Q.S Ан-Ниса (اَلنِّسَاء) - 176 Почеламут-влакын чотышт

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).

О калык! Господь деч лӱд, кудо тыйым ик еҥ гыч (Адам) ыштен, а (Аллах) шке партнержым (Ева) (шкеж деч) ыштен; да нунын кокла гыч коктынат Аллах шуко пӧръеҥ ден ӱдырамашым ыштен. Аллах деч лӱдза, кудын лӱмжӧ дене те икте-весе деч йодыда, да еш кылым кучыза. Чынжымак, Аллах тендам эре арала да эскера.

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

А тулык йоча-влаклан (нуно кугыеҥ улыт) шке поянлыкыштым пуыза, сайжым осаллан ида вашталте, нунын поянлыкыштым шке дене пырля ида коч. Чынак, (вашталтыме да кочмо койыш) кугу язык.

وَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تُقْسِطُوْا فِى الْيَتٰمٰى فَانْكِحُوْا مَا طَابَ لَكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ مَثْنٰى وَثُلٰثَ وَرُبٰعَ ۚ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا تَعْدِلُوْا فَوَاحِدَةً اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَلَّا تَعُوْلُوْاۗ

wa in khiftum allā tuqsiṭū fil-yatāmā fankiḥū mā ṭāba lakum minan-nisā'i maṡnā wa ṡulāṡa wa rubā‘(a), fa in khiftum allā ta‘dilū fa wāḥidatan au mā malakat aimānukum, żālika adnā allā ta‘ūlū.

А те тургыжланеда гын, тулык ӱдырамаш-влаклан (нуным марлан налыда гын) чынлыкым ыштен огыда керт манын, тунам шке йӧратыме (вес) ӱдырамаш-влакым марлан налза: кок, кум але куд. Но чын ыштен кертдыме нерген тургыжланена гын, тунам (марлан) ик еҥлан гына, але ӱдырамаш куллан, кудыжо тендан уло. Тиде лишылрак, чын огыл ыштымым ит ыште манын.

وَاٰتُوا النِّسَاۤءَ صَدُقٰتِهِنَّ نِحْلَةً ۗ فَاِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوْهُ هَنِيْۤـًٔا مَّرِيْۤـًٔا

wa ātun-nisā'a ṣaduqātihinna niḥlah(tan), fa in ṭibna lakum ‘an syai'im minhu nafsan fa kulūhu hanī'am marī'ā(n).

А ӱдырамашлан (кудым тый марлан налат) кумылын пӧлек семын приданое (приданое) пу. Вара, нуно тыланда тудын ужашыжым (приданое) куанен пуат гын, тунам тудым налза да пӧлек дене куанен куанен илыза.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Да шке поянлыкдам (властьыште улшо-влаклан) еҥ-влаклан, кудыштын уш-акылышт эше тичмаш огыл, ида пу, кудым Аллах илышлан негызым ыштен. Нунылан сатум да вургемым (поянлык гыч лекше окса гыч) пуыза да нунылан поро мутым ойлыза.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

А тулык йоча-влакым марлан лекмешке тергыза. Вара, тендан шонымаште, нуно ушан улыт гын (поянлыкым ончаш мастар улыт), тугеже нунылан поянлыкыштым кучыктыза. Да (тулык йоча-влакын погыштым) кӱлеш лимит деч ида коч да кушкын шумешке (ида) вашке (пуаш). Кӧ (опекун-влак кокла гыч) мошта, тунам тек тудо (тулыкын поянлыкшым пытарыме деч) кораҥеш да кӧ нужна, тунам тудо погым келшыше йӧн дене кочкын кертеш. Вара, нунылан погым пуымо годым, те свидетель-влакым пуышаш улыда. А Аллах вуйлатыше семын сита.

لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَۖ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ اَوْ كَثُرَ ۗ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًا

lir-rijāli naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wa lin-nisā'i naṣībum mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūna mimmā qalla minhu au kaṡur(a), naṣībam mafrūḍā(n).

Пӧръеҥ-влаклан ача-ава да родо-тукым деч налме погым пайлаш права уло, а ӱдырамаш-влаклан ача-ава да родо-тукым деч налме погым пайлаш (тыгак) права уло, рашемдыме ужаш почеш шагал але шуко.

وَاِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ اُولُوا الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنُ فَارْزُقُوْهُمْ مِّنْهُ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa iżā ḥaḍaral-qismata ulul-qurbā wal-yatāmā wal-masākīnu farzuqūhum minhu wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

А шеледымаш годым иктаж-могай родо-тукым, тулык да йорло еҥ-влак улыт гын, нунылан (изиш гына) погым пуыза да нунылан поро мутым ойлыза.

وَلْيَخْشَ الَّذِيْنَ لَوْ تَرَكُوْا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰفًا خَافُوْا عَلَيْهِمْۖ فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا

walyakhsyal-lażīna lau tarakū min khalfihim żurriyyatan ḍi‘āfan khāfū ‘alaihim, falyattaqullāha walyaqūlū qaulan sadīdā(n).

Да (Аллах деч) лӱдза, кӧ шке деч вара лушкыдо тукымым коден, кӧн (сайлыкше) лӱдеш. Сандене нуно Аллах деч лӱдыт, чын мут дене ойлышт.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ الْيَتٰمٰى ظُلْمًا اِنَّمَا يَأْكُلُوْنَ فِيْ بُطُوْنِهِمْ نَارًا ۗ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيْرًا ࣖ

innal-lażīna ya'kulūna amwālal-yatāmā ẓulman innamā ya'kulūna fī buṭūnihim nārā(n), wa sayaṣlauna sa‘īrā(n).

Чынжымак, тулык йоча-влакын поянлыкыштым чын огыл пытарыше-влак, чынжымак, нуно шке мӱшкырыштышт тулым йӱлалтат да йӱлышӧ тулыш (тамыкыш) пурат.

يُوْصِيْكُمُ اللّٰهُ فِيْٓ اَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ ۚ فَاِنْ كُنَّ نِسَاۤءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۚ وَاِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۗ وَلِاَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ اِنْ كَانَ لَهٗ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهٗ وَلَدٌ وَّوَرِثَهٗٓ اَبَوٰهُ فَلِاُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهٗٓ اِخْوَةٌ فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْۚ لَا تَدْرُوْنَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yūṣīkumullāhu fī aulādikum liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), fa in kunna nisā'an fauqaṡnataini fa lahunna ṡuluṡā mā tarak(a), wa in kānat wāḥidatan fa lahan-niṣf(u), wa li abawaihi likulli wāḥidim minhumas-sudusu mimmā taraka in kāna lahū walad(un), fa illam yakul lahū waladuw wa wariṡahū abawāhu fa li'ummihiṡ-ṡuluṡ(u), fa in kāna lahū ikhwatun fa li'ummihis-sudusu mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣī bihā au dain(in), ābā'ukum wa abnā'ukum, lā tadrūna ayyuhum aqrabu lakum naf‘ā(n), farīḍatam minallāh(i), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

Аллах тыланда икшывыда-влакын наследствышт нерген палемден: эргын ужашыже кок ӱдырын пайже дене иктак. Нуно чыланат ӱдыр улыт гын, кок утла, тунам нунын пайышт кок кумшо ужашыже поместье. Ӱдыржӧ икте веле гын, тугеже пелыжым налеш. А ача-ава-влаклан кажныже, икшывыже уло гын, погыжын визымше ужашыжым налеш. Тудын икшывыже уке гын, ача-аваже гына наследствым налыт гын, тунам аваже ик кумшо ужашыжым налеш. Иза-шольыжо уло гын, аваже ик визымше ужашыжым налеш. (Тиде шеледымаш-влак) тудын завещанийжым (шуктымо) але парымжым (да тӱлымӧ) деч вара улыт. (А) ача-ават да икшывет-влак нерген ойлаш гын, нунын кокла гыч могайже тыланет утларак пайдам конда, от пале. Тиде Аллахын пунчалже. Чынжымак, Аллах чыла палыше, чыла ушан.

۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ اَزْوَاجُكُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصِيْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوْصُوْنَ بِهَآ اَوْ دَيْنٍ ۗ وَاِنْ كَانَ رَجُلٌ يُّوْرَثُ كَلٰلَةً اَوِ امْرَاَةٌ وَّلَهٗٓ اَخٌ اَوْ اُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُۚ فَاِنْ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاۤءُ فِى الثُّلُثِ مِنْۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُّوْصٰى بِهَآ اَوْ دَيْنٍۙ غَيْرَ مُضَاۤرٍّ ۚ وَصِيَّةً مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَلِيْمٌۗ

wa lakum niṣfu mā taraka azwājukum illam yakul lahunna walad(un), fa in kāna lahunna waladun fa lakumur-rubu‘u mimmā tarakna mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣīna bihā au dain(in), wa lahunnar-rubu‘u mimmā taraktum illam yakul lakum walad(un), fa in kāna lakum waladun fa lahunnaṡ-ṡumunu mimmā taraktum mim ba‘di waṣiyyatiy tūṣūna bihā au dain(in), wa in kāna rajuluy yūraṡu kalālatan awimra'atuw wa lahū akhun au ukhtun fa likulli wāḥidatim minhumas-sudus(u), fa in kānū akṡara min żālika fa hum syurakā'u fiṡ-ṡuluṡi mim ba‘di waṣiyyatiy yūṣā bihā au dain(in), gaira muḍārr(in), waṣiyyatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥalīm(un).

А тендан пайда (пӧръеҥда-влак) тендан пелашда-влакын кодымо погышт гыч пелыже, нунын икшывышт уке гын. Нунын (тендан пелашда-влакын) икшывышт уло гын, тунам те нунын ыштыме завещанийым (шуктымо) але (да парымыштым тӱлымӧ деч вара) кодымо поянлыкшын тӧртыкшот ужашыжым налыда. Ватыже-влак тендан йочада уке гын, тендан кодымо погыда гыч тӧртыкшот ужашыжым налыт. Тендан йочада уло гын, тунам тендан пелашда-влак тендан кодымо погыда гыч ик кандашымше ужашыжым налыт (тендан ыштыме завещанийым шуктымо деч вара але (да тӱлымӧ деч вара) тендан парымда. Айдеме колен гын, пӧръеҥ але ӱдырамаш, ачажым да икшывым коден огыл, но изаже (сейбу) але шӱжарже (сейбу) уло гын, тунам кок тӱрлӧ иза-шольо кокла гыч кажныжлан погын ик визымше ужашыже. Но ик утла иза-шольо уло гын, тунам кумшо ужашыжым пырля пайлат, тудын ыштыме (завещанийым шуктымо) деч вара але (да тӱлымӧ деч вара) парымым нимогай нелылык деч посна (наследник-влаклан). Тыгай улыт Юмын положенийже-влак. Аллах чыла палыше, эн проститлыше.

تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ ۗ وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ يُدْخِلْهُ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗ وَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

tilka ḥudūdullāh(i), wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū yudkhilhu jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Тиде Аллахын чекше (законжо). Кӧ Аллах ден Тудын Посланникшым колыштеш, тудо нуным сад-пакчашке пурта, кудыж йымалне эҥер-влак йогат, нуно тушто курымешлан илат. А тиде – кугу сеҥымаш.

وَمَنْ يَّعْصِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَتَعَدَّ حُدُوْدَهٗ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيْهَاۖ وَلَهٗ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ ࣖ

wa may ya‘ṣillāha wa rasūlahū wa yata‘adda ḥudūdahū yudkhilhu nāran khālidan fīhā, wa lahū ‘ażābum muhīn(un).

А кӧ Аллахым да Тудын Посланникшым колыштын огыл да Тудын законжын чекшым пудырта, Аллах тудым тамык тулыш пышта, тудо тушто курымешлан кодеш да мыскынь наказанийым налеш.

وَالّٰتِيْ يَأْتِيْنَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِّسَاۤىِٕكُمْ فَاسْتَشْهِدُوْا عَلَيْهِنَّ اَرْبَعَةً مِّنْكُمْ ۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَاَمْسِكُوْهُنَّ فِى الْبُيُوْتِ حَتّٰى يَتَوَفّٰىهُنَّ الْمَوْتُ اَوْ يَجْعَلَ اللّٰهُ لَهُنَّ سَبِيْلًا

wal-lātī ya'tīnal-fāḥisyata min nisā'ikum fastasyhidū ‘alaihinna arba‘atam minkum, fa in syahidū fa amsikūhunna fil-buyūti ḥattā yatawaffāhunnal-mautu au yaj‘alallāhu lahunna sabīlā(n).

Ӱдырамаш-влак кокла гыч осал пашам ыштыше ӱдырамаш-влаклан тендан коклаште ныл танык лийже (тидым таныклыше-влак). Нуно таныкленыт гын, нуным (ӱдырамаш-влакым) колымешкышт але Аллах нунылан (вес) корным ыштымешке пӧртыштӧ петырен шындыза.

وَالَّذٰنِ يَأْتِيٰنِهَا مِنْكُمْ فَاٰذُوْهُمَا ۚ فَاِنْ تَابَا وَاَصْلَحَا فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wal-lażāni ya'tiyānihā minkum fa āżūhumā, fa in tābā wa aṣlaḥā fa a‘riḍū ‘anhumā, innallāha kāna tawwābar raḥīmā(n).

А тендан коклаште уда пашам ыштыше кок еҥ ваштареш коктынат наказанийым пуыза. Коктынат ӧкынен, шкеныштым саемдат гын, лийже. Чынжымак, Аллах эн ӧкынымашым налше, эн чаманыше.

اِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللّٰهِ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوْبُوْنَ مِنْ قَرِيْبٍ فَاُولٰۤىِٕكَ يَتُوْبُ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

innamat-taubatu ‘alallāhi lil-lażīna ya‘malūnas-sū'a bijahālatin ṡumma yatūbūna min qarībin fa ulā'ika yatūbullāhu ‘alaihim, wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Чынак, Аллахлан ӧкынымаш лач (келшыше) нунылан, кӧ преступленийым ышта, вет нуно огыт умыло, вара вигак ӧкынат. Нунын ӧкынымыштым Аллах налеш. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِۚ حَتّٰىٓ اِذَا حَضَرَ اَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ اِنِّيْ تُبْتُ الْـٰٔنَ وَلَا الَّذِيْنَ يَمُوْتُوْنَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۗ اُولٰۤىِٕكَ اَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa laisatit-taubatu lil-lażīna ya‘malūnas-sayyi'āt(i), ḥattā iżā ḥaḍara aḥadahumul-mautu qāla innī tubtul-āna wa lal-lażīna yamūtūna wa hum kuffār(un), ulā'ika a‘tadnā lahum ‘ażāban alīmā(n).

А ӧкынымаш (Аллах деч) преступленийым ыштыше-влак деч огеш лий, кунам нунын кокла гыч иктаж-кӧлан ​​колымаш шуэш, (тунам) тудо каласен: «Мый ынде чынжымак ӧкынем». А ӱшаныме годым колышо-влак деч ӧкынымашым огыт нал. Тиде еҥ-влаклан Ме азапландарыше наказанийым ямдыленна.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَرِثُوا النِّسَاۤءَ كَرْهًا ۗ وَلَا تَعْضُلُوْهُنَّ لِتَذْهَبُوْا بِبَعْضِ مَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اِلَّآ اَنْ يَّأْتِيْنَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوْهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ ۚ فَاِنْ كَرِهْتُمُوْهُنَّ فَعَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوْا شَيْـًٔا وَّيَجْعَلَ اللّٰهُ فِيْهِ خَيْرًا كَثِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā yaḥillu lakum an tariṡun-nisā'a karhā(n), wa lā ta‘ḍulūhunna litażhabū biba‘ḍi mā ātaitumūhunna illā ay ya'tīna bifāḥisyatim mubayyinah(tin), wa ‘āsyirūhunna bil-ma‘rūf(i), fa in karihtumūhunna fa ‘asā an takrahū syai'aw wa yaj‘alallāhu fīhi khairan kaṡīrā(n).

