Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur'an ke Hadith
(Islam cien)

Q.S Kä At-Ta̱wba̱ (اَلتَّوْبَة) - 129 Nämbär Bäthni̱

(Päl dueeri)

Qari

Murottal Audio

1

بَرَاۤءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَۗ

barā'atum minallāhi wa rasūlihī ilal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīn(a).

(Nɛmɛ ɛ jɛn ruac) kɛ kui̱ kä ɣöö ba maar da̱a̱k kä Allah kɛnɛ jääkdɛ kä ji̱ polytheist tin ci̱ yɛn mat rɛy matdä (kɛ kɛ).


2

فَسِيْحُوْا فِى الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۙوَاَنَّ اللّٰهَ مُخْزِى الْكٰفِرِيْنَ

fasīḥū fil-arḍi arba‘ata asyhuriw wa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa anallāha mukhzil-kāfirīn(a).

Kä ɛnɔ ja̱l yɛn (kɛn ji̱ kuthni̱ ti ŋuan) wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛ päth da̱ŋ ŋuaan kä ŋäcɛ jɛ ɛn ɣöö /cia Allah dee jakä kuiy, kä kɛ thuɔ̱k Allah jakɛ nɛy tin /ci ŋa̱th kä kuiy.


3

وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).

Kä ɛ edict (notification) mi̱ bä kä Allah kɛnɛ jääkdɛ kä naath kɛ cäŋ Hajj in di̱i̱t, ɛn ɣöö kɛ thuɔ̱k Allah kɛnɛ jääkdɛ tekɛ lɔar kä nɛy tin la ji̱ kuthni̱ ti̱ ŋuan. Kä mi ci yɛn (polytheists) rɔ ri̱t dueerikun, kɛ kɔrɛ bɛ gɔaa ni jɛn kɛ kui̱dun, kä mi ci yɛn rɔ ri̱t, kɛ kɔrɛ ŋäcɛ jɛ ɛn ɣöö /cia Allah dee jakä kuiy. Kä lätni ruac mi gɔaa kä nɛy tin /ci ŋa̱th (kɛ ɣöö bikɛ jek) duäc mi bɛc bɛc,


4

اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

ɛ ni̱ nɛy tin la ji̱ polytheist tin ci mat kɛ ji̱ kä /ken kɛn (min te rɛy mat ɛmɔ) jakä kuiy kiɛ (kä) /ken kɛn ram mi gua̱n tɛ̈r luäk kɛ ji̱, kɛ kɔrɛ kä kɛ bi ruacdiɛn thuɔ̱k amäni mi ci gua̱a̱thdɛ cop. Kɛ thuɔ̱k, Allah nhɔkɛ nɛy tin tekɛ luth.


5

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَخُذُوْهُمْ وَاحْصُرُوْهُمْ وَاقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍۚ فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِيْلَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa iżansalakhal-asyhurul-ḥurumu faqtulul-musyrikīna ḥaiṡu wajattumūhum wa khużūhum waḥṣurūhum waq‘udū lahum kulla marṣad(in), fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa khallū sabīlahum, innallāha gafūrur raḥīm(un).

Mi ci päth haram thuɔ̱k, kɛ kɔrɛ bi ko̱r tɛr kɛ ji̱ polytheists gua̱thni diaal tin bi kɛ jek thi̱n, käp kɛ kä göl kɛ, kä tit kɛ kɛ wäŋku rɛy gëëkni̱. Mi cikɛ rɔ̱ ri̱t kä cikɛ pal la̱t kä cikɛ zakat thöp, kɛ kɔrɛ bikɛ moc lɔar. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi päli dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


6

وَاِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَأْمَنَهٗ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa in aḥadum minal-musyrikīnastajāraka fa ajirhu ḥattā yasma‘a kalāmallāhi ṡumma ablighu ma'manah(ū), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘lamūn(a).

Kä mi tëë kɛ ram mi te rɛy nɛɛni ti ŋuan ti thiec ji̱ kɛ ga̱ŋ, gaŋ jɛ kɛ ɣöö bɛ ruac Kuɔth liŋ, kä naŋɛ jɛ gua̱a̱th mi gɔaa kɛ kui̱dɛ. (Kä) nɔmɔ ɛ ɣöö kɛ thuɔ̱k kɛn kɛ nɛy ti /ca ŋäc.


7

كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

Ɛŋu mi de tekɛ mat (secure) kɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ kɛ polytheists, ɛ ni nɛy tin ci mat kɛ kɛ (kɛ kɛ) gekä Grand Mosque (Hudaibiyah), kɛ kui̱c ɛmɔ mi cikɛ lät kɛ thuɔ̱k kɛ kui̱du, bi lät kɛ thuɔ̱k (bä) kɛ kui̱diɛn. Kɛ thuɔ̱k, Allah nhɔkɛ nɛy tin tekɛ luth.


8

كَيْفَ وَاِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوْا فِيْكُمْ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗيُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبٰى قُلُوْبُهُمْۚ وَاَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ

kaifa wa iy yaẓharū ‘alaikum lā yarqubū fīkum illaw wa lā żimmah(tan), yurḍūnakum bi'afwāhihim wa ta'bā qulūbuhum, wa akṡaruhum fāsiqūn(a).

Ɛŋu mi derɛ tuɔɔk (ɛn ɣöö tekɛ mat mi ce̱tkɛ nɔ), cäŋ ni min ci kɛn ji̱ joc, /cikɛ maar maarädu bi jakä te thi̱n kä /cikɛ (kiɛ /cikɛ bi liŋ) mat ruac ɛmɔ. Kä cu lɔcdu jakä tɛth kɛ thupkiɛn, kä lökɛ lo̱ckiɛn kɛ kɛ. Kä nɛy ti ŋuan kä kɛ kɛ nɛy ti jiäk (/cikɛ ruaacnikiɛn tit).


9

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

Cukɛ ruaacni Allah kɔk kä kɔakɛ kɛ kök mi tɔt, kɛ kɔrɛ cukɛ (naath) pën wä rɛy duɔ̱p Allah. Kɛ thuɔ̱k, min lät kɛn ɛ jiäk ɛlɔ̱ŋ.


10

لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ

lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)

/Cikɛ maar (relationships) tit kɛ ji̱ ŋäthä kä /cikɛ (kiɛ /cikɛ) mat ruac liŋ. Kä kɛ kɛn nɛy tin la bäl pekdiɛn.


11

فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِى الدِّيْنِ ۗوَنُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa ikhwānukum fid-dīn(i), wa nufaṣṣīlul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Kä mi cikɛ rɔ̱ ri̱t, kä lätkɛ pal kä thöpkɛ zakat, kɛ kɔrɛ (lotdɛ ni ɣöö kɛn) kɛ dämuɔɔri rɛy kuthni̱ kɛl. La lat nɛy ciök Baibolä kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱ckɛ.


12

وَاِنْ نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقَاتِلُوْٓا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِۙ اِنَّهُمْ لَآ اَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُوْنَ

wa in nakaṡū aimānahum mim ba‘di ‘ahdihim wa ṭa‘anū fī dīnikum fa qātilū a'immatal-kufr(i), innahum lā aimāna lahum la‘allahum yantahūn(a).

Kä mi cikɛ ruacdiɛn ya̱r kɛ kɔr matdä, kä cikɛ kuthdun ya̱r, kɛ kɔrɛ kööŋɛ kɛ kua̱r tin /ci ŋa̱th tɔ̱tɔ̱. Kɛ thuɔ̱k, kɛn kɛ nɛy ti /ci ruaacnikiɛn dee luäŋ kɛ lätni, ŋa̱thkɛ jɛ ɛn ɣöö bikɛ cuɔ̱ŋ.


13

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).

Ɛŋu /ci yɛn ɛ kööŋ kɛ nɛy tëë ci ruacdiɛn (promise) ya̱r, kä cikɛ ca̱r ɛn ɣöö ba Jaak Kuɔth tuɔ̱k raar, kɛnɛ nɛy tëë ci kɔn ko̱r tɛr kɛ yɛ? Kä ji̱n dual yɛn kɛ kɛ, kä ɛ jɛn Allah min tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ mi di̱i̱t kɛ kui̱dun, mi ɛ yɛn ji̱ ŋäthä?


14

قَاتِلُوْهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَيْدِيْكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِيْنَۙ

qātilūhum yu‘ażżibhumullāhu bi'aidīkum wa yukhzihim wa yanṣurkum ‘alaihim wa yasyfi ṣudūra qaumim mu'minīn(a).

Kä kööŋ kɛ kɛ, kɛ thuɔ̱k bi Allah kɛ moc riɛk kɛ (luɔ̱th) tetdädu kä bɛ kɛ jakä pöc kä bɛ ji̱ luäk (kɛ juɔ̱c) kɛ kui̱diɛn, kä bɛ lo̱c nɛɛni tin ŋa̱thkɛ jakä lɔr,


15

وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوْبِهِمْۗ وَيَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yużhib gaiẓa qulūbihim, wa yatūbullāhu ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

kä Jɛn bɛ ŋɛ̈ɛ̈ny lo̱cnikiɛn woc (nɛy tin ŋa̱th). Kä Allah nhɔkɛ riet nɛɛni tin go̱o̱rɛ. Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


16

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلَا رَسُوْلِهٖ وَلَا الْمُؤْمِنِيْنَ وَلِيْجَةً ۗوَاللّٰهُ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

am ḥasibtum an tutrakū wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa lam yattakhiżū min dūnillāhi wa lā rasūlihī wa lal-mu'minīna walījah(tan), wallāhu khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Kä ji̱n caari jɛ i̱ ba yɛ ba̱ny piny (ce̱tkɛ nɔmɔ), cäŋ ni̱ min /ci Allah nɛy tin kööŋ kɛ kui̱ jihad ŋa̱c rɛydun kä /cɛ mäthnikɛ tin ŋa̱thkɛ naŋ ɛ /ci mɔ a Allah, kɛnɛ jääkdɛ kɛnɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ? Allah ɛ tiit kɛ min lät yɛn ɛ.


17

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِيْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۚ وَ فِى النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

mā kāna lil-musyrikīna ay ya‘murū masājidallāhi syāhidīna ‘alā anfusihim bil-kufr(i), ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum, wa fin-nāri hum khālidūn(a).

/Cɛ rɔ lot ɛn ɣöö bi̱ ji̱ polytheistni̱ rɔ̱ rep rɛy määthki̱ Allah,cieŋni̱ min cu kɛnɛ lar i̱ kɛn pua̱nykiɛn kɛ ji̱ ŋäthä. Lätkiɛn ca bath, kä bikɛ duɔth rɛy maac mi thil pek amäni cäŋ kɛl.


18

اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).

