Q.S Иосиф (يُوسُف) - 111 Почеламут-влакын чотышт

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Алиф Лам Ра. Тиде книган (Аль-Коран) раш почеламутшо-влак улыт.

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Чынжымак, ме тудым араб Коран семын колтенна, те умыледа манын.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

Ме тыланет (Мухаммедлан) эн сай историйым каласкаленна, тиде Кораным тыланет почын пуэнна, да чынжымак, тый тидын деч ончыч палыдыме-влак кокла гыч иктыже лийынат.

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Шарнем), кунам Юсуф ачажлан каласен: «Ой, ачам! Чынжымак, мый (шонымаш) лу шӱдырым, кечым да тылзым ужынам; чыланат мыланем кумык возымым ужынам».

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Тудо (ачаже) каласен: «О, эргым! Шке шонымашетым иза-шольылан ит ойло, нуно тыйым пытараш шонат. Чынжымак, Сатана айдеме-влаклан раш тушман».

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Тыге, Юмо тендам ойырен налын (пророк лияш) да тендам икмыняр шонымашым умылтараш туныктен да тендан да Иаковын ешыжлан (Шке порылыкшым) тичмашын шуктен, кузе Тудо тендан кок кочада деч ончыч, (лӱмнержым) Авраам ден Исааклан, Шке порылыкшым тичмашын шуктен. Чынжымак, тендан Господьда чыла палыше, чыла ушан.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Чынжымак, Иосиф ден тудын иза-шольыжо-влакын историйыштышт йодшо-влаклан (Аллахын куатше) пале-влак улыт.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Кунам нуно ойленыт: «Чынак, Юсуф ден изажым (Буняминым) ачашт мемнан деч утларак йӧратеныт, кеч ме ик (виян) тӱшка лийынна. Чынжымак, ачана чын йоҥылышыш логалын».

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Юсуфым пуштеда але иктаж-кушко кудалте, ачатын тӱткышыже тыйын ӱмбакет логалже, тиддеч вара сай айдеме лият».

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Иктыже каласен: «Юсуфым ит пушт, а иктаж-могай путешественник-влак тудым поген налыт манын, куп пундашыш гына шынде, тидым ышташ шонет гын».

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

Нуно ойленыт: «О, мемнан ачана! Юсуф шотышто молан мыланна от ӱшане, кунам чынжымак ме чыланат тудлан порым йодына».

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Эрла эрдене мемнан дене пырля каяш пуыжо, веселан эртараш да модаш тӱҥалеш, ме тудым моткоч ончена».

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

Тудо (Иаков) каласен: «Чынжымак, тендан тудын дене (Юсуф) каен шогымыда мыйым моткоч ойгандарен, да мый тургыжланенам, тудым рывыж-влак кочкыт, а те тудын нерген тыматле улыда».

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

Чынак, нуно ойленыт: «Тудым рывыж кочкын пытара гын, ме (виян) тӱшка гыч улына гынат, тунам, конешне, ме шкеак йомдарымашым чытена».

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

Сандене, кунам нуно тудым налыныт да скважине пундашыш пышташ келшеныт, Ме тудлан почын пуэнна: «Тый нунылан тиде паша нерген каласкалет, а нуно огыт пале».

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

Вара нуно кастене ачашт деке йӱкшен толыныт.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

Нуно ойленыт: «О, ачана! Чынжымак, ме куржталаш каенна да Юсуфым шке арверна воктене коденна, вара тудым рывыж-влак кочкыныт; чынжым ойлена гынат, те мыланна ӱшанаш огыда тӱҥал».

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

А нуно шоя вӱр дене леведалтше вургемыштым конденыт. Тудо (Иаков) каласен: «Чынжымак, тый гына сайым, осалым ужыда; сандене чытымаш гына эн сай (мыйлан). Да мом ойлымо годым Аллах деч полышым йод».

