Q.S Фуссилировать (فُصِّلَت) - 54 Почеламут-влакын чотышт

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ха Мим

تَنْزِيْلٌ مِّنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۚ

tanzīlum minar-raḥmānir-raḥīm(i).

(Тиде Коран) Эн Поро, Эн Поро Юмо деч лектын.

كِتٰبٌ فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَۙ

kitābun fuṣṣilat āyātuhū qur'ānan ‘arabiyyal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Книга, кудын почеламутшо-влак умылтаралтыныт, араб йылме дене лудын, палыше еҥ-влаклан,

بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۚ فَاَعْرَضَ اَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

basyīraw wa nażīrā(n), fa'a‘raḍa akṡaruhum fahum lā yasma‘ūn(a).

кӧ куан уверым да шижтарымашым конден, но шукышт (тудын деч) кораҥыныт да колыштын огытыл.

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا فِيْٓ اَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ وَفِيْٓ اٰذَانِنَا وَقْرٌ وَّمِنْۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ اِنَّنَا عٰمِلُوْنَ

wa qālū qulūbunā fī akinnatim mimmā tad‘ūnā ilaihi wa fī āżāninā waqruw wa mim baininā wa bainika ḥijābun fa‘mal innanā ‘āmilūn(a).

А нуно ойленыт: «Мемнан шӱмна петырналтын, мом те мемнам ӱжыда, мемнан пылышна петырналтын, да мемнан коклаште пырдыж уло, сандене ыште (кузе те шонеда), чынжымак, ме ыштена (кузе ме шонена)».

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۟ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰىٓ اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاسْتَقِيْمُوْٓا اِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوْهُ ۗوَوَيْلٌ لِّلْمُشْرِكِيْنَۙ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥidun fastaqīmū ilaihi wastagfirūh(u), wa wailul lil-musyrikīn(a).

Каласе (Мухаммед): «Мый тыйын гай айдеме веле улам, мыланем почылтын: тыйын Юмет — Чылакертше Юмо, сандене тый Тудын деч умбакыже (кумалеш) да Тудын деч проститлаш йодат.

الَّذِيْنَ لَا يُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ

allażīna lā yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

(лӱмынак) еҥ-влак, кудышт закатым огыт тӱлӧ да нуно колымаш деч варасе илыш деч кораҥыт.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ اَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُوْنٍ ࣖ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lahum ajrun gairu mamnūn(in).

Чынжымак, ӱшаныше да поро пашам ыштыше-влак мучашдыме суапым налыт».

۞ قُلْ اَىِٕنَّكُمْ لَتَكْفُرُوْنَ بِالَّذِيْ خَلَقَ الْاَرْضَ فِيْ يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُوْنَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗذٰلِكَ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۚ

qul a'innakum latakfurūna bil-lażī khalaqal-arḍa fī yaumaini wa taj‘alūna lahū andādā(n), żālika rabbul-‘ālamīn(a).

Каласыза: «Тый чын мо Юмылан ӱшанаш огыл, кудо мландым кок курымышто ыштыше да те Тудын верч партнер-влакым ыштен улыда? Тиде чыла тӱнян Юмыжо».

وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبٰرَكَ فِيْهَا وَقَدَّرَ فِيْهَآ اَقْوَاتَهَا فِيْٓ اَرْبَعَةِ اَيَّامٍۗ سَوَاۤءً لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

wa ja‘ala fīhā rawāsiya min fauqihā wa bāraka fīhā wa qaddara fīhā aqwātahā fī arba‘ati ayyām(in), sawā'al lis-sā'ilīn(a).

Тудо тудлан шке ӱмбалныже пеҥгыде курык-влакым ыштен. А вара Тудо благословитлен, да кочкышым (тушто илыше-влаклан) куд пагытыште палемден, тудо кӱлеш-влаклан сита.

