Q.S Аль-Касас (اَلْقَصَص) - 88 Почеламут-влакын чотышт

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Тха Син Мим

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Тиде книган (Аль-Коран) (Аллах деч) раш почеламутшо-влак улыт.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Ме тыланда ӱшаныше-влаклан чын Моисей ден Фараон нерген историйын ужашыжым лудын пуэна.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

Чынжымак, Фираун мланде ӱмбалне шке кумылын ыштен да тудын калыкшым шеледен, тудо нунын кокла гыч ик тӱшкам (Израильын икшывыже-влакым) шыгыремден, эргышт-влакым пуштын да ӱдырышт-влакын илышыштым арален коден. Чынжымак, тудо (Фараон) эҥгекым ыштыше-влак кокла гыч иктыже лийын.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Мландыште (Египетыште) шыгыремдыме-влаклан Ме порылыкым пуэна, нуным вуйлатыше ыштена да мландын наследникше ыштена,

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

да Ме нунын мландӱмбалне койышыштым пеҥгыдемденна да фараонлан, Аманлан да тудын армийжылан ончыктенна, мо нунын деч эре лӱдыныт.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

А Ме Моисейын аважым кумылаҥденна: «Тудым (Моисейым) йӱза, тудын верч тургыжланена гын, эҥерыш (Нил) кышкен шындыза. Ит лӱд, ит ойгыро, чынжымак, Ме тудым тый декет пӧртылтена да колтымо еҥ-влак кокла гыч иктыже ыштена».

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

Сандене тудым фараонын ешыже поген налын, (ончыкыжым) нунылан тушман да ойго лийже манын. Чынжымак, фараон ден Аман да нунын войскашт титакан лийыныт.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

А Фираунын ватыже каласен: «(Тудо) мыйын шӱмемлан да тыланда лыпландарыше. Тудым ит пушт, ӱшанем, тудо мыланна пайдале лиеш але ме тудым йоча семын налына», а нуно тидым огыт умыло.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

А Мусан аважын чонжо пустаҥе. Чынжымак, тудо тидым (Моисей нерген секретым) почеш почын пуэн, ме тудын шӱмжым пеҥгыдемден огынал гын, тудо ӱшаныше-влак коклаште лиеш ыле (Аллахын сӧрымашыжлан).

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

А тудо (Моисейын аваже) Моисейын шӱжарже-влаклан каласен: «Тудын (Моисей) почеш кае». Тыге тудо (Моисей) тора гычак ужын, но нуно тидым огыт пале.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

А ме тудлан (Моисейлан) тидын деч ончыч шӧрым пукшаш шонышо ӱдырамаш-влакым шӧрым пукшаш чаракым ыштенна; вара тудо (Моисейын шольыжо) каласен: «Мый тыланет ешым ончыктем, тудо тендан верч тудым онча да тудым сайын кучен кертеш?»

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Сандене Ме тудым (Моисейым) аваж деке пӧртылтенна, тудын шӱмжӧ куанен, ойгырен огыл манын, да тудо палыже манын, Аллахын сӧрымашыже чын, но нунын кокла гыч шукышт огыт пале.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

А кунам тудо (Моисей) кушкын да уш-акылжым тичмашын ыштен, Ме тудлан ушанлыкым (пророкла ойлымашым) да шинчымашым пуэнна. Тыге ме порым ыштыше-влакым суапландарена.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

А тудо (Моисей) олашке (Мемфис) пурен, кунам тушто илыше-влак шекланен огытыл, да олаште кок еҥым ужын, нуно кучедалыт; иктыже нунын тӱшкашт гыч (Израильын икшывыже-влак), весыже (угыч) тушманышт деч (фараон-влак). Тудын группыж гыч еҥ-влак тудын деч тушман могыр гыч еҥ-влакым (сеҥаш) полышым йодыныт, вара Муса тудым перкален, тушманже колен. Тудо (Моисей) каласен: «Тиде диаволын пашаже. Чынжымак, тудо (диавол) тушман, тудо раш ондален».