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

Ик тӱшка путешественник-влак толыныт да вӱдым кондышо еҥым ӱжын колтеныт. Вара ведрам волтен. Тудо каласен: «Ой, могай куан, теве рвезе!» Вара тудым сату семын шылтат. А Аллах нунын ыштымыштым чыла пала.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

А нуно тудым (Юсуфым) изи ак дене, лӱмынак икмыняр дирхамлан, ужаленыт, вет нуно тудын дене огыт ӧрыктаре.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

А Египет гыч тудым налше пӧръеҥ ватыжлан каласен: «Тудо сай верым (да обслуживанийым) пуыза, ӱшанем, тудо мыланна пайдале лиеш але ме тудым йоча семын ашнаш налына». Тыге Ме Иосифлан мландыште (Египетыште) сай верым пуэнна, да тудлан шонымашым умылтараш туныктенна. А Аллах шке пашажлан властьым куча, но шукышт огыт умыло.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

А кунам тудо ийготыш шуын, Ме тудлан вийым да шинчымашым пуэнна. Тыге ме порым ыштыше-влакым суапландарена.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

А тудын (Юсуфын) пӧртыштыжӧ илыме ӱдырамаш тудым ондален. Тудо омсам петырен да каласен: «Мый декем лишемза». Юсуф каласен: «Мый Аллах деч аралтышым кычалам, чынжымак, озам мыйым сайын кучен». Чынжымак, чын огыл еҥлан пиал ок лий.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

Да чынжымак, ӱдырамаш тудлан (Юсуфлан) эрыкым пуэн. А Юсуф тудлан тыланен, шке Господьшо деч пале-влакым ужын огыл гын. Тыге Ме тудын деч осалым да йӧрдымым кораҥденна. Чынжымак, тудо (Юсуф) Мемнан ойырен налме тарзе-влак коклаште.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

А нуно коктынат омса дек куржын миеныт, а ӱдырамаш тудын (Юсуфын) тувыржым шеҥгел гыч шупшылтмешке шупшыльо. Нуно тудын марийжым омса воктене муыныт. Тудо (ӱдырамаш) каласен: «Тендан вате ваштареш осалым ышташ шонышо еҥлан тюрьмаш шындыме але азапландарыше наказаний деч молыжо могай суап лиеш?»

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

Тудо (Юсуф) каласен: «Тудо мыйым ондален да ӧрыктарен». Тудын ешыж гыч ик свидетель таныклен: «Тудын тувыржо ончыл могырым рӱзалтен гын, тугеже тудо чыным ойла, а тудо (Юсуф) шояче-влак кокла гыч иктыже».

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

А тувыржо шеҥгелныже рӱзалтын гын, тугеже тудо шояче, а тудо (Юсуф) чын ойлышо-влак кокла гыч иктыже».

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

Сандене, кунам тудо (ӱдырамашын марийже) тувыржым умбалныже рӱзалтымым ужын, «Чынак, тиде тендан ондалымашда. Тендан ондалымашда чынжымак кугу».

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

О, Юсуф! – Тидым мондо, а (ватем) сулыкетлан кудалташ йод, вет тый титакан еҥ-влак кокла гыч иктыже улат.

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

А олаште ӱдырамаш-влак ойленыт: «Аль-Азизын ватыже тудын тарзыжым шке кидышкыже налаш манын, ондален да ондален, тудын тарзыже чынжымак тудым йӧратымаш дене йӱын. Ме тудым раш йоҥылыш ужынна, очыни».

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

Сандене ӱдырамаш, нунын вурседылмыштым колмеке, ӱдырамаш-влакым ӱжын да нунылан верым ямдылен, кажныже пычалым (кочкышым пӱчкедаш) пуэн, вара (Юсуфлан) каласен: «Нунылан лек (шкендым ончыкто)». Ӱдырамаш-влак, тудым ужмеке, (моторлыкшылан) ӧрыныт, шке кидыштымат (палыде) сусыргышт. «Эн тичмаш Аллах, тиде айдеме огыл. Тиде чынжымак чапле суксо» манме годым.

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

Тудо (Аль-Азизын пелашыже) каласен: «Тиде еҥ, кудо тендам мыйым вурсаш таратен, вет (мый тудын деке шӱмаҥынам), да чынжымак, мый тудым шке кидышкыже налаш таратенам, но тудо тореш лийын. Мыйын кӱштымым ок ыште гын, тудо, мутат уке, тюрьмаш шындалтеш, да тудо йӧрдымӧ айдеме лиеш».

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

Иосиф каласен: «О, Господьем! Тюрьма мыланем нунын ӱжмашыштлан вашешташ утларак келша. Тый мыйым нунын шонымашышт деч от кораҥде гын, мый, мутат уке, (нунын кумылыштым шукташ) кумылаҥынам да палыдыме-влак коклаште лиям».