О ӱшаныше-влак! Ӱдырамаш-влакым вий дене наследоватлаш да нунылан нелылыкым ида пу, вет нуно тендан пуымо ужашдам пӧртылташ шонат, чынжымак осал пашам огыт ыште гын веле. Да нунын дене келшыше йӧн дене кылым кучыза. Тый нуным от йӧрате гын, (тунам чытен) вет ала-мом от йӧрате, кеч Аллах тудым шуко сайым ыштен.

وَاِنْ اَرَدْتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍۙ وَّاٰتَيْتُمْ اِحْدٰىهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوْا مِنْهُ شَيْـًٔا ۗ اَتَأْخُذُوْنَهٗ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

wa in arattumustibdāla zaujim makāna zauj(in), wa ātaitum iḥdāhunna qinṭāran falā ta'khużū minhu syai'ā(n), ata'khużūnahū buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

А ик ватыдам весылан алмашташ шонеда гын, иктыжлан кугу поянлыкым пуэн улыда гын, тушечын нимомат мӧҥгеш ида нал. Тый тудым шоя титаклымаш дене да раш языкым (нумал) пӧртылтен налат мо?

وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

А кузе те тудым пӧртылтен кертыда, кунам те икте-весе дене лийында (пӧръеҥ ден вате семын). А нуно (тендан вате-влак) тендан деч пеҥгыде сугыньым (сӱаным) налыныт.

وَلَا تَنْكِحُوْا مَا نَكَحَ اٰبَاۤؤُكُمْ مِّنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّهٗ كَانَ فَاحِشَةً وَّمَقْتًاۗ وَسَاۤءَ سَبِيْلًا ࣖ

wa lā tankiḥū mā nakaḥa ābā'ukum minan-nisā'i illā mā qad salaf(a), innahū kāna fāḥisyataw wa maqtā(n), wa sā'a sabīlā(n).

А ачада-влакын марлан налме ӱдырамашыштым ида нал, (эртыше жапыште лийше событий деч посна). Чынжымак, тиде йӧрдымӧ паша, тудым ужмышудымо (Аллах) да осал корно (почеш каяш).

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ اُمَّهٰتُكُمْ وَبَنٰتُكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ وَعَمّٰتُكُمْ وَخٰلٰتُكُمْ وَبَنٰتُ الْاَخِ وَبَنٰتُ الْاُخْتِ وَاُمَّهٰتُكُمُ الّٰتِيْٓ اَرْضَعْنَكُمْ وَاَخَوٰتُكُمْ مِّنَ الرَّضَاعَةِ وَاُمَّهٰتُ نِسَاۤىِٕكُمْ وَرَبَاۤىِٕبُكُمُ الّٰتِيْ فِيْ حُجُوْرِكُمْ مِّنْ نِّسَاۤىِٕكُمُ الّٰتِيْ دَخَلْتُمْ بِهِنَّۖ فَاِنْ لَّمْ تَكُوْنُوْا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ۖ وَحَلَاۤىِٕلُ اَبْنَاۤىِٕكُمُ الَّذِيْنَ مِنْ اَصْلَابِكُمْۙ وَاَنْ تَجْمَعُوْا بَيْنَ الْاُخْتَيْنِ اِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ۔

Ḥurrimat ‘alaikum ummahātukum wa banātukum wa akhawātukum wa ‘ammātukum wa khālātukum wa banātul-akhi wa banātul-ukhti wa ummahātukumul-lātī arḍa‘nakum wa akhawātukum minar-raḍā‘ati wa ummahātu nisā'ikum wa rabā'ibukumul-lātī fī ḥujūrikum min nisā'ikumul-lātī dakhaltum bihinn(a), fa illam takūnū dakhaltum bihinna falā junāḥa ‘alaikum, wa ḥalā'ilu abnā'ikumul-lażīna min aṣlābikum, wa an tajma‘ū bainal-ukhtaini illā mā qad salaf(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

Тыланда (сӱан) тендан авада, ӱдырда, шӱжарда, ачада шӱжарда, авада шӱжарда, иза-шольыда, шӱжарда-влак, тендам шӧрым пуышо авада, шӱжарда-влак, пелашда-влакын авашт (каче), пелашда-влакын икшывышт-влак, кӧ тендан деч йымалныже улыт кӧ дене те ушнен улыда, но нунын дене келшен огыдал гын (да нунын деч ойырлен улыда гын), тунам тендан ӱмбаке нимогай язык уке (нуным марлан налаш), (да тыланда чарыме) шке эргыда-влакын (ӱдыр-влакын) ватышт улыт, да (тыйым) кок шӱжарым (сӱаныш) иктыш ушаш, эртыше жапыште лийше деч посна. Чынжымак, Аллах — эн чӱчкыдын проститлыше, эн чаманыше

۞ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ النِّسَاۤءِ اِلَّا مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۚ كِتٰبَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَاُحِلَّ لَكُمْ مَّا وَرَاۤءَ ذٰلِكُمْ اَنْ تَبْتَغُوْا بِاَمْوَالِكُمْ مُّحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ ۗ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهٖ مِنْهُنَّ فَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ فَرِيْضَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيْمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهٖ مِنْۢ بَعْدِ الْفَرِيْضَةِۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wal-muḥṣanātu minan-nisā'i illā mā malakat aimānukum, kitāballāhi ‘alaikum, wa uḥilla lakum mā warā'a żālikum an tabtagū bi'amwālikum muḥṣinīna gaira musāfiḥīn(a), famastamta‘tum bihī minhunna fa ātūhunna ujūrahunna farīḍah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum fīmā tarāḍaitum bihī mim ba‘dil-farīḍah(ti), innallāha kāna ‘alīman ḥakīmā(n).

А (тыланда чарыме) марлан лекше ӱдырамаш-влак улыт, ӱдырамаш кул деч посна (сар пленыште улшо-влак), кудым тендан ӱмбаке Аллахын кӱштымашыже семын шынденыт. Нунын деч моло ӱдырамашым налаш эрыкым пуат: поянлыкет дене нунын дене марлан лекташ тыршет гын, а яжарланаш огыл. Тыгеже, нунын деч налме куанлан кӧра, нунылан приданое обязательстве семын пуыза. Но тидын нерген пунчалым лукмо деч вара нунын коклаште эрыкан лийыда гын, нимогай эҥгек уке. Чынжымак, Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

А кӧ тендан кокла гыч ӱшаныше эрыкан ӱдырамашым марлан налын ок керт, тудлан тендан кулда кокла гыч ӱшаныше ӱдырамашым марлан налаш лиеш. Аллах тендан ӱшанымашдам пала. Тендан кокла гыч южышт икте-весе деч улыт (Адам ден Еван ик тукымышт), сандене нуным озашт деч разрешений дене марлан налза да нунылан келшыше приданое пуыза, вет нуно шкеныштым аралыше ӱдырамаш улыт, яжарланыше огыл, тыгак (тыгак) вес пӧръеҥ-влакым шке вольыкыштлан налше ӱдырамаш улыт. Нуно уже ешым чумыреныт (мужыраҥыныт), но осал пашам (зина) ыштат гын, тунам нунылан (наказаний) эрыкан ӱдырамаш-влаклан (марлан лектын огыл) мом (наказаний) пуымо деч пелыже лиеш. (Пӧръеҥым марлан налын моштымаш) шкеныштым аралаш (йӧрдымӧ деч) нелылык деч лӱдшӧ еҥ-влаклан. Но чытеда гын, тыланда сайрак. Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yurīdullāhu liyubayyina lakum wa yahdiyakum sunanal-lażīna min qablikum wa yatūba ‘alaikum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Аллах тыланда (Шке законжым) умылтараш шона, да тендан деч ончычсо-влакын (пророк ден ӱшанле еҥ-влакын) илыш корныштым ончыкташ шона, да Тудо тендан ӧкынымашдам налеш. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

وَاللّٰهُ يُرِيْدُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَيُرِيْدُ الَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الشَّهَوٰتِ اَنْ تَمِيْلُوْا مَيْلًا عَظِيْمًا

wallāhu yurīdu ay yatūba ‘alaikum, wa yurīdul-lażīna yattabi‘ūnasy-syahawāti an tamīlū mailan ‘aẓīmā(n).

А Аллах тендан ӧкынымашдам налеш, а шке кумылыштым шуктышо-влак тендам лийме семын торашке (чын деч) кораҥдаш шонат.

يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْاِنْسَانُ ضَعِيْفًا

yurīdullāhu ay yukhaffifa ‘ankum, wa khuliqal-insānu ḍa‘īfā(n).

Аллах тыланда йӧным пуаш шона, вет айдеме-влак (пӱртӱс) лушкыдо лийыныт.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).

О, ӱшаныше-влак! Икте-весын поянлыкшым шоя йӧн дене ида кучылт, ваш-ваш келшымаш дене ыштыме торгайыме деч посна. Да шкендым ит пушт. Чынжымак, Аллах тыланда эн поро.

وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

А кӧ тидым законым пудыртышо да чын огыл ышта, Ме тудым тамыкыш пуртена. Тиде Аллахлан куштылго

اِنْ تَجْتَنِبُوْا كَبَاۤىِٕرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُّدْخَلًا كَرِيْمًا

in tajtanibū kabā'ira mā tunhauna ‘anhu nukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa nudkhilkum mudkhalan karīmā(n).

Тыланда ышташ чарыме кугу язык деч утлаш гын, ме тендан деч языкдам кудалтена да тендам чапле илыме верыш (райыш) пуртена.

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللّٰهُ بِهٖ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ ۗ لِلرِّجَالِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوْا ۗ وَلِلنِّسَاۤءِ نَصِيْبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ ۗوَسْـَٔلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا

wa lā tatamannau mā faḍḍalallāhu bihī ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍ(in), lir-rijāli naṣībum mimmaktasabū, wa lin-nisā'i naṣībum mimmaktasabn(a), was'alullāha min faḍlih(ī), innallāha kāna bikulli syai'in ‘alīmā(n).

Да тендан кокла гыч южыштлан Аллахын пуымо порылыкшым ида йӧрате. Пӧръеҥ-влаклан – шке ыштен налме паша гыч ужаш, а ӱдырамаш-влаклан – шке ыштен налме паша гыч ужаш. Аллах деч Тудын порылыкшо гыч икмыняржым йодса. Чынжымак, Аллах чыла пала.

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدٰنِ وَالْاَقْرَبُوْنَ ۗ وَالَّذِيْنَ عَقَدَتْ اَيْمَانُكُمْ فَاٰتُوْهُمْ نَصِيْبَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدًا ࣖ

wa likullin ja‘alnā mawāliya mimmā tarakal-wālidāni wal-aqrabūn(a), wal-lażīna ‘aqadat aimānukum fa ātūhum naṣībahum, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in syahīdā(n).

А кажныжлан (пӧръеҥлан да ӱдырамашлан) ача-авашт да лишыл родо-тукымышт мом коденыт, тудлан наследник-влакым палемденна. А кӧлан ​​ӱшанле лияш товатленат, нунылан шке пайыштым пу. Чынжымак, Аллах чыла шотыштат Танык

اَلرِّجَالُ قَوَّامُوْنَ عَلَى النِّسَاۤءِ بِمَا فَضَّلَ اللّٰهُ بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ وَّبِمَآ اَنْفَقُوْا مِنْ اَمْوَالِهِمْ ۗ فَالصّٰلِحٰتُ قٰنِتٰتٌ حٰفِظٰتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّٰهُ ۗوَالّٰتِيْ تَخَافُوْنَ نُشُوْزَهُنَّ فَعِظُوْهُنَّ وَاهْجُرُوْهُنَّ فِى الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوْهُنَّ ۚ فَاِنْ اَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوْا عَلَيْهِنَّ سَبِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيْرًا

ar-rijālu qawwāmūna ‘alan-nisā'i bimā faḍḍalallāhu ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍiw wa bimā anfaqū min amwālihim, faṣ-ṣāliḥātu qānitātun ḥāfiẓātul lil-gaibi bimā ḥafiẓallāh(u), wal-lātī takhāfūna nusyūzahunna fa ‘iẓūhunna wahjurūhunna fil-maḍāji‘i waḍribūhunn(a), fa in aṭa‘nakum falā tabgū ‘alaihinna sabīlā(n), innallāha kāna ‘aliyyan kabīrā(n).

Пӧръеҥ-влак (пӧръеҥ-влак) ӱдырамаш-влакын (ватылан) аралыше улыт, вет Аллах нунын кокла гыч южыштым (пӧръеҥ-влакым) моло деч (ӱдырамаш) ойырен налын, да вет нуно (пӧръеҥ-влак) шке поянлыкышт гыч полышым пуэныт. Тыгеже, ӱшанле ӱдырамаш-влак — нуно (Аллахым) колыштыт да шкеныштым эскерат, кунам (пӧръеҥышт) уке улыт, вет Аллах (нуным) эскерен. Ӱдырамаш-влаклан, кудым тый нусюз нерген тургыжланена, нунылан каҥашым пуыман, кроватьыште (посна койкышто) кодаш кӱлеш, а (кӱлеш гын) нуным лӱйкалаш кӱлеш. Но нуно тыйым колыштыт гын, тунам нуным тургыжландараш амалым ит кычал. Чынжымак, Аллах эн кӱшыл, эн кугу.

وَاِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوْا حَكَمًا مِّنْ اَهْلِهٖ وَحَكَمًا مِّنْ اَهْلِهَا ۚ اِنْ يُّرِيْدَآ اِصْلَاحًا يُّوَفِّقِ اللّٰهُ بَيْنَهُمَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلِيْمًا خَبِيْرًا

wa in khiftum syiqāqa bainihimā fab‘aṡū ḥakamam min ahlihī wa ḥakamam min ahlihā, iy yurīdā iṣlāḥay yuwaffiqillāhu bainahumā, innallāha kāna ‘alīman khabīrā(n).

А нунын коклаште ӱчашымаш лекме деч лӱдат гын, пӧръеҥ еш гыч тыныслыкым ыштыше еҥым, ӱдырамаш еш гыч тыныслыкым ыштыше еҥым колто. Коктынат келшаш шонат гын, Аллах нунылан сеҥымашым пуа. Чынжымак, Аллах чыла пала, чыла пала.

۞ وَاعْبُدُوا اللّٰهَ وَلَا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّبِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْجَارِ ذِى الْقُرْبٰى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْۢبِ وَابْنِ السَّبِيْلِۙ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُوْرًاۙ

wa‘budullāha wa lā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānaw wa biżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wal-jāri żil-qurbā wal-jāril-junubi waṣ-ṣāḥibi bil-jambi wabnis-sabīl(i), wa mā malakat aimānukum, innallāha lā yuḥibbu man kāna mukhtālan fakhūrā(n).

Да Аллахлан кумалза да Тудын дене нимомат ида кылде. А ача-авалан, лишыл родо-тукымлан, тулык йоча-влаклан, йорло-влаклан, лишыл да торасе лишыл еҥ-влаклан, коллегылан, Ибн Сабильлан да тендан кеч-могай служитлыше-влаклан поро лийза. Чынжымак, Аллах шкеж дене кугешныше да кугешныше еҥ-влакым ок йӧрате,

ۨالَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ وَيَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُوْنَ مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۗ وَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًاۚ

al-lażīna yabkhalūna wa ya'murūnan-nāsa bil-bukhli wa yaktumūna mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

(лӱмжӧ) еҥ, кудо шыде, да моло-влаклан шыде лияш кӱшта, да Аллахын пуымо пӧлекшым шылта. Ме ӱшаныдыме-влаклан мыскылен наказанийым ямдыленна.

وَالَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ۗ وَمَنْ يَّكُنِ الشَّيْطٰنُ لَهٗ قَرِيْنًا فَسَاۤءَ قَرِيْنًا

wal-lażīna yunfiqūna amwālahum ri'ā'an-nasi wa lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil ākhir(i), wa may yakunisy-syaiṭānu lahū qarīnan fasā'a qarīnā(n).