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Тудо (Моисей) кумалеш: «О, Господьем, чынжымак, мый шке ӱмбакем осалым ыштенам, сандене мыйым проститле». Сандене Тудо (Аллах) тудым проститлен. Чынжымак, Аллах, Тудо эн проститлыше, эн чаманыше.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

Тудо (Моисей) каласен: «О, Господьем! Тыйын мыланем пуымо порылыкет дене мый языкан-влаклан полышкалыше ом лий».

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

Тидлан кӧра тудо (Моисей) олаште улмыж годым (шке пашажын лектышыжым) вучымо годым лӱдын, кенета теҥгече полышым йодшо еҥ-влак тудлан полышым йодын кычкыреныт. Моисей тудлан каласен: «Тый чынжымак еретик улат».

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

Сандене кунам тудо (Моисей) коктынат тушманышт улшо еҥым пеҥгыдын лӱйкалаш шонен, тудо (тушманже) каласен: «О, Моисей! Тый мыйым пушташ шонет, кузе теҥгече иктаж-кӧм пуштынат? Тый (тиде) мландыште тиранийым ыштыше еҥ лияш гына шонет, а тыныслыкым ыштыше-влак кокла гыч иктыже лияш от шоно».

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

А ола шеҥгел гыч ик еҥ вашкен толын да каласен: «О, Муса! Чынжымак, мландын вуйлатышыже-влак тыйым пушташ каҥашат, сандене (тиде ола гыч) лектын кай, чынжымак, мый тыланет каҥашым пуышо-влак кокла гыч иктыже улам».

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Сандене тудо (Моисей) лӱдын, шекланен (иктаж-кӧ тудым кучен але кучен гын) ола гыч лектын, тудо кумалын: «О, Господьем, мыйым чын огыл калык деч утаре».

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

А кунам тудо Мадьян мландыш каен, уэш кумалеш: «Юмем мыйым чын корныш луктыжо».

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

А Мадьян вӱдшор деке миен шумеке, тушто (вольыкыштлан) вӱдым пуышо еҥ тӱшкам муын, а калык шеҥгелне (вольыкыштым) кучен шогышо кок ӱдырамашым муын. Тудо (Моисей) каласен: «Тый мом ойлет (тидым ыштыме дене)?» Кок (ӱдырамаш) вашештеныт: «Ачана шоҥго улмо годым, кӱтӱчӧ-влак (вольыкым) мӧҥгӧ колтымешке, ме (вольыклан) вӱдым пуэн огына керт».

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Сандене тудо (Моисей) кок ӱдырамашлан (вольыклан) вӱдым пуэн, вара шем верыш пӧртылын да кумалын: «О, Господьем, чынжымак, мыланем Тый мыланем колтымо сай (кочкыш) кӱлеш».

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Вара Муса деке вожылын ошкылшо кок ӱдырамаш кокла гыч иктыже толын, тудо каласен: «Чынжымак, ачам тыйым мемнан (вольыклан) вӱдым пуымо (поро кумылетлан) вашеш иктаж-мом пуаш ӱжеш». Кунам (Моисей) ачаж деке миен да тудо тудлан (шкеж нерген) историйым каласкален, тудо каласен: «Ит лӱд! Тый чын огыл калык деч утаралтынат».

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

А кок (ӱдырамаш) кокла гыч иктыже каласен: «Ой, ачам! Тудым (мемнан верч) пашаеҥым ыште, чынжымак, эн сай еҥым, кудым тый пашаеҥлан (мемнан верч) налын кертат, тудо виян да ӱшанле еҥ».

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Тудо (Шейх Мадьян) каласен: «Чынжымак, мый тыйым кок ӱдырем кокла гыч иктыжлан марлан пуаш шонем, тый мыланем кандаш ий служитлет гын. Лу ий темеш гын, тиде тыйын могырым поро лиеш, да мый тыланет нелылыкым ышташ ом шоно. Юмо пуа гын, тый мыйым поро коклаште муат».

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Тудо (Моисей) каласен: «Тиде (соглашений) мыйын да тендан коклаште. Тиде кок палемдыме жап гыч могайжым мый шуктем, мый дечем умбакыже нимогай йодмаш ок лий. А Аллах мемнан ойлымын таныкше».