ثُمَّ اسْتَوٰىٓ اِلَى السَّمَاۤءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْاَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا اَوْ كَرْهًاۗ قَالَتَآ اَتَيْنَا طَاۤىِٕعِيْنَ

Ṡummastawā ilas-samā'i wa hiya dukhānun faqāla lahā wa lil-arḍi'tiyā ṭau‘an au karhā(n), qālatā atainā ṭā'i‘īn(a).

Вара Тудо кавашке каен, да (кава) эше йӱштӧ лийын, вара тудлан да мландылан каласен: «Тендан коктынат Мыйын кӱштымашем почеш, колыштшо але вий дене толза». Коктынат вашештеныт: «Ме колыштшо толынна».

فَقَضٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ فِيْ يَوْمَيْنِ وَاَوْحٰى فِيْ كُلِّ سَمَاۤءٍ اَمْرَهَا ۗوَزَيَّنَّا السَّمَاۤءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيْحَۖ وَحِفْظًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fa qaḍāhunna sab‘a samāwātin fī yaumaini wa auḥā fī kulli samā'in amrahā, wa zayyannas-samā'ad-dun-yā bimaṣābīḥa wa ḥifẓā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Вара Тудо кок жапыште шым кавам ыштен да кажне каваште нунын шке пашаштым почын пуэн. Вара мланде деке лишыл улшо кавам Шӱдыр дене сӧрастаренна, да (Ме тудым ыштенна) арален кодаш. Тыгай (Аллахын) Чылакертше, Чыла палышын кӱштымашыже.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Нуно ӧрдыжкӧ савырнат гын, каласыза: «Мый тендам Ад да Самуд калыклан волгенче гай волгенче (катастрофа) нерген шижтаренам».

اِذْ جَاۤءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ رَبُّنَا لَاَنْزَلَ مَلٰۤىِٕكَةً فَاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

iż jā'athumur-rusulu mim baini aidīhim wa min khalfihim allā ta‘budū illallāh(a), qālū lau syā'a rabbunā la'anzala malā'ikatan fa'innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

Кунам апостол-влак нунын деке ончылно да почеш толыныт (ӱжыныт: «Аллах деч моло нигӧлан кумалза». Нуно вашештеныт: «Мемнан Господьна Шке Суксо-влакым колташ кумылаҥын гын, ме тендан колтымо почылтмашдам шылтен кертына ыле».

فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Тыгеже, Ад калык нерген ойлаш гын, нуно мланде ӱмбалне чын деч посна моктаненыт да ойленыт: «Кӧ мемнан деч виянрак?» Нуно чынжымак нуным ыштыше Аллах улмым шижын огытыл мо? Тудо нунын деч виянрак мо? А нуно Мемнан пале-влакым (кугулыкым) шылтеныт.

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا صَرْصَرًا فِيْٓ اَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَهُمْ لَا يُنْصَرُوْنَ

fa arsalnā ‘alaihim rīḥan ṣarṣaran fī ayyāmin naḥisātil linużīqahum-‘ażābal khizyi fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akhzā wa hum lā yunṣarūn(a).

Сандене Ме нунын ӱмбаке икмыняр талешке кечыште пеш кӱдырчӧ мардежым пуалтенна, вет Ме нунылан мландӱмбалне илышын мыскылен орланымыжым шижаш шонена ыле. Тиде жапыште колымаш деч варасе наказаний, мутат уке, утларак мыскынь лиеш да нунылан полышым огыт пу.

وَاَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَيْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ۚ

wa ammā ṡamūdu fa hadaināhum fastaḥabbul-‘amā ‘alal-hudā fa akhażathum ṣā‘iqatul-‘ażābil-hūni bimā kānū yaksibūn(a).

А Самуд калык нерген ойлаш гын, ме нунылан вӱдышӧ лийынна, но нуно вӱдышӧ деч сокырлыкым (йоҥылыш корным) утларак йӧратеныт, сандене нуным ыштымыштлан кӧра мыскылен наказаний семын волгенче пернен.

وَنَجَّيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa najjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

А Ме ӱшаныше-влакым утаренна, вет нуно чын лийыныт.

