Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur'an ke Hadith
(Islam cien)

Q.S Ali̱ Imran (آلِ عِمْرَان) - 200 Nämbär Bäthni̱

(ji̱ dhɔar Imran)

Qari

Murottal Audio

1

الۤمّۤ

alif lām mīm.

Ali̱p La̱m Mim.


2

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُۗ

allāhu lā ilāha illā huwal-ḥayyul-qayyūm(u).

Allah, thilɛ kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a jɛn. Kä Kuoth in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, Min la tiitdɛ ni ciaŋ (kɛ tin cɛ cak).


3

نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَاَنْزَلَ التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَۙ

nazzala ‘alaikal-kitāba bil-ḥaqqi muṣaddiqal limā baina yadaihi wa anzalat-taurāta wal-injīl(a).

Cuɛ bok (Al-Qur'an) ja̱k piny kä ji̱ (Muhammad) min tekɛ thuɔ̱k, min nyooth ɣöö (buɔkni̱) tëë nhiam, kä cuɛ Torah kɛnɛ thuk ti gɔw nyuɔ̱th naath,


4

مِنْ قَبْلُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَاَنْزَلَ الْفُرْقَانَ ەۗ اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيْدٌ ۗوَاللّٰهُ عَزِيْزٌ ذُو انْتِقَامٍۗ

min qablu hudal lin-nāsi wa anzalal-furqān(a), innal-lażīna kafarū bi āyātillāhi lahum ‘ażābun syadīd(un), wallāhu ‘azīzun żuntiqām(in).

kɛ nhiam, ɛ la bo̱o̱th nath, kä Jɛn cuɛ Al-Furqan nyoth. Kɛ thuɔ̱k, nɛy tin /ca ruaacni Kuɔth ŋäth bikɛ duäc mi di̱i̱t jek. Allah, in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, tëëkɛ duer.


5

اِنَّ اللّٰهَ لَا يَخْفٰى عَلَيْهِ شَيْءٌ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ

innallāha lā yakhfā ‘alaihi syai'un fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).

Kä Allah thilɛ mi ca tɛ̱̈ɛ̱̈ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛnɛ nhial.


6

هُوَ الَّذِيْ يُصَوِّرُكُمْ فِى الْاَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاۤءُ ۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

huwal-lażī yuṣawwirukum fil-arḥāmi kaifa yasyā'(u), lā ilāha illā huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Ɛ jɛn ram in cak ji̱ rɛy jiɛcdu kɛ min go̱o̱rɛ. Kä thilɛ kuoth mi dɔ̱ŋ, ɛ ni Jɛn. Kä jɛn in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, kä ɛ jɛn ram in pɛl.


7

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰيٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَاُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاۤءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاۤءَ تَأْوِيْلِهٖۚ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيْلَهٗٓ اِلَّا اللّٰهُ ۘوَالرّٰسِخُوْنَ فِى الْعِلْمِ يَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖۙ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۚ وَمَا يَذَّكَّرُ اِلَّآ اُولُوا الْاَلْبَابِ

huwal-lażī anzala ‘alaikal-kitāba minhu āyātum muḥkamātun hunna ummul-kitābi wa ukharu mutasyābihāt(un), fa'ammal-lażīna fī qulūbihim zaigun fayattabi‘ūna mā tasyābaha minhubtigā'al-fitnati wabtigā'a ta'wīlih(ī), wa mā ya‘lamu ta'wīlahū illallāh(u), war-rāsikhūna fil-‘ilmi yaqūlūna āmannā bih(ī), kullum min ‘indi rabbinā, wa mā yażżakkaru illā ulul-albāb(i).

Ɛ jɛn ram ëë jäk buɔk (Al-Qur’an) piny kä ji̱ (Muɣammad). Rɛydiɛn tekɛ cio̱o̱k ti̱ ca lat ɛ abthölut, tin la tin di̱t kä buɔk (Al-Qur'an) kɛnɛ kɔ̱kiɛn ti̱ ca mutasyabihat. Kä nɛy tin te rɛy lo̱cnikiɛn kɛ ɣöö bi̱kɛ wä kɛ duɔ̱ɔ̱p mi jiääk, kɛn guɔ̱ɔ̱rkɛn mutashabihat kɛ ɣöö ba ca̱p mi jiääk go̱r kä ba tawildiɛn go̱r, cäŋ ni̱ min thilɛ ram mi ŋäc tawildiɛn ɛ ni̱ Allah. Kä nɛy tin tekɛ ŋäc mi̱ di̱i̱t laar kɛnɛ i̱, "Kɔn ŋa̱thnɛ jɛ (Kur'an), ŋɔak diaal bäkɛ kä Kuääran." Thilɛ ram mi dee ŋi̱i̱c ka̱n ɛ ni nɛy tin ca ŋa̱c.


8

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوْبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً ۚاِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ

rabbanā lā tuzig qulūbanā ba‘da iż hadaitanā wa hab lanā mil ladunka raḥmah(tan), innaka antal-wahhāb(u).

(Cukɛ pal), "Kuäär ni Kuothda, /cu lo̱ckɔ jakä jiäk kɛ kɔr kä mëë ci kɔ nyuɔ̱th dup, kä kämni kɔ kɔ̱a̱c lɔaac kä ji̱, kɛ thuɔ̱k ɛ ji̱n ram min moc kɔ."


9

رَبَّنَآ اِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيْهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيْعَادَ ࣖ

rabbanā innaka jāmi‘un-nāsi liyaumil lā raiba fīh(i), innallāha lā yukhliful-mī‘ād(a).

Kuääran, ɛ ji̱n ram in bi naath mat kɛ cäŋ mi thil diw. Kɛ thuɔ̱k, Allah /cɛ ruacdɛ lo̱k.


10

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمْ وَقُوْدُ النَّارِۗ

innal-lażīna kafarū lan tugniya ‘anhum amwāluhum wa lā aulāduhum minallāhi syai'ā(n), wa ulā'ika hum waqūdun-nār(i).

Ɛpuc, kɛ kui̱ nɛɛni tin /ca ŋäth, kuakkiɛn kɛnɛ gaatkiɛn /cikɛ bi tekɛ luɔt kɛ kui̱ duäc Kuɔth. Kä kɛn (bä) mac maac mi thil pek.


11

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyātinā, fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

(Ta̱a̱diɛn) cuɛ ce̱tkɛ ta̱a̱ ji̱ kɔaar Pɛro kɛnɛ nɛy tëë nhiamdiɛn. Cukɛ ruaacni kɔn ŋäth, kɛ kui̱c ɛmɔ cu Allah kɛ duäc kɛ kui̱ dueerikiɛn. Allah ɛ ram mi bɛc ɛlɔ̱ŋ kɛ duäcdɛ.


12

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَتُغْلَبُوْنَ وَتُحْشَرُوْنَ اِلٰى جَهَنَّمَ ۗ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

qul lil-lażīna kafarū satuglabūna wa tuḥsyarūna ilā jahannam(a), wa bi'sal-mihād(u).