Ɛpuc, nɛy tin ci gɔw rɛy muɔ̱thki̱ Allah kɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak, kä (ŋotdɛ) lätkɛ pal, thöpkɛ zakat kä /cikɛ dual (kɛ duɔ̱ɔ̱r) ɛ ni̱ Allah. Kɛ kui̱ ɛmɔ ŋa̱thnɛ jɛ ɛn ɣöö bikɛ te rɛy nɛɛni tin ba bo̱th jek.


19

۞ اَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاۤجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَجَاهَدَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَا يَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۘ

aja‘altum siqāyatal-ḥājji wa ‘imāratal-masjidil-ḥarāmi kaman āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa jāhada fī sabīlillāh(i), lā yastawūna ‘indallāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Kä ji̱n pääri nɛy (nɛy) tin la thöpkɛ kɔaŋ kä nɛy tin lät Hajj kä tiɛtkɛ Grand Mosque kɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak kä kööŋ rɛy duɔ̱p Allah? Kä /cikɛ päär nhiam Kuɔth. Allah /cɛ naath moc kɛ dup ti /ci gɔw.


20

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

allażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, a‘ẓamu darajatan ‘indallāh(i), wa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

Nɛy tin ŋa̱thkɛ kä cikɛ jiɛɛn kä cikɛ kööŋ rɛy duɔ̱p Kuɔth, kɛ kuakkiɛn kɛnɛ yiëëdiɛn, kɛn kɛ nɛy ti di̱t nhiam Kuɔth. Kɛn kɛ nɛy tin la tiëm.


21

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَّجَنّٰتٍ لَّهُمْ فِيْهَا نَعِيْمٌ مُّقِيْمٌۙ

yubasysyiruhum rabbuhum biraḥmatim minhu wa riḍwāniw wa jannātil lahum fīhā na‘īmum muqīm(un).

Kuoth jakɛ lɔcdiɛn tɛɛth kɛ tho̱pdɛ kɛ puɔ̱th, kɛnɛ tɛ̈th lɔaac kɛnɛ nhial, jek kɛn tɛ̈th lɔaac mi do̱raar rɛydɛ,


22

خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

khālidīna fīhā abadā(n), innallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Ɛpuc, kä Allah tëëkɛ muc mi di̱i̱t.


23

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْٓا اٰبَاۤءَكُمْ وَاِخْوَانَكُمْ اَوْلِيَاۤءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِيْمَانِۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ābā'akum wa ikhwānakum auliyā'a inistaḥabbul-kufra ‘alal-īmān(i), wa may yatawallahum minkum fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu guuri kɛnɛ dämuɔɔri jakä ji̱ ga̱ŋkun, mi nhɔakɛ ni ɣöö bikɛ thil ŋa̱th kä ŋa̱th. Kä ram ɔ kä yɛ mi käp kɛ ala ga̱ŋ, kɛ kɛn ji̱ dueeri.


24

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْ وَاِخْوَانُكُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيْرَتُكُمْ وَاَمْوَالُ ِۨاقْتَرَفْتُمُوْهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ اَحَبَّ اِلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَجِهَادٍ فِيْ سَبِيْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qul in kāna ābā'ukum wa abnā'ukum wa ikhwānukum wa azwājukum wa ‘asyīratukum wa amwāluniqtaraftumūhā wa tijāratun takhsyauna kasādahā wa masākinu tarḍaunahā aḥabba ilaikum minallāhi wa rasūlihī wa jihādin fī sabīlihī fa tarabbaṣū ḥattā ya'tiyallāhu bi'amrih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

Laarɛ jɛ i̱, "Mi gua̱niku, gaatku, dämuɔɔri, mänku, ji̱ dhɔaru, kuak tin lätdi kɛ kui̱diɛn, ko̱k ŋɔaani̱ tin dual kɛ kɛ, kɛnɛ duël tin nhɔki ni ɣöö bi cieŋ thi̱n, nhɔki jɛ ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny Allah kɛnɛ jääkdɛ kä ɣɔ̱ni ɣöö bi jihad la̱t rɛy duɔ̱pdɛ, kɛ kɔrɛ liɛpni amäni mi ci Allah ca̱rɛ ka̱m raar." Kä Allah /cɛ nɛy tin jiäk bo̱th.


25

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِيْ مَوَاطِنَ كَثِيْرَةٍۙ وَّيَوْمَ حُنَيْنٍۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا وَّضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُّدْبِرِيْنَۚ

laqad naṣarakumullāhu fī mawāṭina kaṡīrah(tin), wa yauma ḥunain(in), iż a‘jabatkum kaṡratukum falam tugni ‘ankum syai'aw wa ḍāqat ‘alaikumul-arḍu bimā raḥubat ṡumma wallaitum mudbirīn(a).

Ɛpuc, Allah cɛ yɛ luäk (nɛy tin ŋa̱thkɛ) rɛy kööri̱ ti ŋuan, kä (timɛ) köör Hunain, mëë ci pekdun in di̱i̱t yɛ jakä liak rɔ, duŋni̱ ɣöö (pe̱kdun in di̱i̱t) cuɛ thil luɔt kä yɛ ɛ lɔ̱ŋ, kä cu wi̱c muɔ̱ɔ̱n in di̱i̱t ce̱tkɛ mi̱ ciɛk kä yɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ rɔ ri̱t jɔk kä cuɛ riŋ kɛ pɛ̈th.


26

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

Ṡumma anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa anzala junūdal lam tarauhā wa ‘ażżabal-lażīna kafarū, wa żālika jazā'ul-kāfirīn(a).

Kä cu Allah mal ja̱k kä jääkdɛ kɛnɛ nɛy tin ŋa̱th, kä cuɛ rɛm (ja̱a̱k nhial) tin /ci dee nɛn ja̱k, kä cuɛ nɛy tin /ci ŋäth moc kɛ duäc. Nɔmɔ ɛ jɛn muc kä nɛy tin thil ŋa̱th.


27

ثُمَّ يَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma yatūbullāhu mim ba‘di żālika ‘alā may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Kɛ kɔrɛ, cu Allah nhɔk ni ɣöö bikɛ rɔ̱ ri̱t kä nɛy tin go̱o̱rɛ. Allah ɛ ram mi päli duer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


28

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا ۚوَاِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖٓ اِنْ شَاۤءَۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-musyrikūna najasun falā yaqrabul-masjidal-ḥarāma ba‘da ‘āmihim hāżā, wa in khiftum ‘ailatan fa saufa yugnīkumullāhu min faḍlihī in syā'(a), innallāha ‘alīmun ḥakīm(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Kɛ thuɔ̱k, nɛy tin la ji̱ kuthni̱ ti̱ ŋuan (polytheists) kɛ nɛy ti̱ /thiɛl wic(impure souls), kɛ kui̱c ɛmɔ /ci̱kɛ bi̱ thia̱k kɛ Grand Mosque kɛ kɔr runä ɛmɛ. Kä mi diɛɛri kɛ kui̱ kä ɣöö bi la can (kɛ ɣöö /ci ji̱ ŋäthä ben), kɛ kɔrɛ bi Allah ji̱ moc ria̱ŋ kɛ puɔ̱thdɛ, mi go̱o̱rɛ. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


29

قَاتِلُوا الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَلَا يُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَلَا يَدِيْنُوْنَ دِيْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَّدٍ وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ ࣖ

qātilul-lażīna lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil-ākhiri wa lā yuḥarrimūna mā ḥarramallāhu wa rasūluhū wa lā yadīnūna dīnal-ḥaqqi minal-lażīna ūtul-kitāba ḥattā yu‘ṭul-jizyata ‘ay yadiw wa hum ṣāgirūn(a).

Kä kööŋ kɛ nɛy tin /ca ŋäth ni Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak, nɛy tin /ca min ci Allah kɛnɛ jääkdɛ pën lo̱k kɛnɛ nɛy tin /ca ŋäth ni ŋa̱th in thuɔ̱k (kuth Kuɔth), (i.e. naath) tin ca ka̱m buɔk, amäni mi cikɛ jizyah (tax) thöp kɛ luth gua̱a̱th in tekɛ rɛy ciaaŋä mi /ci rɔ lot.


30

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ عُزَيْرُ ِۨابْنُ اللّٰهِ وَقَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِيْحُ ابْنُ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْۚ يُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۗقَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۚ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

wa qālatil-yahūdu ‘uzairunibnullāhi wa qālatin-naṣāral-masīḥubnullāh(i), żālika qauluhum bi'afwāhihim, yuḍāhi'ūna qaulal-lażīna kafarū min qabl(u), qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).

Kä cu ji̱ Juudh wee i̱, “U-dha-yir gat Kuɔth,” kä cu ji̱ Kritho wee i̱, “Ɛ Mɛ-thia, gat Kuɔth.” Kɛ kɛn ruaacni tin bä raar thuknikiɛn. Cukɛ ruaacni nɛɛni tëë nhiam tëë /ca ŋäth guɔ̱ɔ̱r. Allah cɛ kɛ kuëth; cukɛ riet jɔk i̱di?


31

اِتَّخَذُوْٓا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَالْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَۚ وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوْٓا اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

ittakhażū aḥbārahum wa ruhbānahum arbābam min dūnillāhi wal-masīḥabna maryam(a), wa mā umirū illā liya‘budū ilāhaw wāḥidā(n), lā ilāha illā huw(a), subḥānahū ‘ammā yusyrikūn(a).

Cukɛ nɛy tin luɔ̱thkɛ Kuoth (Ji̱ Juudh), kɛnɛ ji̱ ŋäthädiɛn (Ji̱ Kritho) jakä kuth ti̱ /ci tɔ̱a̱ Allah, kɛnɛ (bä) Mɛ-thia, gat Mɛri; cäŋ ni min ca kɛ jiök kärɔa ɛn ɣöö palkɛ Kuoth in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal; thilɛ kuoth mi dɔ̱ŋ ɛ ni Jɛn. A puɔny tekɛ jɛ kä min mat kɛn ɛ kamnikiɛn.


32

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّٰهُ اِلَّآ اَنْ يُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

yurīdūna ay yuṭfi'ū nūrallāhi bi'afwāhihim wa ya'ballāhu illā ay yutimma nūrahū wa lau karihal-kāfirūn(a).

Cukɛ go̱r ɛn ɣöö ba buay (kuth) Kuɔth ɛmɔ woc kɛ thukdiɛn (ruac), duŋni̱ ɣöö cu Kuoth ɛ lo̱k, ɛ ni ɣöö go̱o̱rɛ ɣöö bɛ buaydɛ thuɔ̱k, cäŋ ni̱ mëë /ken nɛy tin /ci ŋäth ɛ nhɔk.


