Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur'an ke Hadith
(Islam cien)

Q.S Al-Mai̱da̱ (اَلْمَائِدَة) - 120 Nämbär Bäthni̱

(Tha̱n)

Qari

Murottal Audio

1

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِۗ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aufū bil-‘uqūd(i), uḥillat lakum bahīmatul-an‘āmi illā mā yutlā ‘alaikum gaira muḥilliṣ-ṣaidi wa antum ḥurum(un), innallāha yaḥkumu mā yurīd(u).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! La̱tdɛ min ca lar. Kä thɔ̱l ɛ mi̱ nhɔk ji̱, ɛ ni̱ mi̱ ca la̱r ji̱, kä /ca thɔ̱l nhɔk mi̱ ti̱i̱ rɛy ihram (hajj kiɛ umrah). Ɛpuc, Allah la ŋuɔ̱t ɛ riet kɛ min go̱o̱rɛ.


2

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu ŋuɔ̱t Allah tin rɛlrɔ̱ ya̱r, kä /cu (luth) päthni̱ tin la haram ya̱r, /cu hadyu (le̱y tin la thöpkɛ muc) kɛnɛ qala'id (le̱y tin ca thöp) ya̱r, kä /cu (bä) nɛy tin bëë kä Baitulharam ya̱r; go̱o̱r kɛn puɔ̱th kɛnɛ tɛ̈th lɔaac Kua̱riɛn. Kä mi ci ihram thuɔ̱k, kɛ kɔrɛ deri jäl. /Cu (du) nhɔk ni naath kɛ ɣöö cikɛ ji̱ gaŋ kä ɣöö bi jiɛn kä Sacred Mosque, cuɔmkɛ ji̱ ɛn ɣöö bi wä ni̱ kä pekdu (kɛ kui̱diɛn). Kä luäkɛ ji̱ rɛy (la̱tdɛ) cuŋni kɛnɛ luth Kuɔth, kä /cɛ ji̱ luäk rɛy lätni dueeri kɛnɛ gua̱n tɛ̈r. Duɔl kɛ Allah, kɛ thuɔ̱k, Allah bɛc ɛlɔ̱ŋ kɛ duäcdɛ.


3

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَآ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْۗ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِۗ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۗ اَلْيَوْمَ يَىِٕسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۗ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًاۗ فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ḥurrimat ‘alaikumul-maitatu wad-damu wa laḥmul-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bihī wal-munkhaniqatu wal-mauqūżatu wal-mutaraddiyatu wan-naṭīḥatu wa mā akalas-sabu‘u illā mā żakkaitum, wa mā żubiḥa ‘alan-nuṣubi wa an tastaqsimū bil-azlām(i), żālikum fisq(un), al-yauma ya'isal-lażīna kafarū min dīnikum falā takhsyauhum wakhsyaun(i), al-yauma akmaltu lakum dīnakum wa atmamtu ‘alaikum ni‘matī wa raḍītu lakumul-islāma dīnā(n), fa maniḍṭurra fī makhmaṣatin gaira mutajānifil li'iṡm(in), fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

Ɛ mi ca pën ji̱ (cam) thɔ̱l, riɛm, ri̱ŋ kuɔ̱ndhuɔ̱ɔ̱r, kɛnɛ (ri̱ŋ) leeyni tin ca näk a /ci mɔ a (ciöt) Allah, tin ca moc kɛ buɔ̱t, tin ca duäc, tin ca pɛ̈ɛ̈n, tin ca moc kɛ buɔ̱t, kɛnɛ tin ca ŋok ɛ ley dɔaar, ɛ ni tin tekɛ gua̱a̱th mi deri kɛ näk. Kä (bä ca pën) nɛy tin ca näk kɛ kui̱ kuthni guääyni. Kä (jɛn bä ca lo̱k) ɛn ɣöö ba kuak ti̱ ŋuan thur kɛ azlam (arrows), (kɛ ɣöö) nɔmɔ ɛ la̱t mi̱ jiääk. Ɛn walɛ ci nɛy tin /ci ŋäth ŋa̱thdiɛn päl kɛ (pëc) kuthni̱kun, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuarɛ dual kɛ kɛ, duŋdɛ ɣöö dualɛ kɛ ɣä. Kɛ cäŋ ɛmɛ cä kuthkun thuk kɛ kui̱dun, kä cä puɔ̱thdä thuk kɛ kui̱dun, kä cä I̱thla̱m nhɔk ɛ la kuthkun. Kä ram mi ca kuɔ̱k ɣöö bɛ buɔth, /ciɛ ɣöö go̱o̱rɛ ɣöö bɛ duer la̱t, kɛ kɔrɛ, kɛ thuɔ̱k, Allah ɛ ram mi päl dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t .


4

يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَآ اُحِلَّ لَهُمْۗ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّآ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

yas'alūnaka māżā uḥilla lahum, qul uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa mā ‘allamtum minal-jawāriḥi mukallibīna tu‘allimūnahunna mimmā ‘allamakumullāhu fa kulū mimmā amsakna ‘alaikum ważkurusmallāhi ‘alaih(i), wattaqullāh(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Cukɛ ji̱ thiec (Muhammad), "Ɛŋu mi lot rɔ kɛ kɛ?" Laarɛ jɛ i̱, "Min lot rɔ kɛ ji̱ (ɛ) mi̱eth mi̱ gɔaa kɛnɛ (ŋuɔ̱t mi̱ ca käp) kɛ thëm leeyni̱ tin ci̱ ji̱ ŋi̱eec kɛ thëm, tin ci̱ ji̱ ŋi̱eec kɛ kui̱ kä min ci Allah ɛ ŋi̱eec kɛ ji̱. Kɛ kui̱c ɛmɔ cam min cɛ käp kɛ kui̱du, kä lat ciöt Allah (mi̱ ci̱ jɛ lony). Kä dual Allah, indeed Hi recko is very


5

اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۗ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ ۖوَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖوَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْٓ اَخْدَانٍۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ ۖوَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ ࣖ

al-yauma uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa ṭa‘āmul-lażīna ūtul-kitāba ḥillul lakum, wa ṭa‘āmukum ḥillul lahum, wal-muḥṣanātu minal-mu'mināti wal-muḥṣanātu minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum iżā ātaitumūhunna ujūrahunna muḥṣinīna gaira musāfiḥīna wa lā muttakhiżī akhdān(in), wa may yakfur bil-īmāni faqad ḥabiṭa ‘amaluh(ū), wa huwa fil-ākhirati minal-khāsirīn(a).

Kɛ cäŋ ɛmɛ ca ti diaal ti gɔw pa̱l ji̱. Mieth (muc) nɛɛni tin te rɛy buɔkni ɛ mieth mi ca lat ɛ halal kɛ kui̱du, kä miethdu ɛ halal kɛ kui̱diɛn. Kä (ɛ nhökdu kɛ ɣöö bi kuɛɛn) män ti tiɛtkɛ luth rɛy mään ti ŋa̱thkɛ kɛnɛ män ti tiɛtkɛ luth rɛy nɛɛni tin ca ka̱m buɔk ɛ ŋot /kenɛ ni cop kä ji̱, mi ci yio̱wkiɛn thöp kɛ ɣöö bikɛ kuɛɛn, /ciɛ kɛ ca̱r mi bi wut mi jiääk la̱t kä /ciɛ ɣöö bi ciek jakä thɔ̱l. Ram mi /ci ŋäth kɛ kɔr ŋäthä, kɛ kɔrɛ, kɛ thuɔ̱k, lätkiɛn cukɛ tekɛ baŋ, kä rɛy teekä min dɔ̱ŋ bɛ te rɛy nɛɛni tin ci bath.


6

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا قُمْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوْا وُجُوْهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوْا بِرُءُوْسِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِۗ وَاِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوْاۗ وَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ مِّنْهُ ۗمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ حَرَجٍ وَّلٰكِنْ يُّرِيْدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā qumtum ilaṣ-ṣalāti fagsilū wujūhakum wa aidiyakum ilal-marāfiqi wamsaḥū biru'ūsikum wa arjulakum ilal-ka‘bain(i), wa in kuntum junuban faṭṭahharū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum minh(u), mā yurīdullāhu liyaj‘ala ‘alaikum min ḥarajiw wa lākiy yurīdu liyuṭahhirakum wa liyutimma na‘matahū ‘alaikum la‘allakum tasykurūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Mi go̱ri ɣöö bi pal, lak nhiamdu kɛnɛ tetku ɛ wä kä gɔ̱ɔ̱k, kä lak wi̱cdu kä (lak) ciökku ​​amäni gɔ̱ɔ̱k (wudhu). Mi ɛ ji̱n junub, kɛ kɔrɛ bi lak. Kä mi ti̱i̱ kɛ juey kiɛ ti̱i̱ rɛy ja̱l kiɛ mi lunydu jɔk kä tɔ̱ɔ̱c kiɛ ci ciek thiap, kɛ kɔrɛ mi /ci pi̱w bi jek, kɛ kɔrɛ lätni tayamum kɛ tɔ̱ɔ̱c mi gɔaa (pure); lak nhiamdu kɛnɛ tetku kɛ jɛ (dust). Allah /cɛ go̱r ɛn ɣöö bɛ ŋɔak jakä bɛc kɛ ji̱, duŋdɛ ɣöö go̱o̱rɛ ɣöö bɛ ji̱ lak kä bɛ puɔ̱thdɛ thuk kɛ kui̱du, kɛ ɣöö bi tekɛ tɛ̈thlɔaac.


7

وَاذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمِيْثَاقَهُ الَّذِيْ وَاثَقَكُمْ بِهٖٓ ۙاِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَاَطَعْنَا ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ

ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum wa mīṡāqahul-lażī wāṡaqakum bih(ī), iż qultum sami‘nā wa aṭa‘nā, wattaqullāh(a), innallāha ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

Kä tim puɔ̱th Allah kɛ ji̱ kɛnɛ mat ruacdɛ min cɛ ji̱ jakä yiɛn, mëë ci̱ ji̱n ɛ lar i̱, "Cakɔ jɛ liŋ kä cuakɔ jɛ luɔ̱th." Kä luɔ̱thɛ Kuoth, kɛ thuɔ̱k, Allah ŋäcɛ ŋɔak diaal tin te rɛy lo̱cnikun.


8

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْا قَوَّامِيْنَ لِلّٰهِ شُهَدَاۤءَ بِالْقِسْطِۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ عَلٰٓى اَلَّا تَعْدِلُوْا ۗاِعْدِلُوْاۗ هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū qawwāmīna lillāhi syuhadā'a bil-qisṭi wa lā yajrimannakum syana'ānu qamin ‘alā allā ta‘dilū, i‘dilū, huwa aqrabu lit-taqwā wattaqullāh(a), innallāha khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Kä bi yɛn nɛy tin lät kɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ kui̱ Allah, (gua̱a̱th in) bi yɛn a nëën kɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ. Kä /cu gakdun kɛ naath ji̱ com kɛ lätni mi thil cuɔ̱ɔ̱ŋ. Biɛ tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ. Kɛ ɣöö (just) jɛn thia̱kɛ kɛ piety. Kä dual kɛ Kuoth, kɛ thuɔ̱k, Allah tiitdɛ rɔ kɛ min lät yɛn ɛ.


9

وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۙ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّاَجْرٌ عَظِيْمٌ

wa‘adallāhul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), lahum magfiratuw wa ajrun ‘aẓīm(un).

Allah cɛ nɛy tin ŋa̱th kä lät lät cuŋni lar, (ɛn ɣöö) bikɛ pälikä kɛnɛ muc mi di̱i̱t jek.


10

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā ulā'ika aṣḥābul-jaḥīm(i).

Kä nɛy tin /ca ŋäth kä lo̱k nyuuthni̱ kɔn, kɛn kɛ ji̱ maac mi thil pek.


11

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ هَمَّ قَوْمٌ اَنْ يَّبْسُطُوْٓا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ اَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗوَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanużkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż hamma qaumun ay yabsuṭū ilaikum aidiyahum fa kaffa aidiyahum ‘ankum, wattaqullāh(a), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Tiem nhök Allah (min ca ka̱m ji̱) mëë ci naath ɛ car i̱ ba ji̱ ma̱k kɛ tetkiɛn, ɛn gua̱a̱th ɛmɔ cu Allah tetkiɛn gaŋ kä ji̱. Kä dual kɛ Allah, kä ɛ Allah kärɔa bi nɛy tin ŋa̱thkɛ ŋa̱thdiɛn la̱th thi̱n.


12

۞ وَلَقَدْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۚ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيْبًاۗ وَقَالَ اللّٰهُ اِنِّيْ مَعَكُمْ ۗ لَىِٕنْ اَقَمْتُمُ الصَّلٰوةَ وَاٰتَيْتُمُ الزَّكٰوةَ وَاٰمَنْتُمْ بِرُسُلِيْ وَعَزَّرْتُمُوْهُمْ وَاَقْرَضْتُمُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا لَّاُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَلَاُدْخِلَنَّكُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۚ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذٰلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa laqad akhażallāhu mīṡāqa banī isrā'īl(a), wa ba‘aṡnā minhumuṡnai ‘asyara naqībā(n), wa qālallāhu innī ma‘akum, la'in aqamtumuṣ-ṣalāta wa ātaitumuz-zakāta wa āmantum birusulī wa ‘azzartumūhum wa aqraḍtumullāha qarḍan ḥasanal la'ukaffiranna ‘ankum sayyi'ātikum wa la'udkhilannakum jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), faman kafara ba‘da żālika minkum faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

Kä kɛ thuɔ̱k, ci Allah mat ruac ka̱n kä gaat I-thɛ-rɛl kä cakɔ kua̱r da̱ŋ wäl rɛw kuany rɛydiɛn. Kä cu Allah wee, “Ɣän ta̱a̱ kɛɛl kɛ ji̱.” Ɛpuc, mi lät yɛn pal kä thöp yɛn zakat kä ŋäth yɛn ja̱a̱kni̱kä kä luäk yɛn kɛ kä thöp yɛn Allah yio̱w ti gɔw, bä rikkun woc kɛ thuɔ̱k, kä bä yɛ naŋ rɛy Parɛday min te pinydɛ kɛ yiër. Kä ram mi /ci ŋa̱th rɛydun kɛ kɔrɛ, jɛn cɛ jiɛɛn kä duɔ̱ɔ̱p in cuŋ."