Larɛ jɛ (Muɣammad) kä nɛy tin /ca ŋäth, "Bi yɛn (kɛ thuɔ̱k) joc kä ba ji̱ naŋ rɛy maac. Kä ɛ jɛn gua̱a̱th in jiäk ni jɛn kä tin cieŋ naath thi̱n."


13

قَدْ كَانَ لَكُمْ اٰيَةٌ فِيْ فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا ۗفِئَةٌ تُقَاتِلُ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَاُخْرٰى كَافِرَةٌ يَّرَوْنَهُمْ مِّثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ۗوَاللّٰهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِى الْاَبْصَارِ

qad kāna lakum āyatun fī fi'atainil taqatā, fi'atun tuqātilu fī sabīlillāhi wa ukhrā kāfiratuy yaraunahum miṡlaihim ra'yal-‘ain(i), wallāhu yu'ayyidu binaṣrihī may yasyā'(u), inna fī żālika la‘ibratal li'ulil-abṣār(i).

Kɛ thuɔ̱k, tëëkɛ nyuuth mi ci tuɔɔk kä yɛ rɛy buni̱ da̱ŋ rɛw tin nhiam. Buɔ̱n kɛl ko̱r tɛr rɛy duɔ̱p Allah kä buɔ̱n in dɔ̱ŋ (buɔ̱n) nɛy tin /ca ŋäth guic kɛn kɛ wäŋkiɛn ɛn ɣöö kɛn (buɔ̱n Muthlimni̱) bumkɛ ni̱ kä rɛɛw. Allah jakɛ ram min go̱o̱rɛ kä bum kɛ luäkdɛ. Ɛpuc, rɛydɛ tëëkɛ ŋi̱i̱c kɛ kui̱ nɛɛni tin tekɛ guic (wäŋ lɔaac).


14

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ

zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).

Ca jɛ la̱t kɛ ɣöö bɛ jɔɔc ɛ gɔaa rɛy guäc ran kɛ nhök kɛ min go̱o̱rɛ, rɛy ciɛŋä män, gaat, ria̱ŋ mi ca mat kɛɛl kɛ ta̱a̱ da̱a̱pni kɛnɛ ciɛk, jio̱o̱k tuɔ̱ruɔ̱k ti ca kuany, le̱y kɛnɛ ka̱a̱k ruthni̱. Ɛ jɛn tɛ̈th lɔaac teekä rɛy ɣɔaa ɛmɛ, kä kɛ Allah ɛ luny jɔk mi gɔaa.


15

۞ قُلْ اَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِّنْ ذٰلِكُمْ ۗ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَاَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِالْعِبَادِۚ

qul a'unabbi'ukum bikhairim min żālikum, lil-lażīnattaqau ‘inda rabbihim jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa azwājum muṭahharatuw wa riḍwānum minallāh(i), wallāhu baṣīrum bil-‘ibād(i).

Laarɛ jɛ i̱, "Ɣän bä ji̱ la̱r duɔ̱ɔ̱r mi gɔaa mi leny nɔmɔ?" Kɛ ɣöö nɛy tin cuŋ kɛ kui̱ Kua̱riɛn kɛ ka̱a̱k ti jäl pinydiɛn, tin bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl, kɛnɛ män ti wic wic, kɛnɛ tɛ̈th lɔaac Kuɔth. Kä Allah ɛ ram mi guic läätkɛ.


16

اَلَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اِنَّنَآ اٰمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِۚ

allażīna yaqūlūna rabbanā innanā āmannā fagfir lanā żunūbanā wa qinā ‘ażāban-nār(i).

(Ɛ jɛn) nɛy tin pal i̱, “Kuäär ni Kuoth, ŋa̱thnɛ jɛ kɛ thuɔ̱k, kɛ kui̱c ɛmɔ päli kɔ dueerkɔ kä gaŋ kɔ kä duäc maac mi thil pek.


17

اَلصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْمُنْفِقِيْنَ وَالْمُسْتَغْفِرِيْنَ بِالْاَسْحَارِ

aṣ-ṣābirīna waṣ-ṣādiqīna wal-qāniṭīna wal-munfiqīna wal-mustagfirīna bil-asḥār(i).

(Kä bä) ram mi tekɛ päl piny, ram mi tekɛ cuŋ, ram mi tekɛ luth, ram mi thöp nyinkɛ, kɛnɛ ram mi thiec pälikä a /ken ɣɔw ni cop.


18

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَاُولُوا الْعِلْمِ قَاۤىِٕمًاۢ بِالْقِسْطِۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

syahidallāhu annahū lā ilāha illā huw(a), wal-malā'ikatu wa ulul-‘ilmi qā'imam bil-qisṭ(i), lā ilāha illā huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Allah cɛ jɛ lar ɛn ɣöö thilɛ kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a jɛn; (kɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p ɛmɔ) ja̱a̱k nhial kɛnɛ nɛy tin ŋäc ŋɔak tin gaŋkɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ, thilɛ kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a Jɛn, in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, in ŋäc ŋɔak diaal.


19

اِنَّ الدِّيْنَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًاۢ بَيْنَهُمْ ۗوَمَنْ يَّكْفُرْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

innad-dīna ‘indallāhil-islām(u), wa makhtalafal-lażīna ūtul-kitāba illā mim ba‘di mā jā'ahumul-‘ilmu bagyam bainahum, wa may yakfur bi'āyātillāhi fa innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Ɛpuc, kuth tin te nhiam Allah ɛ I̱thla̱m. Nɛy tin ca ka̱m bok /cikɛ tekɛ dääk ɛ ni mi cikɛ ŋäc ŋɔaani̱ jek, kɛ kui̱ ŋɛ̈ɛ̈ny kamdiɛn. Kä ram mi /ci ruac Kuɔth ŋäth, kɛ thuɔ̱k, Allah pɛ̈thɛ ɛlɔ̱ŋ kɛ kuëndɛ.


20

فَاِنْ حَاۤجُّوْكَ فَقُلْ اَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلّٰهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ ۗوَقُلْ لِّلَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ وَالْاُمِّيّٖنَ ءَاَسْلَمْتُمْ ۗ فَاِنْ اَسْلَمُوْا فَقَدِ اهْتَدَوْا ۚ وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ ۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِالْعِبَادِ ࣖ

fa'in ḥājjūka fa qul aslamtu wajhiya lillāhi wa manittaba‘an(i), wa qul lil-lażīna ūtul-kitāba wal-ummiyyīna a'aslamtum, fa'in aslamū faqadihtadau, wa in tawallau fa'innamā ‘alaikal-balāg(u), wallāhu baṣīrum bil-‘ibād(i).