وَيَوْمَ يُحْشَرُ اَعْدَاۤءُ اللّٰهِ اِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma yuḥsyaru a‘dā'ullāhi ilan-nāri fahum yūza‘ūn(a).

Да (шарналтыза) кечым, кунам Аллахын тушманже-влакым тул деке поктен колтат да нуно ойырлат.

حَتّٰىٓ اِذَا مَا جَاۤءُوْهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَاَبْصَارُهُمْ وَجُلُوْدُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā mā jā'ūhā syahida ‘alaihim sam‘uhum wa abṣāruhum wa julūduhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Сандене, кунам нуно тушко миен шуыт, нунын колыштмышт, ужмышт да коваштышт мом ыштымышт нерген таныклаш тӱҥалыт.

وَقَالُوْا لِجُلُوْدِهِمْ لِمَ شَهِدْتُّمْ عَلَيْنَا ۗقَالُوْٓا اَنْطَقَنَا اللّٰهُ الَّذِيْٓ اَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَّهُوَ خَلَقَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۙ وَّاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa qālū lijulūdihim lima syahittum ‘alainā, qālū anṭaqanallāhul-lażī anṭaqa kulla syai'iw wa huwa khalaqakum awwala marrah(tin), wa ilaihi turja‘ūn(a).

А нуно шке коваштлан ойленыт: «Молан те мемнан ваштареш таныкле улыда?» (Скин) нуно вашештеныт: «Мемнам ойлен кертше ыштыше — тиде Аллах, тудо (тыгак) чыла ойлен кертше ыштен, да лач Тудо тендам эн ончыч ыштен да лач Тудын деке пӧртылыда».

وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُوْنَ اَنْ يَّشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ اَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُوْدُكُمْ وَلٰكِنْ ظَنَنْتُمْ اَنَّ اللّٰهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيْرًا مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa mā kuntum tastatirūna ay yasyhada ‘alaikum sam‘ukum wa lā abṣārukum wa lā julūdukum wa lākin ẓanantum annallāha lā ya‘lamu kaṡīram mimmā ta‘malūn(a).

Да те шке колыштмо, ужмо да коваште тендан ваштареш таныклыме деч шылын огеш керт ) кеч те шонеда, мом Аллах шуко ок пале, мом те ыштеда.

وَذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِيْ ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ اَرْدٰىكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa żālikum ẓannukumul-lażī ẓanantum birabbikum ardākum fa aṣbaḥtum minal-khāsirīn(a).

А тиде тендан шонымашда, молан манаш гын, те шке Господьда (тиде шонымаш) тендам пытарен манын ойленда, сандене те йомдарыше-влак коклаште улыда.

فَاِنْ يَّصْبِرُوْا فَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّسْتَعْتِبُوْا فَمَا هُمْ مِّنَ الْمُعْتَبِيْنَ

fa iy yaṣbirū fan-nāru maṡwal lahum, wa iy yasta‘tibū famā hum minal-mu‘tabīn(a).

Нуно чытыше улыт гынат (тамык наказаний дене), тунам тамык нунын илыме верышт, да нуно чаманымашым йодыт гын, тунам нуно чаманымашым сулен налше-влак коклаште огытыл.

۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاۤءَ فَزَيَّنُوْا لَهُمْ مَّا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ ࣖ

wa qayyaḍnā lahum quranā'a fa zayyanū lahum mā baina aidīhim wa mā khalfahum wa ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

А ме нунылан йолташ-влакым (шайтан-влакым) шогалтенна, нуно нунын ончылно да почеш мо улмым моктат, да нунын ӱмбалне нунын деч ончычсо общине-влак дене пырля джинн ден айдеме-влак деч наказаний судитлымаш кодеш. Чынжымак, нуно йомдарыше еҥ-влак улыт.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَسْمَعُوْا لِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَالْغَوْا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lā tasma‘ū lihāżal-qur'āni walgau fīhi la‘allakum taglibūn(a).