33

هُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَدِيْنِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهٖۙ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ

huwal-lażī arsala rasūlahū bil-hudā wa dīnil-ḥaqqi liyuẓhirahū ‘alad-dīni kullih(ī), wa lau karihal-musyrikūn(a).

Ɛ jɛn ram ëë ci ja̱kdɛ ja̱k kɛ ca̱p (Kuran) kɛnɛ ŋa̱th in thuɔ̱k kɛ ɣöö bɛ leny kuth diaal, cäŋ ni̱ min /ci nɛy tin ŋa̱thkɛ kuth tin ŋuan ɛ nhɔk.


34

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Ɛpuc, nɛy ti ŋuan kä nɛy tin ŋa̱thkɛ Kuoth kɛnɛ monkni̱kiɛn la kɛn ria̱ŋ nath ɛ cam kɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ kac, kä (kɛn) gaŋkɛ (nɛy) rɛy duɔ̱p Allah. Kä nɛy tin tɔ̱wkɛ da̱a̱p kɛnɛ yio̱w ti /cikɛ bi naŋ rɛy duɔ̱p Allah, kɛ kɔrɛ bikɛ ruac mi gɔaa ka̱m kɛ, (kɛ ɣöö bikɛ) duäc mi bɛc bɛc jek .


35

يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ

yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).

(Tiɛmɛ) cäŋ ëë ca da̱a̱p kɛnɛ thi̱lber la̱th rɛy maac mi thil pek, kɛ kɔrɛ cua nhiamdiɛn, kui̱cdiɛn kɛnɛ jɔkdiɛn moc kɛ landiit (kä wëë i̱) kɛ, "Nɛmɛ ɛ jɛn kuakkun tin cia tɔ̱w kɛ kui̱dun, kɛ kui̱c ɛmɔ thɛm (min bi̱ ben raar) kä min cia tɔ̱w."


36

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Ɛpuc, pek päthni kɛ kui̱ Allah ɛ päth wäl rɛw, (as) rɛy ŋuɔ̱tni Allah mëë cɛ nhial kɛnɛ piny cak, kä tekɛ päth da̱ŋ ŋuaan ti haram. Ɛ jɛn (ŋuɔ̱t) kuthni̱ tin cuŋ, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuarɛ rɔ̱ moc kɛ duer rɛy (pay in ŋuaandiɛn), kä kööŋ kɛ ji̱ kuthni̱ diaal ce̱tkɛ min kööŋ kɛn kɛ yɛ diaal bä. Kä ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Allah tëë kɛɛl kɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ Kuoth.


37

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Kɛ thuɔ̱k, ɛn ɣöö ba ŋok (kɛ pay in la haram) la rëpdɛ ni̱ /thiɛl ŋäthä kärɔa. Kä nɛy tin /ca ŋäth ca kɛ ba̱ny piny kɛ nɛmɛ (postponement), la kɛn ɛ jakä ŋuɔ̱t rɛy runä kɛl kä la kɛn ɛ jakä ŋuɔ̱t rɛy runä min dɔ̱ŋ, kɛ ɣöö bi̱kɛ kulɛ pa̱a̱r kɛ pek ŋɔaani̱ tin ca pën Allah, kä kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ la kɛn min ca pën ɛ Allah ɛ jakä ŋuɔ̱t. (Cɛy-ta̱n) cu lätkiɛn tin jiäk jakä gɔw nhiamdiɛn. Kä Allah /cɛ nɛy tin /ca ŋäth bo̱th.


38

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِيْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِۗ اَرَضِيْتُمْ بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مِنَ الْاٰخِرَةِۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِيْلٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū mā lakum iżā qīla lakumunfirū fī sabīlillāhiṡ-ṡāqaltum ilal-arḍ(i), araḍītum bil-ḥayātid-dun-yā minal-ākhirah(ti), famā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā fil-ākhirati illā qalīl(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Ɛŋu mi ca lar i̱, "Wër (kɛ ko̱r) rɛy duɔ̱p Kuɔth," la ji̱ ɛ moc kɛ riɛk kä go̱o̱ri ɣöö bi cieŋ gua̱a̱th in te thi̱n? Ji̱n nhɔki ni tëk rɛy ɣɔaa ɛmɛ kä tëk in dɔ̱ŋ? Ɛ cäŋ ni min tɛthlɔac teekä rɛy ɣɔaa ɛmɛ (mi pa̱a̱rkɛ jɛ kɛ tëk) rɛy teekä min dɔ̱ŋ ɛ mi̱ tɔt kärɔa.


39

اِلَّا تَنْفِرُوْا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْهُ شَيْـًٔاۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

illā tanfirū yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n), wa yastabdil qauman gairakum wa lā taḍurrūhu syai'ā(n), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Mi /ci yɛn bi wä (kɛ ko̱r), bi Allah yɛ duäc kɛ duäc mi bɛc bɛc kä bɛ yɛ gɛr kɛ nɛy ti kɔ̱kiɛn, kä /cia jɛ bi moc riɛk mi tɔt. Kä Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


40

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Mi /ken yɛn ɛ luäk (Muhammad), kɛ thuɔ̱k ɛn Allah derɛ jɛ luäk (ɛ jɛn ɣöö) mëë ci ji̱ kacä jɛ tuɔ̱k raar (kä Mecca); kä jɛn ɛ ram kɛl kä nɛy da̱ŋ rɛw mëë tekɛ kɛn da̱ŋ rɛw rɛy kɔ̱kä, kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ cuɛ määthdɛ jiök i̱, "/Cu lɔcdu jiääk, kɛ thuɔ̱k Allah tëë kɛɛl kɛ kɔn." Kä ɛnɔ cu Allah mal ja̱k kä jɛ (Muhammad) kä cuɛ jɛ luäk kɛ rɛm (ja̱a̱k nhial) tin /ke̱n yɛn kɛ nɛn, kä cuɛ ciöt nɛɛni tin /ci ŋäth jakä kuiy. Kä ɛ ruac Allah min te nhial. Allah ɛ ram mi bum bum, kä ŋäc ŋɔak diaal.


41

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّثِقَالًا وَّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

infirū khifāfaw wa ṡiqālaw wa jāhidū bi'amwālikum wa anfusikum fī sabīlillāh(i), żālikum khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Kä jiɛn mi ci ji̱n ɛ jek ɛn ɣöö buɔy kiɛ bɛc, kä kööŋ kɛ ria̱ŋdu kɛnɛ yiëëdu rɛy duɔ̱p Kuɔth. Nɔmɔ derɛ gɔaa ni jɛn kɛ ji̱ mi ŋäci jɛ.


42

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ

lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).

Mi (min cɔali kɛ) tekɛ luäk mi thia̱k mi deri jek kä ja̱l /cɛ na̱n ɛlɔ̱ŋ, bikɛ ji̱ guɔ̱ɔ̱r kɛ thuɔ̱k, duŋdɛ ɣöö gua̱a̱th in wä kɛ thi̱n bɛ ce̱tkɛ mi̱ na̱nɛ ɛlɔ̱ŋ kɛ kɛ. Bikɛ rɔ̱ yac kɛ (ciöt) Allah, "Mi wä kɔnɛ luäŋ, banɛ wä kɛɛl kɛ ji̱." Cukɛ rɔ̱ ya̱r kä cu Allah ɛ ŋa̱c ɛn ɣöö kɛ ji̱ kacä kɛ thuɔ̱k.


43

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا وَتَعْلَمَ الْكٰذِبِيْنَ

‘afallāhu ‘ank(a), lima ażinta lahum ḥattā yatabayyana lakal-lażīna ṣadaqū wa ta‘lamal-kāżibīn(a).

Allah cɛ ji̱ pälikä (Muɣammad). Ɛŋu mi ci kɛ moc kɛ nhök (/cikɛ bi wä ko̱o̱r), a /kenɛ ni cop kä ji̱ i̱ ɛ ŋa mi thuɔ̱k (impeded) kä a /kenɛ ni ŋa̱c ɛn ɣöö ɛ ŋa mi kac?


44

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ

lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

Nɛy tin ŋa̱thkɛ Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak /cikɛ ji̱ bi thiec kɛ nhök (/cikɛ bi mat) kɛ ɣöö bikɛ jihad kööŋ kɛ kuakkiɛn kɛnɛ yiëëdiɛn. Allah ŋäcɛ nɛy tin tekɛ luth


45

اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ

innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).

Ɛpuc, nɛy tin bi nhök thiec kä ji̱ (Muhammad), kɛ nɛy tin /ci Kuoth ŋäth kɛnɛ cäŋ in jɔak, kä lo̱ckiɛn tekɛ diw, kɛ kui̱c ɛmɔ la kɛn ɛ ŋot kɛ mi̱ /cikɛ diw.


46

۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).

Kä mi̱ go̱o̱r kɛn ɣöö bi̱ kɛ jiɛɛn, bi̱ kɛn rɔ̱ rialikä kɛ kui̱ jiɛɛn ɛmɔ, duŋni̱ ɣöö /ke̱n Allah jiɛɛndiɛn nhɔk, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ nhökdiɛn jakä kuiy, kä cua kɛ jiök (kä kɛ), "Bia te kɛɛl kɛ nɛy tin ci duɔth."


47

لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Mi (kɛn wä kɛɛl kɛ ji̱), kɛn /cikɛ (buɔ̱mdu) bi rep, kɛ gua̱a̱thdɛ bi̱ kɛn ciaaŋ jiäk kärɔa nööŋ, kä bi̱ kɛn rɔ̱ riŋ nhiam rɛy gëëkni̱ tin te rɛy rankni̱ku kɛ ɣöö bi̱kɛ ciaaŋ jiäk nööŋ (rɛy rankädu); kä rɛydun tëëkɛ nɛy ti nhɔakɛ ni ɣöö bikɛ (ruacni) liŋ ɛpuc. Allah ŋäcɛ nɛy tin lät jiäk.


48

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَاۤءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

laqadibtagawul-fitnata min qablu wa qallabū lakal-umūra ḥattā jā'al-ḥaqqu wa ẓahara amrullāhi wa hum kārihūn(a).

Ɛpuc, ɛ ŋot /kenɛ ni cop cukɛ ɣɔ̱n ni̱ wal ɛn ɣöö bi̱kɛ ciaaŋ jiäk nööŋ kä cukɛ ca̱a̱p ti gööl rialikä kɛ kui̱du (riet ŋɔak piny), amäni mëë ci thuɔ̱k (luäk Allah) ben, kä cu lät Allah (ŋuɔ̱t kuthni̱) rɔ̱ luäŋ, cäŋ ni̱ mëë /ken kɛn ɛ nhɔk.


49

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).