13

فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِّيْثَاقَهُمْ لَعَنّٰهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوْبَهُمْ قٰسِيَةً ۚ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهٖۙ وَنَسُوْا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوْا بِهٖۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلٰى خَاۤىِٕنَةٍ مِّنْهُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْهُمْ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

fabimā naqḍihim mīṡāqahum la‘annāhum wa ja‘alnā qulūbahum qāsiyah(tan), yuḥarrifūnal-kalima ‘am mawāḍi‘ih(ī), wa nasū ḥaẓẓam mimmā żukkirū bih(ī), wa lā tazālu taṭṭali‘u ‘alā khā'inatim minhum illā qalīlam minhum fa‘fu ‘anhum waṣfaḥ, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

(Kä) kɛ ɣöö cikɛ mat ruacdiɛn ya̱r, cuakɔ kɛ lam, kä cuakɔ lo̱ckiɛn jakä bum. Cukɛ riet (kä Allah) gɛr gua̱a̱thdɛ, kä cukɛ (kɛ ca̱r) tha̱a̱ŋ ruaacni̱ tëë ca kɛ la̱r lär pa̱l ruëëc. Ji̱n (O Muhammad) bi pɛ̈l nɛn ni ciaŋ kä kɛ ɛ ni buɔ̱n mi tɔt rɛydiɛn (min /ci pɛ̈l), kɛ kui̱c ɛmɔ päli kɛ dueer kä päli kɛ piny. Ɛpuc, Allah nhɔkɛ nɛy tin lät kä gɔw.


14

وَمِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّا نَصٰرٰٓى اَخَذْنَا مِيْثَاقَهُمْ فَنَسُوْا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوْا بِهٖۖ فَاَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاۤءَ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ ۗ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللّٰهُ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa minal-lażīna qālū innā naṣārā akhażnā mīṡāqahum fa nasū ḥaẓẓam mimmā żukkirū bih(ī), fa agrainā bainahumul-‘adāwata wal-bagḍā'a ilā yaumil-qiyāmah(ti), wa saufa yunabbi'uhumullāhu bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Kä rɛy nɛɛni tin laar jɛ i̱, "Kɔn lapnɛ ji̱ Kritho," cuakɔ mat ruacdiɛn ka̱n, duŋni̱ ɣöö cukɛ (kɛ ca̱r) tha̱a̱ŋ ruaacni tëë ca kɛ la̱r lär pa̱l ruëëc, kɛ kui̱c ɛmɔ cuakɔ ko̱o̱ri̱ kɛnɛ ko̱o̱ri̱ jakä jiäk kamdiɛn amäni cäŋ jiëcä nath li̱th. Kä bi Allah kɛ la̱r lär kɛ pɛ̈th kɛ min la lät kɛn ɛ.


15

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ قَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيْرًا مِّمَّا كُنْتُمْ تُخْفُوْنَ مِنَ الْكِتٰبِ وَيَعْفُوْا عَنْ كَثِيْرٍەۗ قَدْ جَاۤءَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ نُوْرٌ وَّكِتٰبٌ مُّبِيْنٌۙ

yā ahlal-kitābi qad jā'akum rasūlunā yubayyinu lakum kaṡīram mimmā kuntum tukhfūna minal-kitābi wa ya‘fū ‘an kaṡīr(in), qad jā'akum minallāhi nūruw wa kitābum mubīn(un).

Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk! Ɛpuc, ci Ja̱kdan ben kä yɛ, kä cɛ ji̱ la̱r ti̱ ŋuan kä Buɔk ëë cia tɛ̱̈ɛ̱̈, kä cia ti̱ ŋuan lo̱k. Kɛ thuɔ̱k, ci buay ben kä yɛ kä Allah, kɛnɛ Bok mi jɔc.


16

يَّهْدِيْ بِهِ اللّٰهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهٗ سُبُلَ السَّلٰمِ وَيُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ بِاِذْنِهٖ وَيَهْدِيْهِمْ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

yahdī bihillāhi manittaba‘a riḍwānahū subulas-salāmi wa yukhrijuhum minaẓ-ẓulumāti ilan-nūri bi'iżnihī wa yahdīhim ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Kɛ jɛn Allah bɛ nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ min go̱o̱rɛ bo̱th rɛy duɔ̱p känä, kä (kɛ jɛn bok ɛmɔ bä) Allah bɛ ram ɛmɔ ka̱m raar rɛy muɔ̱th in thuɔ̱k rɛy buɔyä kɛ nhökdɛ, kä bɛ jɛ nyuɔ̱th duɔ̱ɔ̱p in cuŋ.


17

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَۗ قُلْ فَمَنْ يَّمْلِكُ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا اِنْ اَرَادَ اَنْ يُّهْلِكَ الْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَاُمَّهٗ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ۗوَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۗ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

laqad kafaral-lażīna qālū innallāha huwal-masīḥubnu maryam(a), qul famay yamliku minallāhi syai'an in arāda ay yuhlikal-masīḥabna maryama wa ummahū wa man fil-arḍi jamī‘ā(n), wa lillāhi mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, yakhluqu mā yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ɛpuc, nɛy tin laar jɛ i̱, "Ɛpuc, Allah ɛ jɛn Mɛ-thia, gat Mɛri, cukɛ lo̱k." Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ɛŋa mi dee nhök Allah pën wä, mi go̱o̱rɛ ɣöö bɛ Mɛ-thia, gat Mɛri, man kɛnɛ nɛy diaal (nɛy) tin te wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n däk?" Kä kuäär nhial kɛnɛ piny kɛnɛ tin te kamdiɛn ɛ duŋ Allah. Jɛn cɛ min go̱o̱rɛ cak. Kä Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


18

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ وَالنَّصٰرٰى نَحْنُ اَبْنٰۤؤُا اللّٰهِ وَاَحِبَّاۤؤُهٗ ۗ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوْبِكُمْ ۗ بَلْ اَنْتُمْ بَشَرٌ مِّمَّنْ خَلَقَۗ يَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖوَاِلَيْهِ الْمَصِيْرُ

wa qālatil-yahūdu wan-naṣārā naḥnu abnā'ullāhi wa aḥibbā'uh(ū), qul falima yu‘ażżibukum biżunūbikum, bal antum basyarum mimman khalaq(a), yagfiru limay yasyā'u wa yu‘ażżibu may yasyā'(u), wa lillāhi mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, wa ilaihil-maṣīr(u).

Laar ji̱ Juudh kɛnɛ ji̱ Kritho ɛ i̱, "Kɔn lapnɛ gaat Kuɔth kä nɛy tin nhɔkɛ." Laarɛ jɛ i̱, "Ɛŋu ci Kuoth yɛ duäc kɛ kui̱ dueerikun? /Ciɛ jɛn, yɛn ɛ (ordinary) naath rɛy nɛɛni tin cɛ cak. Jɛn pälɛ ram in go̱o̱rɛ duer kä bɛ ram in go̱o̱rɛ duäc. Kä kuäär nhial kɛnɛ piny kɛɛliw kɛnɛ min te kamdiɛn ɛ duŋ Allah. Kä ɛ jɛn min bi ŋɔak diaal luny jɔk."


19

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ قَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلٰى فَتْرَةٍ مِّنَ الرُّسُلِ اَنْ تَقُوْلُوْا مَا جَاۤءَنَا مِنْۢ بَشِيْرٍ وَّلَا نَذِيْرٍۗ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَشِيْرٌ وَّنَذِيْرٌ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

yā ahlal-kitābi qad jā'akum rasūlunā yubayyinu lakum ‘alā fatratim minar-rusuli an taqūlū mā jā'anā mim basyīriw wa lā nażīr(in), faqad jā'akum basyīruw wa nażīr(un), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk! Ɛpuc, ci Ja̱kdan ben kä yɛ, latdɛ (Ŋuɔ̱tda) kä yɛ mëë ca (jäk) jaakni pën wä, kɛ ɣöö /cia bi lar i̱, "Thilɛ ram mi ci ben kä kɔn mi /ciɛ ram mi nöŋ ruac mi gɔaa kiɛ mi la lär naath." Kɛ thuɔ̱k, ci ram mi nöŋ yɛ thuk ti gɔw kä luek ji̱ ben. Kä Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


20

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَعَلَ فِيْكُمْ اَنْۢبِيَاۤءَ وَجَعَلَكُمْ مُّلُوْكًاۙ وَّاٰتٰىكُمْ مَّا لَمْ يُؤْتِ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumiżkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż ja‘ala fīkum ambiyā'a wa ja‘alakum mulūkā(n), wa ātākum mā lam yu'ti aḥadam minal-‘ālamīn(a).

Kä (timɛ) mëë ci Muthɛ nɛɛkɛ jiök i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n nɛɛkä! Tiɛmɛ nhök Allah kɛ yɛ mëë cɛ göök kuany rɛydun, kä cuɛ yɛ jakä nɛy ti̱ lɔr, kä cuɛ yɛ moc kɛ min /ka̱n met ka̱m raan rɛy nɛɛni kɔ̱kiɛn."


21

يٰقَوْمِ ادْخُلُوا الْاَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِيْ كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوْا عَلٰٓى اَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوْا خٰسِرِيْنَ

yā qaumidkhulul-arḍal-muqaddasatal-latī kataballāhu lakum wa lā tartaddū ‘alā adbārikum fa tanqalibū khāsirīn(a).

Lö nɛɛkä! Cuɔ̱ŋ rɛy muɔ̱ɔ̱n in rɛl rɔ (Palɛthtiin) min ci Allah ɛ lar kɛ kui̱du, kä /cu rɔ ri̱t jɔk (kɛ dual kɛ ji̱ tɛ̈r), kiɛ bi la ram in ci bath.


22

قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِنَّ فِيْهَا قَوْمًا جَبَّارِيْنَۖ وَاِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَا حَتّٰى يَخْرُجُوْا مِنْهَاۚ فَاِنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَا فَاِنَّا دٰخِلُوْنَ

qālū yā mūsā inna fīhā qauman jabbārīn(a), wa innā lan nadkhulahā ḥattā yakhrujū minhā, fa iy yakhrujū minhā fa innā dākhilūn(a).

Cukɛ wee i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Muthɛ! Ɛpuc, rɛy muɔ̱ɔ̱n ɛmɔ tëëkɛ nɛy ti bum bum kä ji̱äk, /canɛ bi wä thi̱n amäni mi cikɛ jiɛɛn thi̱n. Mi cikɛ jiɛɛn ɛn wi̱ni, banɛ wä thi̱n ɛpuc."


23

قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوْا عَلَيْهِمُ الْبَابَۚ فَاِذَا دَخَلْتُمُوْهُ فَاِنَّكُمْ غٰلِبُوْنَ ەۙ وَعَلَى اللّٰهِ فَتَوَكَّلُوْٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

qāla rajulāni minal-lażīna yakhāfūna an‘amallāhu ‘alaihimadkhulū ‘alaihimul-bāb(a), fa iżā dakhaltumūhu fa innakum gālibūn(a), wa ‘alallāhi fa tawakkalū in kuntum mu'minīn(a).

Cu wutni̱ da̱ŋ rɛw rɛy nɛɛni̱ tin ŋa̱thkɛ Kuoth jiök, tëë ca moc kɛ nhök ɛ Allah, "Ma̱k kɛ kɛ rɛy thi̱i̱kä (wec). Mi wä yɛn wä rɛydɛ bia juɔ̱c kɛ thuɔ̱k. Kä la̱thɛ ŋa̱thdun kä Allah kärɔa, mi̱ ɛ yɛn ji̱ ŋäthä."


24

قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَآ اَبَدًا مَّا دَامُوْا فِيْهَا ۖفَاذْهَبْ اَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَآ اِنَّا هٰهُنَا قٰعِدُوْنَ

qālū yā mūsā innā lan nadkhulahā abadam mā dāmū fīhā, fażhab anta wa rabbuka fa qātilā innā hāhunā qā‘idūn(a).

Cukɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Muthɛ! /Ci̱ kɔn bi met wä thi̱n ɛ ŋotkɛ tekɛ rɛydɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ wër kɛɛl kɛ Kuääru, kä kööŋɛ yɛn da̱ŋ rɛw. Kuanɛ te thi̱n (li̱epnɛ) ɛn wa̱nɛ."


25

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ لَآ اَمْلِكُ اِلَّا نَفْسِيْ وَاَخِيْ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

qāla rabbi innī lā amliku illā nafsī wa akhī fafruq bainanā wa bainal-qaumil-fāsiqīn(a).

Cuɛ (Muthɛ) wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, ɣän kärɔa käp rɔ kɛnɛ dämaar. Kɛ kui̱c ɛmɔ, da̱a̱kɛ kɔ kä nɛy tin jiäk tɔ̱tɔ̱."


26

قَالَ فَاِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ اَرْبَعِيْنَ سَنَةً ۚيَتِيْهُوْنَ فِى الْاَرْضِۗ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qāla fa innahā muḥarramatun ‘alaihim arba‘īna sanah(tan), yatīhūna fil-arḍ(i), falā ta'sa ‘alal qaumil-fāsiqīn(a).

(Allah) cuɛ wee, "(Mi̱ ɛ jɛn), kɛ kɔrɛ (mun) ba kɛ lo̱k kɛ run ti̱ jiɛn ŋuaan, (kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ) kɛn bi̱kɛ ja̱l kɛ pɛ̈th wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. Kɛ kui̱c ɛmɔ /cu ji̱n (Muthɛ) jiäk lɔcdu (ca̱r kɛ kui̱ kä min bi̱ tuɔɔk kä) nɛy tin jiäk tɔ̱tɔ̱."


27

۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَيْ اٰدَمَ بِالْحَقِّۘ اِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ اَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْاٰخَرِۗ قَالَ لَاَقْتُلَنَّكَ ۗ قَالَ اِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'abnai ādama bil-ḥaqqi iż qarrabā qurbānan fa tuqubbila min aḥadihimā wa lam yutaqabbal minal-ākhar(i), qāla la'aqtulannak(a), qāla innamā yataqabbalullāhu minal-muttaqīn(a).

Kä läri jɛ (Muhammad) kɛ thuɔ̱k kɛ kui̱ ruac gan A-dam da̱ŋ rɛw, mëë cikɛ muc thöp kɛn da̱ŋ rɛw, cua (muc) raam kɛl kä kɛ (Habil) nhɔk kä cua ram in dɔ̱ŋ (Qabil) nhɔk. Cuɛ (Qabil) wee, “Ɛpuc, bä ji̱ näk niɛ gua̱a̱th ɛmɔ!” Jɛn (Ɣabil) cuɛ lar, "Ɛpuc, Allah nhɔkɛ ni̱ (charity) kärɔa kä nɛy tin tekɛ luth."


28

لَىِٕنْۢ بَسَطْتَّ اِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِيْ مَآ اَنَا۠ بِبَاسِطٍ يَّدِيَ اِلَيْكَ لِاَقْتُلَكَۚ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعٰلَمِيْنَ

la'im basaṭta ilayya yadaka litaqtulanī mā ana bibāsiṭiy yadiya ilaika li'aqtulak(a), innī akhāfullāha rabbal-‘ālamīn(a).