А ӱшаныдыме-влак ойлат: «Тиде Кораным (лудмашым) ида колышт да тудын ваштареш йӱкым ида лук, тыге те (нуным) сеҥен кертыда».

فَلَنُذِيْقَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَذَابًا شَدِيْدًاۙ وَّلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

fa lanużīqannal-lażīna kafarū ‘ażāban syadīdā(n), wa lanajziyannahum aswa'al-lażī kānū ya‘malūn(a).

Тыге, чынжымак, ме ӱшаныдыме-влаклан пеҥгыде наказанийым пуэна да, чынжымак, нуным ыштымыштлан эн уда наказаний дене суапландарена.

ذٰلِكَ جَزَاۤءُ اَعْدَاۤءِ اللّٰهِ النَّارُ لَهُمْ فِيْهَا دَارُ الْخُلْدِ ۗجَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

Żālika jazā'u a‘dā'illāhin-nāru lahum fīhā dārul-khuld(i), jazā'am bimā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Тыгай суаплык (ваштареш) тушман-влак Аллахын тушманже-влак (лӱмнержым) тамык; нуно тушто курымашлык илыме верым налыт, мемнан пале-влакым колыштдымыштлан суаплык семын.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا رَبَّنَآ اَرِنَا الَّذَيْنِ اَضَلّٰنَا مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ اَقْدَامِنَا لِيَكُوْنَا مِنَ الْاَسْفَلِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū rabbanā arinal-lażaini aḍallānā minal-jinni wal-insi naj‘alhumā taḥta aqdāminā liyakūnā minal-asfalīn(a).

А ӱшаныдыме-влак ойлат: «Мемнан Господьна, ончыкто мыланна кок тӱшкам, кудышт мемнам йоҥылыш корныш луктыныт, лӱмжӧ (джин) ден айдеме-влакым, ме нуным коктынат йол йымаке пыштена, тыге кок тӱшка эн йымалне (предзрительный) лийыт».

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَلَّا تَخَافُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَبْشِرُوْا بِالْجَنَّةِ الَّتِيْ كُنْتُمْ تُوْعَدُوْنَ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū tatanazzalu ‘alaihimul-malā'ikatu allā takhāfū wa lā taḥzanū wa absyirū bil-jannatil-latī kuntum tū‘adūn(a).

Чынжымак, кӧ ойла: «Мемнан Господьна — Аллах», тунам нуно шке койышыштым пеҥгыдемдат, тунам нунын деке суксо-влак волен каят (манеш): «Ит лӱд да ит ойгыро, да тыланда сӧрымӧ райлан куанен илыза».

نَحْنُ اَوْلِيَاۤؤُكُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِ ۚوَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَشْتَهِيْٓ اَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَدَّعُوْنَ ۗ

naḥnu auliyā'ukum fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), wa lakum fīhā mā tasytahī anfusukum wa lakum fīhā mā tadda‘ūn(a).

Ме тыйым тиде тӱняште да вес тӱняште аралыше улына; тушто (райыште) мом шонет, тудым налат да мом йодат, тудым налат.

نُزُلًا مِّنْ غَفُوْرٍ رَّحِيْمٍ ࣖ

nuzulam min gafūrir raḥīm(in).

Эн проститлыше, эн чаманыше (Аллах) деч (тендан деке) таум ыштыме семын.

وَمَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّنْ دَعَآ اِلَى اللّٰهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَّقَالَ اِنَّنِيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa man aḥsanu qaulam mimman da‘ā ilallāhi wa ‘amila ṣāliḥaw wa qāla innanī minal-muslimīn(a).

А кӧн сайрак мутшо уло, кӧ Аллахым ӱжеш да поро пашам ышта да ойла: «Чынжымак, мый мусульман-влак кокла гыч иктыже улам (кӧ шке ӱмбакыже налеш)?»

وَلَا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۗاِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذِيْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهٗ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهٗ وَلِيٌّ حَمِيْمٌ

wa lā tastawil-ḥasanatu wa las-sayyi'ah(tu), idfa‘ bil-latī hiya aḥsanu fa'iżal-lażī bainaka wa bainahū ‘adāwatun ka'annahū waliyyun ḥamīm(un).