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

Сандене, палемдыме жапым эртарымеке, Моисей шке ешыж дене корныш тарванен, курык тайылыште тул ылыжмым ужын. Тудо шке ешыжлан каласен: «Вучалте (тыште). Чынжымак, мый тулым ужнем. Ала мый тыланда тудын деч иктаж-могай уверым але йӱк-йӱаным конден кертам, тыге те шкендам шокшо лийже».

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Сандене тудо (Моисей) тул верыш миен шумеке, тудым ерын пурла могыржо гыч, пушеҥге гыч, суапландарыше мланде ужаш гыч ӱжыныт: «О, Муса! Чынжымак, мый Аллах улам, чыла тӱнян Господьжо!

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

А шке лышташетым кудалте." Сандене, кунам тудо (Моисей) тудын (лывырге) чылан тарванылмыжым ужын, мӧҥгеш ончалде куржын пӧртылын (Аллах каласен): «О, Муса! Тышке тол да ит лӱд. Чынжымак, тый лӱдыкшыдымӧ айдеме улат.

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Кидым тувыр нерышкыже пыштыза, тудо нимогай ситыдымаш деч посна ош (йылгыжше) лектеш, лӱдыда гын, киддам оҥышкыда кучыза. Тиде тендан Господьда деч кок чудо (кудым те ончыктеда) фараонлан да тудын чиновникше-влаклан. Чынжымак, нуно осал еҥ улыт».

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Тудо (Моисей) каласен: «О, Господь, мый чынжымак нунын тӱшка гыч иктаж-кӧм пуштынам, сандене нуно мыйым пуштедат манын лӱдам.

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

А мыйын Харун изам, тудо мый дечем йылмыж дене утларак лывырге, сандене тудым мый денем пырля мыйын (мут-влакым) пеҥгыдемдаш полышкалышылан колтен; чынжымак, мый лӱдам, нуно мыланем шоякым ойлат».

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

Тудо (Аллах) каласен: «Ме тендам иза-шольыда дене пеҥгыдемдена (полшена), да тыланда коктынат кугу куатым пуэна, сандене нуно тендан деке шуын огыт керт; (те коктынат каеда) Мемнан чудым конден, те коктынат да тендан почеш кайыше-влак сеҥат».

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Сандене, кунам Моисей нунын деке мемнан чын чудо дене толын, нуно ойленыт: «Тиде лач шонен лукмо магий, да ме тидын нерген кугезына-влак коклаште нигунамат колын огынал».

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

А тудо (Моисей) вашештен: «Мыйын Господьем сайын пала, кӧ Тудын деч вӱдышӧ-влакым кондаш йӧра да кӧ вес илышыште (сай) лектышыш шуэш. Чынжымак, осал ыштыше-влак сеҥыше огыт лий».

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

Фараон каласен: «О, калыкын вуйлатышыже-влак! Мый пален омыл, тендан верч мый дечем моло юмо уло. Сандене, Аман, мыланем кӱм йӱлалтыза (кермычым ышташ), вара мыланем кӱкшӧ пӧртым чоҥыза, мый Моисейын Юмыжым ужаш кӱзаш тӱҥалам, да мый ӱшанем, тудо шояче».

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

А тудо (Фараон) ден тудын войскаже мландӱмбалне нимогай амал деч посна шкеныштым кугешненыт, да мемнан деке пӧртылташ огыт тӱҥал манын шоненыт.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Тыге Ме тудым (Фараоным) да тудын войскажым орландаренна, вара нуным теҥызыш кышкенна. Сандене чын огыл калыкын мучашыжлан тӱткышым ойырыза.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

А Ме нуным вуйлатыше ыштенна, кудышт (еҥ-влакым) тамыкыш ӱжыт, а Ылыжме кечын нунылан полыш ок лий.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

А ме нуным тиде тӱняште каргенна; а Ылыжме кечын нуно (Аллахын порылыкшо деч) ӧрдыжтӧ кодшо-влак коклаште лийыт.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Чынжымак, Ме ончычсо калык-влакым пытарымеке, Моисейлан книгам (Торам) пуэнна, айдеме тукымлан лампе да вӱдышӧ да чаманымаш лийже манын, нуно урокым налын кертыт.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

А те (Мухаммед) Моисейлан кӱштымашым пуымо годым касвелне (Тува ерыште) лийын огыдал, да те (тыгак) (тиде событийым) ужшо калык коклаште лийын огыдал.