Ɛpuc, mi̱ ci̱ ji̱n (Qabil) tetdu la̱th wi̱i̱dä kɛ ɣöö biɛ näk, /cä tetdä bi la̱th wi̱i̱dä kɛ ɣöö bä ji̱ näk. Ɣän dualä kɛ Allah, Kuäär ɣɔaa kɛɛliw.


29

اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ تَبُوْۤاَ بِاِثْمِيْ وَاِثْمِكَ فَتَكُوْنَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِۚ وَذٰلِكَ جَزٰۤؤُا الظّٰلِمِيْنَۚ

innī urīdu an tabū'a bi'iṡmī wa iṡmika fa takūna min aṣḥābin-nār(i), wa żālika jazā'uẓ-ẓālimīn(a).

Ɛpuc, ɣän göörä ɣöö bia luny jɔk kɛ (bër) dueerikä (kɛ näk) kɛnɛ dueerkun, kɛ kɔrɛ bia ji̱ maac mi thil pek; kä ɛ jɛn muc nɛɛni tin lät jiäk.


30

فَطَوَّعَتْ لَهٗ نَفْسُهٗ قَتْلَ اَخِيْهِ فَقَتَلَهٗ فَاَصْبَحَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

fa ṭawwa‘at lahū nafsuhū qatla akhīhi fa qatalahū fa aṣbaḥa minal-khāsirīn(a).

Kä ɛnɔ cu lust (Qabil) ɛ jakä ɣöö bɛ däman näk, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ (really) näk, kɛ kui̱c ɛmɔ cuɛ ben ɛ la ram kɛl kä nɛy tin ci bath.


31

فَبَعَثَ اللّٰهُ غُرَابًا يَّبْحَثُ فِى الْاَرْضِ لِيُرِيَهٗ كَيْفَ يُوَارِيْ سَوْءَةَ اَخِيْهِ ۗ قَالَ يٰوَيْلَتٰٓى اَعَجَزْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِثْلَ هٰذَا الْغُرَابِ فَاُوَارِيَ سَوْءَةَ اَخِيْۚ فَاَصْبَحَ مِنَ النّٰدِمِيْنَ ۛ

fa ba‘aṡallāhu gurābay yabḥaṡu fil-arḍi liyuriyahū kaifa yuwārī sau'ata akhīh(i), qāla yā wailatā a‘ajazta an akūna miṡla hāżal-gurābi fa uwāriya sau'ata akhī, fa aṣbaḥa minan-nādimīn(a).

Kä cu Allah thɔ̱l ja̱k kɛ ɣöö bɛ mun tɛt kɛ ɣöö bɛ jɛ nyuɔ̱th jɛ (Qabil). Kä bɛ puɔ̱ny däman kony i̱di. Cu Qabil ɛ jiök, "Ɣɔ̱ɔ̱n, riɛk ɛ ɣän! Ɛŋu /cä dee la̱t ce̱tkɛ thɔ̱l ɛmɛ, kɛ ɣöö bä puɔ̱ny dämaar kulɛ kony?" Kɛ kui̱ ɛmɔ bɛ la ram kɛl kä nɛy tin bi rɔ̱ ri̱t.


32

مِنْ اَجْلِ ذٰلِكَ ۛ كَتَبْنَا عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اَنَّهٗ مَنْ قَتَلَ نَفْسًاۢ بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِى الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيْعًاۗ وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَآ اَحْيَا النَّاسَ جَمِيْعًا ۗوَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ فِى الْاَرْضِ لَمُسْرِفُوْنَ

min ajli żālik(a), katabnā ‘alā banī isrā'īla annahū man qatala nafsam bigairi nafsin au fasādin fil-arḍi fa ka'annamā qatalan-nāsa jamī‘ā(n), wa man aḥyāhā fa ka'annamā aḥyan-nāsa jamī‘ā(n), wa laqad jā'athum rusulunā bil-bayyināt(i), ṡumma inna kaṡīram minhum ba‘da żālika fil-arḍi lamusrifūn(a).

Kɛ kui̱c ɛmɔ cakɔ ŋuɔ̱t la̱th piny (ŋuɔ̱t) kɛ kui̱ Gaat I-thɛ-rɛl, ɛn ɣöö ram mi ci raan näk, /ciɛ ɣöö ci ram ɛmɔ raan dɔ̱diɛn näk, kiɛ /ciɛ ɣöö cɛ rik nööŋ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n, bɛ ce̱tkɛ mi cɛ naath diaal näk. Ram mi gaŋ tëk raam kɛl ɔ, ce̱tdɛ kɛ jɛn cɛ tëk nɛɛni diaal yop. Kɛ thuɔ̱k, ci Ja̱kdan ben kä kɛ kɛ (bäth) ruac mi jɔc. Duundɛ ɣöö kɛ kɔrɛ cu nɛy ti ŋuan kä kɛ kɛ kɔrɛ wä ba̱ny piny wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n.


33

اِنَّمَا جَزٰۤؤُا الَّذِيْنَ يُحَارِبُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَسْعَوْنَ فِى الْاَرْضِ فَسَادًا اَنْ يُّقَتَّلُوْٓا اَوْ يُصَلَّبُوْٓا اَوْ تُقَطَّعَ اَيْدِيْهِمْ وَاَرْجُلُهُمْ مِّنْ خِلَافٍ اَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْاَرْضِۗ ذٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِى الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

innamā jazā'ul-lażīna yuḥāribūnallāha wa rasūlahū wa yas‘auna fil-arḍi fasādan ay yuqattalū au yuṣallabū au tuqaṭṭa‘a aidīhim wa arjuluhum min khilāfin au yunfau minal-arḍ(i), żālika lahum khizyun fid-dun-yā wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Kä duäc nɛɛni tin kööŋ kɛ Allah kɛnɛ jääkdɛ kä la̱tkɛ rik wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n ɛ ɣöö ba kɛ näk kiɛ ba kɛ pua̱t jiaath, kiɛ ba tetkiɛn kɛnɛ ciökiɛn ŋok kɛ jiaath, kiɛ ba kɛ woc rɛy ciëŋdiɛn. Nɛmɛ ɛ pöc kä kɛ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n ɛmɛ, kä kɛ kɔɔr li̱eth bikɛ duäc mi di̱i̱t jek.


34

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَقْدِرُوْا عَلَيْهِمْۚ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

illal-lażīna tābū min qabli an taqdirū ‘alaihim, fa‘lamū annallāha gafūrur raḥīm(un).

Ɛ ni nɛy tin ci rɔ ri̱t dueerikiɛn a /keni kɛ ni luäŋ kɛ käp; Kä ɛnɔ ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Allah ɛ ram mi päli dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


35

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَابْتَغُوْٓا اِلَيْهِ الْوَسِيْلَةَ وَجَاهِدُوْا فِيْ سَبِيْلِهٖ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wabtagū ilaihil-wasīlata wa jāhidū fī sabīlihī la‘allakum tufliḥūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Duɔl Allah kä go̱r wasilah (duɔ̱ɔ̱p) kɛ ɣöö bi thia̱k kɛ jɛ, kä ɣɔ̱n (struggle) rɛy duɔ̱pdɛ, kɛ ɣöö bi kulɛ tekɛ luäŋ.


36

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْ اَنَّ لَهُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا وَّمِثْلَهٗ مَعَهٗ لِيَفْتَدُوْا بِهٖ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna kafarū lau anna lahum mā fil-arḍi jamī‘aw wa miṡlahū ma‘ahū liyaftadū bihī min ‘ażābi yaumil-qiyāmati mā tuqubbila minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Ɛpuc, nɛy tin /ca ŋäth, mi tekɛ ŋɔak diaal wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kä matkɛ ti̱ ŋuan (mi̱ ŋuan) kɛ ɣöö ba rɔ̱ luɛl kä duäc kɛ cäŋ jiecä li̱th, /ca ŋɔak diaal (luël) bi nhɔk kä kɛ. Kä kɛn (ŋotdɛ) jek kɛn duäc mi bɛc bɛc.


37

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّخْرُجُوْا مِنَ النَّارِ وَمَا هُمْ بِخٰرِجِيْنَ مِنْهَا ۖوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌ

yurīdūna ay yakhrujū minan-nāri wa mā hum bikhārijīna minhā, wa lahum ‘ażābun muqīm(un).

Go̱o̱rkɛ ni ɣöö bikɛ jiɛn rɛy maac mi thil pek, kä /cikɛ bi luäŋ kɛ wuɔ̱c raar rɛydɛ. Kä bikɛ duäc mi do̱raar jek.


38

وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوْٓا اَيْدِيَهُمَا جَزَاۤءًۢ بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

was-sāriqu was-sāriqatu faqṭa‘ū aidiyahumā jazā'am bimā kasabā nakālam minallāh(i), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Kä kɛ kui̱ wutni̱ kɛnɛ män tin kual, ​​ŋok tetkiɛn (as) luɔ̱c kä min ci kɛn ɛ la̱t kɛnɛ duäc kä Allah. Kä Allah ɛ ram mi bum bum, kä ŋäc ŋɔak diaal.


39

فَمَنْ تَابَ مِنْۢ بَعْدِ ظُلْمِهٖ وَاَصْلَحَ فَاِنَّ اللّٰهَ يَتُوْبُ عَلَيْهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

faman tāba mim ba‘di ẓulmihī wa aṣlaḥa fa innallāha yatūbu ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Kä ram mi ci rɔ ri̱t kɛ kɔr kä mëë cɛ duer la̱t kä cɛ rɔ rialikä, kɛ kɔrɛ bi Allah rɔ ri̱t kɛ jɛ nhɔk. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi päli dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


40

اَلَمْ تَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

alam ta‘lam annallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yu‘ażżibu may yasyā'u wa yagfiru limay yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

/Ciɛ jɛ ŋäc ɛn ɣöö Allah tëë kɛ kuäär nhial kɛnɛ piny kɛɛliw, jɛn bɛ ram in go̱o̱rɛ duäc kä bɛ ram in go̱o̱rɛ pälikä. Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


41

۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا ۛ سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَۙ لَمْ يَأْتُوْكَ ۗ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖۚ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا ۗوَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ ۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖوَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

yā ayyuhar-rasūlu lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufri minal-lażīna qālū āmannā bi'afwāhihim wa lam tu'min qulūbuhum - wa minal-lażīna hādū - sammā‘ūna lil-każibi sammā‘ūna liqaumin ākharīna lam ya'tūk(a), yuḥarrifūnal-kalima mim ba‘di mawāḍi‘ih(ī), yaqūlūna in ūtītum hāżā fa khuż­hu wa illam tu'tauhu faḥżarū, wa may yuridillāhu fitnatahū falan tamlika lahū minallāhi syai'ā(n), ulā'ikal-lażīna lam yuridillāhu ay yuṭahhira qulūbahum, lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Ɣɔ̱ɔ̱n Rathul (Muɣammad)! /Cu lɔcdu jiääk kɛ ɣöö kööŋkɛ rɛy ŋäthädiɛn. Kä kɛn nɛy tin (ji̱ pɛ̈l) tin laar kɛ thukdiɛn i̱, "Cakɔ ŋa̱th," a cäŋ ni min /ken lo̱ckiɛn ŋot kɛ mi ŋäthkɛ, kä bä ji̱ Juudh tin nhɔakɛ li̱eŋ (ruac) kacä ɛlɔ̱ŋ kä nhɔakɛ li̱eŋ (ruac) nɛɛni kɔ̱kiɛn ti /ken met ben kä yɛ. Cukɛ rieet (Torah) gɛr kä luɔtdiɛn in thuɔ̱k. Cukɛ wee, "Mi ɛ jɛn min ca ka̱m ji̱ (min ca gɛr) nhɔk jɛ, kä mi ca ji̱ moc kɛ duɔ̱ɔ̱r mi̱ /ci mɔ a jɛn, kɛ kɔrɛ tit rɔ." Kä ram mi go̱o̱r Allah ɛ i̱ bɛ wä kɛ duɔ̱ɔ̱p mi jiääk, /ciɛ bi luäŋ kɛ lo̱k kɛ duɔ̱ɔ̱r kä Allah (kɛ ɣöö bɛ jɛ luäk) ɛ cäŋ ɛ mi̱ tɔt. Kɛ nɛy ti /ci Kuoth kɛ bi lɛ go̱r ɛn ɣöö derɛ lo̱ckiɛn jakä gɔw. Rɛy ɣɔaa ɛmɛ ba kɛ jakä pöc kä rɛy teekä min dɔ̱ŋ bikɛ cuuc kɛ duäc mi di̱i̱t.


42

سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ اَكّٰلُوْنَ لِلسُّحْتِۗ فَاِنْ جَاۤءُوْكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ اَوْ اَعْرِضْ عَنْهُمْ ۚوَاِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَّضُرُّوْكَ شَيْـًٔا ۗ وَاِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ

sammā‘ūna lil-każibi akkālūna lis-suḥt(i), fa in jā'ūka faḥkum bainahum au a‘riḍ ‘anhum, wa in tu‘riḍ ‘anhum falay yaḍurrūka syai'ā(n), wa in ḥakamta faḥkum bainahum bil-qisṭ(i), innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).

Kä nhɔakɛ ni ɣöö ba ruaacni kacä liŋ ɛlɔ̱ŋ, la camkɛ mi̱eth mi̱ di̱i̱t mi̱ cɔali̱ haram (mieth). Mi ci kɛn (Ji̱ Juudh) ben kä ji̱ (Muhammad kɛ ɣöö ba ji̱ thiec kɛ kui̱ ŋuɔ̱tni), kɛ kɔrɛ bi luk kamdiɛn kiɛ bi rɔ ri̱t kä kɛ, kä mi bi rɔ ri̱t kä kɛ kɛ kɔrɛ /cikɛ ji̱ bi moc riɛk ɛ cäŋ kɛl. Duŋni̱ ɣöö mi̱ ci̱ ji̱n ɛ lar (kɛ kui̱diɛn), kɛ kɔrɛ biɛ lar kɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ. Kɛ thuɔ̱k, Allah nhɔkɛ nɛy tin tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ.


43

وَكَيْفَ يُحَكِّمُوْنَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْرٰىةُ فِيْهَا حُكْمُ اللّٰهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ ۗوَمَآ اُولٰۤىِٕكَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa kaifa yuḥakkimūnaka wa ‘indahumut-taurātu fīhā ḥukmullāhi ṡumma yatawallauna mim ba‘di żālik(a), wa mā ulā'ika bil-mu'minīn(a).

Kä bikɛ ji̱ kuany i̱di kɛ ɣöö bi la kuäärdiɛn, cäŋ ni̱ min tekɛ Torah min (tekɛ) ŋuɔ̱t Kuɔth thi̱n, kɛ kɔrɛ bikɛ rɔ̱ ri̱t (kä ca̱ru) kɛ kɔrɛ? Ɛpuc, kɛn /cikɛ ji̱ ŋäthä.