Да (тыгак) нуно, кӧ шке поянлыкшым оҥайлан да моло еҥлан кучылтеш (ужаш да мокталташ шона), да кӧ Аллахлан да Пытартыш кечылан ок ӱшане. Кӧ сотаным шке йолташыже ышта, тугеже (палыза) тудо (шайтан) пеш осал йолташ.

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِهِمْ عَلِيْمًا

wa māżā ‘alaihim lau āmanū billāhi wal-yaumil-ākhiri wa anfaqū mimmā razaqahumullāh(u), wa kānallāhu bihim ‘alīmā(n).

А могай (возражений) нуно лийыт ыле, нуно Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшанат гын да Аллахын пуымо кочкыш гыч икмыняржым кучылтыт гын? А Аллах нунын ситуацийыштым чыла пала.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۚوَاِنْ تَكُ حَسَنَةً يُّضٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَّدُنْهُ اَجْرًا عَظِيْمًا

innallāha lā yaẓlimu miṡqāla żarrah(tin), wa in taku ḥasanatay yuḍā‘ifhā wa yu'ti mil ladunhu ajran ‘aẓīmā(n).

Чынжымак, Аллах дзарра гай кугу еҥланат титакым ок ыште, да порылык уло гын (дзарра гай изи), мутат уке, Аллах тудым шукемда да Шке могыржо гыч кугу суапым пуа.

فَكَيْفَ اِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍۢ بِشَهِيْدٍ وَّجِئْنَا بِكَ عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ شَهِيْدًاۗ

fa kaifa iżā ji'nā min kulli ummatim bisyahīdiw wa ji'nā bika ‘alā hā'ulā'i syahīdā(n).

А могай лиеш (кафир-влакын состоянийышт) кажне калык гыч таныкым (Расулым) кондена да нунын ӱмбаке тендам (Мухаммедым) таныклен кондена гын?

يَوْمَىِٕذٍ يَّوَدُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَعَصَوُا الرَّسُوْلَ لَوْ تُسَوّٰى بِهِمُ الْاَرْضُۗ وَلَا يَكْتُمُوْنَ اللّٰهَ حَدِيْثًا ࣖ

yauma'iżiy yawaddul-lażīna kafarū wa ‘aṣawur-rasūla lau tusawwā bihimul-arḍ(u), wa lā yaktumūnallāha ḥadīṡā(n).

Тиде кечын ӱшаныдыме-влак да Посланникым (Мухаммедым) колыштдымо-влак ӱшанат, нуным мланде марте руалтен пытарат (мланде ӱмбаке тойымо але руалтен пытарат), кеч нуно Аллах деч нимогай случайым шылтен огыт керт.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكٰرٰى حَتّٰى تَعْلَمُوْا مَا تَقُوْلُوْنَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِرِيْ سَبِيْلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُوْا ۗوَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُوْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqrabuṣ-ṣalāta wa antum sukārā ḥattā ta‘lamū mā taqūlūna wa lā junuban illā ‘ābirī sabīlin ḥattā tagtasilū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum, innnallāha kāna ‘afuwwan gafūrā(n).

О ӱшаныше-влак! Йӱшӧ улмыда годым кумалмаш деке ида лишем, мом ойлымым пален налмешке, да (мечеть деке лишемме годым) корно дене эртыме деч посна, йӱштылаш тӱҥалме деч ончыч, джунуб состоянийыште ида лий. А гын, те черле але корнышто але дефекация деч вара але те ӱдырамашым тӱкнен, да тендан вӱд уке гын, тунам сай (ару) пыльдырий дене тайаммым ыштен; тудын дене чурийым да кидым ӱштылаш (пыл). Чынжымак, Аллах эн проститлыше, эн проститлыше.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يَشْتَرُوْنَ الضَّلٰلَةَ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ تَضِلُّوا السَّبِيْلَۗ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yasytarūnaḍ-ḍalālata wa yurīdūna an taḍillus-sabīl(a).

Книга (Тора) ужашым пуымо-влаклан те тӱткышым огыда ойыро мо? Нуно йоҥылышым налыныт да тендам (чын) корно гыч кораҥдаш (корнаш) йодыныт.

وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا

wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).

А Аллах тендан тушманда-влак нерген сайынрак пала. Аллах аралыше лияш сита, а Аллах полшышо лияш сита (тендан верч).

مِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَّرَاعِنَا لَيًّاۢ بِاَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِى الدِّيْنِۗ وَلَوْ اَنَّهُمْ قَالُوْا سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَقْوَمَۙ وَلٰكِنْ لَّعَنَهُمُ اللّٰهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا

minal-lażīna hādū yuḥarrifūnal-kalima ‘am mawāḍi‘ihī wa yaqūlūna sami‘nā wa ‘aṣainā wasma‘ gaira musmi‘iw wa rā‘inā layyam bi'alsinatihim wa ṭa‘nan fid-dīn(i), wa lau annahum qālū sami‘nā wa aṭa‘nā wasma‘ wanẓurnā lakāna khairal lahum wa aqwam(a), wa lākil la‘anahumullāhu bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

(Тиде) еврей-влак коклаште, мут-влакым шке верышт гыч вашталтат. Нуно ойленыт: «Ме колынна, но огына колышт». Да (нуно тыгак ойленыт), «Колышт», а (тый, Мухаммед, чынжымак) нимом от кол. А (маныт), «Рааина» йылмыжым пӱтырен, религийым критиковатлен. Нуно ойленыт гын: «Ме колына да колыштына, колыштына да мыланна тӱткышым ойырена», нунылан сайрак да чынрак лиеш ыле, но Аллах нуным карген, молан манаш гын, нуно ӱшаным йомдареныт. Нуно пеш шагал еҥ деч моло огыт ӱшане.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اٰمِنُوْا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ نَّطْمِسَ وُجُوْهًا فَنَرُدَّهَا عَلٰٓى اَدْبَارِهَآ اَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ اَصْحٰبَ السَّبْتِ ۗ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا

yā ayyuhal-lażīna ūtul-kitāba āminū bimā nazzalnā muṣaddiqal limā ma‘akum min qabli an naṭmisa wujūhan fa naruddahā ‘alā adbārihā au nal‘anahum kamā la‘annā aṣḥābas-sabt(i), wa kāna amrullāhi maf‘ūlā(n).

О, Книгам пуымо калык! Ӱшане, мом Ме колтенна (Коранлан), тудо тендан дене улшо Книгам пеҥгыдемда, Ме тендан чурийдам вашталтыме деч ончыч, вара нуным пӧртылтен але нуным каргенна, кузе Ме шуматкечын (шуматкечын) нуным (йӧрдымӧ койыш-шоктышым ыштыше-влакым) каргенна. А Юмын кӱштымашыже мутат уке, шукталтеш.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۚ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدِ افْتَرٰٓى اِثْمًا عَظِيْمًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi fa qadiftarā iṡman ‘aẓīmā(n).

Чынжымак, Аллах (языкым) Тудын дене партнер-влакым ушнымылан ок проститле (ширк), да Тудо проститла, мо (язык) уло (ширк) деч моло, кӧлан ​​Тудо кумылаҥда. Кӧ Аллах дене кылым куча, тудо чынжымак кугу языкым ыштен.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يُزَكُّوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ بَلِ اللّٰهُ يُزَكِّيْ مَنْ يَّشَاۤءُ وَلَا يُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna yuzakkūna anfusahum, balillāhu yuzakkī may yasyā'u wa lā yuẓlamūna fatīlā(n).

Шкеныштым святойлан шотлышо еҥ-влаклан (еврей ден христиан-влаклан) тӱткышым от ойыро мо? Чынжымак, Аллах кӧм эрыкта, тудым эрыкта, нунылан нимо денат эҥгекым огыт ыште.

اُنْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَكَفٰى بِهٖٓ اِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

unẓur kaifa yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa kafā bihī iṡmam mubīnā(n).

Ончалза, кузе нуно Юмо ваштареш шоякым шонен луктыт! А тиде койышлан (нунылан) чын языкыш савырнаш сита.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُؤْمِنُوْنَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوْتِ وَيَقُوْلُوْنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا هٰٓؤُلَاۤءِ اَهْدٰى مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا سَبِيْلًا

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yu'minūna bil-jibti waṭ-ṭāgūti wa yaqūlūna lil-lażīna kafarū hā'ulā'i ahdā minal-lażīna āmanū sabīlā(n).

Книга гыч (Тора) ужашым пуымо-влаклан те тӱткышым ойырен огыдал мо? Нуно Джибт ден Тагхутлан ӱшанат, ӱшаныдыме-влаклан (Меккын мушрикше-влаклан) ойлат, нуно шке корныштышт ӱшаныше-влак деч чынрак улыт.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يَّلْعَنِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ نَصِيْرًا

ulā'ikal-lażīna la‘anahumullāh(u), wa may yal‘anillāhu falan tajida lahū naṣīrā(n).

Тиде еҥ-влак, кудым Аллах карген. А кӧм Аллах карген, тудлан тыланда, мутат уке, полышкалыше ок лий.

اَمْ لَهُمْ نَصِيْبٌ مِّنَ الْمُلْكِ فَاِذًا لَّا يُؤْتُوْنَ النَّاسَ نَقِيْرًاۙ

am lahum naṣībum minal-mulki fa iżal lā yu'tūnan-nāsa naqīrā(n).

Ала нунын кугыжанышын ужашыже (куатше) уло, нуно айдемылан эн изи (поро койышым) огыт пу гынат,

اَمْ يَحْسُدُوْنَ النَّاسَ عَلٰى مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۚ فَقَدْ اٰتَيْنَآ اٰلَ اِبْرٰهِيْمَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَاٰتَيْنٰهُمْ مُّلْكًا عَظِيْمًا

am yaḥsudūnan-nāsa ‘alā mā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), faqad ātainā āla ibrāhīmal-kitāba wal-ḥikmata wa ātaināhum mulkan ‘aẓīmā(n).

Ала нуно айдемылан (Мухаммедлан) Аллахын пуымо пӧлеклан кӧра ӧпкелат? Чынжымак, Ме Авраамын тукымжылан Книгам да Уш-акылым пуэнна, нунылан кугу кугыжанышым (куатым) пуэнна.

فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ صَدَّ عَنْهُ ۗ وَكَفٰى بِجَهَنَّمَ سَعِيْرًا

fa minhum man āmana bihī wa minhum man ṣadda ‘anh(u), wa kafā bijahannama sa‘īrā(n).

Тыге нунын коклаште (кӧ ӧпкела), тудлан ӱшаныше-влакат улыт да тыгак (еҥ-влаклан тудлан ӱшанаш) чаракым ыштыше-влакат улыт. Сита (нунылан) тамык, кудын тулжо йӱла.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيْهِمْ نَارًاۗ كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُوْدُهُمْ بَدَّلْنٰهُمْ جُلُوْدًا غَيْرَهَا لِيَذُوْقُوا الْعَذَابَۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

innal-lażīna kafarū bi'āyātinā sanuṣlīhim nārā(n), kullamā naḍijat julūduhum baddalnāhum julūdan gairahā liyażūqul-‘ażāb(a), innallāha kāna ‘azīzan ḥakīmā(n).

Чынжымак, кӧ Мемнан почеламутналан ок ӱшане, Ме нуным тамыкыш пыштена. Кажне гана нунын коваштым йӱлалтен, Ме вес коваштым вашталтена, наказанийым тамлен налышт манын. Чынжымак, Аллах чыла кертше, чыла ушан.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ لَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ ۙ وَّنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), lahum fīhā azwājum muṭahharah(tun), wa nudkhiluhum ẓillan ẓalīlā(n).

Ӱшаныше да поро пашам ыштыше-влак нерген ойлаш гын, Ме нуным сад-пакчашке пуртена, кудын йымалныже эҥер-влак йогат, тушто нуно курымешлан илат. Тушто нунын ару партнерышт лийыныт, да ме нуным шем да йӧнан верыш шынденна.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمٰنٰتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوْا بِالْعَدْلِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innallāha ya'murukum an tu'addul-amānāti ilā ahlihā, wa iżā ḥakamtum bainan-nāsi an taḥkumū bil-‘adl(i), innallāha ni‘immā ya‘iẓukum bih(ī), innallāha kāna samī‘am baṣīrā(n).

Чынжымак, Аллах тыланда серышым налаш кӱшта, кӧ тудым налаш праван, да кунам те еҥ-влак коклаште законым пеҥгыдемдыза, те тудым чын ыштышаш улыда. Чынжымак, Аллах эн сай, кӧ тендам туныкта. Чынжымак, Аллах чыла колыштшо, чыла ужшо.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاُولِى الْاَمْرِ مِنْكُمْۚ فَاِنْ تَنَازَعْتُمْ فِيْ شَيْءٍ فَرُدُّوْهُ اِلَى اللّٰهِ وَالرَّسُوْلِ اِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ ذٰلِكَ خَيْرٌ وَّاَحْسَنُ تَأْوِيْلًا ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūla wa ulil-amri minkum, fa in tanāza‘tum fī syai'in fa rudd­hu ilallāhi war-rasūli in kuntum tu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), żālika khairuw wa aḥsanu ta'wīlā(n).

О, ӱшаныше-влак! Аллахлан да Посланниклан (Мухаммедлан) да Улил Амрилан (властьлан) колыштса. Вара, иктаж-мо шотышто шонымашда ойыртемалтеш гын, Аллахлан (Коранлан) да Посланниклан (Тудын Суннаже) пӧртылтыза, Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшанеда гын. Тиде кӱлешанрак (тыланда) да лектыш сайрак.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Тый (Мухаммед) тыланет да тендан деч ончыч почылтшо-влаклан ӱшанем манын ойлышо-влаклан тӱткышым ойырен огыдал мо? Но нуно эшеат тагхутлан юридический положенийым ышташ шонат, кеч нунылан тагхут деч кораҥаш кӱштеныт. А Сатана нуным лийме семын йоҥылыш корныш лукташ шона.

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُوْلِ رَاَيْتَ الْمُنٰفِقِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْكَ صُدُوْدًاۚ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau ilā mā anzalallāhu wa ilar-rasūli ra'aital-munāfiqīna yaṣuddūna ‘anka ṣudūdā(n).

А кунам нунылан ойлат: «Толза (колыштза) мом Аллах почын пуэн да (колыштза) колтымо», (мутат уке) те (Мухаммед) ужыда, кузе лицемер-влак тендам пеҥгыдын петырат.

فَكَيْفَ اِذَآ اَصَابَتْهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ ثُمَّ جَاۤءُوْكَ يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ ۖاِنْ اَرَدْنَآ اِلَّآ اِحْسَانًا وَّتَوْفِيْقًا

fa kaifa iżā aṣābathum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim ṡumma jā'ūka yaḥlifūna billāh(i), in aradnā illā iḥsānaw wa taufīqā(n).

Тыгеже, мо лиеш, кунам (ончыкыжым) нунын (лицемер-влак) шке кид дене ыштыме пашаштлан кӧра катастрофа логалеш, вара нуно тендан деке (Мухаммед) толыт, товатлен: «Аллах дене, ме нигунамат поро да тыныслык деч моло нимомат огына йод».

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا فِيْ قُلُوْبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَّهُمْ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا ۢ بَلِيْغًا

ulā'ikal-lażīna ya‘lamullāhu mā fī qulūbihim fa a‘riḍ ‘anhum wa ‘iẓhum wa qul lahum fī anfusihim qaulam balīgā(n).

Нуно тыгай еҥ-влак улыт, кудышт (чынжымак) Аллах пала, мо нунын шӱмыштышт. Сандене нунын деч кораҥза, нунылан ой-каҥашым пуыза, чоныштым тарватыше шомакым ойлыза.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا لِيُطَاعَ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ اِذْ ظَّلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ جَاۤءُوْكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللّٰهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُوْلُ لَوَجَدُوا اللّٰهَ تَوَّابًا رَّحِيْمًا

wa mā arsalnā mir rasūlin illā liyuṭā‘a bi'iżnillāh(i), wa lau annahum iẓ ẓalamū anfusahum jā'ūka fastagfarullāha wastagfara lahumur-rasūlu lawajadullāha tawwābar raḥīmā(n).