Kä mi̱ ci̱kɛ ŋaknɔm ŋak kɛ ji̱ (Muɣammad) larɛ jɛ i̱, "Ɣän cä rɔ yuɔr piny kä Allah kɛnɛ (ɛ jɛn inɔ) nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ɣä." Kä latdɛ nɛy tin ca ka̱m buɔk kɛnɛ nɛy tin /ca gɔ̱a̱r i̱, "Cia rɔ ri̱t kä ji̱ I̱thla̱m?" Mi ci kɛ rɔ̱ riet kä Islam, lotdɛ ni ɣöö ci kɛn ruac jek, duŋdɛ ɣöö mi ci kɛ rɔ̱ ri̱t, kɛ kɔrɛ bi la̱tdu ɛ ɣöö bi jɛ la̱r naath kärɔa. Kä Allah ɛ ram mi guic lätkɛ diaal.


21

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِحَقٍّۖ وَّيَقْتُلُوْنَ الَّذِيْنَ يَأْمُرُوْنَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِۙ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

innal-lażīna yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan nabiyyīna bigairi ḥaqq(in), wa yaqtulūnal-lażīna ya'murūna bil-qisṭi minan-nās(i), fabasysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

Ɛpuc, nɛy tin lo̱k ruaacni Allah kä näk göök ɛ thil cuɔ̱ɔ̱ŋ (just cause) kä näk nɛy tin la̱r naath i̱ lätni cuɔ̱ɔ̱ŋ, nöŋ kɛn ruac mi gɔaa, min la duäc mi bɛc bɛc.


22

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۖ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Kɛ kɛn nɛy tin lätkiɛn wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛnɛ ɣɔw ɛmɛ ɛ baŋ, kä thilɛ kɛ luäk.


23

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُدْعَوْنَ اِلٰى كِتٰبِ اللّٰهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّٰى فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ وَهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yud‘auna ilā kitābillāhi liyaḥkuma bainahum ṡumma yatawallā farīqum minhum wa hum mu‘riḍūn(a).

Kä /ke̱n yɛn nɛy tin ca ka̱m tha̱a̱ŋ buɔkni (Torah) liŋ? Cukɛ cɔl (kɛ ɣöö bakɛ guɔ̱ɔ̱r) kɛ kui̱ buɔk Allah kɛ ɣöö ba (ŋuɔ̱t) lat kamdiɛn. Kä cu tha̱a̱ŋkiɛn rɔ̱ ri̱t kä cukɛ lo̱k (thuɔ̱k).


24

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّآ اَيَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍ ۖ وَّغَرَّهُمْ فِيْ دِيْنِهِمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

Żālika bi'annahum qālū lan tamassanan nāru illā ayyāmam ma‘dūdāt(in), wa garrahum fī dīnihim mā kānū yaftarūn(a).

Nɛmɛ ɛ ɣöö cikɛ wee "/Ci mac maac kɔn bi thiap ɛ ni ni̱n ti tɔt." Cakɛ mɛt rɛy kuthni̱kiɛn kɛ tin la̱tkɛ ɛ kɛn.


25

فَكَيْفَ اِذَا جَمَعْنٰهُمْ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيْهِۗ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

fakaifa iżā jama‘nāhum liyaumil lā raiba fīh(i), wa wuffiyat kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

Kä mi (kɛ kɔrɛ) banɛ kɛ mat kɛ cäŋ (Doomsday) min thilɛ diw kä ba yiëë diaal moc muc mi ro̱ŋ kɛ min cikɛ la̱t kä /ca kɛ moc kɛ duer (harm)?


26

قُلِ اللّٰهُمَّ مٰلِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِى الْمُلْكَ مَنْ تَشَاۤءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاۤءُۖ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاۤءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاۤءُ ۗ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۗ اِنَّكَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

qulillāhumma mālikal-mulki tu'til-mulka man tasyā'u wa tanzi‘ul-mulka mim man tasyā'(u), wa tu‘izzu man tasyā'u wa tużillu man tasyā'(u), biyadikal-khair(u), innaka ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäär in tekɛ buɔ̱m, ji̱n kämni buɔ̱m ram mi go̱o̱ri, kä bi buɔ̱m woc kä ram mi go̱o̱ri. Bi ram mi go̱o̱ri kap nhial kä bi ram mi go̱o̱ri jakä kuiy. Kä tetdu kɛ gɔɔy diaal. Kɛ thuɔ̱k, ji̱n ɛ ram mi bum bum kä ŋɔak diaal."


27

تُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَتُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

tūlijul-laila fin-nahāri wa tūlijun-nahāra fil-laili wa tukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa tukhrijul-mayyita minal-ḥayyi wa tarzuqu man tasyā'u bigairi ḥisāb(in).

Kä curi wäär la̱th rɛy ca̱ŋ kä curi cäŋdäär la̱th rɛy wäär. Kä ji̱n bi̱i̱ nɛy ti tëk ka̱m raar rɛy nɛɛni ti ci li̱w, kä bi̱i̱ nɛy ti ci li̱w ka̱m raar rɛy nɛɛni ti tëk. Kä ji̱n kämni mi̱eth kä ram in go̱o̱ri ɛ /thiɛlɛ mi̱ kuɛn."


28

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّٰهِ فِيْ شَيْءٍ اِلَّآ اَنْ تَتَّقُوْا مِنْهُمْ تُقٰىةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ ۗ وَاِلَى اللّٰهِ الْمَصِيْرُ

lā yattakhiżil-mu'minūnal-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), wa may yaf‘al żālika falaisa minallāhi fī syai'(in), illā an tattaqū minhum tuqāh(tan), wa yuḥażżirukumullāhu nafsah(ū), wa ilallāhil-maṣīr(u).

/Cuarɛ ji̱ ŋäthä jakä bööthkiɛn käp nɛy tin thil ŋa̱th ala bööthkiɛn, ba ji̱ ŋäthä jakä bööthkiɛn. Kä ram mi lät nɛmɛ, jɛn /cɛ bi jek ni duɔ̱ɔ̱r kä Allah, ɛ ni ɣöö (ca̱p in) bi rɔ gaŋ kä duɔ̱ɔ̱r mi bi dual kɛ kɛ. Kä Allah bɛ ji̱ la̱r lär kɛ kui̱dɛ (torment), kä kä Allah ɛ jɛn gua̱a̱th in bi luny jɔk thi̱n.


29

قُلْ اِنْ تُخْفُوْا مَا فِيْ صُدُوْرِكُمْ اَوْ تُبْدُوْهُ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗوَيَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

qul in tukhfū mā fī ṣudūrikum au tubdūhu ya‘lamhullāh(u), wa ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Larɛ jɛ i̱, "Mi ci min te rɛy lɔaacdu tɛ̱̈ɛ̱̈ kiɛ ci jɛ nyoth, bi Allah ɛ ŋa̱c kɛ thuɔ̱k." Jɛn ŋäcɛ tin te nhial kɛnɛ tin te piny. Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


30

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا ۛوَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوْۤءٍ ۛ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهٗٓ اَمَدًاۢ بَعِيْدًا ۗوَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ ۗوَاللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ ࣖ

yauma tajidu kullu nafsim mā ‘amilat min khairim muḥḍarā(n), wa mā ‘amilat min sū'(in), tawaddu lau anna bainahā wa bainahū amadam ba‘īdā(n), wa yuḥażżirukumullāhu nafsah(ū), wallāhu ra'ūfum bil-‘ibād(i).