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Сандене Юмо Иосифын кумалмыжлан вашештен да тудым нунын заговорышт деч кораҥден. Тудо Чыла Колыштшо, Чыла Палыше.

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

Вара нунын ушыштышт, пале-влакым ужмеке, (Иосифын чын улмыжым) ужыныт: тудым ик жаплан тюрьмаш шындаш кӱлеш.

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Тудын дене пырля казаматыш кок рвезе пурен шогале. Иктыже каласен: «Чынжымак, мый тӱшкам виноградым ӱштынам», весыже каласен: «Тӱшкаштем мый вуйыштем киндым нумалам, икмыняржым кайык-влак кочкыныт». Мыланна умылтарымашым пуыза. Чынжымак, ме тыйым порым ыштыше коклаште ужына.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

Тудо (Юсуф) каласен: «Кеч-могай кочкышым тыланда коктынат пуат, мый таквилым умылтарен кертам ыле, (кочкыш) тендан деке шумешке. Тиде Юмо мыланем туныктымо ужаш. Чынжымак, мый Аллахлан ӱшаныдыме-влакын религийыштым кудалтенам, чынжымак, нуно вес тӱнялан огыт ӱшане

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

А мый кугезына-влакын религийыштым шуктем: Авраамын, Исаакын да Иаковын. Мемнан (пророк-влаклан) Аллах дене нимомат кылдаш ок келше. Тиде мыланна да айдемылан (чылалан) Аллахын порылыкшо гыч; но шукыжо еҥ-влак тауштен огытыл

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

О, кок тюрьмаште шинчыше-влак! Мо сай, тӱрлӧ юмо але Чылакертше, Чылакертше Юмо?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Тудын деч посна кумалме лӱм-влак гына улыт, кудым тый шке але кугезына-влак шонен луктынат. Аллах нине (лӱм-влак) нерген нимогай информацийым пуэн огыл. Тиде пунчалым Аллахлан гына шотлаш лиеш. Тудо тыланда Тудын деч моло нигӧлан кумалман огыл манын кӱштен. Тиде тура религий, но шукышт огыт пале.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

О, кок тюрьмаште шинчыше-влак, «Йоҥылыш Тендан кокла гыч иктыже шке озажлан аракам пуаш тӱҥалеш. А весыжым ыресеш пудалат, вара кайык-влак тудын вуйжо гыч ужашыжым кочкыт. Тендан йодмыда (мый дечем) вашешталтын».

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

А тудо (Юсуф) коктын коклаште лӱдыкшыдымӧ лиеш манын палыме еҥлан каласен: «Озалан мыйын ситуацийым умылтаре». Сандене Сатана тудым шке озажлан (Иосифын состоянийжым) умылтараш мондаш таратен. Тидлан кӧра тудо (Юсуф) икмыняр ий тюрьмаште шинчен.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

А кугыжа каласен (шке калыкшын вуйлатышыже-влаклан): «Чынжымак, мый тӱшкаште шым шем ушкалым ужынам, кудым шым вичкыж ушкал кочкын пытара; шым лышташ (шурно) шем, а весыже (шым лышташ) йӱштӧ. О, кумдан палыме еҥ-влак! Тӱшкам умылтарен кертыда гын, мыйын шонымашем умылтарыза».

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

Нуно вашештеныт: «(Тиде) яра шонымаш, а ме нуным умылтарен огына керт».

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

А нунын кокла гыч илыше кодшо икмыняр жап гыч (Юсуфлан) каласен да шарналтен: «Мый тыланет (тӱсым умылтараш мастар еҥ нерген каласкалем, сандене мыйым (тудын деке) колто».

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

«Иосиф, эн ӱшанле айдеме, калык деке пӧртылам да нуно пален налышт манын, шым шем ушкалым, шым вичкыж ушкалым, шым ужар пырчым да шым кукшо пырчым кочкын пытарыме нерген шонымашым умылтаре».

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

Тудо (Иосиф) каласен: «Мӧҥгешла, шым ий почела киндым ӱдыза, вара мом поген налыда, тудым лышташыште кочкаш изиш гына кодыза.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

Тылеч вара шым ий кугу нелылык толеш, нуно нунылан погымо чыла пытараш тӱҥалыт, арален кодымо деч шагал огыл.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

Тидын деч вара идалык толеш, кунам калыклан йӱрым пуат да нуно (виноградым) ӱштылат».

