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَۗ

iy yaṡqafūkum yakūnū lakum a‘dā'aw wa yabsuṭū ilaikum aidiyahum wa alsinatahum bis-sū'i wa waddū lau takfurūn(a).

Нуно тендам кученыт гын, нуно тыланда тушман семын лийыт, вара тендан ӱмбаке кидым да йылмым савырат, тыланда эҥгекым ышташ манын, да тендам ӱшаныме деч (пӧртылташ) йодыт.

لَنْ تَنْفَعَكُمْ اَرْحَامُكُمْ وَلَآ اَوْلَادُكُمْ ۛيَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۛيَفْصِلُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

lan tanfa‘akum arḥāmukum wa lā aulādukum yaumal-qiyāmati yafṣilu bainakum, wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Шочмо кечын родо-тукымда, икшыве-влак тыланда пайдам огыт пу. Тудо тендам ойыра. А Аллах тендан ыштымыдам чыла ужеш.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

Чынжымак, Авраамыште да тудын дене пырля улшо-влаклан тыланда сай пример лийын, кунам нуно тудын калыкшылан ойленыт: «Чынжымак, ме тендан деч ойырленна да Аллах деч посна кумалме деч посна, ме тендан (ӱшаным йомдарымыда) деч кораҥына, да мемнан коклаште да тендан коклаште курымешлан тушманлык да шыдешкымаш уло, кунам те Аллахлан гына ӱшанеда», Ибрагимын ачажлан ойлымыж деч посна: «Мый проститлем, проститлем, но проститлем Мый тендан ваштареш Аллахын (азапше) нигузеат тореш лийын ом керт». (Ибрагим каласен): «Мемнан Господьна, Тыланет гына ӱшанена, Тыланет гына ӧкынена да Тыланет гына пӧртылына,

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-lażīna kafarū wagfir lanā rabbanā, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

О, мемнан Господьна, ӱшаныдыме-влаклан мемнам (мишеньым) ит ыште. Да мемнам проститле, мемнан Господьна. Чынжымак, Тый Эн Куатле, Эн Ушан улат».

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْهِمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

laqad kāna lakum fīhim uswatun ḥasanatul liman kāna yarjullāha wal-yaumal-ākhir(a), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

Чынжымак, нунын (Ибрагим да тудын калыкше) тыланда сай пример-влак улыт; (лӱмынак) нунылан, кӧ ӱшана (суаплыклан) Аллахлан да (лӱдыкшыдымылык) умбакыже, да кӧ ӧрдыжкӧ савырна, тунам чынжымак Аллах, Тудо эн поян, эн моктымо.

۞ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّجْعَلَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الَّذِيْنَ عَادَيْتُمْ مِّنْهُمْ مَّوَدَّةًۗ وَاللّٰهُ قَدِيْرٌۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

‘asallāhu ay yaj‘ala bainakum wa bainal-lażīna ‘ādaitum minhum mawaddah(tan), wallāhu qadīr(un), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Аллах тендан коклаште да тендан дене тушман лийын шогышо-влак коклаште чаманымашым луктеш. Аллах — Чылакертше. А Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

لَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ لَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَلَمْ يُخْرِجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْهُمْ وَتُقْسِطُوْٓا اِلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

lā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna lam yuqātilūkum fid-dīni wa lam yukhrijūkum min diyārikum an tabarrūhum wa tuqsiṭū ilaihim, innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).

Аллах тыланда поро пашам ышташ да чын лияш огеш чаре, кӧ тендан дене религий шотышто кучедалаш ок тӱҥал да тендам шочмо ола гыч ок лук. Чынжымак, Аллах чын ыштыше-влакым йӧрата.

اِنَّمَا يَنْهٰىكُمُ اللّٰهُ عَنِ الَّذِيْنَ قَاتَلُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ وَاَخْرَجُوْكُمْ مِّنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوْا عَلٰٓى اِخْرَاجِكُمْ اَنْ تَوَلَّوْهُمْۚ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

innamā yanhākumullāhu ‘anil-lażīna qātalūkum fid-dīni wa akhrajūkum min diyārikum wa ẓāharū ‘alā ikhrājikum an tawallauhum, wa may yatawallahum fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Чынжымак, Аллах тыланда религий шотышто тендан дене кучедалше да тендам шочмо ола гыч поктен колтышо да (весылан) тендам поктен колташ полшышо-влакым йолташ семын ышташ гына чаракым ышта. Кӧ нуным йолташлан налеш, нуно титакан улыт.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا جَاۤءَكُمُ الْمُؤْمِنٰتُ مُهٰجِرٰتٍ فَامْتَحِنُوْهُنَّۗ اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِهِنَّ فَاِنْ عَلِمْتُمُوْهُنَّ مُؤْمِنٰتٍ فَلَا تَرْجِعُوْهُنَّ اِلَى الْكُفَّارِۗ لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّوْنَ لَهُنَّۗ وَاٰتُوْهُمْ مَّآ اَنْفَقُوْاۗ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّۗ وَلَا تُمْسِكُوْا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْـَٔلُوْا مَآ اَنْفَقُوْاۗ ذٰلِكُمْ حُكْمُ اللّٰهِ ۗيَحْكُمُ بَيْنَكُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā jā'akumul-mu'minātu muhājirātin famtaḥinūhunn(a), allāhu a‘lamu bi'īmānihinna fa'in ‘alimtumūhunna mu'minātin falā tarji‘ūhunna ilal-kuffār(i), lā hunna ḥillul lahum wa lā hum yaḥillūna lahunn(a), wa ātūhum mā anfaqū, wa lā junāḥa ‘alaikum an tankiḥūhunna iżā ātaitumūhunna ujūrahunn(a), wa lā tumsikū bi‘iṣamil-kawāfiri was'alū mā anfaqū, żālikum ḥukmullāh(i), yaḥkumu bainakum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