(Tiem) cäŋ (gua̱a̱th in) bi raan ɛ jek (luɔc) kɛ kui̱ lätni ti gɔw tin cɛ la̱t, (amäni luɔc) kɛ kui̱ kä tin jiäk tin cɛ la̱t. Cuɛ ŋa̱th ɛn ɣöö bɛ tekɛ kam mi bäär kamdɛ kɛnɛ (ca̱ŋ ɛmɔ). Kä Allah bɛ ji̱ la̱r lär kɛ kui̱dɛ (torment). Allah ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t kɛ kui̱ la̱a̱tkɛ.


31

قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّوْنَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُوْنِيْ يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوْبَكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qul in kuntum tuḥibbūnallāha fattabi‘ūnī yuḥbibkumullāhu wa yagfir lakum żunūbakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Larɛ jɛ (Muhammad), "Mi nhɔki Allah, guur ɣä, Allah bɛ ji̱ nhɔk kä bɛ dueerku pälikä." Allah ɛ ram mi päli duer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


32

قُلْ اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ ۚ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْكٰفِرِيْنَ

qul aṭī‘ullāha war-rasūl(a), fa'in tawallau fa innallāha lā yuḥibbul-kāfirīn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Luɔ̱thɛ Allah kɛnɛ Jaak. Mi ci rɔ ri̱t, ŋäcni jɛ ɛn ɣöö Allah /cɛ nɛy tin /ci ŋäth nhɔk."


33

۞ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىٓ اٰدَمَ وَنُوْحًا وَّاٰلَ اِبْرٰهِيْمَ وَاٰلَ عِمْرٰنَ عَلَى الْعٰلَمِيْنَۙ

innallāhaṣṭafā ādama wa nūḥaw wa āla ibrāhīma wa āla ‘imrāna ‘alal-‘ālamīn(a).

Ɛpuc, cu Allah A-dam, Nuh, ji̱ dhɔar A-bɛ-ram kɛnɛ ji̱ dhɔar Imran kuany wi̱i̱ nɛɛni diaal (kɛ gua̱thkiɛn), .


34

ذُرِّيَّةً ۢ بَعْضُهَا مِنْۢ بَعْضٍۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۚ

Żurriyyatam ba‘ḍuhā mim ba‘ḍ(in), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

(ce̱tkɛ) kuɛ̈ɛ̈ kɛl, tha̱a̱ŋkiɛn kɛ (kuɛ̈ɛ̈n) nɛy kɔ̱kiɛn. Allah ɛ ram mi liŋ ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal.


35

اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرٰنَ رَبِّ اِنِّيْ نَذَرْتُ لَكَ مَا فِيْ بَطْنِيْ مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّيْ ۚ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

iż qālatimra'atu ‘imrāna rabbi innī nażartu laka mā fī baṭnī muḥarraran fataqabbal minnī, innaka antas-samī‘ul-‘alīm(u).

(Tiem), mëë ci̱ ciek Imran ɛ lar i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, kɛ thuɔ̱k cä rɔ yac kä ji̱, ɛni̱ duɔ̱ɔ̱r (gaat) rɛy jiɛcdä (bi̱ kɛ kɔrɛ) ben ɛ la läät mi̱ lät (Ji̱), kɛ kɔrɛ nhɔk (yac ɛmɔ) kä ɣä. Ɛpuc, Ɛ ji̱n ram in liɛŋ ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal."


36

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ اِنِّيْ وَضَعْتُهَآ اُنْثٰىۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْۗ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْاُنْثٰى ۚ وَاِنِّيْ سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَاِنِّيْٓ اُعِيْذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

falammā waḍa‘athā qālat rabbi innī waḍa‘tuhā unṡā, wallāhu a‘lamu bimā waḍa‘at, wa laisaż-żakaru kal-unṡā, wa innī sammaituhā maryama wa innī u‘īżuhā bika wa żurriyyatahā minasy-syaiṭānir-rajīm(i).

Kɛ kui̱ ɛmɔ mëë cɛ jɛ dap cuɛ wee i̱, “Aɣ Kuäärä, ɣän cä dap kɛ nyal.” Ɛ cäŋ ni min ŋäc Allah ɛ gɔaa ɛn min cɛ dap, kä wutni /cikɛ päär kɛ män. "Kä cua̱ jɛ moc ciöt i̱ Maryam, kä cua̱ ji̱ thiec kɛ ga̱ŋdɛ kɛnɛ gaatkɛ kɛnɛ gaat gankɛ kä (kä min ci̱ rɔ mat rɛy) gua̱n jiäkni̱ tin ca lam."


37

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُوْلٍ حَسَنٍ وَّاَنْۢبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًاۖ وَّكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۗ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَۙ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا ۚ قَالَ يٰمَرْيَمُ اَنّٰى لَكِ هٰذَا ۗ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

fataqabbalahā rabbuhā biqabūlin ḥasaniw wa ambatahā nabātan ḥasanā(n), wa kaffalahā zakariyyā, kullamā dakhala ‘alaihā zakariyyal-miḥrāba wajada ‘indahā rizqā(n), qāla yā maryama annā laki hāżā, qālat huwa min ‘indillāh(i), innallāha yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

Kä ɛnɔ Jɛn (Allah) cuɛ jɛ nhɔk kɛ nhök mi gɔaa, cuɛ jɛ pith kɛ pieth mi gɔaa kä cuɛ tiitdɛ ka̱m Dhäkaria. Gua̱thni̱ diaal tin la Zakaria ɛ ben kɛ ɣöö bɛ jɛ ben guic rɛy mihrab(gua̱a̱th palä mi̱ rɛlrɔ), la jiëkɛ mi̱th gekädɛ. Cuɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Maryam! Kä ji̱n ci nɛmɛ jek nikä?" Cuɛ (Maryam) loc i̱, “Ɛ Kuoth.” Ɛpuc, Allah la ŋunɛ mi̱eth kä ram in go̱o̱rɛ a thilɛ kuën.


38

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهٗ ۚ قَالَ رَبِّ هَبْ لِيْ مِنْ لَّدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۚ اِنَّكَ سَمِيْعُ الدُّعَاۤءِ

hunālika da‘ā zakariyyā rabbahū qāla rabbi hab lī mil ladunka żurriyyatan ṭayyibah(tan), innaka samī‘ud-du‘ā'(i).