А ме Аллахын разрешенийже дене колыштмо деч моло еҥым колтен огынал. Да чынжымак, нуно, шкеныштым осалым ыштымеке, тендан деке (Мухаммед) толыныт да Аллах деч проститлаш йодыныт гын, да нунын верч Посланникат проститлаш йодын гын, нуно, мутат уке, Аллахым эн ӧкынымашым налше, эн чаманыше муыныт.

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ حَتّٰى يُحَكِّمُوْكَ فِيْمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا

falā wa rabbika lā yu'minūna ḥattā yuḥakkimūka fīmā syajara bainahum ṡumma lā yajidū fī anfusihim ḥarajam mimmā qaḍaita wa yusallimū taslīmā(n).

Тыге, тендан Господь дене, нуно огыт ӱшане, кунам нуно тендам (Мухаммедым) ӱчашат йодышлан судьялан шогалтат, (тыге) тунам нунын шӱмыштышт тендан пуымо пунчалда ваштареш нимогай вашмут ок лий, да нуно тудым тӱрыснек налыт.

وَلَوْ اَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ اَنِ اقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ اَوِ اخْرُجُوْا مِنْ دِيَارِكُمْ مَّا فَعَلُوْهُ اِلَّا قَلِيْلٌ مِّنْهُمْ ۗوَلَوْ اَنَّهُمْ فَعَلُوْا مَا يُوْعَظُوْنَ بِهٖ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَاَشَدَّ تَثْبِيْتًاۙ

wa lau annā katabnā ‘alaihim aniqtulū anfusakum awikhrujū min diyārikum mā fa‘alūhu illā qalīlum minhum, wa lau annahum fa‘alū mā yū‘aẓūna bihī lakāna khairal lahum wa asyadda taṡbītā(n).

Да кеч Ме нунылан «Шкендам пуштыза але пӧртда гыч лекза» манын кӱштенна гынат, нуно тидым огыт ыште ыле, нунын кокла гыч шагалже деч посна. А чынже денак пуымо кӱштымым шуктат гын, нунылан сайрак лиеш ыле да (ӱшаныштым) пеҥгыдемден,

وَّاِذًا لَّاٰتَيْنٰهُمْ مِّنْ لَّدُنَّآ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

wa iżal la'ātaināhum mil ladunnā ajran ‘aẓīmā(n).

да тыге, Ме нунылан шкенан деч кугу суапым пуэна,

وَّلَهَدَيْنٰهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًا

wa lahadaināhum ṣirāṭam mustaqīmā(n).

да Ме нунылан тура корным ончыктена.

وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الَّذِيْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنَ النَّبِيّٖنَ وَالصِّدِّيْقِيْنَ وَالشُّهَدَاۤءِ وَالصّٰلِحِيْنَ ۚ وَحَسُنَ اُولٰۤىِٕكَ رَفِيْقًا

wa may yuṭi‘illāha war-rasūla fa ulā'ika ma‘al-lażīna an‘amallāhu ‘alaihim minan-nabiyyīna waṣ-ṣiddīqīna wasy-syuhadā'i waṣ-ṣāliḥīn(a), wa ḥasuna ulā'ika rafīqā(n).

А кӧ Аллахым да Посланникым (Мухаммедым) колыштеш, тунам нуно Аллахын порылыкшым пуымо-влак дене пырля лийыт, (лӱмынак) пророк-влак, чыным йӧратыше-влак, мученик-влак да ӱшанле-влак. Нуно эн сай йолташ улыт.

ذٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللّٰهِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ عَلِيْمًا ࣖ

Żālikal-faḍlu minallāh(i), wa kafā billāhi ‘alīmā(n).

Тиде Аллахын пӧлекше, да чыла палыше Аллах сита.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا خُذُوْا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوْا ثُبَاتٍ اَوِ انْفِرُوْا جَمِيْعًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū khużū ḥiżrakum fanfirū ṡubātin awinfirū jamī‘ā(n).

О, ӱшаныше-влак! Ямде лийза, тӱшка дене (кредалмаш пасушко) лекза, але пырля (ик жапыште) ончыко лекза.

وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَّيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَّعَهُمْ شَهِيْدًا

wa inna minkum lamal layubaṭṭi'ann(a), fa in aṣābatkum muṣībatun qāla qad an‘amallāhu ‘alayya iż lam akum ma‘ahum syahīdā(n).

Да чынжымак тендан коклаште тыгай еҥ-влак лийшаш улыт, кудышт (кредалмашке каяш) пеш тореш улыт. Вара, тыланда иктаж-могай катастрофа логалеш гын, тудо каласен: «Чынжымак, Аллах мыланем порылыкым пуэн, вет мый нунын дене кучедалаш ом тӱҥал».

وَلَىِٕنْ اَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ اللّٰهِ لَيَقُوْلَنَّ كَاَنْ لَّمْ تَكُنْۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهٗ مَوَدَّةٌ يّٰلَيْتَنِيْ كُنْتُ مَعَهُمْ فَاَفُوْزَ فَوْزًا عَظِيْمًا

wa la'in aṣābakum faḍlum minallāhi layaqūlanna ka'allam takum bainakum wa bainahū mawaddattuy yā laitanī kuntu ma‘ahum fa afūza fauzan ‘aẓīmā(n).

Да чынжымак, те Аллах деч порылыкым (сеҥымашым) налыда гын, тудо, мутат уке, тендан коклаште йӧратымаш кыл нигунамат лийын огыл гай ойла: «О, мый нунын дене лиям ыле гын, мый, мутат уке, кугу сеҥымашым (да) сеҥен налам ыле».

۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

Сандене, кӧ шке тӱнясе илышыжым вес илышлан ужала, нуно Аллахын корнышто кучедалаш тӱҥалыт. А кӧ Аллахын корнышто кучедалеш, да волен кая але сеҥа, ме тудлан кугу суапым пуэна.

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ نَصِيْرًا

wa mā lakum lā tuqātilūna fī sabīlillāhi wal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildānil-lażīna yaqūlūna rabbanā akhrijnā min hāżihil-qaryatiẓ-ẓālimi ahluhā, waj‘al lanā mil ladunka waliyyā(n), waj‘al lanā mil ladunka naṣīrā(n).

А молан те Аллахын корнышто кучедалаш да лушкыдо-влакым (аралаш) огыт шоно, пӧръеҥ, ӱдырамаш але йоча-влак улыт, нуно кумалыт: «Мемнан Господьна, мемнам тиде мланде гыч (Мекка) луктын, кушто илыше-влак чын огыл улыт. Шке могыр гыч мыланна аралыше пу, а Шке могыр гыч мыланна полышкалышым пу».

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ الطَّاغُوْتِ فَقَاتِلُوْٓا اَوْلِيَاۤءَ الشَّيْطٰنِ ۚ اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطٰنِ كَانَ ضَعِيْفًا ۚ ࣖ

al-lażīna āmanū yuqātilūna fī sabīlillāh(i), wal-lażīna kafarū yuqātilūna fī sabīliṭ-ṭāgūti fa qātilū auliyā'asy-syaiṭān(i), inna kaidasy-syaiṭāni kāna ḍa‘īfā(n).

Ӱшаныше-влак Аллахын корныж дене кучедалыт, а ӱшаныдыме-влак тагхут корнышто кучедалыт, сандене диаволын йолташыже-влак дене кучедалаш тӱҥалыт, (вет) чынжымак диаволын ондалымашыже лушкыдо.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا

alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).

Тый еҥ-влаклан тӱткышым ида ойыро, нунылан «Киддам (кредалмаш деч) кучыза, кумалза да закатым тӱлыза!» маныт. Кунам нуно кредалаш кӱлыныт, кенета нунын кокла гыч южышт (лицемер-влак) айдеме деч (тушман деч) лӱдыныт, кузе нуно Аллах деч лӱдыныт, эшеат лӱдыныт (тидын деч). Нуно ойленыт: «Господьна, молан Тый мемнам кредалаш ӱжынат? Молан Тый мемнам (кредалаш порысым) икмыняр жаплан от шуйкале?» Каласе: «Тиде тӱняште куан шагал, а колымаш деч варасе илыш сайрак, кӧ ӱшанле (кредалмашлан суаплыкым налеш), да тыланда нимо денат титак ок лий».

اَيْنَ مَا تَكُوْنُوْا يُدْرِكْكُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِيْ بُرُوْجٍ مُّشَيَّدَةٍ ۗ وَاِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۚ وَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّقُوْلُوْا هٰذِهٖ مِنْ عِنْدِكَ ۗ قُلْ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ فَمَالِ هٰٓؤُلَاۤءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُوْنَ يَفْقَهُوْنَ حَدِيْثًا

aina mā takūnū yudrikkumul-mautu wa lau kuntum fī burūjim musyayyadah(tin), wa in tuṣibhum ḥasanatuy yaqūlū hāżihī min ‘indillāh(i), wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaqūlū hāżihī min ‘indik(a), qul kullum min ‘indillāh(i), famā lihā'ulā'il-qaumi lā yakādūna yafqahūna ḥadīṡā(n).

Кушто гына от лий, кӱкшӧ да пеҥгыде крепостьышто лият гынат, колымаш тыйым руалтен налеш. Поро налыт гын, «Тиде Аллах деч», маныт, нунын дене иктаж-мо осал лиеш гын, «Тиде тый дечет (Мухаммад)» маныт. Каласе: «Чылажат Аллах деч толеш». Тугеже молан тиде еҥ-влак (лицемер-влак) мутланымашым (изишак) огыт умыло?»

مَآ اَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ۖ وَمَآ اَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَّفْسِكَ ۗ وَاَرْسَلْنٰكَ لِلنَّاسِ رَسُوْلًا ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًا

mā aṣābaka min ḥasanatin fa minallāh(i), wa mā aṣābaka min sayyi'atin fa min nafsik(a), wa arsalnāka lin-nāsi rasūlā(n), wa kafā billāhi syahīdā(n).

Могай сайым те налыда, тудо Аллах деч, а могай осал тендан ӱмбаке логалеш, тудо тендан шке (титакда) деч. Ме тыйым (Мухаммедым) (чыла) айдеме тукымлан колтымо семын колтенна. А Аллах танык семын сита.

مَنْ يُّطِعِ الرَّسُوْلَ فَقَدْ اَطَاعَ اللّٰهَ ۚ وَمَنْ تَوَلّٰى فَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا ۗ

may yuṭi‘ir-rasūla faqad aṭā‘allāh(a), wa man tawallā famā arsalnāka ‘alaihim ḥafīẓā(n).

Кӧ Посланникым (Мухаммедым) колыштеш, тунам тудо чынжымак Аллахым колыштын. А кӧ (тиде колыштмаш деч) кораҥеш, тунам (палыза) Ме тендам (Мухаммедым) нунын аралтышыштлан колтен огынал

وَيَقُوْلُوْنَ طَاعَةٌ ۖ فَاِذَا بَرَزُوْا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِيْ تَقُوْلُ ۗ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُوْنَ ۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa yaqūlūna ṭā‘ah(tun), fa iżā barazū min ‘indika bayyata ṭā'ifatum minhum gairal-lażī taqūl(u), wallāhu yaktubu mā yubayyitūn(a), fa a‘riḍ ‘anhum wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

А нуно (лицемер-влак) ойлат: «(Мемнан обязательствена гына) колышташ». Туге гынат, кунам нуно тендан деч (Мухаммед) каеныт, южышт ондак ойлымо деч моло стратегийым йӱдым планироватленыт (пунчалым луктыныт). Аллах нунын тиде йӱдым ыштыме стратегийыштым возен налеш, сандене нунын деч кораҥза да Аллахлан ӱшаныза. Аллах аралыше семын сита.

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا

afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).

Тугеже нуно Кораным огыт акле (шымлаш) огыл мо? (Коран) Аллах деч огыл гын, нуно тушто, мутат уке, шуко ваштарешла ой-влакым муыт ыле.

وَاِذَا جَاۤءَهُمْ اَمْرٌ مِّنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوْا بِهٖ ۗ وَلَوْ رَدُّوْهُ اِلَى الرَّسُوْلِ وَاِلٰٓى اُولِى الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِيْنَ يَسْتَنْۢبِطُوْنَهٗ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطٰنَ اِلَّا قَلِيْلًا

wa iżā jā'ahum amrum minal-amni awil-khaufi ażā‘ū bih(ī), wa lau ruddūhu ilar-rasūli wa ilā ulil-amri minhum la‘alimahul-lażīna yastambiṭūnahū minhum, wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lattaba‘tumusy-syaiṭāna illā qalīlā(n).

А нунын деке лӱдыкшыдымылык але лӱдмаш нерген увер шуэш гын, нуно (вигак) эфирыш луктыт. (Чынжымак) нунын кокла гыч Расул ден Улил Амрилан пуэныт гын, чынжым палаш шонышо еҥ-влак нунын деч (Расул ден Улил Амри) (официально) пален налын кертыт ыле. Аллахын тендан деке порылыкшо да порылыкшо огыл гын, те сатана почеш каеда ыле, изирак еҥ деч посна (тендан кокла гыч).

فَقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّكُفَّ بَأْسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗوَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَّاَشَدُّ تَنْكِيْلًا

faqātil fī sabīlillāh(i), lā tukallafu illā nafsaka wa ḥarriḍil-mu'minīn(a), ‘asallāhu ay yakuffa ba'sal lażīna kafarū, wallāhu asyaddu ba'saw wa asyaddu tankīlā(n).

Тыгеже, тый (Мухаммед) Аллахын корнышто кучедал, тый нелыт огыл, а шке ӱмбакет. Ӱшаныше-влакын шӱлышыштым ылыжташ (кредалаш). Ӱшанем, Аллах ӱшаныдыме-влакын атакыштым кораҥда (пудырта). Аллах (Тудын) куатше пеш кугу да (Тудын) наказанийже пеш неле.

مَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَّكُنْ لَّهٗ نَصِيْبٌ مِّنْهَا ۚ وَمَنْ يَّشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَّكُنْ لَّهٗ كِفْلٌ مِّنْهَا ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقِيْتًا

may yasyfa‘ syafā‘atan ḥasanatay yakul lahū naṣībum minhā, wa may yasyfa‘ syafā‘atan sayyi'atay yakul lahū kiflum minhā, wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqītā(n).

Кӧ поро полыш дене полышым пуа, мутат уке, тудо тудын ужашыжым (наградым) налеш. А кӧ осал полыш дене полышым пуа, мутат уке, тудо шке ужашыжым (языкым) шке ӱмбакыже налеш. Аллах чыла ӱмбалне Чылакертше.

وَاِذَا حُيِّيْتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوْا بِاَحْسَنَ مِنْهَآ اَوْ رُدُّوْهَا ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيْبًا

wa iżā ḥuyyītum bitaḥiyyatin fa ḥayyū bi'aḥsana minhā au ruddūhā, innallāha kāna ‘alā kulli syai'in ḥasībā(n).

А тендам (саламлымаш) пагалымаш дене чапландарат гын, тунам пагалымашдам сайрак дене пӧртылтыза, але тудын дене пырля (пагалымашым, тудо келшен толеш) пӧртылтыза. Чынжымак, Аллах чыла шотыш налеш.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِ ۗ وَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ حَدِيْثًا ࣖ

allāhu lā ilāha illā huw(a), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), wa man aṣdaqu minallāhi ḥadīṡā(n).

Аллах, Тудын деч моло юмо уке. Тудо тендам Суд кечын поген налеш, тидын нерген мутат уке. Кӧ шке шомакше дене Аллах деч чынрак?