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

Кугыжа каласен: «Тудым мый декем кондыза». Кунам тудын деке колтымо еҥ толын, тудо (Юсуф) каласен: «Шке оза деке пӧртыл да тудын деч йод, мо лийын тудын кидшым сусыргышо ӱдырамаш-влак дене. Чынжымак, мыйын Господьым нунын ондалымыштым пала».

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

Тудо (кугыжа) (ӱдырамаш-влаклан) каласен: «Юсуфым шке ӱмбакыже ӱшанаш таратыме годым кузе лийында?» Нуно ойленыт: «Аллах тичмаш, ме тудын деч нимо осалым огына пале». Аль-Азизын ватыже каласен: «Ынде чын раш, мый тудым ӧрыктарен да ондален, да чынжымак тудо чын еҥ-влак кокла гыч иктыже».

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(Юсуф каласен): «Тиде тыге, тудо (Аль-Азиз) пала, мый тудым чынжымак ом ужале, кунам тудо тушто лийын огыл (мӧҥгыштӧ), да Аллах ондалыме еҥ-влакым ондалаш ок йӧрате

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

А мый шкеже йоҥылыш деч посна улам манын ом (увертаре), вет чынжымак кумыл эре осал деке конда, (кумылан) деч посна, кудыжлан мыйын Господьым порылыкым пуэн. Чынжымак, мыйын Господьым Проститлыше, Эн Поро кумылан.

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

А кугыжа каласен: «Тудым (Юсуфым) мый декем кондыза, мый тудым (лишыл еҥ семын) ойырен налам». Кунам тудо (кугыжа) тудын дене мутланен, тудо (кугыжа) каласен: «Чынжымак, те (таче гыч) мемнан кружокышто кугу должностьышто улшо да ӱшанле еҥ лийыда».

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

Тудо (Юсуф) каласен: «Мыйым элын (Египетын) казначейже ыштыза; вет мый чынжымак ороллан моштышо да палыше айдеме улам».

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Тыге Ме Иосифлан тиде мландыште (Египетыште) верым пуэнна; тудо кушто илен кертеш ыле, кушто кумылжо лийын. Кӧлан кумылна уло, тудлан порылыкым пуэна, поро ыштыше-влакын суапыштым арам огына йомдаре.

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Да чынжымак, ӱшаныше да юмылан ӱшаныше-влаклан вес тӱнян суапше сайрак.

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

А Иосифын иза-шольыжо-влак (Египетыш) толыныт да (тудын верышкыже) пуреныт. Сандене тудо (Иосиф) нуным пален налын, а нуно тудым пален огытыл.

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

А кунам тудо (Иосиф) нунылан кочкышым ямдылен, каласен: «Мый декем шке иза-шольыдам кондо, тудо тендан дене (Вениамин) ик ача гыч, те огыда уж мо, мый тичмаш висыме да сарзе-влак кокла гыч эн сай улам?

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

Сандене тудым мый декем от кондо гын, мый дечем тыйын ужашет ок лий, да мый декем ит лишем».

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

Нуно ойленыт: «Ме тудын ачажым ӱшандарен налына (тудым налаш) да чынжымак ыштена».

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

А тудо (Юсуф) шке тарзыже-влаклан каласен: «Нунын (вашталтыме) сатуштым мешакышкышт пыштыза, нуно палышт, ешышкышт пӧртылмеке, ӱшанем, угыч пӧртылыт».

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Сандене, ачашт деке (Иаков) пӧртылмеке, нуно ойленыт: «Ой, ачана! Ме вес пайым (кинде) огына нал (иза-шольым огына кондо гын), сандене иза-шольына мемнан дене пырля кая, ме пайым налын кертына, а ме тудым чынжымак ончена».

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Тудо (Иаков) каласен: «Кузе мый тудым (Буньяминым) тыланет ӱшанем, кузе мый тудын шольыжым (Юсуфым) ончыч тыланет ӱшанен пуэнам ыле?» Сандене Аллах — эн сай аралтыш да тудо чаманыше-влак кокла гыч эн чаманыше

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

А кунам нуно шке сатуштым почыныт, нуно шке сатуштым (вашталтышым) нунылан пӧртылтымым ужыныт. Нуно ойленыт: «Ой, ачана! Мо эше кӱлеш. Тиде мемнан сатуна, мыланна пӧртылтеныт, ме ешнам пукшен кертына, родо-тукымнам ончена, верблюд гай неле ешартыш рацион (кинде) лиеш. Тиде куштылго паша (Египет кугыжалан)».