Kä rɛydiɛn cuɛ tekɛ ram mi̱ cu wee, "Kämni ɣä nhök (/cä wä rɛy köör) kä /cu ɣä (Muɣammad) jakä pɛn rɛy ruac mi jiääk." Kä ŋäcni jɛ ɛn ɣöö cikɛ pɛn rɛy ŋaknɔmä. Kä kɛ thuɔ̱k, ɛn gua̱a̱th maac matdɛ nɛy tin /ca ŋäth.


50

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۚ وَاِنْ تُصِبْكَ مُصِيْبَةٌ يَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَآ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَّهُمْ فَرِحُوْنَ

in tuṣibka ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibka muṣībatuy yaqūlū qad akhażnā min qablu wa yatawallau wa hum fariḥūn(a).

Mi ci ji̱n (Muhammad) mi gɔaa jek, /cikɛ lo̱ckiɛn tɛɛth; duŋdɛ ɣöö mi ci riɛk ben kä ji̱, la kɛn ɛ laa jiök i̱, "Ɛpuc, ni tukädɛ la kɔnɛ a tit (/canɛ bi wä ko̱o̱r)," kä la kɛn rɔ̱ laa riet jɔk kɛ (tɛ̈th lɔaac).


51

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Thiɛlɛ mi̱ bi̱ tuɔɔk kä kɔn ɛ ni̱ min ci̱ Allah ɛ lar kɛ kui̱dan. Jɛn ɛ jɛn ga̱ŋdan, kä ɛ jɛn Allah kärɔa min la ji̱ ŋäthä ɛ la̱thkɛ ŋa̱thdiɛn thi̱n."


52

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَآ اِلَّآ اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِۗ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ يُّصِيْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖٓ اَوْ بِاَيْدِيْنَاۖ فَتَرَبَّصُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ

qul hal tarabbaṣūna binā illā iḥdal-ḥusnayain(i), wa naḥnu natarabbaṣu bikum ay yuṣībakumullāhu bi‘ażābim min ‘indihī au bi'aidīnā, fa tarabbaṣū innā ma‘akum mutarabbiṣūn(a).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ji̱n liɛpi kɔ kɛ kui̱ kä mi̱ thilɛ duɔ̱ɔ̱r, ɛ ni̱ kɛl kä tin gɔw da̱ŋ rɛw (juɔ̱c kiɛ lia̱a̱ mi̱ ca näk). Kä kɔn liɛpnɛ ji̱ ɛn ɣöö bi̱ Allah ji̱ moc duäc kɛ kui̱cdɛ, kiɛ (adzab) kɛ tetkɔn. Kɛ kui̱c ɛmɔ liɛpnɛ, kɛ thuɔ̱k liɛpnɛ (bä) kɛɛl kɛ ji̱."


53

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ يُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ۗاِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

qul anfiqū ṭau‘an au karhal lay yutaqabbala minkum, innakum kuntum qauman fāsiqīn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Kämni ria̱ŋkun kɛ nhökdu kiɛ kɛ nhökdu, duŋni̱ ɣöö (mucdu) /ca kɛ bi nhɔk. Ɛpuc, yɛn lapɛ nɛy ti jiäk."


54

وَمَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّآ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَبِرَسُوْلِهٖ وَلَا يَأْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَهُمْ كُسَالٰى وَلَا يُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

wa mā mana‘ahum an tuqbala minhum nafaqātuhum illā annahum kafarū billāhi wa birasūlihī wa lā ya'tūnaṣ-ṣalāta illā wa hum kusālā wa lā yunfiqūna illā wa hum kārihūn(a).

Kä min gaŋ ɣöö ba muckiɛn nhɔk ɛ ɣöö /cikɛ Kuoth ŋäth (/cikɛ ŋäth) kä Allah kɛnɛ jääkdɛ kä /cikɛ pal la̱t, duŋni̱ ɣöö kɛ nɛy ti /thiɛl ŋäc la̱t kä /cikɛ (bä) (bä) (bä) yio̱wkiɛn (riäŋ) naŋ, duŋni̱ ɣöö kɛ nɛy ti /ci rɔ̱ lot (compelled).


55

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

Kä ɛnɔ /cu ria̱ŋdiɛn kɛnɛ gaatkiɛn jakä ga̱a̱c kɛ ji̱. Kɛ thuɔ̱k, min go̱o̱r Allah ɛ kɛ kui̱ kä nɔmɔ ɛ ɣöö bɛ kɛ moc riɛk rɛy teekä ɣɔaa ɛmɛ kä kɛ kɔrɛ bikɛ li̱w ɛ la nɛy ti /ci ŋa̱th.


56

وَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْۗ وَمَا هُمْ مِّنْكُمْ وَلٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَّفْرَقُوْنَ

wa yaḥlifūna billāhi innahum laminkum, wa mā hum minkum wa lākinnahum qaumuy yafraqūn(a).

Kä kɛn (nɛy tin la ji̱ ŋäthä) cukɛ rɔ̱ yac kɛ (ciöt) Allah, ɛn ɣöö kɛ thuɔ̱k tekɛ rɛydun; duŋdɛ ɣöö /cikɛ ji̱ bunädu, duŋdɛ ɣöö kɛ nɛy ti dual (kɛ ji̱) ɛlɔ̱ŋ.


57

لَوْ يَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُوْنَ

lau yajidūna malja'an au magārātin au muddakhalal lawallau ilaihi wa hum yajmaḥūn(a).

Mi cikɛ gua̱a̱th mi cikɛ rɔ̱ gaŋ jek, ɣöt kiɛ ɣöt (rɛy muɔ̱ɔ̱n), bi kɛ wä (riŋ) ɛn wi̱ni kɛ pɛ̈th.


58

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّلْمِزُكَ فِى الصَّدَقٰتِۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَاِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَآ اِذَا هُمْ يَسْخَطُوْنَ

wa minhum may yalmizuka fiṣ-ṣadaqāt(i), fa in u‘ṭū minhā raḍū wa illam yu‘ṭau minhā iżā hum yaskhaṭūn(a).

Kä rɛydiɛn tekɛ nɛy ti latkɛ ji̱ jiäk kɛ kui̱ (da̱a̱k) mucni (zakat); mi ca kɛ moc kuak la tɛth lo̱ckiɛn, kä mi /ca kɛ moc kuak la tɛth lo̱ckiɛn .


59

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

Kä mi cikɛ lo̱ckiɛn tɛɛth kɛ thuɔ̱k kɛ min ca ka̱m kɛ ɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ, kä cukɛ wee, "Allah ro̱ŋɛ kɛ kɔn, bi Allah kɛnɛ jääkdɛ kɔn moc tha̱a̱ŋ puɔ̱thdɛ. Kɛ thuɔ̱k, kɔn nɛy tin ŋa̱thkɛ ni Kuoth."


60

۞ اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَاۤءِ وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْعٰمِلِيْنَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغٰرِمِيْنَ وَفِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَابْنِ السَّبِيْلِۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

innamaṣ-ṣadaqātu lil-fuqarā'i wal-masākīni wal-‘āmilīna ‘alaihā wal-mu'allafati qulūbuhum wa fir-riqābi wal-gārimīna wa fī sabīlillāhi wabnis-sabīl(i), farīḍatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Kɛ thuɔ̱k, zakat ɛ duŋ nɛɛni tin dak, nɛy tin can, nɛy tin ca zakat jek, tin ci lo̱ckiɛn rɔ̱ moc kɛ buɔ̱m (tin ca rɔ̱ ri̱t), kɛ kui̱ läätni (tin lɔar), kɛ kui̱ nɛɛni tin tekɛ ŋuäl, kɛ kui̱ duɔ̱p Kuɔth kɛnɛ nɛy tin te rɛy ja̱liɛn, ɛ la ŋuɔ̱t mi bä kä Allah. Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


61

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

Kä rɛydiɛn (hypocrites) tëëkɛ nɛy ti ci gök (Muhammad) jakä jiäk lɔcdiɛn kä cukɛ wee, "Ci gök ŋäth ni ŋɔak diaal tin cɛ liŋ." Laarɛ jɛ i̱, "Jɛn ŋäthɛ ŋɔak diaal tin gɔw kɛ kui̱dun, jɛn ŋäthɛ Allah, ŋäthɛ nɛy tin ŋa̱th, kä ɛ kɔ̱a̱c lɔaac kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱th rɛydun." Kä nɛy tin ci jääk Kuɔth moc riɛk bikɛ duäc mi bɛc bɛc jek.


62

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِيُرْضُوْكُمْ وَاللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗٓ اَحَقُّ اَنْ يُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ

yaḥlifūna billāhi lakum liyurḍūkum wallāhu wa rasūluhū aḥaqqu ay yurḍūhu in kānū mu'minīn(a).

Cukɛ ji̱ yac kɛ (ciöt) Allah kɛ ɣöö ba ji̱ jakä tɛth lɔcdu, kä jɛn derɛ gɔaa ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö dee Allah kɛnɛ jääkdɛ nhökdɛ go̱r mi̱ kɛ ji̱ ŋäthä.


63

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّهٗ مَنْ يُّحَادِدِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيْمُ

alam ya‘lamū annahū may yuḥādidillāha wa rasūlahū fa anna lahū nāru jahannama khālidan fīhā, żālikal khizyul-‘aẓīm(u).

/Cikɛ (hypocrites) ŋäc jɛ ɛn ɣöö ram mi gua̱c kɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ, kɛ thuɔ̱k ɛ maac mi thil pek kɛ kui̱dɛ, bɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Nɔmɔ ɛ lat mi di̱i̱t ɛlɔ̱ŋ.


64

يَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلِ اسْتَهْزِءُوْاۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ

yaḥżarul-munāfiqūna an tunazzala ‘alaihim sūratun tunabbi'uhum bimā fī qulūbihim, qulistahzi'ū, innallāha mukhrijum mā taḥżarūn(a).

Kä ji̱ pɛ̈ɛ̈c ti̱ti̱ dualkɛ kɛ ɣöö ba sura mi ca tɛ̱̈ɛ̱̈ rɛy lo̱cnikiɛn lat. Larɛ jɛ (kɛ kɛ), "Ruɔtdɛ kɛ lätni dɔaal (kɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ)." Ɛpuc, bi Allah min dual kɛ yɛ nyuɔ̱th naath.


65

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَنَلْعَبُۗ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَاٰيٰتِهٖ وَرَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ

wa la'in sa'altahum layaqūlunna innamā kunnā nakhūḍū wa nal‘ab(u), qul abillāhi wa āyātihī wa rasūlihī kuntum tastahzi'ūn(a).