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

Но Ме икмыняр еҥым ыштенна, нунын ӱмбалне жап шукертак эртен, а тый (Мухаммед) Мадян калык дене пырля нунылан Мемнан почеламутнам лудын от код, а Ме апостол-влакым колтенна.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

А те (Мухаммед) Тур (курык) воктене лийын огыдал, кунам Ме (Моисейым) ӱжынна, а (Ме тендам колтенна) Господьда деч чаманымаш семын, тендан деч ончыч шижтарыше-влакын миен коштдымо калыкыштым (Кураиш) шижтараш манын, нуно урокым налыт манын.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Да тыге нуно огыт ойло, кунам нунын ӱмбаке наказаний логалеш, молан манаш гын, нунын ыштымыштлан кӧра: «Мемнан Господьна, молан Тый мыланна еҥым колтен отыл, ме Тыйын почеламутет почеш каена да ӱшаныше-влак коклаште лийына».

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Сандене, кунам нунын деке чын (Коран) Мемнан деч толын, нуно ойленыт: «Молан тудлан (Мухаммедлан) ончыч Моисейлан пуымо семын пуалтын огыл?» Нуно (тыгак) Моисейлан ончыч пуымо деч кораҥын огытыл мо? Нуно ойленыт: «(Моисей ден Аарон) кок волшебник лийыныт, нуно полшеныт». А нуно (тыгак) ойленыт: «Чынжымак, ме нунын кокла гыч иктыланат огына ӱшане».

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

Каласе (Мухаммед): «Тый декет Аллах деч книгам кондо, тудо коктынат деч (Тора ден Коран деч) утларак вӱдышӧ, мый тудын почеш каем, тый чын еҥ улат гын».

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Сандене нуно вашешташ огыт тӱҥал гын (тендан задачым), тунам паледа, нуно шке кумылыштым гына шуктат. А кӧ утларак йоҥылыш, кӧ шке кумылжо почеш кая, Аллах деч изишак йӧндартышым налын огыл? Чынжымак, Аллах осал еҥ-влакым ок виктаре.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Да чынжымак, Ме нунылан нине мут-влакым (Кораным) эре шарнышт манын, шуктенна.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

Кӧлан Ме Коран деч ончыч книгам пуэнна, нуно тудлан (Коранлан) ӱшаненыт.

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

А кунам нунылан (Кораным) лудыныт, нуно ойленыт: «Ме тудлан ӱшанена, чынжымак (Коран) — мемнан Господьна деч чын. Чынжымак, ме мусульман улмо деч ончыч».

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Нуно чытымашыштлан кӧра (Тора ден Коранлан ӱшанымыштлан) кок пачаш суапым налыныт, осалым поро дене шӧреныт, Ме пуымо кочкыш гыч ужашыжым пытареныт.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

А осал мутым колмеке, нунын деч кораҥыт да ойлат: «Мемнан деке мемнан пашана да тыланда тендан пашада, тендан лӱдыкшыдымӧ лийза, ме палыдыме еҥ-влак дене кылым кучаш огына шоно».

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Чынжымак, тый (Мухаммед) йӧратыме еҥет-влакым виктарен от керт, но Аллах кӧм шона, тудым виктарен шога, а виктараш ямде улшо-влакым сайынрак пала.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

А нуно ойленыт: «Тендан кӱштымашдам шуктена гын, мемнам, мутат уке, шкенан мландына гыч поктен колтат». (Аллах каласен) Ме нунын лӱдыкшыдымӧ да лӱдыкшыдымӧ Харам мландыште (святой мланде) верыштым пеҥгыдемден огынал мо, кушто нуно Мемнан могырым кочкыш семын тӱрлӧ (кушкыл) саскам кондат? Но шукышт огыт пале.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

А мыняр (илыше) элыште, кудым Ме пытаренна, илышыште шкеныштым куанен эртареныт, тунам тиде нунын илыме верышт лийын, кушто нунын деч вара (ынде) илыме вер лийын огыл, изи ужаш деч посна. А Ме тудым наследоватлыше улына».