О, ӱшаныше-влак! Ӱшаныше ӱдырамаш-влак тендан деке эмиграцийыш толыт гын, те нунын (ӱшанымашыштым) тергышаш улыда. Аллах нунын ӱшанымашышт нерген сайынрак пала; Нунын (чынжымак) ӱшанымыштым палет гын, кафир-влаклан (нунын марийыштлан) ит пӧртылтӧ. Нуно ӱшаныдыме-влаклан закондымо улыт, а ӱшаныдыме-влаклан нунылан закондымо. А нунын (пӧръеҥыштлан) пуымо приданым пуыза. А нунылан ӱдырым налаш тыланда нимогай язык уке, нунылан ӱдырым налме оксам тӱлет гын. Да ӱшаныдыме ӱдырамаш-влак дене (сӱан) кылым ида код; да пӧртылтымӧ приданое йодаш; да (пӧръеҥышт ӱшаныдыме кодеш гын) нуно шке пӧртылтымӧ приданое йодыт (ӱшаныше ончычсо ватыштлан). Тыгай Аллахын законжо, кудым Тудо тендан коклаште пеҥгыдемден. А Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَاِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ اِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَاٰتُوا الَّذِيْنَ ذَهَبَتْ اَزْوَاجُهُمْ مِّثْلَ مَآ اَنْفَقُوْاۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْٓ اَنْتُمْ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

wa in fātakum syai'um min azwājikum ilal-kuffāri fa‘āqabtum fa'ātul-lażīna żahabat azwājuhum miṡla mā anfaqū, wattaqullāhal-lażī antum bihī mu'minūn(a).

А кафир-влак деке куржын кайыше вате-влак деч иктаж-мом (приданым пӧртылтымӧ) ыштен пытарыдыме уло гын, тунам нуным сеҥаш лиеш, тунам ватыже-влакын куржшо еҥ-влаклан пуымо приданое мыняр (надыр гыч) пуыза. Да ӱшанеда, Аллах деч лӱдза.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ اِذَا جَاۤءَكَ الْمُؤْمِنٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلٰٓى اَنْ لَّا يُشْرِكْنَ بِاللّٰهِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِيْنَ وَلَا يَقْتُلْنَ اَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِيْنَ بِبُهْتَانٍ يَّفْتَرِيْنَهٗ بَيْنَ اَيْدِيْهِنَّ وَاَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِيْنَكَ فِيْ مَعْرُوْفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

yā ayyuhan-nabiyyu iżā jā'akal-mu'minātu yubāyi‘naka ‘alā allā yusyrikna billāhi syai'aw wa lā yasriqna wa lā yaznīna wa lā yaqtulna aulādahunna wa lā ya'tīna bibuhtāniy yaftarīnahū baina aidīhinna wa arjulihinna wa lā ya‘ṣīnaka fī ma‘rūfin fabāyi‘hunna wastagfir lahunnallāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

О, пророк! Ӱшаныше ӱдырамаш-влак тендан деке bai'at (ӱшанле улмо сӧрымашым) налаш толыт гын, нуно Аллах дене нимомат огыт кылдалт; огыт вурсо, огыт ыште, шке икшывыштым огыт пушт, шке кид ден йол коклаште шонен лукмо шоякым огыт ыште да сай пашаште тендам огыт колышт, сандене нунын ӱшанле улмо сӧрымашыштым налза да нунылан проститлаш Аллах деч йодса. Чынжымак, Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَىِٕسُوْا مِنَ الْاٰخِرَةِ كَمَا يَىِٕسَ الْكُفَّارُ مِنْ اَصْحٰبِ الْقُبُوْرِ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tatawallau qauman gaḍiballāhu ‘alaihim qad ya'isū minal-ākhirati kamā ya'isal-kuffāru min aṣḥābil-qubūr(i).

О, ӱшаныше-влак! Аллах ӧпкелыше-влакым шке полышкалышыда семын ида ыште, чынжымак, нуно колымаш деч варасе илыш деч кораҥыныт, кузе шӱгарыште улшо кафир-влакат ӱшаным йомдарат.