44

اِنَّآ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰىةَ فِيْهَا هُدًى وَّنُوْرٌۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّوْنَ الَّذِيْنَ اَسْلَمُوْا لِلَّذِيْنَ هَادُوْا وَالرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوْا مِنْ كِتٰبِ اللّٰهِ وَكَانُوْا عَلَيْهِ شُهَدَاۤءَۚ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ

innā anzalnat-taurāta fīhā hudaw wa nūr(un), yaḥkumu bihan-nabiyyūnal-lażīna aslamū lil-lażīna hādū war-rabbāniyyūna wal-aḥbāru bimastuḥfiẓū min kitābillāhi wa kānū ‘alaihi syuhadā'(a), falā takhsyawun-nāsa wakhsyauni wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-kāfirūn(a).

Kɛ thuɔ̱k, ɛ Kɔn nɛy tëë jäk Bok Tora piny; rɛydɛ (tekɛ) bo̱o̱th kɛnɛ buay. Kɛ bok ɛmɛ, cu göök tin ci rɔ̱ luɔ̱c Kuoth luk kɛ kui̱ ji̱ Juudh, ce̱tkɛ min ca la̱t ɛ gɔ̱a̱a̱rkiɛn kɛnɛ bööth palä, kɛ ɣöö ca kɛ la̱r ɣöö ba buɔkni Kuɔth tit kä kɛn kɛ nɛy tin la nën kɛ kui̱diɛn. Kɛ kui̱ ɛmɔ /cuarɛ dual kɛ naath, (duŋni̱ ɣöö) dual kɛ ɣä. Kä /cuarɛ cio̱o̱kni̱kä kɔk kɛ yio̱w ti tɔt. Kä ram mi /ci ca̱r kɛ min ci Allah ɛ nyuɔ̱th naath, kɛ kɔrɛ kɛn kɛ ji̱ ŋäthä.


45

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيْهَآ اَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْاَنْفَ بِالْاَنْفِ وَالْاُذُنَ بِالْاُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّۙ وَالْجُرُوْحَ قِصَاصٌۗ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهٖ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهٗ ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

wa katabnā ‘alaihim fīhā annan-nafsa bin-nafsi wal-‘aina bil-‘aini wal-anfa bil-anfi wal-użuna bil-użuni was-sinna bis-sinni wal-jurūḥa qiṣāṣ(un), faman taṣaddaqa bihī fa huwa kaffāratul lah(ū), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Cuɔ̱kɔ jɛ yiath piny kɛ kui̱diɛn rɛydɛ (Torah) ɛn ɣöö tëk (ca luɔ̱c jɛ) kɛ tëk, waŋ kɛ waŋ, thok kɛ nhiam, ji̱th kɛ ji̱th, thok kɛ thok, kɛnɛ buɔ̱t (bä) tekɛ qisas (ɛ luɔcdɛ kɛl). Kä ram mi ci päl (cuɔ̱ɔ̱ŋ qisas), kɛ kɔrɛ bɛ (cu ben ɛ la) luɔ̱c dueerikɛ. Kä ram mi /ci ŋɔak bi lat kɛ min ci Allah ɛ lar, kɛ kɛn nɛy tin lät kɛ duer.


46

وَقَفَّيْنَا عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ بِعِيْسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰىةِ ۖوَاٰتَيْنٰهُ الْاِنْجِيْلَ فِيْهِ هُدًى وَّنُوْرٌۙ وَّمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَهُدًى وَّمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَۗ

wa qaffainā ‘alā āṡārihim bi‘īsabni maryama muṣaddiqal limā baina yadaihi minat-taurāh(ti), wa ātaināhul-injīla fīhi hudaw wa nūr(un), wa muṣaddiqal limā baina yadaihi minat-taurāti wa hudaw wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Kä cua kɔ ŋot kɛ mi̱ jälnɛ kɛ ciökkiɛn kɛ ja̱k Yecu, gat Mɛri, kɛ ɣöö bɛ bok ëë nhiam jakä thuɔ̱k, min la Torah. Kä cua kɔ thuk ti gɔw ja̱k kä jɛ, min tekɛ bo̱o̱th kɛnɛ buay, kɛnɛ ŋa̱th kä min ca gɔ̱r rɛy buɔk ëë nhiam, min la Torah, kä ɛ bo̱o̱th kɛnɛ ŋi̱i̱c kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ Kuoth.


47

وَلْيَحْكُمْ اَهْلُ الْاِنْجِيْلِ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فِيْهِۗ وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

walyaḥkum ahlul-injīli bimā anzalallāhu fīh(i), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-fasiqūn(a).

Kä a nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ruac Kuɔth ruac kɛ kui̱ kä min ca lat ɛ Allah rɛydɛ. Kä ram mi /ci ŋɔak bi lat kɛ min ca lat ɛ Allah, kɛ kɛn nɛy tin jiäk.


48

وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتٰبِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ عَمَّا جَاۤءَكَ مِنَ الْحَقِّۗ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَّمِنْهَاجًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَۙ

wa anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi muṣaddiqal limā baina yadaihi minal-kitābi wa muhaiminan ‘alaihi faḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum ‘ammā jā'aka minal-ḥaqq(i), likullin ja‘alnā minkum syir‘ataw wa minhājā(n), wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākil liyabluwakum fī mā ātākum fastabiqul-khairāt(i), ilallāhi marji‘ukum jamī‘an fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Kä cakɔ bok (Al-Qur’an) ja̱k piny kä ji̱ (Muhammad) min no̱o̱ŋ thuɔ̱k, min jak buɔkni tëë ca lat ni wal kä bum kä gaŋkɛ kɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ, ca̱r kɛ kui̱diɛn kɛ min ca lat ɛ Allah kä /cu min go̱o̱r kɛn ɛ guɔ̱ɔ̱r kɛ päl thukä min ci ben kä ji̱. Kɛ kui̱ nɛɛni diaal tin te rɛydun, la nɛy ŋuɔ̱t kɛnɛ duɔ̱ɔ̱p mi jɔc ɛ ka̱m yɛ. Mi ci Allah ɛ go̱r, derɛ yɛ jakä nɛy kɛl (kärɔa), duŋdɛ ɣöö Allah go̱o̱rɛ ɣöö bɛ yɛ ɣɔ̱n kɛ kui̱ mucni tin cɛ ka̱m yɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ kööŋɛ kɛ ɣöö bia lät ti gɔw la̱t. Ɛ Allah kärɔa bi yɛn diaal luny jɔk, kɛ kɔrɛ bɛ yɛ nyuɔ̱th min cia ŋak ni̱ wal,


49

وَاَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ اَنْ يَّفْتِنُوْكَ عَنْۢ بَعْضِ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكَۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ اَنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّصِيْبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوْبِهِمْ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ لَفٰسِقُوْنَ

wa aniḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum waḥżarūhum ay yaftinūka ‘am ba‘ḍi mā anzalallāhu ilaik(a), fa in tawallau fa‘lam annamā yurīdullāhu ay yuṣībahum biba‘ḍi żunūbihim, wa inna kaṡīram minan-nāsi lafāsiqūn(a).

kä bikɛ ruac kamdiɛn lat kɛ min ci Kuoth ɛ nyoth, kä /cuarɛ guɔ̱ɔ̱r ni min go̱o̱r kɛn ɛ. Kä tit rɔ kɛ kɛ, kɛ ɣöö /cikɛ yɛ bi mɛt kɛ tha̱a̱ŋ kä tin ci Kuoth ɛ nyuɔ̱th yɛ. Mi cikɛ rɔ̱ ri̱t (kä ŋuɔ̱t tin ci Allah kɛ nyuɔ̱th naath), kɛ kɔrɛ ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Allah go̱o̱rɛ ɣöö bɛ rik nööŋ kä kɛ kɛ kui̱ tha̱a̱ŋ dueerikiɛn. Kä ɛpuc, nɛy ti ŋuan ɛlɔ̱ŋ kɛ nɛy ti jiäk.


50

اَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُوْنَۗ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ ࣖ

afaḥukmul-jāhiliyyati yabgūn(a), wa man aḥsanu minallāhi ḥukmal liqaumiy yūqinūn(a).

Ɛŋu mi la ŋuɔ̱t Jahiliyah mi gör kɛn ɛ? Ɛŋa (ŋuɔ̱t) mi gɔaa ni jɛn kä ŋuɔ̱t Allah kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ (ŋuɔ̱tdiɛn)?


51

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُوْدَ وَالنَّصٰرٰٓى اَوْلِيَاۤءَ ۘ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاِنَّهٗ مِنْهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-yahūda wan-naṣārā auliyā'(a), ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wa may yatawallahum minkum fa innahū minhum, innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu ji̱ Juudh kɛnɛ ji̱ Kritho jakä mäthniku ​​tin ŋa̱thkɛ; kɛn gaŋkɛ rɔ̱. Kä ram ɔ kä yɛ mi jak kɛ kä mäthni ti ŋa̱thkɛ, jɛn tëë rɛydiɛn. Kɛ thuɔ̱k, Allah /cɛ nɛy tin lät jiäk bo̱th.


52

فَتَرَى الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ يُّسَارِعُوْنَ فِيْهِمْ يَقُوْلُوْنَ نَخْشٰٓى اَنْ تُصِيْبَنَا دَاۤىِٕرَةٌ ۗفَعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَ بِالْفَتْحِ اَوْ اَمْرٍ مِّنْ عِنْدِهٖ فَيُصْبِحُوْا عَلٰى مَآ اَسَرُّوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ نٰدِمِيْنَۗ

fa taral-lażīna fī qulūbihim maraḍuy yusāri‘ūna fīhim yaqūlūna nakhsyā an tuṣībanā dā'irah(tun), fa ‘asallāhu ay ya'tiya bil-fatḥi au amrim min ‘indihī fa yuṣbiḥū ‘alā mā asarrū fī anfusihim nādimīn(a).

Kä kɛ kɔrɛ bi nɛy tin tekɛ juey lo̱cnikiɛn nɛn niɛ gua̱a̱th ɛmɔ cukɛ ben kä kɛ (Ji̱ Juudh kɛnɛ Ji̱ Kritho), wäkɛ i̱, "Kɔn dual kɔnɛ kɛ riɛk." Ɣän ŋa̱thä jɛ ɛn ɣöö bi̱ Allah juɔ̱c nööŋ (kä Jaakdɛ), kiɛ ca̱r mi̱ bëë kä jɛ, kɛ ɣöö bi̱kɛ rɔ̱ kulɛ ri̱t kɛ min ci̱ kɛn ɛ tɛ̱̈ɛ̱̈ rɛydiɛn.


53

وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ اِنَّهُمْ لَمَعَكُمْۗ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَاَصْبَحُوْا خٰسِرِيْنَ

wa yaqūlul-lażīna āmanū ahā'ulā'il-lażīna aqsamū billāhi jahda aimānihim, innahum lama‘akum, ḥabiṭat a‘māluhum fa aṣbaḥū khāsirīn(a).

Kä nɛy tin ŋa̱th bikɛ wee, "Ɛ jɛn ram ɛmɛ min ci rɔ yac kɛ ciöt Kuɔth, ɛn ɣöö kɛn tekɛ kɛɛl kɛ ji̱ kɛ thuɔ̱k?" Lätkiɛn diaal kɛ baaŋ, kɛ kui̱ ɛmɔ la kɛn a ji̱ ba̱r.


54

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَنْ يَّرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَسَوْفَ يَأْتِى اللّٰهُ بِقَوْمٍ يُّحِبُّهُمْ وَيُحِبُّوْنَهٗٓ ۙاَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ اَعِزَّةٍ عَلَى الْكٰفِرِيْنَۖ يُجَاهِدُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَخَافُوْنَ لَوْمَةَ لَاۤىِٕمٍ ۗذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْتِيْهِ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū may yartadda minkum ‘an dīnihī fa saufa ya'tillāhu biqaumiy yuḥibbuhum wa yuḥibbūnah(ū), ażillatin ‘alal-mu'minīna a‘izzatin ‘alal-kāfirīn(a), yujāhidūna fī sabīlillāhi wa lā yakhāfūna laumata lā'im(in), żālika faḍlullāhi yu'tīhi may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Kä ram kɛl kä yɛ mi ci rɔ bar kä kuthdɛ, kɛ kɔrɛ bi Allah naath nööŋ, bɛ kɛ nhɔk kä bikɛ jɛ nhɔk, kä bɛ tekɛ nhök kɛ nɛy tin ŋa̱th, duŋdɛ ɣöö bɛ tekɛ buɔ̱m kɛ kui̱ nɛɛni tin /ci ŋa̱th, tin kööŋ kɛ duɔ̱ɔ̱p Kuɔth, kä /ci dual kɛ rik tin la latkɛ ɛ nɛy tin nhɔakɛ ruac Kuɔth. Ɛ jɛn muc Kuɔth in la ka̱mkɛ ram in go̱o̱rɛ. Kä Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal (mucdɛ), ŋäc ŋɔak diaal.


55

اِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوا الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ رٰكِعُوْنَ

innamā waliyyukumullāhu wa rasūluhū wal-lażīna āmanul-lażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa hum rāki‘ūn(a).

Ɛpuc, ram in luäk ji̱ kärɔa ɛ Allah, min la jääkdɛ, kɛnɛ nɛy tin ŋa̱th, tin la̱tkɛ pal kä tho̱pkɛ zakat, kä ŋotkɛ kɛ mi̱ luɔ̱thkɛ (kä Allah).


56

وَمَنْ يَّتَوَلَّ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَاِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغٰلِبُوْنَ ࣖ

wa may yatawallallāha wa rasūlahū wal-lażīna āmanū fa inna ḥizballāhi humul-gālibūn(a).

Kä ram mi ci Allah, kɛnɛ jääkdɛ kɛnɛ nɛy tin ŋa̱th jakä luääkdɛ, kɛ kɔrɛ, ɛ ji̱ kɔaar Allah (religion) tin bi tiëm.


57

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَكُمْ هُزُوًا وَّلَعِبًا مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ اَوْلِيَاۤءَۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-lażīnattakhażū dīnakum huzuwaw wa la‘ibam minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wal-kuffāra auliyā'(a), wattaqullāha in kuntum mu'minīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cuarɛ bööthkun jakä nɛy ti jak ŋa̱thkun kä ba ŋar kɛ jɛ, (ciötdiɛn) rɛy nɛɛni tëë ca ka̱m bok ɛ ŋot /kenɛ ni cop kä nɛy tin /ci ŋa̱th (polytheists). Kä dualɛ kɛ Allah mi ɛ yɛn ji̱ ŋäthä.


58

وَاِذَا نَادَيْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ اتَّخَذُوْهَا هُزُوًا وَّلَعِبًا ۗذٰلِكَ بِاَ نَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْقِلُوْنَ

wa iżā nādaitum ilaṣ-ṣalātittakhażūhā huzuwaw wa la‘ibā(n), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘qilūn(a).

Kä mi ci (kɛn) cɔl kɛ ɣöö ba (la̱t) pal, la kɛn ɛ jakä duɔ̱ɔ̱r mi ba naath moc kɛ buɔ̱m kɛnɛ ŋar. Nɛmɛ ɛ ɣöö kɛ nɛy ti kueckɛ ruac.


59

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ هَلْ تَنْقِمُوْنَ مِنَّآ اِلَّآ اَنْ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْنَا وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلُۙ وَاَنَّ اَكْثَرَكُمْ فٰسِقُوْنَ

qul yā ahlal-kitābi hal tanqimūna minnā illā an āmannā billāhi wa mā unzila ilainā wa mā unzila min qabl(u), wa anna akṡarakum fāsiqūn(a).

Laarɛ jɛ i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n, nɛy tin tekɛ buɔk! Kä caari jɛ i̱ kɔn cakɔ duer, kɛ ɣöö ŋa̱thnɛ ni̱ Allah, rɛy kä min ca nyuɔ̱th kɔn kɛnɛ min ca nyuɔ̱th kɔn ni̱ wal? Ɛpuc, nɛy ti ŋuan kä yɛ kɛ nɛy ti jiäk."


60

قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗمَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَۗ اُولٰۤىِٕكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ

qul hal unabbi'ukum bisyarrim min żālika maṡūbatan ‘indallāh(i), mal la‘anahullāhu wa gaḍiba ‘alaihi wa ja‘ala minhumul-qiradata wal-khanāzīra wa ‘abadaṭ-ṭāgūt(a), ulā'ika syarrum makānaw wa aḍallu ‘an sawā'is-sabīl(i).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣän bä ji̱ la̱r lär kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin ca luɔ̱cdiɛn jiäk ni̱ jɛn kä (nɛy tin jiäk) nhiam Allah? Ɛ jɛn, nɛy tin ca kuëth kä ca gaak kɛ Allah, rɛydiɛn (tekɛ) nɛy tin ca la̱t ɛ la thɔ̱ɔ̱l kɛnɛ kuɔ̱ndhuɔ̱ɔ̱ri̱ kɛnɛ (nɛy tin) palkɛ Thaghut." Kä kɛn tekɛ gua̱a̱th mi jiääk ɛlɔ̱ŋ kä cikɛ jiɛɛn rɛy duɔ̱p in cuŋ.


61

وَاِذَا جَاۤءُوْكُمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا وَقَدْ دَّخَلُوْا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوْا بِهٖ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا كَانُوْا يَكْتُمُوْنَ

wa iżā jā'ūkum qālū āmannā wa qad dakhalū bil-kufri wa hum qad kharajū bih(ī), wallāhu a‘lamu bimā kānū yaktumūn(a).

Kä mi cikɛ (Ji̱ Juudh kiɛ ji̱ ŋäthä) ben kä yɛ, bikɛ wee i̱, "Cakɔ ŋa̱th," a cäŋ ni min cikɛ ben kä yɛ kɛ thil ŋäthä kä cukɛ wä bä; kä Allah ŋäcɛ min ca tɛ̱̈ɛ̱̈ ɛ gɔaa.


62

وَتَرٰى كَثِيْرًا مِّنْهُمْ يُسَارِعُوْنَ فِى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَۗ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa tarā kaṡīram minhum yusāri‘ūna fil-iṡmi wal-‘udwāni wa aklihimus-suḥt(a), labi'sa mā kānū ya‘malūn(a).

Kä bi nɛy ti ŋuan kä kɛ (Ji̱ Juudh) nɛn kööŋkɛ rɛy lätni dueeri, kɛnɛ mi̱eth mi jiääk. Ɛ thuɔ̱k, ɛ mi jiääk ɛlɔ̱ŋ ɛn min ci kɛn ɛ la̱t.


63

لَوْلَا يَنْهٰىهُمُ الرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْاِثْمَ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَۗ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

lau lā yanhāhumur-rabbāniyyūna wal-aḥbāru ‘an qaulihimul-iṡma wa aklihimus-suḥt(a), labi'sa mā kānū yaṣna‘ūn(a).

Ɛŋu /ci bööth palädiɛn kɛnɛ bööth palädiɛn kɛ pën ruac kacä kɛnɛ mi̱eth mi̱ /ci rɔ lot ɔ? Ɛ thuɔ̱k, ɛ mi jiääk ɛlɔ̱ŋ ɛn min ci kɛn ɛ la̱t.


64

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ يَدُ اللّٰهِ مَغْلُوْلَةٌ ۗغُلَّتْ اَيْدِيْهِمْ وَلُعِنُوْا بِمَا قَالُوْا ۘ بَلْ يَدٰهُ مَبْسُوْطَتٰنِۙ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاۤءُۗ وَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۗ وَاَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاۤءَ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِۗ كُلَّمَآ اَوْقَدُوْا نَارًا لِّلْحَرْبِ اَطْفَاَهَا اللّٰهُ ۙوَيَسْعَوْنَ فِى الْاَرْضِ فَسَادًاۗ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wa qālatil-yahūdu yadullāhi maglūlah(tun), gullat aidīhim wa lu‘inū bimā qālū, bal yadāhu mabsūṭatān(i), yunfiqu kaifa yasyā'(u), wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), wa alqainā bainahumul-‘adāwata wal-bagḍā'a ilā yaumil-qiyāmah(ti), kullamā auqadū nāral lil-ḥarbi aṭfa'ahallāh(u), wa yas‘auna fil-arḍi fasādā(n), wallāhu lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Kä cu ji̱ Juudh wee i̱, “Ca tet Kuɔth yiɛn.” Kɛ thuɔ̱k, ɛ tetkiɛn tin ca yiɛn kä kɛn nɛy tin ca lat kɛ kui̱ kä min ca lat, cäŋ ni min ci tet Kuɔth da̱ŋ rɛw rɔ̱ lɛp; Jɛn la ŋunɛ mi̱eth ce̱tkɛ min go̱o̱rɛ. Kä (Kuran) min ca ja̱k kä ji̱ ɛ Kuäärdu bɛ /thiɛl luthä kɛnɛ /thiɛl ŋäthä kä nɛy ti ŋuan kä kɛ jakä di̱t. Kä cuakɔ ko̱o̱ri̱ kɛnɛ ko̱r nööŋ kamdiɛn amäni cäŋ jiecä li̱th. Kä gua̱th diaal tin la kɛn mac köör ɛ lëp, la Allah ɛ moc kɛ mac. Kä cukɛ ɣɔ̱n (kɛ no̱o̱ŋ) däkä wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n. Kä Allah /cɛ nɛy tin lät jiäk nhɔk.


65

وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْكِتٰبِ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاَدْخَلْنٰهُمْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ

wa lau anna ahlal-kitābi āmanū wattaqau lakaffarnā ‘anhum sayyi'ātihim wa la'adkhalnāhum jannātin-na‘īm(i).

Kä mi ci nɛy tin te rɛy buɔk ŋäthä kä cikɛ tekɛ luth, dënɛ dueerkiɛn woc, kä dënɛ kɛ naŋ rɛy parɛday mi ci thia̱a̱ŋ kɛ tɛ̈th lɔaac.


66

وَلَوْ اَنَّهُمْ اَقَامُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ مِّنْ رَّبِّهِمْ لَاَكَلُوْا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ اَرْجُلِهِمْۗ مِنْهُمْ اُمَّةٌ مُّقْتَصِدَةٌ ۗ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ سَاۤءَ مَا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa lau annahum aqāmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaihim mir rabbihim la'akalū min fauqihim wa min taḥti arjulihim, minhum ummatum muqtaṣidah(tun), wa kaṡīrum minhum sā'a mā ya‘malūn(a).

Kä mi cikɛ (ŋuɔ̱t) Torah, Gospel kɛnɛ (Quran) tin ca ja̱k kä kɛ ɛ Kuäärdiɛn la̱t kɛ thuɔ̱k, bikɛ mi̱eth jek nhial kɛnɛ piny ciöknikiɛn. Rɛydiɛn tëëkɛ bua̱n nɛɛni ti ji̱ thuɔ̱ɔ̱kni ti ji̱ luɔ̱th. Kä nɛy ti ŋuan kä kɛ jiäk lo̱ckiɛn ɛlɔ̱ŋ kɛ tin la̱tkɛ ɛ kɛn.


67

۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ بَلِّغْ مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ ۗوَاِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسٰلَتَهٗ ۗوَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

yā ayyuhar-rasūlu ballig mā unzila ilaika mir rabbik(a), wa illam taf‘al famā ballagta risālatah(ū), wallāhu ya‘ṣimuka minan-nās(i), innallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Ɣɔ̱ɔ̱n, Jaak! Lär min ci Kuääru ɛ la̱r ji̱. Mi /ciɛ jɛn (min ca la̱r ji̱) lotdɛ ni ɣöö /ciɛ ruacdɛ lat. Kä Allah gaŋɛ ji̱ kä raan (harm). Ɛpuc, Allah /cɛ nɛy tin /ci ŋäth bo̱th.


68

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰى شَيْءٍ حَتّٰى تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗوَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

qul yā ahlal-kitābi lastum ‘alā syai'in ḥattā tuqīmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaikum mir rabbikum, wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), falā ta'sa ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n Nɛy tin te rɛy buɔk! /Ci̱ yɛn guic ɛ la ji̱ kuthni̱ ɛ mi̱ tɔt amääni̱ mi̱ ci̱ yɛn ŋi̱i̱c Torah, Gospel kɛnɛ (Kur'an) min ca nyuɔ̱th yɛ ɛ Kuäärun nhɔk." Kä min ci Kuääru ɛ nyuɔ̱th ji̱ bɛ nɛy ti ŋuan kä kɛ jakä thil luth kɛnɛ thil luth, kɛ kui̱c ɛmɔ /cu lɔcdu jiääk kɛ kui̱ nɛɛni tin /ca ŋäth.


69

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَالَّذِيْنَ هَادُوْا وَالصَّابِـُٔوْنَ وَالنَّصٰرٰى مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

innal-lażīna āmanū wal-lażīna hādū waṣ-ṣābi'ūna wan-naṣārā man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa ‘amila ṣāliḥan falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Ɛpuc, nɛy tin ŋa̱th, ji̱ Juudh, ji̱ Shabiin kɛnɛ ji̱ Kritho, nɛy tin ŋa̱thkɛ Kuoth, kɛ cäŋ in jɔak, kä lätkɛ lät ti gɔw, kɛ kɔrɛ /thiɛlɛ diɛɛr kɛ kui̱diɛn kä /cikɛ bi jiääk.


70

لَقَدْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ وَاَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمْ رُسُلًا ۗ كُلَّمَا جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰٓى اَنْفُسُهُمْۙ فَرِيْقًا كَذَّبُوْا وَفَرِيْقًا يَّقْتُلُوْنَ

laqad akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla wa arsalnā ilaihim rusulā(n), kullamā jā'ahum rasūlum bimā lā tahwā anfusuhum, farīqan każżabū wa farīqay yaqtulūn(a).

Kɛ thuɔ̱k, kɔn cakɔ mat ka̱n kä Gaat I-thɛ-rɛl, kä cakɔ ja̱a̱k jäk kä kɛ. Duŋni̱ ɣöö cu jaak diaal ben kä kɛ kɛ duɔ̱ɔ̱r mi /ci rɔ lot kɛ min go̱o̱r kɛn ɛ, (kɛ kui̱c ɛmɔ) tha̱a̱ŋ (kä jaak) cukɛ kac kä cukɛ tha̱a̱ŋkiɛn näk.


71

وَحَسِبُوْٓا اَلَّا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ فَعَمُوْا وَصَمُّوْا ثُمَّ تَابَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوْا وَصَمُّوْا كَثِيْرٌ مِّنْهُمْۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa ḥasibū allā takūna fitnatun fa ‘amū wa ṣammū ṡumma tāballāhu ‘alaihim ṡumma ‘amū wa ṣammū kaṡīrum minhum, wallāhu baṣīrum bimā ya‘malūn(a).

Kä cukɛ car i̱ thilɛ riɛk mi bi tuɔɔk (kä kɛ kɛ näk göökni), kɛ kui̱c ɛmɔ cukɛ ben ɛ la ciöör kä cukɛ ji̱th, kɛ kɔrɛ cu Kuoth rietdiɛn kɛ ji̱ nhɔk, kɛ kɔrɛ cu nɛy ti ŋuan kä kɛ a ciöör kä cukɛ ji̱th. Kä Allah ɛ jɛn ram in guic ŋɔak diaal tin la̱tkɛ.


72

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَ ۗوَقَالَ الْمَسِيْحُ يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اعْبُدُوا اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبَّكُمْ ۗاِنَّهٗ مَنْ يُّشْرِكْ بِاللّٰهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوٰىهُ النَّارُ ۗوَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

laqad kafaral-lażīna qālū innallāha huwal-masīḥubnu maryam(a), wa qālal-masīḥu yā banī isrā'īla‘budullāha rabbī wa rabbakum, innahū may yusyrik billāhi faqad ḥarramallāhu ‘alaihil-jannata wa ma'wāhun nār(u), wa mā liẓ-ẓālimīna min anṣār(in).

Ɛpuc, nɛy tin laar jɛ i̱, "Ɛpuc, Allah ɛ jɛn Mɛ-thia, gat Mɛri, cukɛ lo̱k." Cieŋni̱ mëë Al-Masih(kärɔa) cuɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Gaat Ith-raɛl! Palɛ Allah, Kuäärädä kɛnɛ Kuäärun." Ɛpuc, ram mi mat (ɛni̱ duɔ̱ɔ̱r) Allah, kɛ kɔrɛ, ɛn Allah cɛ nhial pën jɛ, kä gua̱a̱thdɛ ɛ maac mi thil pek. Kä thilɛ luääk kɛ kui̱ nɛɛni tin thil cuŋ.


73

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ ثَالِثُ ثَلٰثَةٍ ۘ وَمَا مِنْ اِلٰهٍ اِلَّآ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۗوَاِنْ لَّمْ يَنْتَهُوْا عَمَّا يَقُوْلُوْنَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

laqad kafaral-lażīna qālū innallāha ṡāliṡu ṡalāsah(tin), wa mā min ilāhin illā ilāhuw wāḥid(un), wa illam yantahū ‘ammā yaqūlūna layamassannal-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

Ɛpuc, nɛy tin laar jɛ i̱ Allah ɛ ram kɛl kä kɛn da̱ŋ diɔ̱k, cikɛ lo̱k, cäŋ ni̱ mëë thilɛ kuth (min tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ ɣöö ba pal) ɛ ni Kuoth kɛl kärɔa. Mi cikɛ min latkɛ päl, bi nɛy tin thil ŋa̱th rɛydiɛn duäc mi bɛc bɛc jek.