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

А тендан Господьда эл-влакым ок пытаре, нунын рӱдолашкышт Мемнан почеламутнам лудшо еҥым колтымешке; да нигунамат (ни) Ме мландыште илыше-влакым пытарен огынал; калык чын огыл ыштымым ок ыште гын.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

А мо (поянлык, должность, тукым) тыланда пуалтеш, тиде тӱнясе илышын да тудын сӧрастарыме куанже; а Аллах дене мо уло, тудо сайрак да курымашлык. Тый от умыло мо?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

Тыгеже, тудо еҥ дене икгай мо, кудыжлан Ме тудлан сай сӧрымашым (райым) сӧренна да тудо тудым налын, тудо еҥ дене, кудылан Ме тудлан тӱнясе илышын куанжым пуэнна? вара ылыжме кечын тудо (тамыкыш) шупшыктымо-влак коклаште лиеш?

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Да (шарналтыза) кечым, кунам Тудо (Аллах) нуным ӱжын да каласен: «Кушто улыт Мыйын союзникем-влак, кудым тый ик жапыште шоненат?»

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

Наказанийым налаш ӱшаныше-влак ойленыт: «Мемнан Господь, тиде калыкым ме ондаленна; ме нуным йоҥылыш корныш луктынна, кузе ме (шкенан) йоҥылыш лийынна, ме Тыланет увертарена: ме нунын деч эрыкан улына, нуно мыланна нигунамат огыт кумал».

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

Да каласыме (нунылан): «Шке союзникдам ӱжса», тыге нуно ӱжыныт, но ӱжшӧ-влак вашештен огытыл, да нуно наказанийым ужыныт. (Нуно тыланет) ондак йӧндартышым налыныт ыле гын.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

Да (шарналтыза) кечым, кунам Тудо (Аллах) нуным ӱжын да каласен: «Тендан колтымо-влаклан вашмутда могай лийын?»

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

Сандене тиде кечын нунылан тӱрлӧ амал дене пычкемыш лийын, сандене икте-весышт деч йодышым пуэн огытыл.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

Тыгеже, ӧкынен да ӱшаныше, поро пашам ыштыше еҥ нерген ойлаш гын, ӱшанен, тудо пиалан еҥ-влак кокла гыч иктыже лиеш.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

А тендан Господьда шке шонымыжым ышта да ойырен налеш. Нунылан (айдеме-влаклан) ойырен налаш йӧн уке. Аллахлан чап да нуно икте-весе дене кылым кучышо деч кӱшнӧ.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

А тендан Господьда пала, мо нунын шӱмыштышт шылын да мом нуно почын пуат.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

А Тудо — Аллах, Тудын деч моло юмо уке (кудо кумалме праван), чыла моктымо мут Тудын деке тиде тӱняште да вес тӱняште, а Тудын деке чыла ӱшанымаш да Тудын деке пӧртылат.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Каласе (Мухаммед): «Мом шонет, Аллах тыланет ылыжме кече марте йӱдым чарныде ышта гын. Тый декет волгыдым кондышо Аллах деч посна кӧ юмо? Тый от кол мо?»

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Каласе (Мухаммед): «Мом шонеда, Аллах тыланда кечым ылыжме кече марте чарныде ыштен гын. Аллах деч посна кӧ юмо, кӧ тыланда йӱдым каныш жап семын конда? Тый тӱткышым от ойыро мо?»

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Да тиде Шке порылыкшылан кӧра Тудо тыланда йӱдым-кечым ыштен, тыге те йӱдым каналтен кертыда, Тудын порылыкшым кычалза (кечывалым) да Тудлан таум ыштен кертыда.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Да (шарналтыза) кечым, кунам Тудо (Аллах) нуным ӱжын да каласен: «Кушто улыт Мыйын союзникем-влак, кудым тый ик жапыште шоненат?»