۞ فَمَا لَكُمْ فِى الْمُنٰفِقِيْنَ فِئَتَيْنِ وَاللّٰهُ اَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوْا ۗ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَهْدُوْا مَنْ اَضَلَّ اللّٰهُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

famā lakum fil-munāfiqīna fi'ataini wallāhu arkasahum bimā kasabū, aturīdūna an tahdū man aḍallallāh(u), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

Тугеже молан те кок тӱшкалан шелалтыда, лицемер-влак дене вашлияш, кеч Аллах нуным шке тыршымыштлан кӧра пӧртылтен (ӱшаным йомдарымашке)? Тый еҥ-влаклан, кудым Аллах йоҥылыш корныш лукташ эрыкым пуэн, виктараш шонет? Кӧм Аллах йоҥылыш корныш луктеш, тудлан корным от му.

وَدُّوْا لَوْ تَكْفُرُوْنَ كَمَا كَفَرُوْا فَتَكُوْنُوْنَ سَوَاۤءً فَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ اَوْلِيَاۤءَ حَتّٰى يُهَاجِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوْا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًاۙ

waddū lau takfurūna kamā kafarū fa takūnūna sawā'an falā tattakhiżū minhum auliyā'a ḥattā yuhājirū fī sabīlillāh(i), fa in tawallau fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu wajattumūhum, wa lā tattakhiżū minhum waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

Нуно тендам ӱшаныдыме лияш шонат, кузе нуно ӱшаныдыме лийыныт, тыге теат (нунын дене) икгай лийза. Нунын кокла гыч иктымат шке йолташетлан ит ыште, нуно Аллахын корнышкыжо савырнымешке. Нуно кораҥыт гын, нуным пленыш налза да кушто муыда, тушко пуштыза, нунын кокла гыч иктымат ӱшанле йолташ але полышкалышылан ида ыште.

اِلَّا الَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ اِلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ اَوْ جَاۤءُوْكُمْ حَصِرَتْ صُدُوْرُهُمْ اَنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوْا قَوْمَهُمْ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوْكُمْ ۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوْكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ ۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيْلًا

illal lażīna yaṣilūna ilā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun au jā'ūkum ḥaṣirat ṣudūruhum ay yuqātilūkum au yuqātilū qaumahum, wa lau syā'allāhu lasallaṭahum ‘alaikum fa laqātalūkum, fa ini‘tazalūkum falam yuqātilūkum wa alqau ilaikumus-salam(a), famā ja‘alallāhu lakum ‘alaihim sabīlā(n).

тендан да тиде калык коклаште калык деч аралтышым йодшо-влак деч посна, тушто соглашений (тыныслык) лийын але тендан деке толшо еҥ-влак да нунын шӱмышт тендан дене кучедалаш але шке калыкышт дене кучедалаш ӧрын шижыт. Аллах кумылаҥден гын, тудо нунылан тендан дене тӱкнаш вийым пуэн ыле, сандене нуно тендан дене кучедалаш тӱҥалыт ыле. Но нуно тендам шкетын кодат гын, тендан дене огыт кучедалаш да тыныслыкым (сдаватлалташ) огыт темле гын, тунам Аллах тыланда (нуным кучаш да пушташ) корным ыштен огыл.

سَتَجِدُوْنَ اٰخَرِيْنَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّأْمَنُوْكُمْ وَيَأْمَنُوْا قَوْمَهُمْ ۗ كُلَّ مَا رُدُّوْٓا اِلَى الْفِتْنَةِ اُرْكِسُوْا فِيْهَا ۚ فَاِنْ لَّمْ يَعْتَزِلُوْكُمْ وَيُلْقُوْٓا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فَخُذُوْهُمْ وَاقْتُلُوْهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوْهُمْ ۗ وَاُولٰۤىِٕكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا ࣖ

satajidūna akharīna yurīdūna ay ya'manūkum wa ya'manū qaumahum, kullamā ruddū ilal-fitnati urkisū fīhā, fa illam ya‘tazilūkum wa yulqū ilaikumus-salama wa yakuffū aidiyahum fa khużūhum waqtulūhum ḥaiṡu ṡaqiftumūhum, wa ulā'ikum ja‘alnā lakum ‘alaihim sulṭānam mubīnā(n).

Ончыкыжым те вес (тӱшка-влакым) муыда, нуно тендан дене да шке калыкышт дене лӱдыкшыдымӧ (тыгак) илаш шонат. Кажне гана, кунам нуным шылташ (ширкаш) пӧртылаш ӱжыт, нуно тушко шыҥдаралтыт. Сандене нуно тендам огыт чамане да тыланда тыныслыкым темлаш огыт шоно гын, кидыштым (тендан дене кучедалаш) огыт кучо гын, тунам нуным пленыш налза да кушто муыда, тушто пуштыза, а нуно улыт, кӧлан ​​Ме тыланда раш амалым пуэнна (кучедалаш, пленыш налаш да пушташ).

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

А ӱшаныше еҥлан ӱшаныше еҥым (весым) пушташ ок йӧрӧ, титакан улмыжлан кӧра гына (случайно). Кӧ ӱшаныше еҥым титакан улмыжлан кӧра пуштеш, тудо ӱшаныше кулым эрыкыш луктеш да тудын (пуштмо еҥын) ешыжлан пуымо тӱлымӧ оксам тӱла, нуно (пуштмо еҥын ешыже) тӱлымӧ деч кораҥыт гын веле. Тудо (пуштмо еҥ) ӱшаныше гынат, тыланда тушман калык гыч гын, тугеже (пуштшо еҥ) ӱшаныше тарзыже-влакым эрыкыш луктыжо. А тудо (пуштмо еҥ) калык гыч (кафир-влак) гын, кудыж дене нунын ден тендан коклаште договор (тыныслык) уло, тунам (пуштшо) шке (пуштмо) ешыжлан пуымо выкупым тӱла да ӱшаныше тарзыже-влакым эрыкыш луктеш. Кӧ (шке кулжым) ок му, тудо (пуштшо) Аллахлан ӧкынымаш семын кок тылзе радам дене постым куча. А Аллах чыла палыше, чыла ушан

وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا

wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).

А кӧ ӱшаныше еҥым лӱмын пуштеш, тудын суапше тамык лиеш, тушто тудо курымешлан кодеш. Аллах тудлан шыдешкен, тудым карген да тудлан кугу наказанийым ямдылен.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

О, ӱшаныше-влак! Кунам те Аллахын корныж дене каеда (кредалаш), тунам шекланен лийза (информацийым кычалза) да тыланда «салам» манше еҥлан «тый ӱшаныше отыл» манын ит ойло (тунам тудым пуштеда), тӱнясе илыш поянлыкым кычалаш шонымаш дене, кеч Аллах дене шуко поянлык уло. Тый ондак тыге лийынат, вара Аллах тыланет шке суапландарымашыжым пуэн, сандене шекланыза. Чынжымак, Аллах тендан ыштыме пашада шотышто пеш шекланен.

لَا يَسْتَوِى الْقٰعِدُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ غَيْرُ اُولِى الضَّرَرِ وَالْمُجٰهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ فَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ دَرَجَةً ۗ وَكُلًّا وَّعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۗ وَفَضَّلَ اللّٰهُ الْمُجٰهِدِيْنَ عَلَى الْقٰعِدِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًاۙ

lā yastawil-qā‘idūna minal-mu'minīna gairu uliḍ-ḍarari wal-mujāhidūna fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, faḍḍalallāhul-mujāhidīna bi amwālihim wa anfusihim ‘alal-qā‘idīna darajah(tan), wa kullaw wa‘adallāhul-ḥusnā, wa faḍḍalallāhul-mujāhidīna ‘alal-qā‘idīna ajran ‘aẓīmā(n).

Ӱшаныше еҥ коклаште икгай огыл, тудо нимогай шылтыкым (мешаяш) деч посна шинча (кредалмаште ок участвоватле) да шке поянлыкше да илышыж дене Аллахын корнышто джихадлан тыршыше еҥ. Аллах шке поянлыкышт да чонышт дене джихадлан тыршыше-влакын статусыштым шинчыше-влак деч (нимогай чарак деч посна кредалмашке ушнышо-влак деч) нӧлталын. Кажныжлан Аллах сайым (суаплыкым) (райым) сӧра, а Аллах джихадлан тыршыше-влакым кугу суап дене шинчыше-влак деч утларак йӧратен,

دَرَجٰتٍ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةً وَّرَحْمَةً ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

darajātim minhu wa magfirataw wa raḥmah(tan), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

(лӱмжӧ) Тудын деч икмыняр градус ӱлнӧ, тыгак проститлымаш да чаманымаш. Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَالُوْا فِيْمَ كُنْتُمْ ۗ قَالُوْا كُنَّا مُسْتَضْعَفِيْنَ فِى الْاَرْضِۗ قَالُوْٓا اَلَمْ تَكُنْ اَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوْا فِيْهَا ۗ فَاُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًاۙ

innal-lażīna tawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim qālū fīma kuntum, qālū kunnā mustaḍ‘afīna fil-arḍ(i), qālū alam takun arḍullāhi wāsi‘atan fa tuhājirū fīhā, fa ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa sā'at maṣīrā(n).

Чынжымак, кӧн илышыжым суксо-влак шке ваштареш шыгыремдыме состоянийыште налыныт, нуно (суксо-влак) «кузе илет?» манын йодыныт. Нуно вашештеныт: «Ме мланде ӱмбалне шыгыремдыме калык улына (Мекка)». Нуно (суксо-влак) йодыныт: «Аллахын мландыже кумда огыл мо, тудын ӱмбалне эмиграцийыш (куснаш) лиеш?» Тыгеже, тиде еҥ-влак тамыкыште улыт, да тиде (Джаханам) пӧртылаш эн осал вер,

اِلَّا الْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ حِيْلَةً وَّلَا يَهْتَدُوْنَ سَبِيْلًاۙ

illal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildāni lā yastaṭī‘ūna ḥīlataw wa lā yahtadūna sabīlā(n).

шыгыремдалтше-влак деч посна, пӧръеҥ але ӱдырамаш да йоча-влак, кудышт нимо деч посна кодыныт да корным палыдыме улыт (эмиграцийыш каяш),

فَاُولٰۤىِٕكَ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّعْفُوَ عَنْهُمْ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَفُوًّا غَفُوْرًا

fa ulā'ika ‘asallāhu ay ya‘fuwa ‘anhum, wa kānallāhu ‘afuwwan gafūrā(n).

вара нуно, ӱшанем, Аллах нуным проститла. Аллах — проститлыше, эн проститлыше.

۞ وَمَنْ يُّهَاجِرْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِى الْاَرْضِ مُرٰغَمًا كَثِيْرًا وَّسَعَةً ۗوَمَنْ يَّخْرُجْ مِنْۢ بَيْتِهٖ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهٗ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wa may yuhājir fī sabīlillāhi yajid fil-arḍi murāgaman kaṡīraw wa sa‘ah(tan), wa may yakhruj mim baitihī muhājiran ilallāhi wa rasūlihī ṡumma yudrik-hul-mautu faqad waqa‘a ajruhū ‘alallāh(i), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

А кӧ Аллахын корныж дене эмиграцийыш кая, тудо, мутат уке, тиде мландыште эмиграцийлан кумда верым да шуко (кочкышым) муэш. Кӧ шке пӧртшым Аллах да Тудын Посланникше верч эмиграцийыш каяш шонен кая, тунам тудын ӱмбаке колымаш логалеш (тудо шке верышкыже шуын огыл), тунам, чынжымак, тудын суапше Аллах дене пеҥгыдемдалтын. А Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

وَاِذَا ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ اَنْ تَقْصُرُوْا مِنَ الصَّلٰوةِ ۖ اِنْ خِفْتُمْ اَنْ يَّفْتِنَكُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ اِنَّ الْكٰفِرِيْنَ كَانُوْا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِيْنًا

wa iżā ḍarabtum fil-arḍi fa laisa ‘alaikum junāḥun an taqṣurū minaṣ-ṣalāh(ti), in khiftum ay yaftinakumul-lażīna kafarū, innal-kāfirīna kānū lakum ‘aduwwam mubīnā(n).

А мланде ӱмбалне коштмо годым касар кумалтышым ыштымаш тыланда язык огыл, кафир-влак ӱмбаке лӱйкалаш лӱдыда гын. Чынжымак, кафир-влак тендан чын тушманда улыт.

وَاِذَا كُنْتَ فِيْهِمْ فَاَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلٰوةَ فَلْتَقُمْ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوْٓا اَسْلِحَتَهُمْ ۗ فَاِذَا سَجَدُوْا فَلْيَكُوْنُوْا مِنْ وَّرَاۤىِٕكُمْۖ وَلْتَأْتِ طَاۤىِٕفَةٌ اُخْرٰى لَمْ يُصَلُّوْا فَلْيُصَلُّوْا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوْا حِذْرَهُمْ وَاَسْلِحَتَهُمْ ۚ وَدَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ تَغْفُلُوْنَ عَنْ اَسْلِحَتِكُمْ وَاَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيْلُوْنَ عَلَيْكُمْ مَّيْلَةً وَّاحِدَةً ۗوَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ اِنْ كَانَ بِكُمْ اَذًى مِّنْ مَّطَرٍ اَوْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَنْ تَضَعُوْٓا اَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوْا حِذْرَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ اَعَدَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

wa iżā kunta fīhim fa aqamta lahumuṣ-ṣalāta faltaqum ṭā'ifatum minhum ma‘aka walya'khużū asliḥatahum, fa iżā sajadū falyakūnū miw warā'ikum, walta'ti ṭā'ifatun ukhrā lam yuṣallū falyuṣallū ma‘aka walya'khużū ḥiżrahum wa asliḥatahum, waddal-lażīna kafarū lau tagfulūna ‘an asliḥatakum wa amti‘atikum, fa yamīlūna ‘alaikum mailataw wāḥidah(tan), wa lā junāḥa ‘alaikum in kāna bikum ażam mim maṭarin au kuntum marḍā an taḍa‘ū asliḥatakum wa khużū ḥiżrakum, innallāha a‘adda lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

А тый (Мухаммед) нунын коклаште (йолташет-влак) улат да нунын дене пырля кумалаш шонет гын, нунын кокла гыч ик тӱшкаже тендан дене пырля шога (кумалаш) да шке оружийыштым нумалеш, вара кунам нуно (тендан дене пырля кумалше-влак) кумык возыт (ик ракатым пытарат), тунам нуно тендан почеш тарванышт (тушман ваштареш шогалаш) да тендан дене пырля кумалаш огыл вес тӱшка толжо, тунам нуно кумалыт да кумалыт ямдылаш. шекланен да шке оружийыштым кобурыш пыштеныт. Ӱшаныдыме-влак тендан оружийда да поянлыкда шотышто шекланен лийза манын шоненыт, сандене нуно тендан ӱмбаке иканаште атаковатленыт. А тендан оружийдам пышташ йӧра, йӱрлан кӧра але черле улмыда дене нелылыкыш логалеш гын, да ямде лийза. Чынжымак, ӱшаныдыме-влаклан Аллах мыскылен наказанийым ямдылен.

فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِكُمْ ۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ ۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا

fa iżā qaḍaitumuṣ-ṣalāta fażkurullāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbikum, fa iżaṭma'nantum fa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), innaṣ-ṣalāta kānat ‘alal-mu'minīna kitābam mauqūtā(n).

Умбакыже, кумалмашым пытарымеке, шогалме годым, шинчыме годым да кийыме годым Аллахым шарналтыза. Вара, лӱдыкшыдымылыкым шижмеке, кумалтышым ыштыза (мӧҥгешла). Чынжымак, кумалмаш — ӱшаныше-влаклан жап дене палемдыме обязательстве.