Kä mi̱ ci̱ kɛ thie̱c, bi̱ kɛn ɛ loc i̱, "Kɛ thuɔ̱k, kɔn cua kɔn ŋar kärɔa kä cua kɔn ŋar." Laarɛ jɛ i̱, "Ɛŋu mi la yɛn ɛ lat ni ciaŋ kɛ Allah, kɛnɛ ruaacnikɛ kɛnɛ jääkdɛ?"


66

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ ۗ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَاۤىِٕفَةً ۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ ࣖ

lā ta‘tażirū qad kafartum ba‘da īmānikum, in na‘fu ‘an ṭā'ifatim minkum nu‘ażżib ṭā'ifatam bi'annahum kānū mujrimīn(a).

/Ciɛ ɣöö bi ji̱n pälikä, kɛ ɣöö ci ji̱n lo̱k kɛ kɔr kä mëë ci ŋa̱th. Mi wä kɔn tha̱a̱ŋkun pälikä (kɛ ɣöö cikɛ rɔ̱ ri̱t dueerikiɛn), banɛ buɔ̱n (tin kɔ̱kiɛn) duer kɛ thuɔ̱k kɛ ɣöö kɛ thuɔ̱k kɛ nɛy ti (ni ciaŋ) la duer.


67

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

Nɛy tin la ji̱ pɛ̈l, wutni kɛnɛ män, kɛ (kɛn) kamnikiɛn, la kɛn naath ɛ ruac (la̱tkɛ) min jiäk kä la kɛn min gɔaa ɛ gaŋ (la̱tkɛ) kä la kɛn tetkiɛn a mat kɛɛl (miserly). Cukɛ Allah pa̱l ruëëc, kä cu Allah kɛ pa̱l ruëëc bä. Kɛ thuɔ̱k, ji̱ mɛɛtdä kɛ ji̱ nyuɔɔni.


68

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ هِيَ حَسْبُهُمْ ۚوَلَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌۙ

wa‘adallāhul-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-kuffāra nāra jahannama khālidīna fīhā, hiya ḥasbuhum, wa la‘anahumullāh(u), wa lahum ‘ażābum muqīm(un).

Allah cɛ lar (threatens) wutni kɛnɛ män tin la ji̱ ŋäthä kɛnɛ nɛy tin /ci ŋa̱th kɛ gua̱a̱th maac mi thil pek. Kä cukɛ duɔth rɛydɛ. Ɛn nɔmɔ (hell) cɛ ro̱ŋ kɛ kɛ. Cu Allah kɛ kuëth, kä bikɛ duäc mi do̱raar jek,


69

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(kä ta̱a̱dun kɛ yɛ ji̱ pɛ̈l kɛnɛ ji̱ ŋäthä) cäätdɛ kɛ nɛy tëë nhiam, kɛn bumkɛ ni kɛn kä yɛ, kä tekɛ kɛ ria̱ŋ kɛnɛ gaat ti ŋuan. Kä ɛnɔ cikɛ kui̱diɛn nhɔk, kä ji̱n ci kui̱du nhɔk ce̱tkɛ nɛy tëë nhiam tëë ci kui̱diɛn nhɔk, kä ruaci kɛ kui̱ (ŋɔakni ti kac) ce̱tkɛ min ruac kɛn kɛ kui̱diɛn. Lätkiɛn rɛy ɣɔaa kɛnɛ ɣɔw in bi ben kɛ ti̱ bath. Kä kɛn kɛ nɛy tin ci bath.


70

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Kä /ke̱n ruac cop kä kɛ (kɛ kui̱) nɛɛni tëë nhiamdiɛn, (kɛn) ji̱ Nowa, ‘Ad, Tha-mud, ji̱ A-bɛ-ram, ji̱ Madyan, kɛnɛ (nɛy tin cieŋ rɛy) wi̱i̱cni tëë ca däk? Cu ja̱a̱k ben kä kɛ nööŋkɛ nyuuthni ti jɔc; /Ka̱n Allah kɛ moc riɛk, duŋdɛ ɣöö cikɛ rɔ̱ moc riɛk.


71

وَالْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَيُطِيْعُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗاُولٰۤىِٕكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-mu'minūna wal-mu'minātu ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa yuṭī‘ūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika sayarḥamuhumullāh(u), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Kä nɛy tin ŋa̱thkɛ, wutni kɛnɛ män, tha̱a̱ŋkiɛn bikɛ a lua̱a̱k kɛ kui̱ nɛɛni kɔ̱kiɛn. Kä la kɛn ɛ la̱r (la̱tdɛ) min gɔaa, kä pënkɛ min jiääk, kä la̱tkɛ pal, kä thöpkɛ zakat, kä luɔ̱thkɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ. Kä ba kɛ moc kɔ̱a̱c lɔaac ɛ Allah. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi bum bum, kä ŋäc ŋɔak diaal.


72

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَمَسٰكِنَ طَيِّبَةً فِيْ جَنّٰتِ عَدْنٍ ۗوَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa‘adallāhul-mu'minīna wal-mu'mināti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa masākina ṭayyibatan fī jannāti ‘adn(in), wa riḍwānum minallāhi akbar(u), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Allah cɛ ji̱ ŋäthä la̱r lär, wutni kɛnɛ män, (bikɛ) paradith jek pinydɛ min te kiɛr thi̱n, bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl, kä (bikɛ) gua̱a̱th mi̱ gɔaa jek rɛy paradith 'Adn. Kä tɛ̈th lɔaac Allah di̱tdɛ ɛlɔ̱ŋ. Nɔmɔ ɛ juc mi di̱i̱t .


73

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۗوَمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

yā ayyuhan-nabiyyu jāhidil-kuffāra wal-munāfiqīna wagluẓ ‘alaihim, wa ma'wāhum jahannamu wa bi'sal-maṣīr(u).

Ɣɔ̱ɔ̱n, gök! Kä kööŋ (kɛ) nɛy tin thil ŋa̱th kɛnɛ ji̱ pɛ̈l, kä bikɛ tekɛ buɔ̱m kɛ kɛ. Gua̱a̱thdiɛn ɛ gua̱a̱th maac mi thil pek. Kä ɛ jɛn gua̱a̱th in jiäk ni jɛn kä .


74

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Kɛn (ji̱ pɛ̈l) cukɛ rɔ̱ yac kɛ (ciöt) Allah, ɛn ɣöö /cikɛ (ɛni̱ duɔ̱ɔ̱r mi̱ bɛc bɛc) bi̱ lar. Ɛpuc, cikɛ ruaacni ti /ci gɔw lat, kä cikɛ ben ɛ la nɛy ti /ci tɔ̱a̱ ji̱ ŋäthä kɛ kɔr I̱thla̱m, kä go̱o̱r kɛn min /cikɛ dee jek, kä /cikɛ (Allah kɛnɛ jääkdɛ) bi moc kɛ buɔ̱m, mi ci Allah kɛnɛ jääkdɛ puɔ̱thdɛ ka̱m kɛ. Kä ɛnɔ, mi cikɛ rɔ̱ ri̱t dueerikiɛn, gɔaaɛ kɛ kui̱diɛn, kä mi cikɛ rɔ̱ ri̱t, bi Allah kɛ duäc kɛ duäc mi bɛc bɛc rɛy ɣɔaa ɛmɛ kɛnɛ rɛy teekä min bi ben, kä bɛ thil ram mi bi kɛ gaŋ kiɛ mi bi kɛ luäk wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n.


75

۞ وَمِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa minhum man ‘āhadallāha la'in ātānā min faḍlihī lanaṣṣaddaqanna wa lanakūnanna minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Kä rɛydiɛn tëëkɛ nɛy ti̱ ci̱ Allah la̱r lär i̱, "Ɛpuc, mi̱ ci̱ Allah kɔn moc kɛ tha̱a̱ŋ mucni̱kɛ, banɛ muc thöp kɛ thuɔ̱k kä banɛ te rɛy nɛɛni̱ tin ŋa̱thkɛ Kuoth."


76

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

Mëë ci Allah kɛ moc kɛ tha̱a̱ŋ mucnikɛ, cukɛ rɔ̱ ri̱t kä cukɛ rɔ̱ ri̱t, kä cukɛ lo̱k ni ciaŋ (thuɔ̱k).


77

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى يَوْمِ يَلْقَوْنَهٗ بِمَآ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَبِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fa a‘qabahum nifāqan fī qulūbihim ilā yaumi yalqaunahū bimā akhlafullāha mā wa‘adūhu wa bimā kānū yakżibūn(a).

Kä ɛnɔ cu Allah ca̱p mi jiääk la̱th rɛy lo̱cnikiɛn amäni gua̱a̱th ëë cikɛ röm kɛ jɛ, kɛ ɣöö cikɛ ruaacni tëë ci kɛn kɛ lar kä jɛ lo̱k kä (kä bä) kɛ ɣöö la kɛn kac ni ciaŋ.


78

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

alam ya‘lamū annallāha ya‘lamu sirrahum wa najwāhum wa annallāha ‘allāmul-guyūb(i).

/Cikɛ jɛ ŋäc ɛn ɣöö Allah ŋäcɛ ruaacnikiɛn tin ca tɛ̱̈ɛ̱̈ kɛnɛ ruaacnikiɛn, kä ŋäcɛ Allah ŋɔak diaal tin /ca nɛn?


79

اَلَّذِيْنَ يَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِيْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ فِى الصَّدَقٰتِ وَالَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ ۗسَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

allażīna yalmizūnal-muṭṭawwi‘īna minal-mu'minīna fiṣ-ṣadaqāti wal-lażīna lā yajidūna illā juhdahum fa yaskharūna minhum, sakhirallāhu minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Hypocrites) kɛ nɛy tin la ji̱ ŋäthä tin la ji̱ ŋäthä tin la thöpkɛ muc kɛ lɔcdiɛn kä (revile) nɛy tin jek ni min dee kɛn ɛ jek kärɔa, kɛ kɔrɛ bi ji̱ hypocrites kɛ kuëth. Allah bɛ rikkiɛn luɔ̱c jɔk, kä bikɛ cuuc kɛ duäc mi bɛc bɛc.


80

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

(Ɛ jɛn kɛl ɛmɔ) ji̱n (Muhammad) thieci pälikä kɛ kui̱diɛn kiɛ /cu thiec kɛ pälikä kɛ kui̱diɛn. Kä cäŋ ci ji̱n kɛ thiec kɛ pälikä ni kä jiɛn bärɔw, /ci Allah kɛ bi pälikä. Nɛmɛ ɛ ɣöö /cikɛ ŋäth (/cikɛ ŋäth) kä Allah kɛnɛ jääkdɛ. Kä Allah /cɛ nɛy tin jiäk bo̱th.


81

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ

fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).