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Кажне калык деч таныклым конденна, вара ойленна: «Шке чынлыкдам пеҥгыдемдыза», нуно пален налышт манын, чын (чын) Аллахын улеш да нунын деч ончыч мо лийын, тудо нунын деч йомын.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

Чынжымак, Карун Моисейын калыкше коклаште лийын, но тудо нуным чын огыл ыштен, да Ме тудлан поянлыкым пуэнна, тудын ключше-влак икмыняр виян еҥлан пеш неле лийыныт. (Шарнем) кунам тудын калыкше тудлан каласен: «Пеш кугешнаш ит лий. Чынжымак, Аллах моктаныше еҥ-влакым ок йӧрате».

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Да (суаплыкым) колымаш мландым кычалза, мом тыланда Аллах пуэн, но шке пайдам тиде тӱняште ида мондо да порым ыштеда (весыштлан), кузе Аллах тыланда порым ыштен, да мландӱмбалне эҥгекым ида ыште. Чынжымак, Аллах зияным ыштыше еҥ-влакым ок йӧрате.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Тудо (Карун) каласен: «Чынжымак, мыланем (тиде поянлыкым) пуымо, лач мыйын шинчымашемлан кӧра». Тудо ок пале мо, Аллах тудын деч виянрак ончычсо калык-влакым пытарен, поянлыкым шукырак поген? А тиде языкан-влак деч языкышт нерген йодаш ок кӱл.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Тыге тудо (Карун) шке чапше дене шке калыкше деке лекте. Тӱнямбал илышым йӧратыше-влак ойлат: «Ӱшанем, мемнан поянлыкна уло, кузе Карунлан пуымо, чынжымак, тудо чынжымак кугу пиалым куча».

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

Но шинчымаш дене пӧлеклалтше-влак ойлат: «Тыланда ойго! Паледа: ӱшаныше да поро пашам ыштыше-влаклан Аллахын суапше сайрак, а тиде (кугу суаплыкым) чытыше-влак гына налыт».

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Тыге ме тудым (Каруным) да тудын пӧртшым мландыш тойымо. Сандене тудлан Аллах деч посна тудлан полшышо тӱшка уке, да тудо шкенжым арален кертше-влак кокла гыч иктыже огыл.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

А нуно, кӧ теҥгече шке положенийышт нерген фантазироватлаш (Карун), каласен: «Увы, чын, Аллах шке служитлышыже-влак кокла гыч кӧлан ​​кочкышым пуа да чек-влакым пуа (кӧлан ​​Тудо шке служитлышыже-влак кокла гыч шона).

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Моктанен моштыдымо, мландӱмбалне осалым ыштыдыме-влаклан ме вес илыш мландым ыштенна. А (сай) лектыш — юмылан ӱшаныше-влаклан.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

Кӧ порылык дене (конден) толеш, тунам тудо шке порылыкшо деч сайым (суапым) налеш; а кӧ осал дене (конден) толеш, тунам тиде осалым ыштыше еҥ-влаклан ончычсо ыштыме пашашт дене гына суаплыкым пуат.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Чынжымак, (Аллах), кӧ тендан деч (Мухаммед) Коранын законжым илышыш пурташ йодеш, чынжымак тендам пӧртылмӧ верышкыда пӧртылта. Каласе (Мухаммед): «Мыйын Господьем пала, кӧ вӱдышӧ-влакым конда да кӧ раш йоҥылыш».

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

А те (Мухаммед) нигунамат ӱшанен огыдал, книга (Аль-Коран) тыланда колталтеш манын, но тудо тендан Господьда деч порылык семын (почмо), сандене те нигунамат ӱшаныдыме-влаклан полышкалышыже лийшаш огыдал,

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

да нуно тыланда (Мухаммедлан) Аллахын почеламутшо-влакым, почеламут-влакым тыланда волтымо деч вара, чаракым ышташ ида пу, да (еҥ-влакым) шке Господьлан (ӱшанаш) ӱжыда, да мушрик-влак коклаште ида лий.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Да (тыгак) Аллах деч моло юмылан кумалман огыл. Тудын деч моло юмо уке (кумылан кумалме праваже уло). Чылажат пытышаш, Аллах деч посна. Чыла пунчалым Тудын полномочийже, да Тудын деке гына пӧртылат.