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Тудо (Иаков) каласен: «Мый тудым тендан дене пырля каяш ом пу, кунам те мыланем (Аллахын лӱмжӧ дене) товатлыза, те тудым мый декем пӧртылташ тӱҥалыда, тендам (тушман-влак) йыр авырен огытыл гын». Присягым пуымо деч вара тудо (Иаков) каласен: «Аллах — мемнан ойлымын таныкше».

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

А тудо (Иаков) каласен: «О, икшывем-влак! Ик капка гыч ида пуро, тӱрлӧ капка гыч ида пуро; туге гынат, мый тендам Аллахын (талешкыже) деч нимынярат арален ом керт. Тиде пунчалым Аллахлан гына. Тудлан мый ӱшанем да Тудын деке ӱшаным пыштыше-влакымат пыштем».

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

А кунам нуно ачашт кӱштымыж почеш пуреныт, (нунын пурымышт) Аллахын пунчалжым нимынярат шӧрен кертын огытыл, (но тиде) Иаковын кумылжо гына лийын, кудым тудо рашемден. Чынжымак, тудын шинчымашыже уло, вет Ме тудым туныктенна. Но шукынжо огыт пале.

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

А кунам нуно (кушто) Юсуфыш пуреныт, тудо шке верышкыже шольыжым (Буньяминым) шынден, тудо (Юсуф) каласен: «Чынжымак, мый тыйын шольыч улам, нунын ыштымыштлан ит ойгыро».

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

Сандене нунылан кочкышым ямдылымеке, тудо (Юсуф) чашым шольыжын мешакышкыже пыштен. Вара ала-кӧ кычкырале: «О, караван! Чынжымак, те вор улыда».

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

Нуно йодыныт, нунын ваштареш (титаклыше-влак), «Мом йомдаренда?»

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

Нуно вашештеныт: «Ме кугыжан чашым йомдаренна, кӧ тудым пӧртылтен кертеш, тудо верблюд гай неле кочкыш сатум налеш, тидым мый гарантироватлем».

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

Нуно (Иосифын иза-шольыжо-влак) вашештеныт: «Аллах дене, чынак, те паледа, ме тиде мландыште осалым ышташ толын огынал да вор огынал».

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

Нуно ойленыт: «Но шоякым ойлет гын, могай наказаний?»

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Нуно вашештеныт: «Кӧн мешакыштыже (йомшо арверже) муыт, тудо наказанийым налеш, тунам тудо шкежат наказанийым налеш. Тыге ме осалым ыштыше-влаклан наказанийым пуэна».

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

Тыге тудо шке шольыжын мешакше деч ончыч нунын мешакыштым (тергаш) тӱҥале, вара изажын мешакше гыч (кугыжан пиалжым) луктын. Тыге Ме Юсуфлан (план-влакым) келыштарышна. Тудо шке изажым кугыжан законжо почеш наказатлен ок керт, Аллах тидым ок ыште гын. Ме нуным нӧлталына, кӧм Ме кумылаҥдена; да кажне палыше еҥ деч ӱлнӧ ала-кӧ утларак пала

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

Нуно ойленыт: «Тудо вурса гын, тиддеч ончыч изаже шолыштын». Сандене Юсуф шке шӱмыштыжӧ шылтен да нунылан ончыктен огыл. Тудо каласен (шӱмыштыжӧ): «Тендан положенийда чынжымак начаррак. А Аллах эн сайын пала, мом те умылтареда».

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Нуно ойленыт: «О, Аль-Азиз! Тудын шоҥго ачаже уло, сандене тудын олмеш мемнан кокла гыч иктыже нал, чынжымак, ме ужына, тый порым ыштыше-влак кокла гыч иктыже улат».

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

Тудо (Юсуф) каласен: «Мый Аллах деч (иктаж-кӧм) кучен шогаш деч аралаш йодам, еҥ деч посна, кудыж дене ме шке погынам муынна, ме тидым ыштена гын, тиде ончыкта, ме титакдыме улына».