وَلَا تَهِنُوْا فِى ابْتِغَاۤءِ الْقَوْمِ ۗ اِنْ تَكُوْنُوْا تَأْلَمُوْنَ فَاِنَّهُمْ يَأْلَمُوْنَ كَمَا تَأْلَمُوْنَ ۚوَتَرْجُوْنَ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا يَرْجُوْنَ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا ࣖ

wa lā tahinū fibtigā'il-qaum(i), in takūnū ta'lamūna fa innahum ya'lamūna kamā ta'lamūn(a), wa tarjūna minallāhi mā lā yarjūn(a), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

Да нуным (тушмандам) поктен шумаште лушкыдо кумылда ида лий. Тый азапланет гын, паледа, нуно тыгак азапландарат (да), кузе те ыштеда, а те эше Аллах деч вучен кертыда, мом нуно вучен огыт керт. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَآ اَرٰىكَ اللّٰهُ ۗوَلَا تَكُنْ لِّلْخَاۤىِٕنِيْنَ خَصِيْمًا ۙ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi litaḥkuma bainan-nāsi bimā arākallāh(u), wa lā takun lil-khā'inīna khaṣīmā(n).

Чынжымак, Ме тыланда (Мухаммедлан) чыным кондышо книгам (Кораным) колтенна, тыге те еҥ-влак коклаште Аллахын туныктымыж почеш судитледа, да (титакдыме еҥлан) ваштареш ида лий, вет (аралаш) еҥым, кӧ ужалыше,

وَّاسْتَغْفِرِ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًاۚ

wastagfirillāh(a), innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

да Аллах деч проститлаш йодса. Чынжымак, Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِيْنَ يَخْتَانُوْنَ اَنْفُسَهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا اَثِيْمًاۙ

wa lā tujādil ‘anil-lażīna yakhtānūna anfusahum, innallāha lā yuḥibbu man kāna khawwānan aṡīmā(n).

А шкеныштым ужалыше-влаклан (аралаш) ида ӱчаше. Чынжымак, Аллах еҥ-влакым ок йӧрате, кудышт эре ужалат да языкыште йӱлен шогат,

يَّسْتَخْفُوْنَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُوْنَ مِنَ اللّٰهِ وَهُوَ مَعَهُمْ اِذْ يُبَيِّتُوْنَ مَا لَا يَرْضٰى مِنَ الْقَوْلِ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطًا

yastakhfūna minan-nāsi wa lā yastakhfūna minallāhi wa huwa ma‘ahum iż yubayyitūna mā lā yarḍā minal-qaul(i), wa kānallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭā(n).

нуно еҥ-влак деч шылын кертыт, но Аллах деч шылын огыт керт, вет Аллах нунын дене пырля лийын, кунам ик йӱдым нуно секретный пунчалым луктыныт, кудым Тудо йӧратен огыл. А Аллах нунын ыштымыштым леведеш.

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ فَمَنْ يُّجَادِلُ اللّٰهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اَمْ مَّنْ يَّكُوْنُ عَلَيْهِمْ وَكِيْلًا

hā'antum hā'ulā'i jādaltum ‘anhum fil-ḥayātid-dun-yā, famay yujādilullāha ‘anhum yaumal-qiyāmati am may yakūnu ‘alaihim wakīlā(n).

Тиде тый улат! Те нуным тиде тӱнясе илышыште (аралаш) ӱчашеда, но кӧ нуным (аралаш) ылыжме кечын Аллахлан тореш лиеш? Але кӧ нуным аралыше лиеш (Аллахын наказанийже деч)?

وَمَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا اَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهٗ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ يَجِدِ اللّٰهَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa may ya‘mal sū'an au yaẓlim nafsahū ṡumma yastagfirillāha yajidillāha gafūrar raḥīmā(n).

А кӧ преступленийым ышта да шке ӱмбакыже осалым ышта, вара Аллах деч проститлаш йодеш, тудо, мутат уке, Аллахым эн проститлыше, эн чаманыше муэш.

وَمَنْ يَّكْسِبْ اِثْمًا فَاِنَّمَا يَكْسِبُهٗ عَلٰى نَفْسِهٖ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

wa may yaksib iṡman fa innamā yaksibuhū ‘alā nafsih(ī),wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

А кӧ языкым ышта, тунам чынжымак тудо шкежлан (нелылыклан) ышта. А Аллах чыла палыше, чыла ушан

وَمَنْ يَّكْسِبْ خَطِيْۤـَٔةً اَوْ اِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهٖ بَرِيْۤـًٔا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا ࣖ

wa may yaksib khaṭī'atan au iṡman ṡumma yarmi bihī barī'an fa qadiḥtamala buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

А кӧ йоҥылышым ышта але языкым ышта, вара тидым титакдыме еҥлан титакла, тунам, чынжымак, тудо шоякым да чын языкым нумалеш.

وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهٗ لَهَمَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ اَنْ يُّضِلُّوْكَۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّوْنَكَ مِنْ شَيْءٍ ۗ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۗ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيْمًا

wa lau lā faḍlullāhi ‘alaika wa raḥmatuhū lahammaṭ-ṭā'ifatum minhum ay yuḍillūk(a), wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yaḍurrūnaka min syai'(in), wa anzalallāhu ‘alaikal-kitāba wal-ḥikmata wa ‘allamaka mā lam takun ta‘lam(u), wa kāna faḍlullāhi ‘alaika ‘aẓīmā(n).

А тендан деке (Мухаммед) Аллахын порылыкшо да порылыкшо огыл гын, нунын кокла гыч ик тӱшкаже тендам йоҥылыш корныш лукташ шонен пыштен ыле. Но нуно шкеныштым гына ондалат, тыланет изишак эҥгекым огыт ыште. Да (тыгак вет) Аллах тыланда книгам (Аль-Коран) да Уш-акылым (Сунна) колтен, да тендам мом пален огыдал, тудым туныктен. Тыланда пуымо Юмын порылыкшо моткоч кугу.

۞ لَا خَيْرَ فِيْ كَثِيْرٍ مِّنْ نَّجْوٰىهُمْ اِلَّا مَنْ اَمَرَ بِصَدَقَةٍ اَوْ مَعْرُوْفٍ اَوْ اِصْلَاحٍۢ بَيْنَ النَّاسِۗ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا

lā khaira fī kaṡīrim min najwāhum illā man amara biṣadaqatin au ma‘rūfin au iṣlāḥim bainan-nās(i), wa may yaf‘al żālikabtigā'a marḍātillāhi fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).

Нунын шуко тайный мутланымашышт гыч нимогай сайжат уке, (еҥ-влаклан) порым пуаш, але порым ышташ, але еҥ-влак коклаште келшымашым ышташ ойлышо-влакын тайный мутланымашышт деч посна. Кӧ тидым ышта, вет тудо Аллахын йӧратымашыжым кычалеш, тунам Ме тудлан кугу суапым пуэна.

وَمَنْ يُّشَاقِقِ الرَّسُوْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدٰى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيْلِ الْمُؤْمِنِيْنَ نُوَلِّهٖ مَا تَوَلّٰى وَنُصْلِهٖ جَهَنَّمَۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًا ࣖ

wa may yusyāqiqir-rasūla mim ba‘di mā tabayyana lahul-hudā wa yattabi‘ gaira sabīlil-mu'minīna nuwallihī mā tawallā wa nuṣlihī jahannam(a), wa sā'at maṣīrā(n).

А кӧ чын раш лиймеке, Посланниклан (Мухаммедлан) тореш лиеш, да ӱшаныше-влакын корнышт огыл корно дене кая, ме тудым ыштыме йоҥылышыштыжо кодена да тамыкыш колтена, а тиде эн уда верыш пӧртылаш.

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَغْفِرُ اَنْ يُّشْرَكَ بِهٖ وَيَغْفِرُ مَا دُوْنَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَمَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innallāha lā yagfiru ay yusyraka bihī wa yagfiru mā dūna żālika limay yasyā'(u), wa may yusyrik billāhi faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

Аллах ширк языкым ок кудалте (Аллах дене иктаж-мо дене партнер-влакым ушымаш), да Тудо кӧлан ​​кумылжо уло, тудын деч моло языкым кудалта. А кӧ (иктаж-мом) Аллах дене кылден, тунам чынжымак, тудо пеш торашке йомын.

اِنْ يَّدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اِنٰثًاۚ وَاِنْ يَّدْعُوْنَ اِلَّا شَيْطٰنًا مَّرِيْدًاۙ

iy yad‘ūna min dūnihī illā ināṡā(n), wa iy yad‘ūna illā syaiṭānam marīdā(n).

Аллах деч посна нуно (идол-влак) деч моло нимолан кумалыт, а колыштдымо Сатана деч моло нимолан кумалыт

لَّعَنَهُ اللّٰهُ ۘ وَقَالَ لَاَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيْبًا مَّفْرُوْضًاۙ

la‘anahullāh(u), wa qāla la'attakhiżanna min ‘ibādika naṣībam mafrūḍā(n).

кудым Аллах карген, да (шайтан) каласен: «Мый Тыйын тарзе-влак деч икмыняр ужашым налам,

وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا

wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).

да мый нуным, мутат уке, йоҥылыш корныш луктам, нунын кӧргыштышт яра шонымашым тарватем, вольыкын пылышыжым руалтен лукташ кӱштем, (тунам нуно чынжымак руалтен луктыт), да Аллахын ыштыме пашажым вашталташ кӱштем, (тунам нуно чынжымак вашталтат)». Кӧ Сатана деч моло аралыше семын налеш, тунам чынжымак, тудо чын йомдарымашым чыта.

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيْهِمْۗ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطٰنُ اِلَّا غُرُوْرًا

ya‘iduhum wa yumannīhim, wa mā ya‘iduhumusy-syaiṭānu illā gurūrā(n).

(Дьявол) нунылан сӧрымым ыштен, яра шонымашым ылыжтен, кеч диавол нунылан шоякым гына сӧрен.

اُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُۖ وَلَا يَجِدُوْنَ عَنْهَا مَحِيْصًا

ulā'ika ma'wāhum jahannam(u), wa lā yajidūna ‘anhā maḥīṣā(n).

Ондалалтше-влак тамыкыш пурат, нунын тушеч утлаш верышт ок лий.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًاۗ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّا ۗوَمَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللّٰهِ قِيْلًا

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti sanudkhiluhum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), wa‘dallāhi ḥaqqā(n), wa man aṣdaqu minallāhi qīlā(n).

А кӧ ӱшана да поро пашам ышта, Ме райыш пурена, кудын йымалне эҥер-влак йогат, нуно тушто курымешлан илат. А Юмын сӧрымашыже чын. Кӧ шке шомакше дене Аллах деч чынрак?

لَيْسَ بِاَمَانِيِّكُمْ وَلَآ اَمَانِيِّ اَهْلِ الْكِتٰبِ ۗ مَنْ يَّعْمَلْ سُوْۤءًا يُّجْزَ بِهٖۙ وَلَا يَجِدْ لَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

laisa bi'amāniyyikum wa lā amāniyyi ahlil-kitāb(i), may ya‘mal sū'ay yujza bih(ī), wa lā yajid lahū min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

(Аллах деч суаплык) тендан шонымашда огыл, а книга еҥ-влакын шонымашышт огыл. Кӧ осалым ышта, тудо осал пашажлан келшышын тӱлалтеш, тудлан Аллах деч посна аралыше але полышкалышыже ок лий.

وَمَنْ يَّعْمَلْ مِنَ الصّٰلِحٰتِ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰۤىِٕكَ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُوْنَ نَقِيْرًا

wa may ya‘mal minaṣ-ṣāliḥāti min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa ulā'ika yadkhulūnal-jannata wa lā yuẓlamūna naqīrā(n).

А кӧ поро пашам ышта, пӧръеҥ але ӱдырамаш, ӱшаныме жапыште нуно Райыш пурат да нунылан изишак титак ок лий.

وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا

wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).

А кӧн сай религийже уло, кӧ чын кумыл дене шкенжым Аллахлан пуа, поро пашам ыштен, да Авраамын тура религийжым шукта? А Аллах Авраамым (Шке) йӧратыме еҥже семын ойырен налын.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطًا ࣖ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu bikulli syai'im muḥīṭā(n).

А пылпомышто да мланде ӱмбалне мо уло, чылажат Аллахын, а Аллахын (шинчымашыже) чылажат уло.

وَيَسْتَفْتُوْنَكَ فِى النِّسَاۤءِۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِيْهِنَّ ۙوَمَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ فِيْ يَتٰمَى النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا تُؤْتُوْنَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُوْنَ اَنْ تَنْكِحُوْهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الْوِلْدَانِۙ وَاَنْ تَقُوْمُوْا لِلْيَتٰمٰى بِالْقِسْطِ ۗوَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِهٖ عَلِيْمًا

wa yastaftūnaka fin-nisā'(i), qulillāhu yuftīkum fīhinn(a), wa mā yutlā ‘alaikum fil-kitābi fī yatāman-nisā'il-lātī lā tu'tūnahunna mā kutiba lahunna wa targabūna an tankiḥūhunna wal-mustaḍ‘afīna minal-wildān(i), wa an taqūmū lil-yatāmā bil-qisṭ(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha kāna bihī ‘alīmā(n).

А нуно тендан деч ӱдырамаш-влак шотышто фетвам йодыт. Каласе: «Аллах тыланда нунын нерген фетва пуэн, да мом тыланда Кораныште лудыныт (тыгак фетва) тулык ӱдырамаш-влак нерген, кудыштлан те нунылан палемдыме (приданое) пуэн огыдал, а те нунылан да (нерген) йоча-влаклан марлан лекташ шоненда, кудышт эше лушкыдо улыт. Да (Аллах тыланда кӱштен) тулык йоча-влакым эскераш да чын, мом те чын ыштеда, Аллах те чыла сайым ыштеда». Чыла палыше».

وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

А ӱдырамаш шке пӧръеҥже шылтален але равнодушный лиеш манын тургыжлана гын, тунам коктынат чын тыныслыкым ыштен кертыт, да тиде тыныслык сайрак (нунылан) гынат, пӧръеҥ пӱртӱс дене шыде. А те (ватеда дене кылым) саемдыда да шке аралыда гын (нусюз да равнодуший деч), тунам, чынжымак, Аллах тендан ыштыме пашада нерген шекланен шога.

وَلَنْ تَسْتَطِيْعُوْٓا اَنْ تَعْدِلُوْا بَيْنَ النِّسَاۤءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيْلُوْا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوْهَا كَالْمُعَلَّقَةِ ۗوَاِنْ تُصْلِحُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا

wa lan tastaṭī‘ū an ta‘dilū bainan-nisā'i wa lau ḥaraṣtum falā tamīlū kullal-maili fa tażarūhā kal-mu‘allaqah(ti), wa in tuṣliḥū wa tattaqū fa innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).

А те шке пелашда коклаште чынлыкым ыштен огыда керт, кеч тидым ышташ кумылда уло гынат, сандене (йӧратыме еҥда деке) пеш ида шӱмаҥ, весым ӱштын кодыза. А те шкендам тӧрлатеда да араледа гын (осал паша деч), тунам, чынжымак, Аллах — чӱчкыдын проститлыше, эн чаманыше.

وَاِنْ يَّتَفَرَّقَا يُغْنِ اللّٰهُ كُلًّا مِّنْ سَعَتِهٖۗ وَكَانَ اللّٰهُ وَاسِعًا حَكِيْمًا

wa iy yatafarraqā yugnillāhu kullam min sa‘atih(ī), wa kānallāhu wāsi‘an ḥakīmā(n).

А нуно ойырлат гын, тунам Аллах нунын кокла гыч кажныжым Шке порылыкшо дене сита. А Аллах чыла леведышан, чыла ушан.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَاِيَّاكُمْ اَنِ اتَّقُوا اللّٰهَ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ غَنِيًّا حَمِيْدًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa laqad waṣṣainal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa iyyākum anittaqullāh(a), wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kānallāhu ganiyyan ḥamīdā(n).