Ɛ jɛn gua̱a̱th ëë ci Dhɛ-kar-yaa Kuothdɛ pal thi̱n. Cuɛ wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, kämni ɣä gat mi gɔaa kui̱cdu, kɛ thuɔ̱k ɛ ji̱n ram min liŋ pali."


39

فَنَادَتْهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ وَهُوَ قَاۤىِٕمٌ يُّصَلِّيْ فِى الْمِحْرَابِۙ اَنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيٰى مُصَدِّقًاۢ بِكَلِمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَسَيِّدًا وَّحَصُوْرًا وَّنَبِيًّا مِّنَ الصّٰلِحِيْنَ

fanādathul-malā'ikatu wa huwa qā'imuy yuṣallī fil-miḥrāb(i), annallāha yubasysyiruka biyaḥyā muṣaddiqam bikalimatim minallāhi wa sayyidaw wa ḥaṣūraw wa nabiyyam minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Kä kɛ kɔrɛ cu ja̱a̱k nhial ɛ cɔl,gua̱a̱th ëë cuŋɛ palä rɛy mihrab, "Allah cuɛ ji̱ nööŋ thuk ti̱ gɔw kɛ (dap) Yahya, min cu thɛntɛn (riet) mi̱ bä kä Allah nyoth, ɛ cäät, mi̱ luäŋ rɔ kɛ ga̱ŋdɛ (kä tin go̱o̱r naath) kɛnɛ göök rɛy nɛɛni̱ tin ŋa̱thkɛ Kuoth."


40

قَالَ رَبِّ اَنّٰى يَكُوْنُ لِيْ غُلٰمٌ وَّقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَاَتِيْ عَاقِرٌ ۗ قَالَ كَذٰلِكَ اللّٰهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاۤءُ

qāla rabbi annā yakūnu lī gulāmuw wa qad balaganīyal-kibaru wamra'atī ‘āqir(un), qāla każālikallāhu yaf‘alu mā yasyā'(u).

Cuɛ (Dhäk-ria) wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, dëë gaat dap i̱di, kä cä dɔŋ ɛlɔ̱ŋ, kä ciekdä /cɛ dap?" Jɛn (Allah) cuɛ wee, "Kä inɔ, Allah lätdɛ min go̱o̱rɛ."


41

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِّيْٓ اٰيَةً ۗ قَالَ اٰيَتُكَ اَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلٰثَةَ اَيَّامٍ اِلَّا رَمْزًا ۗ وَاذْكُرْ رَّبَّكَ كَثِيْرًا وَّسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْاِبْكَارِ ࣖ

qāla rabbij‘al lī āyah(tan), qāla āyatuka allā tukalliman-nāsa ṡalāṡata ayyāmin illā ramzā(n), ważkur rabbaka kaṡīraw wa sabbiḥ bil-‘asyiyyi wal-ibkār(i).

Cuɛ (Dhɛ-kar-ya) wee, “Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, kämni ɣä nyuuth.” Allah cuɛ wee, "Nyuuth kɛ kui̱du ɛ ɣöö /ci ruac kɛ naath kɛ ni̱n da̱ŋ diɔ̱k, ɛ ni̱ mi̱ tekɛ nyuuth. Kä lat (ciöt) Kua̱rädu ɛlɔ̱ŋ, kä liak (liakdɛ) kɛ thiaŋ kɛnɛ runwaŋ."


42

وَاِذْ قَالَتِ الْمَلٰۤىِٕكَةُ يٰمَرْيَمُ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفٰىكِ عَلٰى نِسَاۤءِ الْعٰلَمِيْنَ

wa iż qālatil-malā'ikatu yā maryama innallāhaṣṭafāki wa ṭahharaki waṣṭafāki ‘alā nisā'il-‘ālamīn(a).

Kä (timɛ) mëë ci ja̱a̱k nhial wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Maryam! Ɛpuc, ci Allah ji̱ kuany, cɛ ji̱ lak, kä cɛ ji̱ la̱th nhiam mään diaal wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw (kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ).


43

يٰمَرْيَمُ اقْنُتِيْ لِرَبِّكِ وَاسْجُدِيْ وَارْكَعِيْ مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

yā maryamuqnutī lirabbiki wasjudī warka‘ī ma‘ar-rāki‘īn(a).

Kä Mɛ̈ri̱yam! Luɔ̱thni Kuäärun, kä luɔ̱thni rɔ kɛɛl kɛ nɛy tin luɔ̱thkɛ rɔ̱."


44

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَ ۗوَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ يُلْقُوْنَ اَقْلَامَهُمْ اَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَۖ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ يَخْتَصِمُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż yulqūna aqlāmahum ayyuhum yakfulu maryam(a), wa mā kunta ladaihim iż yakhtaṣimūn(a).

Ɛ jɛn tha̱a̱ŋ ruaacni̱ tin /ka̱n nɛn tin cakɔ nyuɔ̱th ji̱ (Muɣammad), cäŋ ni̱ mëë /ciɛ ji̱n kɛɛl kɛ kɛ mëë ci̱kɛ warɛgakni̱kiɛn yuɔr piny (kɛ kui̱ thëm) ɛn ɣöö ɛ ŋa kä kɛ bɛ Maryam kulɛ gaŋ. Kä /ke̱n yɛn te kɛɛl kɛ kɛ mëë gakkɛ.


45

اِذْ قَالَتِ الْمَلٰۤىِٕكَةُ يٰمَرْيَمُ اِنَّ اللّٰهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُۖ اسْمُهُ الْمَسِيْحُ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيْهًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَۙ

iż qālatil-malā'ikatu yā maryama innallāha yubasysyiruki bikalimatim minhusmuhul-masīḥu ‘īsabnu maryama wajīhan fid-dun-yā wal-ākhirati wa minal-muqarrabīn(a).

(Tiem), mëë ci ja̱a̱k nhial ɛ jiök, "Ɣɔ̱ɔ̱n Maryam! Ɛpuc, Allah cɛ ji̱ nööŋ ruac mi gɔaa kɛ kui̱ rieetni (fir-man) kä jɛ (min lot ni̱ gat), ciötdɛ ɛ Mɛ-thia Isa gat Maryam, ɛ ram mi ŋa̱ckɛ wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n ɛmɛ kɛnɛ rɛy ɣɔaa in bi ben, kä ɛ ram kɛl kä nɛy tin ca nööŋ thia̱k (kä Allah),


46

وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِى الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَّمِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa yukallimun nāsa fil-mahdi wa kahlaw wa minaṣ-ṣāliḥīn(a).

kä cuɛ ruac kɛ naath (gua̱a̱th ëë) tëë rɛy gatdä kɛnɛ mëë cɛ di̱t, kä cuɛ te rɛy nɛɛni tin luɔ̱thkɛ Kuoth.”