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Сандене, кунам нуно тидын деч (Иосифын пунчалже) ӱшаным йомдареныт, нуно шкетын (каҥашымаш годым) шыргыжалыныт. Нунын кокла гыч эн кугужо каласен: «Тый от пале мо, тендан ачада тендан деч (лӱмжӧ) Аллахын сӧрымашыжым налын да тидын деч ончыч те Юсуфым кудалтен улыда? Сандене мый тиде мландым (Египетым) ом кодо, кунам ачам (пӧртылташ) эрыкым пуа але Аллах мыйын ваштареш пунчалым луктеш. Да Тудо эн сай судья».

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

Ачат деке пӧртыл да каласе: «Ой, ачана! Чынжымак, эргыда вурсен, ме мом палена, тудым гына ужынна, а тудын почеш мо улмым огына пале».

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

А мемнан улмо мландын (илышыже-влак деч) да мемнан дене пырля толшо караван деч йодса. А ме чын еҥ улына».

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Тудо (Иаков) каласен: «Чынжымак, тый гына сай (осал) пашам ужыда. Сандене (мый чытымашем) сай чытымаш. Ӱшанем, Аллах чылаштымат мый декем конда. Чынжымак, Тудо чыла палыше, эн ушан».

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

А тудо (Иаков) нунын деч (эргыже-влак деч) ӧрдыжкӧ савырныш: «Ой, Иосифлан ойго», — манын, шинчаже ойго дене йошкаргыш. Тудо (йоча-влак деке) шыдыжым шып кучен.

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

Нуно ойленыт: «Аллах дене, те Юсуфым шарнаш ида чарне, неле чер дене черланымешке але пытыше-влак коклаште лиймешке».

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Тудо (Иаков) вашештен: «Мый шке нелылыкем да ойгем нерген Аллахлан гына ӧпкелем. А те мом огыда пале, тудым мый Аллах деч палем».

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

О, мыйын икшывем-влак! Кайыза, Юсуф ден тудын иза-шольыжо-влак нерген уверым кычалза да Аллахын порылыкшо деч ида ойгыро. Чынжымак, Аллахын порылыкшо деч ӱшаным йомдарыше-влак ӱшаныдыме-влак гына улыт».

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

Сандене, кунам нуно Юсуфын верышкыже пуреныт, нуно ойленыт: «О, Аль-Азиз! Ме да мемнан ешна нелылык дене орланенна да нимолан шотдымо арверым конден толынна, сандене мемнам (пырче) рацион дене темен, да мыланна порылыкым пу. Чынжымак, Аллах поро кумылым пуышо-влакым суаплыкым пуа».

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

Тудо (Иосиф) каласен: «Тый палет, мом тый Иосиф ден тудын шольыжлан ыштенат, вет тый шке ыштыметлан эҥгекым ыштен отыл?»

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Нуно ойленыт: «Тый чынжымак Иосиф улат мо?» Тудо (Иосиф) каласен: «Мый Иосиф улам, а тиде мыйын изам. Чынжымак, Аллах мыланна Шке порылыкшым пуэн. Чынжымак, кӧ Аллах деч лӱдеш да чыта, тунам, чынжымак, Аллах поро ыштыше-влакын суапыштым ок йомдаре».

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

Нуно ойленыт: «Аллах дене, Аллах чынжымак тендам мемнан деч ӱлнӧ ойырен, да чынжымак ме титакан улына (языкдыме)».

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Тудо (Юсуф) каласен: "Тиде кечын тендан ваштареш нимогай шылтыкым ок лий, Аллах тендам проститла. Да Тудо чаманыше-влак кокла гыч эн чаманыше".

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

Вургем дене кае, вара ачамын чурийжым ӱштыза, вара мӧҥгеш ончалеш; да уло ешетым мый декем кондо».

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

А кунам караван (Египет мланде гыч) каен, ачашт каласен: «Чынжымак, мый Юсуфын ӱпшым шижынам, тый мыйым уш-акыл лушкыдо улмылан титаклен отыл гын (конешне, тый мыйым аклет ыле)».

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

Нуно (тудын ешыже) ойленыт: «Аллах дене, те эше ончычсо йоҥылышда дене улыда».