А пылпомышто да мланде ӱмбалне мо уло, чылажат Аллахын, чынжымак, ме тендан деч ончыч да (тыгак) тендан деч ончыч святой книгам пуымо-влаклан Аллах деч лӱдаш кӱштенна. Но ӱшанаш огыл гын, тунам (паледа), пылпомышто да мланде ӱмбалне мо уло, чылажат Аллахлан, а Аллах эн поян, эн моктымо.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

А пылпомышто да мланде ӱмбалне мо уло, чылажат Аллахын. Аллах тудын аралтышыже семын сита.

اِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ اَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِاٰخَرِيْنَۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى ذٰلِكَ قَدِيْرًا

iy yasya' yużhibkum ayyuhan-nāsu wa ya'ti bi'ākharīn(a), wa kānallāhu ‘alā żālika qadīrā(n).

Аллах кумылжо ыле гын, тудо тендам чылаштымат пытара ыле, айдеме-влак! Вара Тудо весым (калыкым) (тендан олмеш) конден. Да Чылакертше Аллах тыге ыштен.

مَنْ كَانَ يُرِيْدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللّٰهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا ࣖ

man kāna yurīdu ṡawābad-dun-yā fa ‘indallāhi ṡawābud-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa kānallāhu samī‘am baṣīrā(n).

Кӧ тиде тӱняште суаплыкым йодеш, тунам палыза: Аллах дене тиде тӱняште да вес тӱняште суаплык уло. А Аллах чыла колыштшо, чыла ужшо.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْا قَوَّامِيْنَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاۤءَ لِلّٰهِ وَلَوْ عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ اَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ ۚ اِنْ يَّكُنْ غَنِيًّا اَوْ فَقِيْرًا فَاللّٰهُ اَوْلٰى بِهِمَاۗ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوٰٓى اَنْ تَعْدِلُوْا ۚ وَاِنْ تَلْوٗٓا اَوْ تُعْرِضُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū qawwāmīna bil-qisṭi syuhadā'a lillāhi wa lau ‘alā anfusikum awil-wālidaini wal-aqrabīn(a), iy yakun ganiyyan au faqīran fallāhu aulā bihimā, falā tattabi‘ul-hawā an ta‘dilū, wa in talwū au tu‘riḍū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

О, ӱшаныше-влак! Чынлыкым аралыше лийза, Аллахлан танык лийза, кеч шке ваштарешат, ача-авада да родо-тукымда ваштарешат. Тудо (ответчик) поян але йорло гын, тунам Аллах тудын пайдажым (порожым) эн сайын пала. Сандене чын деч кораҥаш шонет манын, шке кумылет почеш ит кае. А те (мутым) локтыза але танык лияш ӧрын улыда гын, паледа: тендан чыла ыштымыдаште Аллах эн чын.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْ نَزَّلَ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَالْكِتٰبِ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَنْ يَّكْفُرْ بِاللّٰهِ وَمَلٰۤىِٕكَتِهٖ وَكُتُبِهٖ وَرُسُلِهٖ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū āminū billāhi wa rasūlihī wal-kitābil-lażī nazzala ‘alā rasūlihī wal-kitābil-lażī anzala min qabl(u), wa may yakfur billāhi wa malā'ikatihī wa kutubihī wa rusulihī wal-yaumil-ākhiri faqad ḍalla ḍalālam ba‘īdā(n).

О, ӱшаныше-влак! Умбакыже Аллахлан да Тудын колтымо еҥжылан (Мухаммедлан) да Тудын колтымо еҥжылан почылтшо книгалан (Аль-Коранлан), тыгак ончыч почылтшо книга-влаклан ӱшанаш лийза. Кӧ Аллахлан, Тудын суксыжо-влаклан, Тудын книгаже-влаклан, Тудын колтымо еҥже-влаклан да Пытартыш кечылан ок ӱшане, тудо чынжымак пеш торашке йомын.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيْلًاۗ

innal-lażīna āmanū ṡumma kafarū ṡumma āmanū ṡumma kafarū ṡummazdādū kufral lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum sabīlā(n).

Чынжымак, кӧ ӱшана да вара ӱшаныдыме, вара ӱшана (угыч), вара угыч ӱшаныме огыл, вара шке ӱшаным йомдарымашыжым кугемда, тунам Аллах нуным ок проститле, ни (ни) нунылан (тура) корным ок ончыкто.

بَشِّرِ الْمُنٰفِقِيْنَ بِاَنَّ لَهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ

basysyiril-munāfiqīna bi'anna lahum ‘ażāban alīmā(n).

Лицемер-влаклан каласе, нуно азап дене орланат

ۨالَّذِيْنَ يَتَّخِذُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ اَيَبْتَغُوْنَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَاِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًاۗ

al-lażīna yattakhiżūnal-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), ayabtagūna ‘indahumul-‘izzata fa innal-‘izzata lillāhi jamī‘ā(n).

(лӱмынак) ӱшаныше-влакым коден, ӱшаныдыме-влакым вуйлатыше ыштыше-влак. Нуно тиде кафир-влак могырышто властьым кычалыт мо? Паледа, чыла кучем Аллахын.

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِى الْكِتٰبِ اَنْ اِذَا سَمِعْتُمْ اٰيٰتِ اللّٰهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَاُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوْا مَعَهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖٓ ۖ اِنَّكُمْ اِذًا مِّثْلُهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ جَامِعُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْكٰفِرِيْنَ فِيْ جَهَنَّمَ جَمِيْعًاۙ

wa qad nazzala ‘alaikum fil-kitābi an iżā sami‘tum āyātillāhi yukfaru bihā wa yustahza'u bihā falā taq‘udū ma‘ahum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), innakum iżam miṡlahum, innallāha jāmi‘ul-munāfiqīna wal-kāfirīna fī jahannama jamī‘ā(n).

Да чынжымак, Аллах тыланда книгаште (Аль-Кораныште) (правилым) колтен: Аллахын почеламутшо-влакым (кафир-влак) отказым да мыскылымым колында гын, нунын дене ида шинчылт, нуно вес мутланымашке пурымо деч ончыч. Молан манаш гын (умбакыже нунын дене шинчаш гын), конешне, тый нунын гай лият. Чынжымак, Аллах чыла лицемер ден кафир-влакым тамыкыш пога,

ۨالَّذِيْنَ يَتَرَبَّصُوْنَ بِكُمْۗ فَاِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّٰهِ قَالُوْٓا اَلَمْ نَكُنْ مَّعَكُمْ ۖ وَاِنْ كَانَ لِلْكٰفِرِيْنَ نَصِيْبٌ قَالُوْٓا اَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ۗ فَاللّٰهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلَنْ يَّجْعَلَ اللّٰهُ لِلْكٰفِرِيْنَ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ سَبِيْلًا ࣖ

al-lażīna yatarabbaṣūna bikum, fa in kāna lakum fatḥum minallāhi qālū alam nakum ma‘akum, wa in kāna lil-kāfirīna naṣībun qālū alam nastaḥwiż ‘alaikum wa namna‘kum minal-mu'minīn(a), fallāhu yaḥkumu bainakum yaumal-qiyāmah(ti), wa lay yaj‘alallāhu lil-kāfirīna ‘alal-mu'minīna sabīlā(n).

(лӱмынак) тендан дене лийше (событий-влакым) вучышо еҥ-влак. Кунам те Аллах деч сеҥымашым налыда, нуно ойлат: «Ме тендан дене кучедалын огынал мо?» А кафир-влакын ужашышт уло гын, нуно ойлат: «Ме тендан сеҥымашда дене пайлен огынал мо, ӱшаныше-влак деч тендам арален огынал мо?» Вара Аллах тендан коклаште ылыжме кечын судитла. Аллах кафир-влаклан ӱшаныше-влакым сеҥаш йӧным ок пу.

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ يُخٰدِعُوْنَ اللّٰهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْۚ وَاِذَا قَامُوْٓا اِلَى الصَّلٰوةِ قَامُوْا كُسَالٰىۙ يُرَاۤءُوْنَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

innal-munāfiqīna yukhādi‘ūnallāha wa huwa khādi‘uhum, wa iżā qāmū ilaṣ-ṣalāti qāmū kusālā, yurā'ūnan-nāsa wa lā yażkurūnallāha illā qalīlā(n).

Чынжымак, лицемер-влак Аллахым ондалаш тыршат, но нуным ондалыше лач Аллах. Кумалме годым нуно тидым ласкалык дене ыштат. Нуно еҥ-влак ончылно шкеныштым ончыкташ (мокталташ) кычалыт. А нуно Аллахым изиш гына огыт шарне.

مُّذَبْذَبِيْنَ بَيْنَ ذٰلِكَۖ لَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ وَلَآ اِلٰى هٰٓؤُلَاۤءِ ۗ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ سَبِيْلًا

mużabżabīna baina żālik(a), lā ilā ha'ulā'i wa lā ilā ha'ulā'(i), wa may yuḍlilillāhu falan tajida lahū sabīlā(n).

Нуно тыгай (ӱшанымаш але ӱшаныдыме) коклаште шекланен шогат, ни тиде тӱшка гыч (ӱшаныше-влакын), ни тиде тӱшка гыч (ӱшаныдыме-влакын). Кӧм Аллах йоҥылыш корныш луктеш, тудлан корным от му.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ اَتُرِيْدُوْنَ اَنْ تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), aturīdūna an taj‘alū lillāhi ‘alaikum sulṭānam mubīnā(n).

О, ӱшаныше-влак! Ӱшаныше-влак деч посна кафир-влакым вуйлатышылан ит нал. Тый Аллахлан раш аргументым пуаш шонет (тендам наказатлаш)?

اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ فِى الدَّرْكِ الْاَسْفَلِ مِنَ النَّارِۚ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيْرًاۙ

innal-munāfiqīna fid-darkil-asfali minan-nār(i), wa lan tajida lahum naṣīrā(n).

Чынжымак, лицемер-влак Тулын эн йымалне лийыт. А те нунылан полышкалышым огыда му.

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا وَاَصْلَحُوْا وَاعْتَصَمُوْا بِاللّٰهِ وَاَخْلَصُوْا دِيْنَهُمْ لِلّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَۗ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ اَجْرًا عَظِيْمًا

illal-lażīna tābū wa aṣlaḥū wa‘taṣamū billāhi wa akhlaṣū dīnahum lillāhi fa ulā'ika ma‘al-mu'minīn(a), wa saufa yu'tillāhul mu'minīna ajran ‘aẓīmā(n).

Посна гын, кӧ ӧкынен да шкенжым саемден, Аллахын религийжым пеҥгыдын куча да Аллах верч шке религийжым чын кумыл дене шуктен. Тыге нуно ӱшаныше-влак дене лийыт да ончыкыжым Аллах ӱшаныше-влаклан кугу суапым пуа.

مَا يَفْعَلُ اللّٰهُ بِعَذَابِكُمْ اِنْ شَكَرْتُمْ وَاٰمَنْتُمْۗ وَكَانَ اللّٰهُ شَاكِرًا عَلِيْمًا ۔

mā yaf‘alullāhu bi‘ażābikum in syakartum wa āmantum, wa kānallāhu syākiran ‘alīmā(n).

Аллах тендам ок шыгыремде, тыланда тауштен да ӱшанеда гын. А Аллах чылалан тауштышо, чыла палыше.

۞ لَا يُحِبُّ اللّٰهُ الْجَهْرَ بِالسُّوْۤءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلَّا مَنْ ظُلِمَ ۗ وَكَانَ اللّٰهُ سَمِيْعًا عَلِيْمًا

lā yuḥibbullāhul-jahra bis-sū'i minal-qauli illā man ẓulim(a), wa kānallāhu samī‘an ‘alīmā(n).

Аллах осал мутым ок йӧрате, (кудыжо ойлалтеш) почын ойлат, еҥ-влак деч посна, кудыштлан титаклыме. А Аллах чыла колыштшо, чыла палыше.

اِنْ تُبْدُوْا خَيْرًا اَوْ تُخْفُوْهُ اَوْ تَعْفُوْا عَنْ سُوْۤءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيْرًا

in tubdū khairan au tukhfūhu au ta‘fū ‘an sū'in fa innallāha kāna ‘afuwwan qadīrā(n).

Тый порылыкым увертарет гын, тудым шылтет але (вес еҥын) йоҥылышыжым проститлет гын, чынжымак, Аллах — Проститлыше, Чылакертше.

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّفَرِّقُوْا بَيْنَ اللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَيَقُوْلُوْنَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَّنَكْفُرُ بِبَعْضٍۙ وَّيُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَّخِذُوْا بَيْنَ ذٰلِكَ سَبِيْلًاۙ

innal-lażīna yakfurūna billāhi wa rusulihī wa yurīdūna ay yufarriqū bainallāhi wa rusulihī wa yaqūlūna nu'minu biba‘ḍin wa nakfuru biba‘ḍ(in), wa yurīdūna ay yattakhiżū baina żālika sabīlā(n).

Чынжымак, кӧ Аллахлан да Тудын колтымо еҥже-влаклан ӱшаныдыме, да Аллах ден Тудын колтымо еҥже-влак коклаште ойыртемым ышташ шона: «Ме южыштлан ӱшанена, а южыштлан (весыштлан) ӱшаныме огыл», да кокла корным (ӱшанымаш але ӱшаныдыме) налаш шонат,

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ حَقًّا ۚوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابًا مُّهِيْنًا

ulā'ika humul-kāfirūna ḥaqqā(n), wa a‘tadnā lil-kāfirīna ‘ażābam muhīnā(n).

нуно чын ӱшаныдыме-влак улыт. А Ме ӱшаныдыме-влаклан мыскылен наказанийым ямдыленна.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ وَلَمْ يُفَرِّقُوْا بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْ اُولٰۤىِٕكَ سَوْفَ يُؤْتِيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wal-lażīna āmanū billāhi wa rusulihī wa lam yufarriqū baina aḥadim minhum ulā'ika saufa nu'tīhim ujūrahum, wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

А кӧ Аллахлан да Тудын колтымо еҥже-влаклан ӱшана да нунын коклаште ойыртемым ок ыште (колтымо еҥ-влак), ончыкыжым Аллах нунылан суапым пуа. Аллах — проститлыше, эн чаманыше.

يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا

yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).

(Книга еҥ-влак) Тый дечет (Мухаммед) йодыт: нунылан пылпомыш гыч книгам колто. Чынак, нуно Моисей деч тидын деч кугуракым йодыныт. Нуно ойленыт: «Мыланна чынжымак Аллахым ончыкто». Тыге нуным тиран улмыштлан кӧра волгенче пернен. Вара нуно, раш доказательствым ужмеке, ушкаллан кумалыныт, туге гынат Ме нуным проститленна, да Моисейлан чын властьым пуэнна.

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّوْرَ بِمِيْثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوْا فِى السَّبْتِ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa rafa‘nā fauqahumuṭ ṭūra bimīṡāqihim wa qulnā lahumudkhulul-bāba sujjadaw wa qulnā lahum lā ta‘dū fis-sabti wa akhażnā minhum mīṡāqan galīẓā(n).

А Ме нунын сугыньыштым (пеҥгыдемдаш) нунын ӱмбаке Синай курыкым нӧлтенна. Ме нунылан кӱштенна: «Сумаяш, капкашке (Байтулмакдис) пурыза», да нунылан кӱштенна: «Шуматкече нерген правилым ида пудырто». А Ме нунын деч пеҥгыде сугыньым налынна.

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِّيْثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَقَتْلِهِمُ الْاَنْۢبِيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَّقَوْلِهِمْ قُلُوْبُنَا غُلْفٌ ۗ بَلْ طَبَعَ اللّٰهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًاۖ

fabimā naqḍihim mīṡāqahum wa kufrihim bi'āyātillāhi wa qatlihimul-ambiyā'a bigairi ḥaqqiw wa qaulihim qulūbunā gulf(un), bal ṭaba‘allāhu ‘alaihā bikufrihim falā yu'minūna illā qalīlā(n).