Kä nɛy tëë ca duɔth jɔk (/ka̱nɛ mat rɛy köör), cukɛ tekɛ tɛ̈th lɔaac kɛ nyuurdiɛn kɛ biɛt kɛ kɔr lieth göökni. /Ci̱kɛ ko̱r nhɔk kɛ kuakkiɛn kɛnɛ yiëëdiɛn rɛy duɔ̱p Allah kä la kɛn ɛ laa lar i̱, "/Cuarɛ rɔ̱ ri̱t (wër kɛ ko̱r) rɛy lëthä mi̱ di̱i̱t ɛmɛ." Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Mac maac mi thil pek cɛ leth ɛlɔ̱ŋ," mi ŋäc kɛn ɛ kärɔa.


82

فَلْيَضْحَكُوْا قَلِيْلًا وَّلْيَبْكُوْا كَثِيْرًاۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

falyaḍḥakū qalīlaw walyabkū kaṡīrā(n), jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Kä ɛnɔ jakni kɛ kä dɔal mi tɔt kä jakni kɛ kä wiee ɛlɔ̱ŋ, kɛ luɔc kä min la̱tkɛ ni ciaŋ.


83

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ

fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).

Bä mi̱ ci̱ Allah ji̱ luɔ̱c jɔk (Muhammad) kä buɔ̱ndiɛn (hypocrites), kɛ kɔrɛ bi̱ kɛn ji̱ thiec kɛ nhök kɛ ɣöö bi wä raar (kɛ ko̱r), kɛ kɔrɛ bi̱ kɛn ɛ lar i̱, "Ji̱n /ciɛ de wä raar kɛɛl kɛ ɣä amäni cäŋ kɛl kä /ciɛ de ko̱r tɛr kɛ ɣä kɛɛl. Ɛpuc, ji̱n ci̱ lɔcdu nhɔk ɛn ɣöö /ci bi wä (kɛ ko̱r) niɛ tukädɛ.


84

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).

Kä /cu ji̱n (Muhammad) pal kɛ kui̱ raam mi ci li̱w rɛydiɛn (kɛn ji̱ ŋäthä), ɛ cäŋ kɛl kä /cu cuɔ̱ŋ (pal) wi̱i̱ kɔ̱kädɛ. Ɛpuc, cukɛ Kuoth kɛnɛ jääkdɛ lo̱k kä cukɛ li̱w rɛy ciaaŋä mi jiääk .


85

وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

Kä /cu ji̱n (Muhammad) ga̱a̱c kɛ ria̱ŋdiɛn kɛnɛ gaatkiɛn. Ɛpuc, kɛ nɛmɛ go̱o̱rɛ ɣöö bɛ kɛ moc riɛk rɛy ɣɔaa ɛmɛ kä bi tëkdiɛn bath, gua̱a̱th in tekɛ rɛy ciaaŋä mi thil ŋa̱th.


86

وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).

Kä mi̱ ca surah ja̱k piny(la̱r nɛy tin la ji̱ ŋäthä), "Ŋa̱thɛ jɛ kä Allah kä ko̱r kɛ Ja̱kdɛ," kɛ thuɔ̱k bi̱ nɛy tin riäŋ riäŋ kɛnɛ nɛy tin tekɛ lua̱ŋ rɛydiɛn ji̱ thiec kɛ nhök (/cuarɛ ko̱r tɛr) kä bi̱ kɛn ɛ lar i̱, "Kuanɛ te kɛɛl kɛ nɛy tin nyuur (ciëŋ dhɔɔriɛn)."


87

رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ

raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).

Kä kɛn nhɔk kɛn ɣöö bikɛ te kɛɛl kɛ nɛy ti /ci wä ko̱o̱r, kä lo̱ckiɛn cikɛ gäk, kɛ kui̱c ɛmɔ /cikɛ cop lɔaac (kɛ tɛ̈th lɔaac mi tekɛ ŋa̱th kɛnɛ jihad).


88

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْخَيْرٰتُ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

lākinir-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim, wa ulā'ika lahumul-khairāt(u), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Duŋni̱ ɣöö cu Jak kɛnɛ nɛy tëë ŋa̱th kɛɛl kɛ jɛ, (kɛn) cukɛ jihad ko̱r tɛr kɛ kuakkiɛn kɛnɛ tëkdiɛn. Cukɛ gɔɔy jek. Kɛn kɛ nɛy tin gɔw.


89

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

a‘addallāhu lahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Allah cɛ ka̱a̱k rialikä kɛ kui̱diɛn tin te pinydiɛn kɛ yiër, bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Nɔmɔ ɛ juc mi di̱i̱t.


90

وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

Kä rɛy ji̱ Bedouin Arabni̱ cukɛ ben (kä gök) latkɛ luɔt, kɛ ɣöö ba kɛ moc nhök (/cikɛ wä ko̱o̱r), kä nɛy tëë ca kac kä Allah kɛnɛ jääkdɛ, cukɛ nyuur ɛ biɛt. Kɛ gua̱a̱th in bi ben, bi nɛy tin thil ŋa̱th rɛydiɛn duäc mi bɛc bɛc jek.


91

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

/Thiɛlɛ duer (kɛ kui̱ kä ɣöö /ci naath bi wä ko̱o̱r) kɛ kui̱ nɛɛni tin kɔ̱c, nɛy tin jua̱th kɛnɛ nɛy tin /ci min bikɛ naŋ jek, mi kɛn kɛ ji̱ thukä kä Allah kɛnɛ jääkdɛ. Thilɛ luɔt mi dee raan ɛ kuëŋ nhiam kɛ kui̱ nɛɛni tin lät ti gɔw. Kä Allah ɛ ram mi pälikɛ dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t,


92

وَّلَا عَلَى الَّذِيْنَ اِذَا مَآ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ اَجِدُ مَآ اَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ۖتَوَلَّوْا وَّاَعْيُنُهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا يَجِدُوْا مَا يُنْفِقُوْنَۗ

wa lā ‘alal-lażīna iżā mā atauka litaḥmilahum qulta lā ajidu mā aḥmilukum ‘alaih(i), tawallau wa a‘yunuhum tafīḍu minad dam‘i ḥazanan allā yajidū mā yunfiqūn(a).

kä thilɛ (kiɛ duer) kä nɛy tin bëë kä ji̱ (Muhammad), kɛ ɣöö bi kɛ moc kɛ thurbil, kɛ kɔrɛ biɛ lar i̱, "Ɣän /ka̱n thurbil jek mi bä ji̱ naŋ," kɛ kɔrɛ bikɛ luny jɔk, kä bi wäŋkiɛn rɔ̱ moc kɛ pi̱w kɛ ɣöö cikɛ jiäk lɔcdiɛn, kɛ ɣöö /ken kɛn min ba naŋ (kɛ wä ko̱o̱r) jek.


93

۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔

innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).

Kɛ thuɔ̱k, luɔtdɛ (kɛ kui̱ dui̱rä) ɛ kui̱ nɛɛni tin ci ji̱ thiec kɛ nhök (/cikɛ bi wä ko̱o̱r), cäŋ ni min kɛ nɛy ti riäŋ riäŋ. Kä kɛn nhɔakɛ ni ɣöö bikɛ te kɛɛl kɛ nɛy ti /ci ko̱r tɛr kä ci Allah lo̱ckiɛn gäk, kɛ kui̱c ɛmɔ /cikɛ (min bi̱ ben raar rɛy lätnikiɛn) ŋäc.


94

يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Kɛn (nɛy tin /ci rɔ̱ mat rɛy köör) ba ji̱ la̱r luɔtdɛ mi wi̱i̱ luny jɔk kä kɛ. Larɛ jɛ (Muɣammad), "/Cu rɔ moc kɛ luɔt; /ci̱ nɛy ji̱ lɛ ŋot kɛ mi̱ ŋa̱thnɛ, kɛ thuɔ̱k, ɛn Allah cɛ ruacdu la̱r kɔ. Kä Allah bɛ la̱tdu nɛn, (ce̱tkɛ min bɛ la̱t) Ja̱kdɛ, kɛ kɔrɛ ba ji̱ luɔ̱c (Allah) min ŋäc ŋɔak diaal tin /ca nɛn kɛnɛ tin thuɔ̱ɔ̱k, kɛ kɔrɛ bɛ ji̱ la̱r min ci la̱t."


95

سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Kä bikɛ ji̱ yac kɛ ciöt Kuɔth, mi wi̱i̱ luny kä kɛ, bikɛ rɔ̱ ri̱t kä kɛ. Inɔ, riet rɔ kä kɛ; kɛ ɣöö kɛ thuɔ̱k tekɛ yiey ti jiäk kä gua̱a̱thdiɛn ɛ maac mi thil pek, ala muc kɛ kui̱ kä min ci kɛn ɛ la̱t.


96

يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).

Kä bikɛ ji̱ yac rɔ̱ yac kɛ ɣöö bia kɛ nhɔk. Duŋni̱ ɣöö cäŋ nhɔk yɛn kɛ, /ci Allah bi lɔcdɛ tɛɛth kɛ nɛy tin jiäk.


97

اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Kä Bedouin Arabs cukɛ buɔ̱m rɛy /thiɛl ŋäthädiɛn kɛnɛ pɛ̈l pɛ̈ɛ̈li̱kiɛn, kä ɛ mi̱ la tuɔɔk ni̱ ciaaŋ ɛn ɣöö /ci̱ kɛn ŋuɔ̱t tëë ci̱ Allah kɛ nyuɔ̱th jääkdɛ ŋäc. Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


98

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Kä rɛy Bedouin Arabni̱ tëëkɛ nɛy ti̱ guic min ci̱ kɛn ɛ naŋ (kɛ duɔ̱ɔ̱p Allah) ɛ la mi̱ ci̱ bath; lipɛ riɛk mi bi ben kä yɛ, kɛ kɛn nɛy tin bi riɛk ben kä yɛ. Allah ɛ ram mi liŋ ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal.


99

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Kä rɛy ji̱ Bedouin Arabni̱ tëëkɛ nɛy ti̱ ŋa̱thkɛ Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak, kä guickɛ min la naŋkɛ (kɛ duɔ̱ɔ̱p Allah) ɛ la duɔ̱ɔ̱p mi̱ bi̱ kɛn ɛ thia̱k kɛ Allah kɛnɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ bi̱ kɛn ɛ (jiek) kɛ pal jääkä. Ŋäc ni jɛ, kɛ thuɔ̱k, ɛn muc ɛ duɔ̱ɔ̱p mi dee kɛn ɛ thia̱k kɛ (kɛ Allah). Kɛ kɔrɛ bi Allah kɛ wä la̱th rɛy kɔ̱a̱c lɔaacdɛ (nhial); Ɛpuc, Allah ɛ ram mi päli dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


100

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Kä nɛy tëë nhiam tëë ci̱ (riet kä I̱thla̱m) rɛy Muhajirin kɛnɛ Ansar kɛnɛ nɛy tëë guɔ̱ɔ̱rkɛ kɛ a gɔaa, cu Allah lɔcdɛ tɛɛth kɛ kɛ kä cu lɔcdɛ tɛɛth kɛ Allah. Allah cɛ ka̱a̱k rialikä kɛ kui̱diɛn tin la jiɛn pinydiɛn. Kä bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Nɔmɔ ɛ juc mi di̱i̱t.