А поро ден осал иктак огытыл. (Осалым) сайрак могырыш кораҥдыза, тугеже тендан ден тудын коклаште тушманлык шижмашым налше еҥ ӱшанле йолташ гай лиеш.

وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الَّذِيْنَ صَبَرُوْاۚ وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا ذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

wa mā yulaqqāhā illal-lażīna ṣabarū, wa mā yulaqqāhā illā żū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

А (тиде сай койыш-шоктышым) чытыше-влаклан веле огыт пу да кугу пиалым налше-влаклан веле огыт пу.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

А сатана тендам тергымаш дене тургыжландара гын, тунам Аллах деч аралтышым йодса. Чынжымак, Тудо чыла колыштшо, чыла палыше.

وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

А Тудын кугулыкшын южо палыже — йӱд, кече, кече да тылзе. Кече ончылно ида вуйым савен, а тылзылан огыл, а нуным ыштыше Аллахлан вуйым савен, Тудлан гына кумалза гын.

فَاِنِ اسْتَكْبَرُوْا فَالَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُوْنَ لَهٗ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُوْنَ ۩

fa inistakbarū fal-lażīna ‘inda rabbika yusabbiḥūna lahū bil-laili wan-nahāri wa hum lā yas'amūn(a).

Моктанат гын, тендан Господьда дене улшо-влак (Суксо-влак) йӱдшӧ-кечыже Тудым чапландарат, но нигунамат огыт нойо.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْۗ اِنَّ الَّذِيْٓ اَحْيَاهَا لَمُحْيِ الْمَوْتٰى ۗاِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa min āyātihī annaka taral-arḍa khāsyi‘atan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat, innal-lażī aḥyāhā lamuḥyil-mautā, innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

А Тудын пале-влакше (кугулыкшо) коклаште те ужыда: мланде йӱштӧ да ӱяҥдыш, но Ме тудын ӱмбаке йӱрым колтена гын, тудо, мутат уке, тарвана да ӱяҥдыш лиеш. Чынжымак, (Аллах), кӧ тудым илышыш пурта, колышо-влакым ылыжтен кертеш; Чынжымак, Тудо чыла ӱмбалне Чылакертше.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَاۗ اَفَمَنْ يُّلْقٰى فِى النَّارِ خَيْرٌ اَمَّنْ يَّأْتِيْٓ اٰمِنًا يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِعْمَلُوْا مَا شِئْتُمْ ۙاِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna yulḥidūna fī āyātinā lā yakhfauna ‘alainā, afamay yulqā fin-nāri khairun am may ya'tī āminay yaumal-qiyāmah(ti), i‘malū mā syi'tum, innahū bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Чынак, мемнан пале-влакым шылтыше-влак Мемнан деч шылын огытыл. Тамыкыш кудалтыме-влак сайрак улыт але Суд кечын таза да таза лекше-влак? Мом шонет, тудым ыште! Чынжымак, Тудо тендан мом ыштымыдам чыла ужеш.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاۤءَهُمْ ۗوَاِنَّهٗ لَكِتٰبٌ عَزِيْزٌ ۙ

innal-lażīna kafarū biż-żikri lammā jā'ahum, wa innahū lakitābun ‘azīz(un).

Чынжымак, кӧ нунылан пуымо годым Коран деч кораҥеш (нуно, мутат уке, йорло лийыт), да чынжымак (Коран) — чапле книга,

لَّا يَأْتِيْهِ الْبَاطِلُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهٖ ۗتَنْزِيْلٌ مِّنْ حَكِيْمٍ حَمِيْدٍ

lā ya'tīhil-bāṭilu mim baini yadaihi wa lā min khalfih(ī), tanzīlum min ḥakīmin ḥamīd(in).

кудыжо) ни ончыл гыч, ни почеш гыч (эртыше да ончыкылык) шоялык дене огеш тол, тудо Эн Ушан, Эн Моктымо Юмо деч колтымо.