Тыге (Ме нуным наказатленна), вет нуно соглашенийым пудыртеныт, вет нуно Аллахын почылтмыжлан ӱшанен огытыл, да вет нуно пророк-влакым чын (чын амал деч посна) пуштыныт да вет нуно ойленыт: «Мемнан шӱмна петырналтын». Чынжымак, Аллах нунын шӱмыштым ӱшаныдымылан кӧра петырен, сандене нунын кокла гыч изи ужашыже гына ӱшана,

وَّبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلٰى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيْمًاۙ

wa bikufrihim wa qaulihim ‘alā maryama buhtānan ‘aẓīmā(n).

да (Ме тыгак наказатлымашым ыштенна) нунын (Иисус ваштареш) ӱшанымыштлан кӧра, да Мариям ваштареш пеш шыдын титаклымыштлан кӧра,

وَّقَوْلِهِمْ اِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيْحَ عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُوْلَ اللّٰهِۚ وَمَا قَتَلُوْهُ وَمَا صَلَبُوْهُ وَلٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۗوَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ ۗمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ اِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوْهُ يَقِيْنًاۢ ۙ

wa qaulihim innā qatalnal-masīḥa ‘īsabna maryama rasūlallāh(i), wa mā qatalūhu wa mā ṣalabūhu wa lākin syubbiha lahum, wa innal-lażīnakhtalafū fīhi lafī syakkim minh(u), mā lahum bihī min ‘ilmin illattibā‘aẓ-ẓanni wa mā qatalūhu yaqīnā(n).

да (Ме тыгак наказатленна) вет нуно ойленыт: «Чынжымак, ме Мессийым, Иисусым, Мария эргым, Аллахын Апостолжым, пуштынна», кеч нуно тудым пуштын огытыл але (ни) ыресыш пудален огытыл, но (мом нуно пуштыныт) Иисус дене таҥастаралтше еҥ лийын. Чынжымак, Иисусым пуштмо нерген келшыдыме-влак эре шекланеныт, кӧм пуштыныт. Нуно чынжымак пален огытыл (кӧ лач пуштмо), но тыглай шонымашлан гына негызлалтыныт, сандене тудым пуштыныт манын ӱшанен огытыл.

بَلْ رَّفَعَهُ اللّٰهُ اِلَيْهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

bar rafa‘ahullāhu ilaih(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Но Аллах Иисусым Шке ончылныжо нӧлталын. Аллах — чыла кертше, чыла ушан.

وَاِنْ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهٖ قَبْلَ مَوْتِهٖ ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ يَكُوْنُ عَلَيْهِمْ شَهِيْدًاۚ

wa im min ahlil-kitābi illā layu'minanna bihī qabla mautih(ī), wa yaumal-qiyāmati yakūnu ‘alaihim syahīdā(n).

Книга еҥ-влак коклаште тудлан (Исалан) колымыж деч ончыч ӱшаныдыме еҥ лийын огыл. А ылыжме кечын тудо (Исай) нунын таныкше лиеш.

فَبِظُلْمٍ مِّنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبٰتٍ اُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَثِيْرًاۙ

fa biẓulmim minal-lażīna hādū ḥarramnā ‘alaihim ṭayyibātin uḥillat lahum wa biṣaddihim ‘an sabīlillāhi kaṡīrā(n).

Иудей-влакын чын огыл ыштымыштлан кӧра ме нунылан сай кочкышым, кудыжо (ондак) халяль лийын, закондымо ыштенна; да вет нуно чӱчкыдынак (весылан) Аллахын корныж деч кораҥдат,

وَّاَخْذِهِمُ الرِّبٰوا وَقَدْ نُهُوْا عَنْهُ وَاَكْلِهِمْ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ ۗوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa akhżihimur-ribā wa qad nuhū ‘anhu wa aklihim amwālan-nāsi bil-bāṭil(i), wa a‘tadnā lil-kāfirīna minhum ‘ażāban alīmā(n).

да вет нуно ростовщикым ыштат, кеч нунылан чынжымак тидын деч чареныт, да вет нуно калыкын поянлыкшым закондымын кучылтыт (батил). А Ме нунын кокла гыч кафир-влаклан неле наказанийым ямдыленна.

لٰكِنِ الرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُوْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَالْمُقِيْمِيْنَ الصَّلٰوةَ وَالْمُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالْمُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ اُولٰۤىِٕكَ سَنُؤْتِيْهِمْ اَجْرًا عَظِيْمًا ࣖ

lākinir-rāsikhūna fil-‘ilmi minhum wal-mu'minūna yu'minūna bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika wal-muqīmīnaṣ-ṣalāta wal-mu'tūnaz-zakāta wal-mu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhir(i), ulā'ika sanu'tīhim ajran ‘aẓīmā(n).

Но нунын кокла гыч келге шинчымашан-влак да ӱшаныше-влак тыланда (Мухаммедлан) почылтшо (Коранлан), да тендан деч ончыч почылтшо (книга-влаклан), тыгак кумалмашым эртарыше да закатым тӱлыше-влаклан да Аллахлан да Пытартыш кечылан ӱшаныше-влаклан ӱшанат. Ме нунылан кугу суапым пуэна.

۞ اِنَّآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ كَمَآ اَوْحَيْنَآ اِلٰى نُوْحٍ وَّالنَّبِيّٖنَ مِنْۢ بَعْدِهٖۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَعِيْسٰى وَاَيُّوْبَ وَيُوْنُسَ وَهٰرُوْنَ وَسُلَيْمٰنَ ۚوَاٰتَيْنَا دَاوٗدَ زَبُوْرًاۚ

innā auḥainā ilaika kamā auḥainā ilā nūḥiw wan-nabiyyīna mim ba‘dih(ī), wa auḥainā ilā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa ‘īsā wa ayyūba wa yūnusa wa hārūna wa sulaimān(a), wa ātainā dāwūda zabūrā(n).

Чынжымак, Ме тудым тыланда (Мухаммедлан) Нойлан да тудын деч варасе пророк-влаклан кузе почынна, да Авраамлан, Исмаиллан, Исааклан, Иаковлан да нунын тукымыштлан почынна; Иисус, Аюб, Иона, Харун да Соломон. А ме Давудлан Псалом книгам пуэнна.

وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنٰهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۗوَكَلَّمَ اللّٰهُ مُوْسٰى تَكْلِيْمًاۚ

wa rusulan qad qaṣaṣnāhum ‘alaika wa rusulal lam naqṣuṣhum ‘alaik(a), wa kallamallāhu mūsā taklīmā(n).

А южо колтымо еҥ-влак улыт, нунын нерген Ме тыланда ончыч ойленна, а южо колтымо еҥ-влак улыт (весышт), кудышт нерген Ме тыланда ойлен огынал. А Моисейлан Юмо тура ойлен.

رُسُلًا مُّبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّٰهِ حُجَّةٌ ۢ بَعْدَ الرُّسُلِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا

rusulam mubasysyirīna wa munżirīna li'allā yakūna lin-nāsi ‘alallāhi ḥujjatum ba‘dar-rusul(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).

Апостол-влак поро уверым кондышо да шижтарыше лийыныт, сандене апостол-влакым колтымо деч вара айдеме-влаклан Аллах дене ӱчашаш амал лийын огыл. Аллах — чыла кертше, чыла ушан.

لٰكِنِ اللّٰهُ يَشْهَدُ بِمَآ اَنْزَلَ اِلَيْكَ اَنْزَلَهٗ بِعِلْمِهٖ ۚوَالْمَلٰۤىِٕكَةُ يَشْهَدُوْنَ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۗ

lākinillāhu yasyhadu bimā anzala ilaika anzalahū bi‘ilmih(ī), wal-malā'ikatu yasyhadūn(a), wa kafā billāhi syahīdā(n).

Но Аллах — (Коранын) таныкше, кудым Тудо тыланда (Мухаммедлан) почын пуэн. Тудо тудым Шке шинчымашыж дене колтен, да суксо-влак тидым ужыныт. А Аллах танык семын сита.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ قَدْ ضَلُّوْا ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

innal-lażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi qad ḍallū ḍalālam ba‘īdā(n).

Чынжымак, кӧ ӱшанен огыл да (весым) Аллахын корныж деч кораҥда, чынжымак торашке йомын.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَظَلَمُوْا لَمْ يَكُنِ اللّٰهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيْقًاۙ

innal-lażīna kafarū wa ẓalamū lam yakunillāhu liyagfira lahum wa lā liyahdiyahum ṭarīqā(n).

Чынжымак, кӧ ӱшаныдыме да чын огыл ыштымым ышта, Аллах нуным ок проститле, ни (ни) нунылан (тура) корным ок ончыкто.

اِلَّا طَرِيْقَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

illā ṭarīqa jahannama khālidīna fīhā abadā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

тамыкыш корно деч посна; нуно тушто курымешлан кодыт. А тиде (пеш) куштылго Аллахлан.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمُ الرَّسُوْلُ بِالْحَقِّ مِنْ رَّبِّكُمْ فَاٰمِنُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗوَاِنْ تَكْفُرُوْا فَاِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akumur-rasūlu bil-ḥaqqi mir rabbikum fa āminū khairal lakum, wa in takfurū fa inna lillāhi mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).

О калык! Чынжымак, тендан деке Посланник (Мухаммед) тендан Господьда деч чыным (конден) толын, сандене ӱшане (тудлан), тыланда сайрак. А ӱшаныме огыл гын, (тиде Аллахлан нимынярат эҥгекым ок ыште), вет чынжымак, пылпомышто да мланде ӱмбалне мо уло, чылажат Аллахлан шотлалтеш. Аллах чыла палыше, чыла ушан.

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَا تَغْلُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ وَلَا تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ اِنَّمَا الْمَسِيْحُ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُوْلُ اللّٰهِ وَكَلِمَتُهٗ ۚ اَلْقٰىهَآ اِلٰى مَرْيَمَ وَرُوْحٌ مِّنْهُ ۖفَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖۗ وَلَا تَقُوْلُوْا ثَلٰثَةٌ ۗاِنْتَهُوْا خَيْرًا لَّكُمْ ۗ اِنَّمَا اللّٰهُ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۗ سُبْحٰنَهٗٓ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗ وَلَدٌ ۘ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا ࣖ

yā ahlal-kitābi lā taglū fī dīnikum wa lā taqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), innamal-masīḥu ‘īsabnu maryama rasūlullāhi wa kalimatuh(ū), alqāhā ilā maryama wa rūḥum minh(u), fa āminū billāhi wa rusulih(ī), wa lā taqūlū ṡalāṡah(tun), inntahū khairal lakum innamallāhu ilāhuw wāḥid(un), subḥānahū ay yakūna lahū walad(un), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).

О, книга калык! Шке религийыштыда чек деч ӧрдыжкӧ ида лек, Аллах нерген чын деч молым ида ойло. Чынжымак, Мессия Иисус, Марьям эргыже, Аллахын колтымо еҥже лийын да (тудо) Тудын мутшо дене ыштыме, кудым Тудо Марьямлан пуэн, да (шӱлыш дене) Тудын деч шӱлыш. Сандене Аллахлан да Тудын колтымо еҥже-влаклан ӱшаныза да «(Юмо) кум» манын ида ойло, тидым ойлымым чарныза. (Тиде) тыланда сайрак. Чынжымак, Аллах — Чылакертше Юмо, Тудо йочам ыштыме деч пиалан. Мо пылпомышто уло, мо мландӱмбалне уло – Тудын. А Аллах аралыше семын сита.

لَنْ يَّسْتَنْكِفَ الْمَسِيْحُ اَنْ يَّكُوْنَ عَبْدًا لِّلّٰهِ وَلَا الْمَلٰۤىِٕكَةُ الْمُقَرَّبُوْنَۗ وَمَنْ يَّسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ اِلَيْهِ جَمِيْعًا

lay yastankifal-masīḥu ay yakūna ‘abdal lillāhi wa lal-malā'ikatul-muqarrabūn(a), wa may yastankif ‘an ‘ibādatihī wa yastakbir fa sayaḥsyuruhum ilaihi jamī‘ā(n).

Мессий Аллахын служитлышыже лияш нигузеат ӧрын огыл, тыгак эн лишыл (Аллахлан) суксо-влакат ӧрын огытыл. А кӧ Тудлан кумалме деч кораҥеш да моктана, Аллах нуным чылаштымат Шкеж деке пога.

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ وَيَزِيْدُهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْتَنْكَفُوْا وَاسْتَكْبَرُوْا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّلَا يَجِدُوْنَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيًّا وَّلَا نَصِيْرًا

fa ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fa yuwaffīhim ujūrahum wa yazīduhum min faḍlih(ī), wa ammal-lażīnastankafū wastakbarū fa yu‘ażżibuhum ‘ażāban alīmā(n), wa lā yajidūna lahum min dūnillāhi waliyyaw wa lā naṣīrā(n).

Ӱшаныше да поро пашам ыштыше-влаклан гын, Аллах нунын суапыштым шукта да шке порылыкшо гыч икмыняржым кугемда. Тиде жапыште, кӧ (Аллахлан кумалме деч кораҥеш) да кугешныше-влаклан, Аллах нуным азартный наказаний дене наказатла. А нунылан Аллах деч моло аралыше але полышкалышыже ок лий.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمْ بُرْهَانٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ نُوْرًا مُّبِيْنًا

yā ayyuhan-nāsu qad jā'akum burhānum mir rabbikum wa anzalnā ilaikum nūram mubīnā(n).

О калык! Чынжымак, тендан Господьда деч (Мухаммед шке чудожо дене) чын нерген доказательстве тендан деке толын, да Ме тыланда волгыдо волгыдым (Кораным) колтенна.

فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِاللّٰهِ وَاعْتَصَمُوْا بِهٖ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِيْ رَحْمَةٍ مِّنْهُ وَفَضْلٍۙ وَّيَهْدِيْهِمْ اِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيْمًاۗ

fa ammal-lażīna āmanū billāhi wa‘taṣamū bihī fa sayudkhiluhum fī raḥmatim minhu wa faḍl(in), wa yahdīhim ilaihi ṣirāṭam mustaqīmā(n).

А кӧ Аллахлан ӱшана да Тудын (религийжым) куча, Аллах нуным Тудын деч (пылпомыш) порылык ден порылыкыш пурта, да нунылан Тудын деке тура корным ончыкта.

يَسْتَفْتُوْنَكَۗ قُلِ اللّٰهُ يُفْتِيْكُمْ فِى الْكَلٰلَةِ ۗاِنِ امْرُؤٌا هَلَكَ لَيْسَ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَهٗٓ اُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ اِنْ لَّمْ يَكُنْ لَّهَا وَلَدٌ ۚ فَاِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثٰنِ مِمَّا تَرَكَ ۗوَاِنْ كَانُوْٓا اِخْوَةً رِّجَالًا وَّنِسَاۤءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِۗ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اَنْ تَضِلُّوْا ۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

yastaftūnak(a), qulillāhu yuftīkum fil-kalālah(ti), inimru'un halaka laisa lahū waladuw wa lahū ukhtun fa lahā niṣfu mā tarak(a), wa huwa yariṡuhā illam yakul lahā walad(un), fa in kānataṡnataini fa lahumaṡ-ṡuluṡāni mimmā tarak(a), wa in kānū ikhwatar rijālaw wa nisā'an fa liż-żakari miṡlu ḥaẓẓil-unṡayain(i), yubayyinullāhu lakum an taḍillū, wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Нуно тендан деч фетва (калала шотышто) йодыт. Каласе: «Аллах тыланда калала нерген фетва пуа (лӱмжӧ), айдеме колен гын, тудын икшывыже уке, но шӱжарже уло гын, тунам тудын (шӱжаржын) ужашыже — тудын кодымо погыжын пелыже, а шольыжо (шӱжаржын уло погыжым) наследоватла, тудын икшывыже уке гын. Но кок шӱжарже уло гын, тунам нунын кокла гыч коктынат кумшо ужашыже кодеш. нуно (наследник-влак иза-шольо гыч шогат гын), тунам иза-шольын ужашыже кок шӱжарын ужашыж дене иктак, Аллах тыланда (тиде законым) умылтара, тыге те йомдарен огыда керт.