101

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ

wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).

Kä rɛy ji̱ Bedouin tin cieŋ gekädun kɛ ji̱ mɛɛtdä. Kä rɛy nɛɛni tin cieŋ kä Medina tekɛ ji̱ mɛɛtdä, ti ŋuan rɛy mɛɛtdädiɛn. Kä ji̱n (O Muɣammad) /ciɛ kɛ ŋäc, duŋni̱ ɣöö Kɔn ŋäc kɔn kɛ. Kɛ gua̱a̱th mi tɔt banɛ kɛ duäc ni kä rɛɛw, kɛ kɔrɛ ba kɛ luɔ̱c duäc mi di̱i̱t.


102

وَاٰخَرُوْنَ اعْتَرَفُوْا بِذُنُوْبِهِمْ خَلَطُوْا عَمَلًا صَالِحًا وَّاٰخَرَ سَيِّئًاۗ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa ākharūna‘tarafū biżunūbihim khalaṭū ‘amalan ṣāliḥaw wa ākhara sayyi'ā(n), ‘asallāhu ay yatūba ‘alaihim, innallāha gafūrur raḥīm(un).

Kä tha̱a̱ŋ nathkiɛn latkɛ dueerkiɛn, matkɛ lät ti gɔw kɛnɛ lät ti jiäk. Kä ŋa̱thkɛ jɛ ɛn ɣöö bi Allah rietdiɛn kɛ duer nhɔk. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi päli dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


103

خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Kämni zakat kä kuaknikiɛn, kɛ ɣöö bikɛ lak kä bikɛ jakä gɔw, kä pal kɛ kui̱diɛn. Ɛpuc, paldun mocɛ kɛ mal rɛy cärädiɛn. Allah ɛ ram mi liŋ ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal.


104

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهٖ وَيَأْخُذُ الصَّدَقٰتِ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

alam ya‘lamū annallāha huwa yaqbalut-taubata ‘an ‘ibādihī wa ya'khużuṣ-ṣadaqāti wa annallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

/Cikɛ jɛ ŋäc ɛn ɣöö Allah nhɔkɛ riet la̱a̱tnikɛ kä nhɔkɛ zakatdiɛn, kä Allah ɛ jɛn ram in nhɔk rietdiɛn, kä ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t?


105

وَقُلِ اعْمَلُوْا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ وَسَتُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۚ

wa quli‘malū fa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū wal-mu'minūn(a), wa saturaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Kä lar jɛ i̱, “La̱tdɛ, kä bi Allah lätkun nɛn, kä bɛ jääkdɛ kɛnɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ nɛn bä, kä ba yɛ luɔ̱c ram in ŋäc ŋɔak tin /ca nɛn kɛnɛ tin /ca nɛn, kä bɛ yɛ la̱r min la lätdi.”


106

وَاٰخَرُوْنَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِ اللّٰهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوْبُ عَلَيْهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa ākharūna murjaunal li'amrillāhi immā yu‘ażżibuhum wa immā yatūbu ‘alaihim, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Kä tëëkɛ (bä) nɛy kɔ̱kiɛn ti̱ ca ŋok amäni mi̱ ci̱ Allah ɛ lar; dɔ̱ŋ bi Allah kɛ duäc kä dɔ̱ŋ bi Allah kɛ nhɔk ɛn ɣöö bikɛ rɔ̱ ri̱t. Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


107

وَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّكُفْرًا وَّتَفْرِيْقًاۢ بَيْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَاِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَيَحْلِفُنَّ اِنْ اَرَدْنَآ اِلَّا الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

wal-lażīnattakhażū masjidan ḍirāraw wa kufraw wa tafrīqam bainal-mu'minīna wa irṣādal liman ḥāraballāha wa rasūlahū min qabl(u), wa layaḥlifunna in aradnā illal-ḥusnā, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

Kä (rɛy ji̱ ŋäthä) tëëkɛ nɛy ti la̱tkɛ mosques kɛ ɣöö ba riɛk nööŋ (kä nɛy tin ŋa̱th), kɛ ɣöö ba ji̱ ŋäthä /thiɛl ŋa̱th kä ba ji̱ ŋäthä da̱a̱k kä ba li̱ep kɛ ben nɛɛni̱ tin ci̱ ko̱r tɛr kɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ kɛ gua̱a̱th mi̱ bäär. Cukɛ rɔ̱ yac i̱, “Nhɔaknɛ gɔɔy kärɔa.” Kä Allah ɛ neen ɛn ɣöö kɛ ji̱ kacä (rɛy ruacdiɛn).


108

لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ

lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).

/Cu pal rɛy muɔ̱thgi̱ amäni cäŋ kɛl. Ɛpuc, ɛ mosque mi̱ ca yiath piny kɛ kui̱ ŋäthä, niɛ cäŋ in nhiam jɛn ɛ mi̱ gɔaa ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö deri̱ pal rɛydɛ. Kä rɛydɛ te nɛy ti görkɛ ɣöö bikɛ rɔ̱ɔ̱diɛn lak. Allah nhɔkɛ nɛy ti wic wic.


109

اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى تَقْوٰى مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ اَمْ مَّنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهٖ فِيْ نَارِ جَهَنَّمَۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

afaman assasa bun-yānahū ‘alā taqwā minallāhi wa riḍwānin khairun am man assasa bun-yānahū ‘alā syafā jurufin hārin fanhāra bihī fī nāri jahannam(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Kä ɛnɔ, kɛn nɛy tin lät ti̱c (mosques) kɛ kui̱ luthdiɛn kɛ Allah kɛnɛ (Thɔakɛ) tɛthlɔacdɛ gɔwkɛ, kiɛ nɛy tin lät ti̱cdiɛn wi̱i̱ pa̱a̱m mi̱ ci̱ pɛ̈ɛ̈n, kɛ kɔrɛ (tiec) bɛ pɛ̈ɛ̈n kɛɛl kɛ kɛ rɛy maac mi̱ thil pek? Allah /cɛ nɛy tin jiäk bo̱th .


110

لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِيْ بَنَوْا رِيْبَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلَّآ اَنْ تَقَطَّعَ قُلُوْبُهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

lā yazālu bun-yānuhumul-lażī banau rībatan fī qulūbihim illā an taqaṭṭa‘a qulūbuhum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Cu ti̱c ëë la̱tkɛ ɛ kɛn ni ciaŋ la no̱o̱ŋɛ diw rɛy lo̱cnikiɛn, amäni mëë ci lo̱ckiɛn ga̱k. Kä Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


111

۞ اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَۗ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُوْنَ وَيُقْتَلُوْنَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ وَالْقُرْاٰنِۗ وَمَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُوْا بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهٖۗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

innallāhasytarā minal-mu'minīna anfusahum wa amwālahum bi'anna lahumul-jannah(ta), yuqātilūna fī sabīlillāhi fa yaqtulūna wa yuqtalūna wa‘dan ‘alaihi ḥaqqan fit-taurāti wal-injīli wal-qur'ān(i), wa man aufā bi‘ahdihī minallāhi fastabsyirū bibai‘ikumul-lażī bāya‘tum bih(ī), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Kɛ thuɔ̱k, cu Allah tëkdiɛn kɛnɛ kuakkiɛn kɔk kä nɛy tin ŋa̱th kɛ ɣöö cɛ kɛ moc kɛ paradith. Kä kɛn ko̱r tɛr kɛ duɔ̱ɔ̱p Kuɔth; kɛ ɣöö ba kɛ näk kiɛ ba kɛ näk, (ce̱tkɛ) ruac mi thuɔ̱k mi ci Kuoth ɛ lar rɛy Torah, kä Gospel kɛnɛ Koran. Kä ɛŋa mi la tiɛtkɛ ruacdɛ mi leny Allah? Inɔ a lo̱ckun tɛth kɛ kök kɛnɛ kɔk ŋɔaani̱ tin cia la̱t, kä ɛ jɛn juc ​​in di̱i̱t.


112

اَلتَّاۤىِٕبُوْنَ الْعٰبِدُوْنَ الْحٰمِدُوْنَ السَّاۤىِٕحُوْنَ الرّٰكِعُوْنَ السّٰجِدُوْنَ الْاٰمِرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَالنَّاهُوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحٰفِظُوْنَ لِحُدُوْدِ اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

at tā'ibūnal-‘ābidul-ḥāmidūnas-sā'iḥūnar-rāki‘ūnas-sājidūnal-āmirūna bil-ma‘rūfi wan-nāhūna ‘anil-munkari wal-ḥāfiẓūna liḥudūdillāh(i), wa basysyiril-mu'minīn(a).

Kɛn kɛ nɛy tin la rɔ̱ laa ri̱t, palkɛ, liakkɛ (Allah), jäl (kɛ kui̱ ŋäcä ŋɔaani̱ kɛnɛ ŋa̱th), luɔ̱thkɛ rɔ̱, luɔ̱thkɛ rɔ̱, ruac kɛ min gɔaa kä gaŋkɛ min jiäk kä luɔ̱thkɛ ŋuɔ̱t Allah. Kä jakni nɛy tin ŋa̱th kä tɛth lo̱ckiɛn.


113

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ يَّسْتَغْفِرُوْا لِلْمُشْرِكِيْنَ وَلَوْ كَانُوْٓا اُولِيْ قُرْبٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

mā kāna lin-nabiyyi wal-lażīna āmanū ay yastagfirū lil-musyrikīna wa lau kānū ulī qurbā mim ba‘di mā tabayyana lahum annahum aṣḥābul-jaḥīm(i).

/Cɛ rɔ lot ɛn ɣöö bi gök kɛnɛ nɛy tin ŋa̱th jɛ thiec kɛ pälikä (kä Allah) kɛ kui̱ nɛɛni tin tekɛ kuth ti ŋuan, a cäŋɛ mi kɛ ji̱ maarä (dɛ), kɛ kɔr kä mëë ca jɛ nyoth ɛ jɔc kä kɛ ɛn ɣöö nɛy tin tekɛ kuth ti ŋuan kɛ kɛn nɛy tin cieŋ rɛy maac mi thil pek.


114

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ

wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).