74

اَفَلَا يَتُوْبُوْنَ اِلَى اللّٰهِ وَيَسْتَغْفِرُوْنَهٗۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

afalā yatūbūna ilallāhi wa yastagfirūnah(ū), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ɛŋu /cikɛ rɔ̱ ri̱t kä Allah kä /cikɛ jɛ thiec kɛ pälikä? Allah ɛ ram mi päli duer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


75

مَا الْمَسِيْحُ ابْنُ مَرْيَمَ اِلَّا رَسُوْلٌۚ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُۗ وَاُمُّهٗ صِدِّيْقَةٌ ۗ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ ۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ انْظُرْ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

mal-masīḥubnu maryama illā rasūl(un), qad khalat min qablihir rusul(u), wa ummuhū ṣiddīqah(tun), kānā ya'kulāniṭ-ṭa‘ām(a), unẓur kaifa nubayyinu lahumul-āyāti ṡummanẓur annā yu'fakūn(a).

Kä Mɛ-thia, gat Mɛri, ɛ Jak Yecu kärɔa. Kɛ nhiam, ci ja̱a̱k ti ŋuan thuuk. Kä man ɛ ram mi guur thuɔ̱k. Kɛn da̱ŋ rɛw la camkɛ mi̱eth. Guic ta̱a̱ in lat nɛy cio̱o̱k (nyuuth bumä) kä kɛ (Nɛy tin te rɛy buɔk), kɛ kɔrɛ guic ta̱a̱ in ca kɛ riet jɔk (kɛ tin go̱o̱r kɛn kɛ)


76

قُلْ اَتَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا ۗوَاللّٰهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

qul ata‘budūna min dūnillāhi mā lā yamliku lakum ḍarraw wa lā naf‘ā(n), wallāhu huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Laarɛ jɛ (Muhammad), "Ɛŋu pal yɛn duɔ̱ɔ̱r mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ /ciɛɛ Allah, duɔ̱ɔ̱r mi̱ /ci̱ ji̱ dee nööŋ riɛk kä /cɛ ji̱ (bä) luäk?" Kä Allah ɛ ram mi liŋ ŋɔak diaal, kä ŋäc ŋɔak diaal.


77

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَا تَغْلُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوْٓا اَهْوَاۤءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوْا مِنْ قَبْلُ وَاَضَلُّوْا كَثِيْرًا وَّضَلُّوْا عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ ࣖ

qul yā ahlal-kitābi lā taglū fī dīnikum gairal-ḥaqqi wa lā tattabi‘ū ahwā'a qaumin qad ḍallū min qablu wa aḍallū kaṡīraw wa ḍallū ‘an sawā'is-sabīl(i).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n Nɛy tin te rɛy buɔk! /Cuarɛ rɔ̱ rep kɛ dup tin /ci tɔ̱a̱ thuɔ̱k rɛy kuthni̱kun. Kä /cuarɛ guɔ̱ɔ̱r ni min go̱o̱r nɛy tin ci dupkiɛn wä kɛ duɔ̱ɔ̱p mi̱ jiääk rɛy runi̱ tëë wal kä (cikɛ) nɛy ti̱ ŋuan (nɛy) bo̱th dup ti̱ jiäk, kä kɛn pua̱nykiɛn ci̱kɛ wä dupni̱ ti̱ cuŋ."


78

لُعِنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَلٰى لِسَانِ دَاوٗدَ وَعِيْسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۗذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

lu‘inal-lażīna kafarū mim banī isrā'īla ‘alā lisāni dāwūda wa ‘īsabni maryam(a), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Kä nɛy tin /ci ŋa̱th kä Gaat I-thɛ-rɛl cua kɛ lam kɛ ruac Daud kɛnɛ Yecu, gat Mɛri. Nɛmɛ ɛ ɣöö /cikɛ Kuoth luth kä la wäkɛ ni ciaŋ kɛ pek mi di̱i̱t.


79

كَانُوْا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُّنْكَرٍ فَعَلُوْهُۗ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

kānū lā yatanāhauna ‘am munkarin fa‘alūh(u), labi'sa mā kānū yaf‘alūn(a).

Kä /cikɛ kamnikiɛn pën lät kä jiäk tin la̱tkɛ ni ciaŋ. Ɛ thuɔ̱k, ɛ mi jiääk ɛlɔ̱ŋ ɛn min ci kɛn ɛ la̱t.


80

تَرٰى كَثِيْرًا مِّنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗ لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ اَنْفُسُهُمْ اَنْ سَخِطَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَفِى الْعَذَابِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

tarā kaṡīram minhum yatawallaunal-lażīna kafarū, labi'sa mā qaddamat lahum anfusuhum an sakhiṭallāhu ‘alaihim wa fil ‘ażābi hum khālidūn(a).

Kä guici nɛy ti ŋuan kä kɛ luäk kɛn nɛy tin /ci ŋäth (polytheists). Ɛpuc, ɛ mi jiääk ɛlɔ̱ŋ min ci kɛn ɛ la̱t kärɔ̱, min la ŋɛ̈ɛ̈ny Kuɔth, kä bikɛ te rɛy duäc mi do̱raar.


81

وَلَوْ كَانُوْا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالنَّبِيِّ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوْهُمْ اَوْلِيَاۤءَ وَلٰكِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lau kānū yu'minūna billāhi wan-nabiyyi wa mā unzila ilaihi mattakhażūhum auliyā'a wa lākinna kaṡīram minhum fāsiqūn(a).

Kä mi cikɛ ŋa̱th ni Kuoth, kä ŋäth ni gök (Muhammad) kɛnɛ min ca nyuɔ̱th jɛ, /cikɛ ji̱ polythiist dee jakä mäthnikiɛn tin ŋa̱thkɛ. Duundɛ ɣöö ri̱wdiɛn kɛ nɛy ti jiäk.


82

۞ لَتَجِدَنَّ اَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوا الْيَهُوْدَ وَالَّذِيْنَ اَشْرَكُوْاۚ وَلَتَجِدَنَّ اَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوا الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّا نَصٰرٰىۗ ذٰلِكَ بِاَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيْسِيْنَ وَرُهْبَانًا وَّاَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ ۔

latajidanna asyaddan-nāsi ‘adāwatal lil-lażīna āmanul-yahūda wal-lażīna asyrakū, wa latajidanna aqrabahum mawaddatal lil-lażīna āmanul-lażīna qālū innā naṣārā, żālika bi'anna minhum qissīsīna wa ruhbānaw wa annahum lā yastakbirūn(a).

Kä biɛ jek ɛn ɣöö nɛy ti jiäk ɛlɔ̱ŋ kɛ ji̱ ŋäthä, kɛn ji̱ Juudh kɛnɛ nɛy tin palkɛ kuth ti ŋuan. Kä biɛ jek ɛn ɣöö nɛy tin thia̱k kɛ mäthnikiɛn kɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ kɛ nɛy tin laar jɛ i̱, "Ɛpuc, kɔn lapnɛ ji̱ Kritho." Nɛmɛ ɛ ɣöö rɛydiɛn tekɛ bööth palä kɛnɛ ji̱ wec, (kä bä) kɛ ɣöö /cikɛ rɔ̱ liak.


83

وَاِذَا سَمِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَى الرَّسُوْلِ تَرٰٓى اَعْيُنَهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوْا مِنَ الْحَقِّۚ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اٰمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِيْنَ

wa iżā sami‘ū mā unzila ilar-rasūli tarā a‘yunahum tafīḍu minad-dam‘i mimmā ‘arafū minal-ḥaqq(i), yaqūlūna rabbanā āmannā faktubnā ma‘asy-syāhidīn(a).

Kä mëë cikɛ min ca (Kuran) nyuɔ̱th Jaak (Muhammad) liŋ, cuɛ wäŋkiɛn nɛn ci̱kɛ pɛ̈th kɛ kui̱ thukä min ci kɛn ɛ ŋa̱c (kɛ buɔknikiɛn), cukɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäär, kɔn cakɔ ŋäth, kɛ kui̱c ɛmɔ la̱thni kɔ rɛy warɛgakä kɛɛl kɛ nɛy tin la nëën (kɛ thuɔ̱k Muhamad kɛnɛ pro-Kuran).


84

وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَا جَاۤءَنَا مِنَ الْحَقِّۙ وَنَطْمَعُ اَنْ يُّدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصّٰلِحِيْنَ

wa mā lanā lā nu'minu billāhi wa mā jā'anā minal-ḥaqq(i), wa naṭma‘u ay yudkhilanā rabbunā ma‘al-qaumiṣ-ṣāliḥīn(a).

Kä ɛŋu /ci kɔn bi ŋäth ni Kuoth kɛnɛ thuɔ̱k in ci ben kä kɔn, cäŋ ni min görnɛ jɛ ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö bi Kuääran kɔn mat rɛy nɛɛni tin cuŋ?”


85

فَاَثَابَهُمُ اللّٰهُ بِمَا قَالُوْا جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَ

fa aṡābahumullāhu bimā qālū jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Kä ɛnɔ cu Allah kɛ moc muc kɛ kui̱ ruac ëë ci kɛn ɛ lat, (ɛ la) paradith min te pinydɛ kɛ yiër, bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Kä ɛ jɛn muc (kɛ kui̱) nɛɛni tin la̱tkɛ gɔy.


86

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ ࣖ

wal-lażīna kafarū wa każżabū bi'āyātinā ulā'ika aṣḥābul-jaḥīm(i).

Kä nɛy tin /ca ŋäth kä ca nyuuthni kɔn lo̱k, kɛn kɛ ji̱ maac mi thil pek .


87

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥarrimū ṭayyibāti mā aḥallallāhu lakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu min gɔaa min ci Kuoth ɛ la̱th lät pën wä, kä /cu pekdɛ leny. Ɛpuc, Allah /cɛ nɛy tin /ci pekdiɛn wä kɛ pɛ̈th nhɔk.


88

وَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًا ۖوَّاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْٓ اَنْتُمْ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

wa kulū mimmā razaqakumullāhu ḥalālan ṭayyibā(n), wattaqullāhal-lażī antum bihī mu'minūn(a).

Kä camni min ci Kuoth ɛ ka̱m yɛ ɛ la mi̱ gɔaa kɛnɛ mi̱eth mi gɔaa, kä dual kɛ Kuoth rɛydɛ.


89

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللّٰهُ بِاللَّغْوِ فِيْٓ اَيْمَانِكُمْ وَلٰكِنْ يُّؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُّمُ الْاَيْمَانَۚ فَكَفَّارَتُهٗٓ اِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسٰكِيْنَ مِنْ اَوْسَطِ مَا تُطْعِمُوْنَ اَهْلِيْكُمْ اَوْ كِسْوَتُهُمْ اَوْ تَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ ۗفَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ ۗذٰلِكَ كَفَّارَةُ اَيْمَانِكُمْ اِذَا حَلَفْتُمْ ۗوَاحْفَظُوْٓا اَيْمَانَكُمْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

lā yu'ākhiżukumullāhu bil-lagwi fī aimānikum wa lākiy yu'ākhiżukum bimā ‘aqqattumul-aimān(a), fa kaffāratuhū iṭ‘āmu ‘asyarati masākīna min ausaṭi mā tuṭ‘imūna ahlīkum au kiswatuhum au taḥrīru raqabah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu ṡalāṡati ayyām(in), żālika kaffāratu aimānikum iżā ḥalaftum, waḥfaẓū aimānakum, każālika yubayyinullāhu lakum āyātihī la‘allakum tasykurūn(a).

Allah /cɛ ji̱ moc duer kɛ kui̱ ruaacniku tin /ci rɔ̱ lot (kɛ ca̱ru), duŋni̱ ɣöö jɛn bɛ ji̱ duäc kɛ kui̱ ruaacniku tin /ciɛ ca̱ru, kɛ kui̱c ɛmɔ kafarat (luɔ̱th kɛ kui̱ kä ɣöö ci ruaacniku ya̱r) ɛ mi̱eth nɛɛni da̱ŋ wäl tin can, min lot ni̱ mi̱eth in la thöp ji̱ dhɔaru ni ciaŋ, kiɛ moc kɛ bieyni kiɛ lony läätdä. Kä ram mi /ci jɛ luäŋ kɛ lätni, kɛ kɔrɛ (kɛ kui̱c in jiäk) bɛ mi̱th kɛ ni̱n da̱ŋ diɔ̱k. Ɛ jɛn ta̱a̱ ya̱cdu mi yaa yɛn rɔ. Kä tiɛtdɛ ya̱ckun. Kä ɛnɔ, cu Allah ŋuɔ̱tkɛ lat kä yɛ kɛ ɣöö bia tekɛ tɛ̈thlɔaac (kä jɛ).


90

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْاَنْصَابُ وَالْاَزْلَامُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِ فَاجْتَنِبُوْهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-khamru wal-maisiru wal-anṣābu wal-azlāmu rijsum min ‘amalisy-syaiṭāni fajtanibūhu la‘allakum tufliḥūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Ɛpuc, ma̱th kɔaŋ, ŋar, (thoc mucni) kuthni guääyni, kɛnɛ thëm kuakni ti ŋuan kɛ thɛp, kɛ lät ti jiäk kä tekɛ rɛy lätni Cɛy-ta̱n. Kä ɛnɔ, nɔ̱a̱ni rɔ kä (lät) tɔ̱tɔ̱ kɛ ɣöö bi tekɛ baŋ.


91

اِنَّمَا يُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّوْقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاۤءَ فِى الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّٰهِ وَعَنِ الصَّلٰوةِ فَهَلْ اَنْتُمْ مُّنْتَهُوْنَ

innamā yurīdusy-syaiṭānu ay yūqi‘a bainakumul-‘adāwata wal-bagḍā'a fil-khamri wal-maisiri wa yaṣuddakum ‘an żikrillāhi wa ‘aniṣ-ṣalāti fahal antum muntahūn(a).

Kɛ ma̱th kɛnɛ ŋar, Cɛy-ta̱n go̱o̱rɛ ɣöö bɛ ji̱ tɛ̈r kɛnɛ nhök nööŋ kamdun kärɔa, kä bɛ yɛ gaŋ kä ɣöö bia Allah tim kä bia pal, kɛ kui̱c ɛmɔ /ciɛ jɛn min go̱o̱r yɛn ɣöö bia päl?


92

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوا الرَّسُوْلَ وَاحْذَرُوْا ۚفَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا عَلٰى رَسُوْلِنَا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa aṭī‘ullāha wa aṭī‘ur-rasūla waḥżarū, fa in tawallaitum fa‘lamū annamā ‘alā rasūlinal-balāgul-mubīn(u).

Kä luɔ̱thɛ Allah kä luɔ̱thɛ Jaak kä tit rɔ. Mi ci rɔ ri̱t, kɛ kɔrɛ ŋäcni jɛ ɛn ɣöö la̱t Ja̱kädan ɛ ɣöö bɛ (ruac) lat kɛ jɔc.