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Сандене поро уверым кондышо толмеке, (вургемым) шкенжын (Иаковын) чурийжым ӱштын, вара уэш ужын кертын. Тудо (Иаков) каласен: «Мый тыланда ойлен омыл мо, мый Аллах деч палем, мом те огыда пале».

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

Нуно ойленыт: «О, мемнан ачана! Мемнан языкна верч проститлымашым йод, чынжымак, ме титакан улына (языкан-влак)».

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Тудо (Иаков) каласен: «Мый тендан верч Господь деч проститлаш йодам. Чынжымак, Тудо Эн Проститлыше, Эн Поро».

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

Сандене, кунам нуно (кушто) Юсуфыш пуреныт, тудо ача-аважым ӧндалын (да верым ямдылен) да каласен: «Юмо пуа гын, лӱдыкшыдымӧ Египет мландыш пурыза».

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

А ача-аважым престол марте нӧлтен. А нуно (чыланат) тудлан (Юсуфлан) вуйым савеныт. А тудо (Юсуф) каласен: «О, ачам! Тиде мыйын ончычсо шонымашем умылтарымаш. Чынжымак, Господьем тудым илышыш пуртен. Чынжымак, Господьем мыланем порым ыштен, кунам Тудо мыйым тюрьма гыч луктын да кунам Тудо тендам ял гыч конден, Сатана мыйын да иза-шольым коклаште (отношенийым) пытарымеке. Чынжымак, мыйын Господьем ласкан, мом ышташ шона, Тудо, Чынжымак, Чыла Кугыжа. Чыла ушан.

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

Господьем, чынжымак, Тый мыланем икмыняр кучемым пуэнат да икмыняр шонымашым умылтараш туныктенат. (О Юмо), пылпомыш ден мландым ыштыше, Тый тиде тӱняште да вес тӱняште мыйын аралтышем улат, мыйым мусульман семын кодо да ӱшанле-влак дене ушныза».

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

Тиде икмыняр уждымо увер, кудым Ме тыланда (Мухаммед) почын пуэнна; кеч те нунын воктене лийын огыдал, кунам нуно ондалыме йӧн дене келшеныт (Иосифым скважинышке пышташ).

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

А шукышт ӱшанаш огыт тӱҥал, кеч тый чынжымак ӱшанаш шонет.

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

А те нунын деч вашмутлан (шке ӱжмашлан) нимом ида йод, вет тиде (ӱжмаш) уло тӱнялан туныктымаш.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

Да мыняр пале (Аллахын кугулыкшо) каваште да мланде ӱмбалне эртеныт, но нунын деч кораҥыныт.

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

А нунын кокла гыч шукышт Аллахлан огыт ӱшане, чынжымак нуно Тудын дене партнер-влакым ушат.

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Нуно шкеныштым леведыше Аллахын наказанийжын толмыж деч лӱдыкшыдымӧ семын шижыт мо, але нунын деке кенета толшо Судный кече деч, а нуно тидым огыт пале?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Каласе (Мухаммед): «Тиде мыйын корнем, мый да мыйын почеш кайыше-влак (тендам) Аллах деке ӱшанлын ӱжына, Аллахлан чап лийже, а мый мушрик-влак кокла гыч омыл».

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

А ме тендан деч ончыч (Мухаммед) огыл, а еҥым колтенна, кудыжлан Ме мланде калык коклаште почылтмашым пуэнна. Нуно мланде ӱмбалне коштын огытыл мо да нунын деч ончычсо-влак дене мо лиймым ужын огытыл мо (апостолым шоякым ойленыт). Да чынак, вес тӱнясе мланде ӱшанле-влаклан сайрак. Тый от умыло мо?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

Сандене кунам апостол-влакын ӱшанышт ынде уке (шке калыкыштын ӱшанже нерген) да нуным шоякым ойленыт манын ӱшанат, тунам нуно (апостол-влак) Мемнан деке полшаш толыт, тунам нуно Ме кӧм шонена, тудын деч утаралтыт. А мемнан наказанийнам языкан-влак деч кораҥдаш ок лий

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Чынжымак, нунын ойлымашыштышт уш-акылан еҥ-влаклан туныктымаш уло. (Коран) шонен лукмо историй огыл, а ончычсо (книга-влакым) акла, чыла умылтара, да (кузе) ӱшаныше-влаклан вӱдышӧ да чаманымаш.