Kä min ci Ibrahim ɛ thiec kɛ pälikä (kä Allah) kɛ kui̱ gua̱n, /ciɛ ruac mi dɔ̱ŋ ɛ ni ɣöö cɛ ruacdɛ lat kɛ kui̱ gua̱n. Kä ɛnɔ mëë ci A-bɛ-ram ɛ ŋa̱c ɛn ɣöö gua̱n ɛ gua̱n tɛ̈r Kuɔth, cu A-bɛ-ram rɔ da̱a̱k kɛ jɛ. Kɛ thuɔ̱k, I-brahim ɛ ram mi kɔ̱c lɔcdɛ kä tekɛ lɔc mi gɔaa .


115

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْمًاۢ بَعْدَ اِذْ هَدٰىهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَّا يَتَّقُوْنَۗ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

wa mā kānallāhu liyuḍilla qaumam ba‘da iż hadāhum ḥattā yubayyina lahum mā yattaqūn(a), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Kä Allah /cɛ naath bi met naŋ dup ti jiäk, kɛ kɔr kä mëë cɛ kɛ moc kɛ dup, kɛ ɣöö ba kɛ la̱r min bikɛ gaŋ. Ɛpuc, Allah ŋäcɛ ŋɔak diaal.


116

اِنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

innallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yuḥyī wa yumīt(u), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Ɛpuc, Allah tëëkɛ kuäär nhial kɛnɛ piny. Cuɛ jɛ lëp kä cuɛ jɛ moc kɛ pɛ̈th. Thilɛ ram mi gaŋ ji̱ kiɛ luäk ji̱ ɛ ni Allah.


117

لَقَدْ تَّابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ فِيْ سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيْغُ قُلُوْبُ فَرِيْقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّهٗ بِهِمْ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ۙ

laqat tāballāhu ‘alan-nabiyyi wal-muhājirīna wal-anṣāril-lażīnattaba‘ūhu fī sā‘atil-‘usrati mim ba‘di mā kāda yazīgu qulūbu farīqim minhum ṡumma tāba ‘alaihim, innahū bihim ra'ūfur raḥīm(un).

Ɛpuc, ɛn Allah cɛ riet gökni, Muhajirin kɛnɛ Ansar, tëë guɔ̱ɔ̱rkɛ gök rɛy gua̱thni ti bɛ̈c bɛ̈ɛ̈c, kɛ kɔr kä mëë ci lo̱c bunädiɛn thia̱k kɛ rietdiɛn jɔk, kɛ kɔrɛ cu Allah rietdiɛn nhɔk. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi tekɛ puɔ̱th mi di̱i̱t, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac kɛ kɛ,


118

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

kä wä kɛ kui̱ nɛɛni da̱ŋ diɔ̱k tëë ci duɔth jɔk. Amäni mëë ci wi̱c muɔ̱ɔ̱n ce̱tkɛ mi̱ ciɛk kɛ kɛ, cäŋ ni̱ mëë ci wi̱c muɔ̱ɔ̱n di̱t kä cu yiëëdiɛn ɛ jek bä (cuɛ jek bä) i̱ ciɛk kɛ kɛ, kä cukɛ ŋa̱c ɛn ɣöö thilɛ gua̱a̱th mi̱ dee kɛn ɛ kään thi̱n kä (riɛk) Allah, duŋdɛ ɣöö ɛ jɛn kärɔa, kɛ kɔrɛ cu Allah rietdiɛn nhɔk kɛ ɣöö bi̱kɛ ŋot rɛy rietdiɛn. Ɛpuc, Allah ɛ jɛn ram in nhɔakɛ ni ɣöö bi naath rɔ̱ ri̱t, kä ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac.


119

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوْنُوْا مَعَ الصّٰدِقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa kūnū ma‘aṣ-ṣādiqīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Luɔ̱thni Allah, kä te kɛɛl kɛ nɛy tin cuŋ.


120

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

/Cɛ rɔ lot kɛ nɛy tin cieŋ kä Medina kɛnɛ ji̱ Bedouin tin cieŋ gekädiɛn ɛn ɣöö /cikɛ bi wä kɛɛl kɛ jääk Kuɔth (kɛ gua̱a̱th köör), kä /cɛ rɔ lot ɛn ɣöö bikɛ rɔ̱ nhɔk ɛlɔ̱ŋ ɛ leny jääk Kuɔth. Ɛ jɛn kɛ ɣöö /cikɛ pɛ̈th, kiɛ /cikɛ pɛ̈th, kiɛ /cikɛ buɔth rɛy duɔ̱p Allah, kä /cikɛ pɛ̈th kɛ gua̱a̱th mi jak nɛy tin /ci ŋäth kä jiäk lɔcdiɛn, kä /cikɛ ji̱ tɛ̈r moc kɛ riɛk, ɛ ni mi ba jɛ gɔ̱r piny kɛ kui̱diɛn ɛ la la̱t mi gɔaa. Kɛ thuɔ̱k, Allah /cɛ muc nɛɛni tin lät kä gɔw ba̱ny piny.


121

وَلَا يُنْفِقُوْنَ نَفَقَةً صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً وَّلَا يَقْطَعُوْنَ وَادِيًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā yunfiqūna nafaqatan ṣagīrataw wa lā kabīrataw wa lā yaqṭa‘ūna wādiyan illā kutiba lahum liyajziyahumullāhu aḥsana mā kānū ya‘malūn(a).

kä /cikɛ muc thöp, cäŋ ɛ mi tɔt kiɛ mi di̱i̱t, kä /cikɛ (bä) jäl kɛ pɛ̈th (kɛ jihad), ɛ ni mi ca jɛ gɔ̱r piny kɛ kui̱diɛn (ce̱tkɛ lät ti gɔw), kɛ ɣöö ba kɛ moc muc ɛ Allah (kɛ) mi gɔaa mi leny min ci kɛn ɛ la̱t.


122

۞ وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُوْنَ لِيَنْفِرُوْا كَاۤفَّةًۗ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَاۤىِٕفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوْا فِى الدِّيْنِ وَلِيُنْذِرُوْا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعُوْٓا اِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُوْنَ ࣖ

wa mā kānal-mu'minūna liyanfirū kāffah(tan), falau lā nafara min kulli firqatim minhum ṭā'ifatul liyatafaqqahū fid-dīni wa liyunżirū qaumahum iżā raja‘ū ilaihim la‘allahum yaḥżarūn(a).

Kä /cɛ rɔ lot ɛn ɣöö bi ji̱ ŋäthä diaal wä (gua̱a̱th köör). Ɛŋu /ci tha̱a̱ŋ bunä kɛl kɛl kä kɛ wä kɛ ɣöö ba ŋäcdiɛn kɛ kui̱ kuthni̱ jakä di̱t kä ba ji̱kiɛn la̱r lär mi̱ ci̱kɛ luny jɔk, kɛ ɣöö bi̱kɛ rɔ̱ kulɛ gaŋ.


123

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِيْنَ يَلُوْنَكُمْ مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوْا فِيْكُمْ غِلْظَةًۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū qātilul-lażīna yalūnakum minal-kuffāri wal-yajidū fīkum gilẓah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Yɛn ji̱ ŋäthä! Kä kööŋ kɛ nɛy tin /ci ŋäth tin te gekädu, kä jakni kɛ kä ŋa̱ckɛ buɔ̱mdu, kä ŋäc kɛn ɛ ɛn ɣöö Allah tëë kɛɛl kɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ Kuoth.


124

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ اَيُّكُمْ زَادَتْهُ هٰذِهٖٓ اِيْمَانًاۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَزَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّهُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun fa minhum may yaqūlu ayyukum zādathu hāżihī īmānā(n), fa ammal-lażīna āmanū fa zādathum īmānaw wa hum yastabsyirūn(a).

Kä mëë ca sura nyuɔ̱th naath, kɛ kɔrɛ rɛydiɛn (nɛy tin la ji̱ thuɔ̱ɔ̱k) cuɛ tekɛ nɛy ti cu wee i̱, "Ɛŋa kä yɛ mi ci ŋa̱thdɛ rɔ rep kɛ (nyuuth) sura ɛmɛ?" Kä kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ, ɛn sura ɛmɛ la jakɛ ŋa̱thdiɛn kä di̱t, kä la tɛth lo̱ckiɛn.


125

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا اِلٰى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوْا وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa ammal-lażīna fī qulūbihim maraḍun fa zādathum rijsan ilā rijsihim wa mātū wa hum kāfirūn(a).

Kä kɛ kui̱ nɛɛni tin tekɛ juey rɛy lo̱cnikiɛn, kɛ kɔrɛ (kɛ surah ɛmɛ) bi /thiɛl ŋäthädiɛn in te thi̱n rɔ rep kä bikɛ li̱w ce̱tkɛ nɛy ti /ci ŋa̱th.


126

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُوْنَ فِيْ كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوْبُوْنَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

awalā yarauna annahum yuftanūna fī kulli ‘āmim marrataini ṡumma lā yatūbūna wa lā hum yażżakkarūn(a).

Kä /cikɛ (nɛy tin la ji̱ ŋäthä) ɛ ŋäc ɛn ɣöö la ɣɔ̱nkɛ kɛ kä kɛɛl kiɛ rɛw rɛy runä, kä /cikɛ rɔ̱ ri̱t dueerikiɛn kä /cikɛ ŋi̱i̱c jek?


127

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍۗ هَلْ يَرٰىكُمْ مِّنْ اَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوْاۗ صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun naẓara ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍ(in), hal yarākum min aḥadin ṡummanṣarafū, ṣarafallāhu qulūbahum bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

Kä mëë ca sura mi ca nyoth, cukɛ rɔ̱ guic (kä wäkɛ i̱), "Tëëkɛ ram (kä Muthlimni̱) mi̱ guic ji̱?" Kɛ kɔr kä nɔmɔ cukɛ jiɛɛn. Cu Allah lo̱ckiɛn riet jɔk kɛ ɣöö kɛ nɛy ti /thiɛl ŋäc ŋɔaani̱.


128

لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).

Ɛpuc, ci raan ben kä yɛ mi bëë kä nɛɛku, riɛk in ci tuɔɔk kä ji̱ ɛ mi̱ di̱i̱t, (jɛn) go̱o̱rɛ jɛ ɛlɔ̱ŋ (ŋa̱th kɛnɛ ka̱n) kɛ kui̱dun, ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac kä tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ.


129

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Bä mi̱ ci̱kɛ rɔ̱ ri̱t (kä ŋa̱th), kɛ kɔrɛ bi̱ kɛn ɛ lar (O Muɣammad), "Allah ro̱ŋɛ kɛ kui̱dä; thiɛlɛ kuoth mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ /ciɛɛ jɛn. Kä jɛ cä ŋa̱thdä la̱th thi̱n, kä ɛ jɛn Kuäär in la Kuäär in Di̱i̱t."