47

قَالَتْ رَبِّ اَنّٰى يَكُوْنُ لِيْ وَلَدٌ وَّلَمْ يَمْسَسْنِيْ بَشَرٌ ۗ قَالَ كَذٰلِكِ اللّٰهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ ۗاِذَا قَضٰٓى اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

qālat rabbi annā yakūnu lī waladuw wa lam yamsasnī basyar(un), qāla każālikillāhu yakhluqu mā yasyā'(u), iżā qaḍā amran fa'innamā yaqūlu lahū kun fayakūn(u).

Cuɛ (Maryam) wee, "Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärä, derɛ kulɛ tuɔɔk i̱di ɛn ɣöö bä gaat dap, kä thilɛ ram mi ci ɣä thiap?" Cuɛ (Allah) wee, "Kä ɛnɔ Allah cɛ min go̱o̱rɛ cak. Mi go̱o̱rɛ ɣöö bɛ duɔ̱ɔ̱r la̱th lät, la jɛ laa jiök kärɔa i̱, "Bi̱ tekɛ!" Kä ɛ jɛn min la tuɔɔk.


48

وَيُعَلِّمُهُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَۚ

wa ya‘allimuhul-kitāba wal-ḥikmata wat-taurāta wal-injīl(a).

Kä Jɛn (Allah) cuɛ jɛ ŋi̱eec (Isa) kɛ Bok, Pɛl, Torah kɛnɛ Thuk ti Gɔw.


49

وَرَسُوْلًا اِلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ەۙ اَنِّيْ قَدْ جِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۙاَنِّيْٓ اَخْلُقُ لَكُمْ مِّنَ الطِّيْنِ كَهَيْـَٔةِ الطَّيْرِ فَاَنْفُخُ فِيْهِ فَيَكُوْنُ طَيْرًاۢ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۚوَاُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ وَاُحْيِ الْمَوْتٰى بِاِذْنِ اللّٰهِ ۚوَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُوْنَ وَمَا تَدَّخِرُوْنَ ۙفِيْ بُيُوْتِكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ

wa rasūlan ilā banī isrā'īl(a), annī qad ji'tukum bi'āyatim mir rabbikum, annī akhluqu lakum minaṭ-ṭīni kahai'atiṭ-ṭairi fa'anfukhu fihi fayakūnu ṭairam bi'iżnillāh(i), wa ubarri'ul-akmaha wal-abraṣa wa uḥyil-mautā bi'iżnillāh(i), wa unabbi'ukum bimā ta'kulūna wa mā taddakhirūna fī buyūtikum, inna fī żālika la'āyatal lakum in kuntum mu'minīn(a).

Kä ce̱tkɛ min ci Jaak Yecu ɛ lar kä Gaat I-thɛ-rɛl (cuɛ wee), "Ɣän cä ben kä yɛ kɛ nyuuth (miracle) mi bëë kä Kuäärun, ɛ jɛn ɣöö cä yɛ la̱t (duɔ̱ɔ̱r) wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n mi cäät kɛ dit, kɛ kɔrɛ cua̱ jɛ yuɔr piny, kä cuɛ ben ɛ la dit kɛ nhök Kuɔth. Kä cua̱ nɛy tin ciöör jakä gɔw tin tekɛ de life the live kɛ naath kɛ dapdiɛn. permission of Allah, kä ɣän la̱rä yɛ min bia cam kɛnɛ min bia tɔ̱w rɛy duëëldun.


50

وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَلِاُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ

wa muṣaddiqal limā baina yadayya minat-taurāti wa li'uḥilla lakum ba‘ḍal-lażī ḥurrima ‘alaikum wa ji'tukum bi'āyatim mir rabbikum, fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).

Kä ce̱tkɛ ram mi jak ŋuɔ̱t Torat tëë nhiam kä ɣä kä thuɔ̱k, kä bä tha̱a̱ŋ ŋɔaani tin ca pën yɛ jakä cuɔ̱ɔ̱ŋ. Kä ɣän ba̱a̱ kä yɛ kɛ nyuuth (miracle) mi bä kä Kuäärun. Kɛ kui̱c ɛmɔ, dualɛ kɛ Allah kä luɔ̱thɛ ɣä.


51

اِنَّ اللّٰهَ رَبِّيْ وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُ ۗهٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيْمٌ

innallāha rabbī wa rabbukum fa‘budūh(u), hāżā ṣirāṭum mustaqīm(un).

Kɛ thuɔ̱k, Allah ɛ jɛn Kuäärä kä ɛ Kuäärun, kɛ kui̱c ɛmɔ palɛ jɛ. Nɛmɛ ɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p in cuŋ.”


52

۞ فَلَمَّآ اَحَسَّ عِيْسٰى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ اَنْصَارِيْٓ اِلَى اللّٰهِ ۗ قَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰهِ ۚ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ ۚ وَاشْهَدْ بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ

falammā aḥassa ‘īsā minhumul-kufra qāla man anṣārī ilallāh(i), qālal-ḥawāriyyūna naḥnu anṣārullāh(i), āmannā billāh(i), wasyhad bi'annā muslimūn(a).

Kä ɛnɔ mëë ci Yecu jɛ liŋ ɛn ɣöö /cikɛ (Gaat I-thɛ-rɛl) luth, cuɛ wee, "Ɛŋa mi bi luäk kɛ (la̱th kuthni̱) Allah?" Kä Hawariyyun (määthni tin ŋa̱thkɛ) cukɛ loc i̱, "Kɔn lapnɛ ji̱ luäk Allah (kɛ kuth). Kɔn ŋa̱thnɛ Allah, kä nyuɔthnɛ jɛ ɛn ɣöö kɔn lapnɛ Muthlimni̱."


53

رَبَّنَآ اٰمَنَّا بِمَآ اَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُوْلَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِيْنَ

rabbanā āmannā bimā anzalta wattaba‘nar-rasūla faktubnā ma‘asy-syāhidīn(a).

Kuäär ni Kuothda, cakɔ ŋa̱th kɛ min ci lat kä cakɔ Jak Kuɔth guɔ̱ɔ̱r, kɛ kui̱c ɛmɔ la̱thni kɔ rɛy bunä nath tin la nën."


54

وَمَكَرُوْا وَمَكَرَ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ ࣖ

wa makarū wa makarallāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

Kä kɛn (nɛy tin /ci ŋäth) cukɛ kuën, kɛ kui̱c ɛmɔ cu Allah kuën ɛmɔ loc jɔk. Kä Allah ɛ jɛn ram in la luɔ̱c kacä.