مَا يُقَالُ لَكَ اِلَّا مَا قَدْ قِيْلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ ۗاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ وَّذُوْ عِقَابٍ اَلِيْمٍ

mā yuqālu laka illā mā qad qīla lir-rusuli min qablik(a), inna rabbaka lażū magfiratiw wa żū ‘iqābin alīm(in).

Тыланда (кафир-влак) мом ойлат, тудо тендан деч ончычсо колтымо-влаклан ойлымо деч моло огыл. Чынжымак, тендан Господьда проститлымаш да азартный наказаний уло.

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا اَعْجَمِيًّا لَّقَالُوْا لَوْلَا فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ ۗ ءَاَ۬عْجَمِيٌّ وَّعَرَبِيٌّ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هُدًى وَّشِفَاۤءٌ ۗوَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرٌ وَّهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًىۗ اُولٰۤىِٕكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

wa lau ja‘alnāhu qur'ānan a‘jamiyyal laqālū lau lā fuṣṣilat āyātuh(ū), a'a‘jamiyyuw wa ‘arabiyy(un), qul huwa lil-lażīna āmanū hudaw wa syifā'(un), wal-lażīna lā yu'minūna fī āżānihim waqruw wa huwa ‘alaihim ‘amā(n), ulā'ika yunādauna mim makānim ba‘īd(in).

А Ме Кораным араб йылме деч моло йылме дене лудмашым ыштена ыле гын, нуно «Молан аят-влакым умылтараш огыт тӱҥал?» маныныт ыле. Араб-влаклан (Коран) араб йылме деч моло йылме дене лиймаш келшен толеш мо? Каласе: «Коран — ӱшаныше-влаклан вӱдышӧ да паремдыше. А ӱшаныдыме-влакын пылышыштышт локтылалтше-влак улыт, а (Коран) нунылан пычкемыш. Нуно тора вер гыч ӱжмӧ еҥ-влак улыт».

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِيْهِ ۗوَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۗوَاِنَّهُمْ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيْبٍ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba fakhtulifa fīh(i), wa lau lā kalimatun sabaqat mir rabbika laquḍiya bainahum, wa innahum lafī syakkim minhu murīb(in).

Чынжымак, Ме Моисейлан книгам (Тора) пуэнна, да тудо ӱчашен. Тендан Господьда деч ончычсо пунчал лийын огыл гын, кафир-влак пытеныт ыле. Да чынжымак, нуно тидын шотышто моткоч шекланеныт.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهٖ ۙوَمَنْ اَسَاۤءَ فَعَلَيْهَا ۗوَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ۔

man ‘amila ṣāliḥan fa linafsih(ī), wa man asā'a fa ‘alaihā, wa mā rabbuka biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Кӧ поро пашам ышта, тудын (суапше) шкаланже, а кӧ осалым ышта, тудын (языкше) шке ӱмбакыже. А тендан Господьда (Шке) тарзыже-влакым нигузеат ок локтыл.

۞ اِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ ۗوَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٰتٍ مِّنْ اَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖ ۗوَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيْۙ قَالُوْٓا اٰذَنّٰكَ مَا مِنَّا مِنْ شَهِيْدٍ ۚ

ilaihi yuraddu ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa mā takhruju min ṡamarātim min akmāmihā wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa yauma yunādīhim aina syurakā'ī, qālū āżannāka mā minnā min syahīd(in).

Лач Тудлан Суд кече нерген шинчымаш пӧртылталтеш. Тудын лышташыж гыч нимогай саска ок лек, нимогай ӱдырамаш мӱшкыран огыл, ок шоч, но чылажат Тудын шинчымашыж дене. Тудо кечын, кунам Тудо (Аллах) нуным ӱжеш: «Мыйын союзникем-влак кушто улыт?» Нуно вашештеныт: «Ме Тыланет ойлена: мемнан кокла гыч иктат уке, кӧ Тыйын йолташет-влак улыт манын таныклен кертеш».

وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَدْعُوْنَ مِنْ قَبْلُ وَظَنُّوْا مَا لَهُمْ مِّنْ مَّحِيْصٍ

wa ḍalla ‘anhum mā kānū yad‘ūna min qablu wa ẓannū mā lahum mim maḥīṣ(in).

А мом нуно кумалыт, нунын деч йомын, да нуно паленыт: нунылан (Аллахын наказанийже деч) лекташ йӧн уке.

لَا يَسْـَٔمُ الْاِنْسَانُ مِنْ دُعَاۤءِ الْخَيْرِۖ وَاِنْ مَّسَّهُ الشَّرُّ فَيَـُٔوْسٌ قَنُوْطٌ

lā yas'amul-insānu min du‘ā'il-khair(i), wa im massahusy-syarru fa ya'ūsun qanūṭ(un).

Айдеме порым йодын ок нойо, а кунам катастрофа толеш, ойганен, ӱшаным йомдара.

وَلَىِٕنْ اَذَقْنٰهُ رَحْمَةً مِّنَّا مِنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ هٰذَا لِيْۙ وَمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةًۙ وَّلَىِٕنْ رُّجِعْتُ اِلٰى رَبِّيْٓ اِنَّ لِيْ عِنْدَهٗ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِمَا عَمِلُوْاۖ وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ

wa la'in ażaqnāhu raḥmatam minnā mim ba‘di ḍarrā'a massathu layaqūlunna hāżā lī, wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imah(tan), wa la'ir ruji‘tu ilā rabbī inna lī ‘indahū lal-ḥusnā, fa lanunabbi'annal-lażīna kafarū bimā ‘amilū, wa lanużīqannahum min ‘ażābin galīẓ(in).

А орланыме деч вара Ме тудлан Мемнан деч чаманымашым пуэна гын, тудо, мутат уке, каласен пуа: «Тиде мыйын правам, да мый ом ӱшане, ылыжме кече лиеш манын. А мый Господь деке пӧртылам гын, мый Тудын дене порылыкым муам». Тугеже, чынжымак, ме кафир-влаклан нунын ыштымышт нерген увертарена, да чынжымак, нунылан неле наказанийым пуэна.

وَاِذَآ اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُوْ دُعَاۤءٍ عَرِيْضٍ

wa iżā an‘amnā ‘alal-insāni a‘raḍa wa na'ā bijānibih(ī), wa iżā massahusy-syarru fażū du‘ā'in ‘arīḍ(in).

А кунам Ме айдемылан порым пуэна, тудо ӧрдыжкӧ савырна да ӧрдыжкӧ кая (кугешнаш); а кунам катастрофа толеш, тудо шуко кумалеш.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهٖ مَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi ṡumma kafartum bihī man aḍallu mimman huwa fī syiqāqim ba‘īd(in).

Каласе: «Тый мом шонет ыле, кунам (Коран) Аллах деч толын, вара тудым отрицатлет. Кӧ эре тораште (чын деч) тораште улшо деч утларак йоҥылыш?»

سَنُرِيْهِمْ اٰيٰتِنَا فِى الْاٰفَاقِ وَفِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۗ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

sanurīhim āyātinā fil-āfāqi wa fī anfusihim ḥattā yatabayyana lahum annahul-ḥaqq(u), awalam yakfi birabbika annahū ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Нунылан чыла лукышто да шке кӧргыштӧ Шкенан пале-влакым ончыктена, нунылан Коранын чын улмыжо раш лиеш. Тендан Господьда чылалан танык улмыжо (тыланда) ок сите мо?

اَلَآ اِنَّهُمْ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْ لِّقَاۤءِ رَبِّهِمْ ۗ اَلَآ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطٌ ࣖ

alā innahum fī miryatim mil liqā'i rabbihim, alā innahū bikulli syai'im muḥīṭ(un).

Шарнем, чынжымак, нуно шке Господьышт дене вашлийме шотышто шекланеныт. Шарнем, чынжымак, Тудо чыла леведеш.