93

لَيْسَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْٓا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا ۗوَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

laisa ‘alal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ṡummattaqau wa āmanū ṡummattaqau wa aḥsanū, wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Thiɛlɛ duer kä nɛy tin ŋa̱thkɛ kä lätkɛ lät ti gɔw kɛ kui̱ kä min camkɛ (kɛ gua̱a̱th ëë wal), mi kɛ ji̱ ŋäthä kä ŋa̱thkɛ, kä lätkɛ lät ti gɔw, kɛ kɔrɛ bikɛ ŋot kɛ mi ŋa̱thkɛ kä ŋa̱thkɛ, kɛ kɔrɛ bikɛ (ŋotdɛ) tekɛ ŋa̱th kä lätkɛ lät ti gɔw. Kä Allah nhɔkɛ nɛy tin lät lät ti gɔw.


94

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللّٰهُ بِشَيْءٍ مِّنَ الصَّيْدِ تَنَالُهٗٓ اَيْدِيْكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَّخَافُهٗ بِالْغَيْبِۚ فَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū layabluwannakumullāhu bisyai'im minaṣ-ṣaidi tanāluhū aidīkum wa rimāḥukum liya‘lamallāhu may yakhāfuhū bil-gaib(i), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Allah bɛ ji̱ ɣɔ̱n kɛ pɛ̈th kɛ ŋar mi deri jek kɛ pɛ̈th kɛ tetku kɛnɛ thɛpniku kɛ ɣöö bi Allah ɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ɛ ŋa mi dual kɛ jɛ, cäŋ ni min /cɛ jɛ nɛn. Ram mi wä pek mi wä wä bäl kɛ kɔr kä mɔmɔ bɛ cuuc kɛ duäc mi bɛc bɛc.


95

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَاَنْتُمْ حُرُمٌ ۗوَمَنْ قَتَلَهٗ مِنْكُمْ مُّتَعَمِّدًا فَجَزَۤاءٌ مِّثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهٖ ذَوَا عَدْلٍ مِّنْكُمْ هَدْيًاۢ بٰلِغَ الْكَعْبَةِ اَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسٰكِيْنَ اَوْ عَدْلُ ذٰلِكَ صِيَامًا لِّيَذُوْقَ وَبَالَ اَمْرِهٖ ۗعَفَا اللّٰهُ عَمَّا سَلَفَ ۗوَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللّٰهُ مِنْهُ ۗوَاللّٰهُ عَزِيْزٌ ذُو انْتِقَامٍ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqtuluṣ-ṣaida wa antum ḥurum(un), wa man qatalahū minkum muta‘ammidan fa jazā'um miṡlu mā qatala minan-na‘ami yaḥkumu bihī żawā ‘adlim minkum hadyam bāligal-ka‘bati au kaffāratun ṭa‘āmu masākīna au ‘adlu żālika ṣiyāmal liyażūqa wabāla amrih(ī), ‘afallāhu ‘ammā salaf(a), wa man ‘āda fa yantaqimullāhu minh(u), wallāhu ‘azīzun żuntiqām(in).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu ley tin la thɔ̱ɔ̱l näk gua̱a̱th in ti̱i̱ rɛy Ihram (Hajj kiɛ Umrah). Kä ram kɛl kä yɛ mi ci jɛ näk kɛ ca̱rɛ, kɛ kɔrɛ ba yio̱w ti ba yuɔr piny ɛ ɣöö ba jɛ gɛr kɛ ley ti ro̱ŋ kɛ kui̱ ŋarä min cɛ näk, kɛ min ca lar ɛ nɛy da̱ŋ rɛw ti cuŋ rɛydun ɛ la hadyu kɛ ɣöö ba naŋ kä Ka'bah, kiɛ kafarat (paying ransom by) mi̱eth nɛɛni tin can, kiɛ mi̱eth mi̱ jiääk mi̱ ca jek, kɛ kui̱ mi̱ethdɛ min jiäk min ca jek. Allah cɛ min ci tuɔɔk ni̱ wal pälikä. Kä ram mi bi rɔ luɔ̱c jɔk kɛ la̱tdɛ, bi Allah ɛ duäc kɛ thuɔ̱k. Kä Allah, in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, tëëkɛ (buɔ̱m) mi bɛc bɛc.


96

اُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهٗ مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ۚوَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا ۗوَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

uḥilla lakum ṣaidul-baḥri wa ṭa‘āmuhū matā‘al lakum wa lis-sayyārah(ti), wa ḥurrima ‘alaikum ṣaidul-barri mā dumtum ḥurumā(n), wattaqullāhal-lażī ilaihi tuḥsyarūn(a).

Ɛ nhökdu kɛ ɣöö bi ley yiëër kɛnɛ mi̱eth (min tuɔɔk) kä yiëër ɛ la mi̱eth mi̱ gɔaa kɛ kui̱du, kɛnɛ nɛy tin ja̱l; kä jɛn ɛ mi ca pën ji̱ (käp) ley piɛny, mi ŋotdi rɛy ihram. Kä dualɛ kɛ Allah min bia rɔ̱ mat thi̱n (ɛ nyɔk).


97

۞ جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيٰمًا لِّلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَاۤىِٕدَ ۗذٰلِكَ لِتَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

ja‘alallāhul-ka‘batal-baital-ḥarāma qiyāmal lin-nāsi wasy-syahral-ḥarāma wal-hadya wal-qalā'id(a), żālika lita‘lamū annallāha ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Allah cɛ Kaaba jakä duel mi rɛlrɔ mi la naath ɛ mat thi̱n. Kä jɛn bä kɛ päth ɣaram, hadyu kɛnɛ qala'id. Nɛmɛ ɛ ɣöö bia jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö Allah ŋäcɛ tin te nhial kɛnɛ tin te piny, kä ɛn Allah ŋäcɛ ŋɔak diaal.


98

اِعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۗ

i‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i), wa annallāha gafūrur raḥīm(un).

Ŋäc ni jɛ ɛn ɣöö Allah ɛ ram mi bum duerdɛ ɛlɔ̱ŋ kä Allah ɛ ram mi päli duer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac.


99

مَا عَلَى الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ ۗوَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا تَكْتُمُوْنَ

mā ‘alar-rasūli illal-balāg(u),wallāhu ya‘lamu mā tubdūna wa mā taktumūn(a).

Kä min görkɛ ɛ ram in lät kɛ kui̱ jaak /ciɛ duɔ̱ɔ̱r mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ /ciɛ ɣöö bɛ (Ruac Kuɔth) la̱r naath, kä Kuoth ŋäcɛ min biɛ nyoth kɛnɛ min biɛ tɛ̱̈ɛ̱̈.


100

قُلْ لَّا يَسْتَوِى الْخَبِيْثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ اَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيْثِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ ࣖ

qul lā yastawil-khabīṡu waṭ-ṭayyibu wa lau a‘jabaka kaṡratul-khabīṡ(i), fattaqullāha yā ulil-albābi la‘allakum tufliḥūn(a).

Larɛ jɛ (Muhammad), "Min jiäk /cɛ päär kɛ min gɔaa, cäŋ ni̱ min ci̱ ti̱ ŋuan ti̱ jiäk lɔcdu nööŋ, kɛ kui̱c ɛmɔ dual kɛ Allah, O nɛy tin tekɛ ca̱r mi̱ gɔaa, kɛ ɣöö bia kulɛ cop."


101

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَسْـَٔلُوْا عَنْ اَشْيَاۤءَ اِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ ۚوَاِنْ تَسْـَٔلُوْا عَنْهَا حِيْنَ يُنَزَّلُ الْقُرْاٰنُ تُبْدَ لَكُمْ ۗعَفَا اللّٰهُ عَنْهَا ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tas'alū ‘an asy-yā'a in tubda lakum tasu'kum, wa in tas'alū ‘anhā ḥīna yunazzalul-qur'ānu tubda lakum, ‘afallāhu ‘anhā, wallāhu gafūrun ḥalīm(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu thiec (kä Göökdu) kɛ ŋɔak tin, mi ca kɛ lat kä ji̱, bi (kɛ thuɔ̱k) ji̱ nööŋ riɛk. Mi ci jɛ thiec ɛn ɣöö ɛ gua̱a̱th in ba Kur-an ben raar thi̱n, bɛ (thiɛlɛ diw) lat ji̱. Allah cɛ (ji̱n) pälikä kɛ kui̱ kä nɔmɔ. Kä Allah ɛ jɛn ram in pälikɛ naath, kä ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac.


102

قَدْ سَاَلَهَا قَوْمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوْا بِهَا كٰفِرِيْنَ

qad sa'alahā qaumum min qablikum ṡumma aṣbaḥū bihā kāfirīn(a).

Ɛpuc, kɛ nhiam tëëkɛ buɔ̱n nath ti thieckɛ ruaacni ti cäät kɛ tɔ̱tɔ̱ (kä göökdiɛn), kɛ kɔrɛ cukɛ ben ɛ la ji̱ ŋäthä.


103

مَا جَعَلَ اللّٰهُ مِنْۢ بَحِيْرَةٍ وَّلَا سَاۤىِٕبَةٍ وَّلَا وَصِيْلَةٍ وَّلَا حَامٍ ۙوَّلٰكِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَاَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

mā ja‘alallāhu mim baḥīratiw wa lā sā'ibatiw wa lā waṣīlatiw wa lā ḥām(in), wa lākinnal-lażīna kafarū yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa akṡaruhum lā ya‘qilūn(a).

Allah /känɛ met lat i̱ tekɛ Bahirah, Thai̱ba, Wathilah kɛnɛ Ɣa̱m. Duŋni̱ ɣöö nɛy tin /ca ŋäth la kɛn kac ɛ lat kɛ kui̱ Allah, kä nɛy tin ŋuani̱kɛn /cikɛ cop lɔaac.


104

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا اِلٰى مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَاِلَى الرَّسُوْلِ قَالُوْا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ اٰبَاۤءَنَا ۗ اَوَلَوْ كَانَ اٰبَاۤؤُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔا وَّلَا يَهْتَدُوْنَ

wa iżā qīla lahum ta‘ālau ilā mā anzalallāhu wa ilar-rasūli qālū ḥasbunā mā wajadnā ‘alaihi ābā'anā, awalau kāna ābā'uhum lā ya‘lamūna syai'aw wa lā yahtadūn(a).

Kä mi̱ ca kɛ jiök i̱, "Bër (guur) min ci Allah ɛ nyuɔ̱th naath kä (guur) Jak Kuɔth." Cukɛ jɛ loc i̱, "Cɛ ro̱ŋ kɛ kɔn min cakɔ gua̱ndɔɔŋnikɔn jek (la̱tkɛ)." Bikɛ (bikɛ) gua̱ndɔɔŋnikiɛn guɔ̱ɔ̱r cäŋ ni min /thiɛlɛ mi ŋäc gua̱ndɔŋnikiɛn kä /ka̱n kɛ (bä) bo̱th?


105

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا عَلَيْكُمْ اَنْفُسَكُمْ ۚ لَا يَضُرُّكُمْ مَّنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ ۗ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū ‘alaikum anfusakum, lā yaḍurrukum man ḍalla iżahtadaitum, ilallāhi marji‘ukum jamī‘an fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Käp rɔɔdu tit; (kɛ ɣöö) ram mi ci duer /cɛ ji̱ bi ya̱r mi ca ji̱ dup. Ɛ Allah kärɔa bi yɛn diaal luny jɔk, kɛ kɔrɛ bɛ yɛ la̱r min cia la̱t.


106

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ اِذَا حَضَرَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِيْنَ الْوَصِيَّةِ اثْنٰنِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنْكُمْ اَوْ اٰخَرٰنِ مِنْ غَيْرِكُمْ اِنْ اَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِى الْاَرْضِ فَاَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةُ الْمَوْتِۗ تَحْبِسُوْنَهُمَا مِنْۢ بَعْدِ الصَّلٰوةِ فَيُقْسِمٰنِ بِاللّٰهِ اِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِيْ بِهٖ ثَمَنًا وَّلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۙ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللّٰهِ اِنَّآ اِذًا لَّمِنَ الْاٰثِمِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū syahādatu bainikum iżā ḥaḍara aḥadakumul-mautu ḥīnal-waṣiyyatiṡnāni żawā ‘adlim minkum au ākharāni min gairikum in antum ḍarabtum fil-arḍi fa aṣābatkum muṣībatul-maut(i), taḥbisūnahumā mim ba‘diṣ-ṣalāti fa yuqsimāni billāhi inirtabtum lā nasytarī bihī ṡamanaw wa lau kāna żā qurbā, wa lā naktumu syahādatallāhi innā iżal laminal-āṡimīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Mi ci ram kɛl (kä) yɛ li̱w, gua̱th in go̱o̱rɛ ɣöö bɛ warɛgak gɔ̱r, kɛ kɔrɛ a (ruac ɛmɔ) jɛ nɛn ɛ nɛy da̱ŋ rɛw ti te rɛydun kärɔ̱, kiɛ nɛy da̱ŋ rɛw ti tekɛ kuth ti gööl (kuthni) kɛ yɛ. Mi wi̱i̱ ja̱l wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kä ti̱i̱ rɛy rikä li̱eth, bi nɛy da̱ŋ rɛw tɔ̱tɔ̱ dhil ŋok kɛ kɔr palä, kɛ ɣöö bi kɛn da̱ŋ rɛw rɔ̱ yac kɛ ciöt Kuɔth mi tekɛ diw, "Kɛ Allah /canɛ ruac ɛmɛ bi naŋ, cäŋ ni min ɛ raan maarädu mi thia̱k kɛ ji̱, kä /canɛ ruac ɛmɔ bi tɛ̱̈ɛ̱̈ ɛ casendeed of the Allah if the certa ji̱ dueeri.


107

فَاِنْ عُثِرَ عَلٰٓى اَنَّهُمَا اسْتَحَقَّآ اِثْمًا فَاٰخَرٰنِ يَقُوْمٰنِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِيْنَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْاَوْلَيٰنِ فَيُقْسِمٰنِ بِاللّٰهِ لَشَهَادَتُنَآ اَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَآ ۖاِنَّآ اِذًا لَّمِنَ الظّٰلِمِيْنَ

fa in ‘uṡira ‘alā annahumastaḥaqqā iṡman fa ākharāni yaqūmāni maqāmahumā minal-lażīnastaḥaqqa ‘alaihimul-aulayāni fa yuqsimāni billāhi lasyahādatunā aḥaqqu min syahādatihimā wa ma‘tadainā, innā iżal laminaẓ-ẓālimīn(a).