55

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسٰٓى اِنِّيْ مُتَوَفِّيْكَ وَرَافِعُكَ اِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَجَاعِلُ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْكَ فَوْقَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ ۚ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيْمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

iż qālallāhu yā ‘īsā innī mutawaffīka wa rāfi‘uka ilayya wa muṭahhiruka minal-lażīna kafarū wa jā‘ilul-lażīnattaba‘ūka fauqal-lażīna kafarū ilā yaumil-qiyāmah(ti), ṡumma ilayya marji‘ukum fa aḥkumu bainakum fīmā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

(Tiem), mëë ci̱ Allah ɛ lar i̱, "Ɣɔ̱ɔ̱n Yecu! Ɣän cä ji̱ naŋ kä cä ji̱ jiɛc nhial kä ɣä, kä cä ji̱ lak kä nɛy tin /ci ŋa̱th, kä cä nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ji̱ jakä di̱t ni kɛn tin /ca ŋäth amäni cäŋ jiecä li̱th. Kɛ kɔrɛ bi luny jɔk kä ɣä, kɛ kɔrɛ bä ji̱ moc kɛ ca̱r kɛ kui̱ kä min bi ŋak."


56

فَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَاُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۖ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

fa ammal-lażīna kafarū fa u‘ażżibuhum ‘ażāban syadīdan fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Kä kɛ kui̱ nɛɛni tin /ca ŋäth, bä kɛ duäc kɛ duäc mi bɛc bɛc wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛnɛ ɣɔw, kä thilɛ kɛ luäk.


57

وَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَيُوَفِّيْهِمْ اُجُوْرَهُمْ ۗ وَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَ

wa ammal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti fa yuwaffīhim ujūrahum, wallāhu lā yuḥibbuẓ-ẓālimīn(a).

Kä nɛy tin ŋa̱th kä lät lät ti gɔw, bɛ kɛ moc kɛ muc mi ro̱ŋ. Kä Allah /cɛ nɛy tin lät jiäk nhɔk.


58

ذٰلِكَ نَتْلُوْهُ عَلَيْكَ مِنَ الْاٰيٰتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ

Żālika natlūhu ‘alaika minal-āyāti waż-żikril-ḥakīm(i).

Kä ɛnɔ cua kɔ kuɛn kä ji̱ (Muhammad) tha̱a̱ŋ rieetni̱ kɛnɛ lääri̱ tin ci thia̱a̱ŋ kɛ pɛl.


59

اِنَّ مَثَلَ عِيْسٰى عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ ۗ خَلَقَهٗ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ

inna maṡala ‘īsā ‘indallāhi kamaṡali ādam(a), khalaqahū min turābin ṡumma qāla lahū kun fayakūn(u).

Ɛpuc, cäät (ca̱k) Yecu kɛ kui̱ Allah, cäätdɛ kɛ (ca̱k) A-dam. Cuɛ jɛ cak ni wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n, kä cuɛ jɛ jiök i̱, “Bɛn!” Kä ɛnɔ ɛ jɛn min la tuɔɔk.


60

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِّنَ الْمُمْتَرِيْنَ

al-ḥaqqu mir rabbika falā takum minal-mumtarīn(a).

Kä thuɔ̱k bëë kä Kuääru, kɛ kui̱c ɛmɔ /cu ji̱n (Muɣammad) te rɛy nɛɛni tin diw.


61

فَمَنْ حَاۤجَّكَ فِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَاۤءَنَا وَاَبْنَاۤءَكُمْ وَنِسَاۤءَنَا وَنِسَاۤءَكُمْ وَاَنْفُسَنَا وَاَنْفُسَكُمْۗ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَّعْنَتَ اللّٰهِ عَلَى الْكٰذِبِيْنَ

faman ḥājjaka fīhi mim ba‘di mā jā'aka minal-‘ilmi faqul ta‘ālau nad‘u abnā'anā wa abnā'akum wa nisā'anā wa nisā'akum wa anfusanā wa anfusakum, ṡumma nabtahil fanaj‘al la‘natallāhi ‘alal-kāżibīn(a).

Kä ram mi ŋaknɔm kɛ ji̱ rɛy ruac ɛmɛ kɛ kɔr kä mëë ci̱ ŋäcdu jek, larɛ jɛ (Muɣammad), "Kuanɛ gaatkɔn kɛnɛ gaatku cɔl, mänkɔn kɛnɛ mänkun, kɔn pua̱nykɔn kɛnɛ ji̱n bä, kɛ kɔrɛ banɛ tekɛ dääk kɛ ɣöö bi̱ kuëth Kuɔth kulɛ pɛn kä nɛy tin kac."


62

اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ ۚ وَمَا مِنْ اِلٰهٍ اِلَّا اللّٰهُ ۗوَاِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

inna hāżā lahuwal-qaṣaṣul-ḥaqq(u), wa mā min ilāhin illallāh(u), wa innallāha lahuwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Kɛ thuɔ̱k, nɛmɛ ɛ ruac mi thuɔ̱k pa̱ny. Thiɛlɛ kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a Allah, kä kɛ thuɔ̱k, Allah ɛ mi bum bum, mi ŋäc ŋɔak diaal.


63

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ ۢبِالْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

fa in tawallau fa innallāha ‘alīmum bil-mufsidīn(a).

Kä mi cikɛ rɔ̱ ri̱t, kɛ kɔrɛ (ŋicni jɛ) ɛn ɣöö Allah ŋäcɛ nɛy tin lät jiäk.


64

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ تَعَالَوْا اِلٰى كَلِمَةٍ سَوَاۤءٍۢ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللّٰهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهٖ شَيْـًٔا وَّلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُوْلُوا اشْهَدُوْا بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ

qul yā ahlal-kitābi ta‘ālau ilā kalimatin sawā'im bainanā wa bainakum allā na‘buda illallāha wa lā nusyrika bihī syai'aw wa lā yattakhiża ba‘ḍunā ba‘ḍan arbābam min dūnillāh(i), fa in tawallau fa qūlusyhadū bi'annā muslimūn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n Naath Buɔk! Kuanɛ (kɔn) wä kä thɛntɛn kɛl (adherence) min päär kamdan kɛnɛ yɛ, ɛn ɣöö /ci̱ kɔn pal mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ /ciɛɛ Allah kä /ci̱ kɔn duɔ̱ɔ̱r mat kɛ jɛ, kä /ci̱ kɔn kuth ti̱ kɔ̱ŋ la̱t ɛ /ciɛɛ Allah. Mi ci̱kɛ rɔ̱ ri̱t kɛ kɔrɛ larɛ jɛ (kä kɛ), "Nɛnɛ, kɔn lapnɛ Muthlimni̱."


65

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَمَآ اُنْزِلَتِ التَّوْرٰىةُ وَالْاِنْجِيْلُ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

yā ahlal-kitābi lima tuḥājjūna fī ibrāhīma wa mā unzilatit-taurātu wal-injīlu illā mim ba‘dih(ī), afalā ta‘qilūn(a).

Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk! Ɛŋu ŋak yɛn kɛ kui̱ A-bɛ-ram ɔ, cäŋ ni̱ mëë ca Torah kɛnɛ thuk ti gɔw lat kɛ kɔrdɛ (I-bɛ-ram)? Kä /ci yɛn ɛ cop lɔɔcdun?