Mi ca jɛ nyoth ɛn ɣöö ci nëën da̱ŋ rɛw duer la̱t, kɛ kɔrɛ bi nɛy da̱ŋ rɛw kɔ̱kiɛn gua̱a̱thdiɛn naŋ, min la nɛy tin te rɛy nɛɛni tin tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kä tin thia̱k kɛ ram min ci li̱w, kɛ kɔrɛ bi kɛn da̱ŋ rɛw rɔ̱ yac kɛ ciöt Kuɔth i̱, "Ɛpuc, nënda dan ɛ mi̱ ro̱ŋ kɛ ɣöö ba nhɔk ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny nënda kä nɛy da̱ŋ rɛw /thiɛlɛ mi̱ ca la̱t, mi̱ /thiɛlɛ mi̱ ca lat ɛ nɛy da̱ŋ rɛw. kɛ kui̱c ɛmɔ, banɛ te rɛy nɛɛni̱ tin lät jiäk."


108

ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ يَّأْتُوْا بِالشَّهَادَةِ عَلٰى وَجْهِهَآ اَوْ يَخَافُوْٓا اَنْ تُرَدَّ اَيْمَانٌۢ بَعْدَ اَيْمَانِهِمْۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاسْمَعُوْا ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

Żālika adnā ay ya'tū bisy-syahādati ‘alā wajhihā au yakhāfū an turadda aimānum ba‘da aimānihim, wattaqullāha wasma‘ū, wallāhu lā yahdil qaumal-fāsiqīn(a).

Kɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p ɛmɔ, gɔaa ni ɣöö bikɛ ruacdiɛn lat kɛ thuɔ̱k, kä dualkɛ kɛ ɣöö ba ruacdiɛn luɔ̱c jɔk (kä ram in bi ruac kɛ jɛ) kɛ kɔr kä mëë cikɛ ruacdɛ la̱th lät. Duɔlɛ Allah kä liɛŋɛ (ruacdɛ). Kä Allah /cɛ nɛy tin jiäk bo̱th.


109

۞ يَوْمَ يَجْمَعُ اللّٰهُ الرُّسُلَ فَيَقُوْلُ مَاذَٓا اُجِبْتُمْ ۗ قَالُوْا لَا عِلْمَ لَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

yauma yajma‘ullāhur-rusula fa yaqūlu māżā ujibtum, qālū lā ‘ilma lanā, innaka anta ‘allāmul-guyūb(i).

(Tiem) cäŋ ëë ci Allah jaakdɛ mat kɛɛl, kɛ kɔrɛ cuɛ (kɛn) thiec, "Ɛŋu mi ci (nɛyku) loc kɛ (cɔaldu)?" Cukɛ (ja̱a̱k) ɛ loc i̱, "Kɔn /thiɛlɛ kɔ ŋäc (kɛ kui̱ kä nɔmɔ). Ɛpuc, Ɛ ji̱n ram in ŋäc ŋɔak diaal tin /ca nɛn."


110

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِيْ عَلَيْكَ وَعَلٰى وَالِدَتِكَ ۘاِذْ اَيَّدْتُّكَ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِى الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۚوَاِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ ۚوَاِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّيْنِ كَهَيْـَٔةِ الطَّيْرِ بِاِذْنِيْ فَتَنْفُخُ فِيْهَا فَتَكُوْنُ طَيْرًاۢ بِاِذْنِيْ وَتُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتٰى بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ كَفَفْتُ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَنْكَ اِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

iż qālallāhu yā ‘īsabna maryamażkur ni‘matī ‘alaika wa ‘alā wālidatik(a), iż ayyattuka birūḥil-qudus(i), tukallimun-nāsa fil-mahdi wa kahlā(n), wa iż ‘allamtukal-kitāba wal-ḥikmata wat-taurāta wal-injīl(a), wa iż takhluqu minaṭ-ṭīni kahai'atiṭ-ṭairi bi'iżnī fa tanfukhu fīhā fa takūnu ṭairam bi'iżnī wa tubri'ul-akmaha wal-abraṣa bi'iżnī, wa iż tukhrijul-mautā bi'iżnī, wa iż kafaftu banī isrā'īla ‘anka iż ji'tahum bil-bayyināti fa qālal-lażīna kafarū minhum in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Kä timɛ mëë ci Allah ɛ lar i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Yecu, gat Mɛri! Timɛ puɔ̱thdä kɛ kui̱du kɛnɛ man mëë cä ji̱ jakä bum kɛ Yiëë in Gɔaa in Rɛl Rɔ. Ji̱n ci rɔ luäŋ kɛ ruac kɛ naath mëë ŋotdi rɛy gatdä kɛnɛ mëë ŋotdi kɛ ram mi di̱i̱t. Kä timɛ mëë cä ji̱ ŋi̱eec kɛ gɔ̱a̱r, (kä timɛ mëë cä Torah kɛnɛ Forme the Wisdom from you. wi̱c muɔ̱ɔ̱n ɛ dit kɛ nhökdä, kɛ kɔrɛ cuɛ ben ɛ la dit (real) kɛ nhökdä. Kä timɛ mëë ci ram ëë ci cɔr jakä gɔaa niɛ gua̱a̱th ëë dap kɛ jɛ kɛnɛ ram ëë tekɛ juey ɛmɔ kɛ nhökdä Kä timɛ mëë ci nɛy tin ci li̱w nööŋ raar (kä kɔ̱a̱k kunyä kɛ ɣöö ba tëk) kɛ nhökdiɛn kä I-thɛ-rɛl. kill you) mëë ci̱ ji̱ nyuɔ̱th kɛ läär mi̱ thuɔ̱k, kɛ kɔrɛ cu ji̱ ŋäthä rɛydiɛn ɛ lar i̱, "Nɛmɛ /ciɛɛ duɔ̱ɔ̱r duŋni̱ ɣöö ɛ magic mi̱ thuɔ̱k."


111

وَاِذْ اَوْحَيْتُ اِلَى الْحَوَارِيّٖنَ اَنْ اٰمِنُوْا بِيْ وَبِرَسُوْلِيْ ۚ قَالُوْٓا اٰمَنَّا وَاشْهَدْ بِاَنَّنَا مُسْلِمُوْنَ

wa iż auḥaitu ilal-ḥawāriyyīna an āminū bī wa birasūlī, qālū āmannā wasyhad bi'annanā muslimūn(a).

Kä (timɛ), mëë cä ji̱ kɔaar Yecu tin ŋa̱thkɛ jakä bum, "Ŋa̱thɛ ɣä kɛnɛ Ja̱kdä." Cu kɛn ɛ loc i̱, "Kɔn cakɔ ŋa̱th, kä latnɛ jɛ ɛn ɣöö kɔn nɛy ti̱ luɔ̱thkɛ rɔ̱ (Muthlimni̱)."


112

اِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ يٰعِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيْعُ رَبُّكَ اَنْ يُّنَزِّلَ عَلَيْنَا مَاۤىِٕدَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ ۗقَالَ اتَّقُوا اللّٰهَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

iż qālal-ḥawāriyyūna yā ‘īsabna maryama hal yastaṭī‘u rabbuka ay yunazzila ‘alainā mā'idatam minas-samā'(i), qālattaqullāha in kuntum mu'minīn(a).

(Tiem jɛ), mëë ci ji̱ kɔaar Yecu tin ŋa̱thkɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Yecu, gat Mɛri! Kuääru nhɔkɛ ɣöö bɛ kɔn mi̱eth nööŋ piny nhial?" Cu Yecu ɛ loc i̱, "Luɔ̱thɛ Kuoth mi ɛ yɛn ji̱ ŋäthä."


113

قَالُوْا نُرِيْدُ اَنْ نَّأْكُلَ مِنْهَا وَتَطْمَىِٕنَّ قُلُوْبُنَا وَنَعْلَمَ اَنْ قَدْ صَدَقْتَنَا وَنَكُوْنَ عَلَيْهَا مِنَ الشّٰهِدِيْنَ

qālū nurīdu an na'kula minhā wa taṭma'inna qulūbunā wa na‘lama an qad ṣadaqtanā wa nakūna ‘alaihā minasy-syāhidīn(a).

Cukɛ wee, "Nhɔak nɛy ɣöö bakɔ mi̱eth ɛmɔ cam kɛ ɣöö bi lo̱ckɔn tekɛ mal kä bakɔ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ci kɔ la̱r thuɔ̱k, kä bakɔ la nɛy tin bi̱ (mieth ɛmɔ) nɛn."


114

قَالَ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللّٰهُمَّ رَبَّنَآ اَنْزِلْ عَلَيْنَا مَاۤىِٕدَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ تَكُوْنُ لَنَا عِيْدًا لِّاَوَّلِنَا وَاٰخِرِنَا وَاٰيَةً مِّنْكَ وَارْزُقْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الرّٰزِقِيْنَ

qāla ‘īsabnu maryamallāhumma rabbanā anzil ‘alainā mā'idatam minas-samā'i takūnu lanā ‘īdal li'awwalinā wa ākhirinā wa āyatam minka warzuqnā wa anta khairur-rāziqīn(a).

Cu Yecu gat Mɛri pal i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuääran, jäkni kɔn mi̱eth mi bëë nhial (kɛ cäŋ in bɛ pɛn thi̱n) bɛ la mi̱eth mi di̱i̱t kɛ kui̱dan, min lot ni̱ nɛy tin te kɛɛl kɛ kɔn ɛn täämɛ kɛnɛ nɛy tin bi ben kɔɔrdan, kä bɛ la nyuuth bumädu; kämni kɔ mi̱eth, kä ɛ ji̱n ram in gɔaa ni jɛn kä mi̱eth."


115

قَالَ اللّٰهُ اِنِّيْ مُنَزِّلُهَا عَلَيْكُمْ ۚ فَمَنْ يَّكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَاِنِّيْٓ اُعَذِّبُهٗ عَذَابًا لَّآ اُعَذِّبُهٗٓ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ

qālallāhu innī munazziluhā ‘alaikum, famay yakfur ba‘du minkum fa innī u‘ażżibuhū ‘ażābal lā u‘ażzibuhū aḥadam minal-‘ālamīn(a).

Allah cuɛ wee, "Ɛpuc, bä di̱th ja̱k piny kä yɛ, duŋni̱ ɣöö ram mi /ci ŋäth rɛydun kɛ kɔr (di̱th ca ja̱k piny), kɛ kɔrɛ ɛpuc, bä jɛ duäc kɛ duäc mi̱ /ka̱n met la̱th lät kä raan rɛy nath (kɛn tin ca cak diaal)."


116

وَاِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ ءَاَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُوْنِيْ وَاُمِّيَ اِلٰهَيْنِ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗقَالَ سُبْحٰنَكَ مَا يَكُوْنُ لِيْٓ اَنْ اَقُوْلَ مَا لَيْسَ لِيْ بِحَقٍّ ۗاِنْ كُنْتُ قُلْتُهٗ فَقَدْ عَلِمْتَهٗ ۗتَعْلَمُ مَا فِيْ نَفْسِيْ وَلَآ اَعْلَمُ مَا فِيْ نَفْسِكَ ۗاِنَّكَ اَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

wa iż qālallāhu yā ‘īsabna maryama a'anta qulta lin-nāsittakhiżūnī wa ummiya ilāhaini min dūnillah(i), qāla subḥānaka mā yakūnu lī an aqūla mā laisa lī biḥaqq(in), in kuntu qultuhū faqad ‘alimtah(ū), ta‘lamu mā fī nafsī wa lā a‘lamu mā fī nafsik(a), innaka anta ‘allāmul-guyūb(i).

Kä (timɛ) mëë ci Allah ɛ lar i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Yecu, gat Mɛri! Ɛ ji̱n ram ëë ci naath jiök i̱, lätni ɣä kɛnɛ man kuth da̱ŋ rɛw ti̱ /ci tɔ̱a̱ Allah?" (Isa) cuɛ loc i̱, "Puɔth tekɛ ji̱, /cɛ rɔ lot kɛ ɣä ɛn ɣöö bä min /ci mɔ a duŋdä lat. Mi cä jɛ lar, deri jɛ ŋa̱c. Ji̱n ŋäci min te rɛydä kä /cä min te rɛydu ŋäc. Kɛ thuɔ̱k, ɛ ji̱n ram in ŋäc ŋɔak diaal tin /ca nɛn."


117

مَا قُلْتُ لَهُمْ اِلَّا مَآ اَمَرْتَنِيْ بِهٖٓ اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبَّكُمْ ۚوَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيْدًا مَّا دُمْتُ فِيْهِمْ ۚ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِيْ كُنْتَ اَنْتَ الرَّقِيْبَ عَلَيْهِمْ ۗوَاَنْتَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

mā qultu lahum illā mā amartanī bihī ani‘budullāha rabbī wa rabbakum, wa kuntu ‘alaihim syahīdam mā dumtu fīhim, falammā tawaffaitanī kunta antar-raqība ‘alaihim, wa anta ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

/Ka̱n kɛ met la̱r kɛ ɛ ni min ci ɣä la̱r jɛ (ɛ la ɣöö), "Palkɛ Allah, Kuäärädä kä Kuäärun," kä cua̱a̱ nën kɛ kui̱diɛn, kɛ gua̱a̱th ëë ta̱a̱ rɛydiɛn. Kä ɛnɔ kɛ kɔr kä mëë ci ɣä bath, ɛ ji̱n ram ëë gaŋ kɛ. Kä ji̱n ɛ Neen ŋɔaani diaal.


118

اِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَاِنَّهُمْ عِبَادُكَ ۚوَاِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَاِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

in tu‘ażżibhum fa innahum ‘ibāduk(a), wa in tagfir lahum fa innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Mi ci kɛ moc riɛk, kɛ thuɔ̱k kɛn kɛ läätku, kä mi ci kɛ pälikä, kɛ thuɔ̱k ɛ ji̱n ram in bumni̱ jɛn, kä ram in pɛl."


119

قَالَ اللّٰهُ هٰذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصّٰدِقِيْنَ صِدْقُهُمْ ۗ لَهُمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗرَضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

qālallāhu hāżā yaumu yanfa‘uṣ-ṣādiqīna ṣidquhum, lahum jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anh(u), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Cu Allah ɛ lar i̱, "Nɛmɛ ɛ jɛn gua̱a̱th in bi ji̱ cuŋni luäk jek kɛ cuŋnikɛ. Bikɛ ka̱a̱k ti tekɛ yiër ti ŋuan jek pinydiɛn, bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Allah lɔcdɛ tɛɛth kɛ kɛ kä ci lɔcdɛ tɛɛth kɛ jɛ. Nɔmɔ ɛ juɔ̱c mi di̱i̱t."


120

لِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا فِيْهِنَّ ۗوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

lillāhi mulkus-samāwāti wal-arḍi wa mā fīhinn(a), wa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kä kuäär nhial kɛnɛ piny kɛnɛ tin te rɛydiɛn ɛ duŋ Allah; kä Jɛn Leny Buɔ̱mdɛ ti diaal.