66

هٰٓاَنْتُمْ هٰٓؤُلَاۤءِ حَاجَجْتُمْ فِيْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

hā antum hā'ulā'i ḥājajtum fīmā lakum bihī ‘ilmun falima tuḥājjūna fīmā laisa lakum bihī ‘ilm(un), wallāhu ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Ɛ jɛn min la ji̱! Kä ŋak yɛn ɛ ŋak kɛ min ŋäc yɛn ɛ, kä ɛŋu mi ŋak yɛn kɛ mi kui̱c yɛn ɛ? Allah ŋäcɛ jɛ kä /cia ŋäc.


67

مَاكَانَ اِبْرٰهِيْمُ يَهُوْدِيًّا وَّلَا نَصْرَانِيًّا وَّلٰكِنْ كَانَ حَنِيْفًا مُّسْلِمًاۗ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

wa mā kāna ibrāhīmu yahūdiyyaw wa lā naṣrāniyyaw wa lākin kāna ḥanīfam muslimā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Ibrahim /ciɛ raan Juudh kiɛ raan Kritho, duŋdɛ ɣöö ɛ wut mi cuŋ, ɛ Muthlim kä /ciɛ ram kɛl kä nɛy tin palkɛ kuth ti ŋuan.


68

اِنَّ اَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرٰهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۗ وَاللّٰهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِيْنَ

inna aulan-nāsi bi'ibrāhīma lal-lażīnattaba‘ūhu wa hāżan-nabiyyu wal-lażīna āmanū, wallāhu waliyyul-mu'minīn(a).

Nɛy tin thia̱k kɛ A-bɛ-ram kɛ nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ, kɛnɛ gök ɛmɛ (Mu-ɣammad), kɛnɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ. Allah ɛ jɛn ram in gaŋ nɛy tin ŋa̱th .


69

وَدَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يُضِلُّوْنَكُمْۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

waddaṭ-ṭā'ifatum min ahlil-kitābi lau yuḍillūnakum, wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Buɔ̱n nɛɛni tin te rɛy buɔkni görkɛ ɣöö ba ji̱ jɔ̱ɔ̱r. Kɛ thuɔ̱k (kɛ thuɔ̱k), /cikɛ naath bath duŋni̱ ɣöö kɛn pua̱nykiɛn, duŋni̱ ɣöö /cikɛ ŋäc.


70

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَاَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ

yā ahlal-kitābi lima takfurūna bi'āyātillāhi wa antum tasyhadūn(a).

Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk! Ɛŋu mi lo̱k yɛn ruaacni Allah, cäŋ ni min ŋäc yɛn (thuɔ̱k)?


71

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَلْبِسُوْنَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ ࣖ

yā ahlal-kitābi lima talbisūnal-ḥaqqa bil-bāṭili wa taktumūnal-ḥaqqa wa antum ta‘lamūn.

Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk! Ɛŋu mat yɛn thuɔ̱k kɛ kac ɔ, kä tɛ̱̈ɛ̱̈ thuɔ̱k, a cäŋɛ mi ŋäc yɛn ɛ?


72

وَقَالَتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اٰمِنُوْا بِالَّذِيْٓ اُنْزِلَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوْٓا اٰخِرَهٗ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَۚ

wa qālaṭ-ṭā'ifatum min ahlil-kitābi āminū bil-lażī unzila ‘alal-lażīna āmanū wajhan-nahāri wakfurū ākhirahū la‘allahum yarji‘ūn(a).

Kä cu buɔ̱n nɛɛni tin te rɛy buɔk wee, (kɛn kärɔ̱), "Ŋa̱thɛ min ca nyuɔ̱th ji̱ ŋäthä kɛ tuk ca̱ŋ kä lo̱kɛ jɛ kɛ guutdɛ, kɛ ɣöö bikɛ luny jɔk (kɛ thil ŋäthä).


73

وَلَا تُؤْمِنُوْٓا اِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِيْنَكُمْ ۗ قُلْ اِنَّ الْهُدٰى هُدَى اللّٰهِ ۙ اَنْ يُّؤْتٰىٓ اَحَدٌ مِّثْلَ مَآ اُوْتِيْتُمْ اَوْ يُحَاۤجُّوْكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ اِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّٰهِ ۚ يُؤْتِيْهِ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ ۚ

wa lā tu'minū illā liman tabi‘a dīnakum, qul innal-hudā hudallāh(i), ay yu'tā aḥadum miṡla mā ūtītum au yuḥājjūkum ‘inda rabbikum, qul innal-faḍla biyadillāh(i), yu'tīhi may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Kä /cuɛ ŋäth ni nɛy tin kɔ̱kiɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ŋa̱thdu." Larɛ jɛ (Muɣammad), “Ɛpuc, bo̱th ɛ bo̱th Allah kärɔa. (/Cu jɛ ŋäth) ɛn ɣöö ba ram mi dɔ̱ŋ ka̱m min ca ka̱m ji̱, kiɛ ba ji̱ lo̱k nhiam Kua̱r ni Kuoth.” Laarɛ jɛ (Muɣammad), “Ɛpuc, muc tëë rɛy tetdä Kuɔth, jɛn la ka̱mɛ jɛ ram in go̱o̱rɛ. Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal.”


74

يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

yakhtaṣṣu biraḥmatihī may yasyā'(u), wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).

Jɛn la nyoothɛ kɔ̱a̱c lɔaacdɛ kä ram in go̱o̱rɛ. Kä Allah tekɛ puɔ̱th mi di̱i̱t.


75

۞ وَمِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مَنْ اِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُّؤَدِّهٖٓ اِلَيْكَۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ اِنْ تَأْمَنْهُ بِدِيْنَارٍ لَّا يُؤَدِّهٖٓ اِلَيْكَ اِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَاۤىِٕمًا ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَيْسَ عَلَيْنَا فِى الْاُمِّيّٖنَ سَبِيْلٌۚ وَيَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa min ahlil-kitābi man in ta'manhu bi qinṭārin yu'addīhi ilaik(a), wa minhum man in ta'manhu bidīnāril lā yu'addīhi ilaika illā mā dumta ‘alaihi qā'imā(n), żālika bi'annahum qālū laisa ‘alainā fil-ummiyyīna sabīl(un), wa yaqūlūna ‘alallāhil-każiba wa hum ya‘lamūn(a).

Kä rɛy nɛɛni tin te rɛy buɔk tëëkɛ ram mi, mi ci jɛ la̱th lät kɛ kuak ti ŋuan, bɛ kɛ luɔ̱c ji̱ kɛ thuɔ̱k. Duundɛ ɣöö tëëkɛ (bä) rɛydiɛn ti, mi ci jɛ moc kɛ dinar, /cɛ jɛ bi luɔ̱c ji̱, ɛ ni mi ci jɛ wä ruɔ̱ɔ̱l ni ciaŋ. Nɛmɛ ɛ ɣöö laar kɛnɛ i̱, "Thiɛlɛ kɔn duer kä nɛy tin kueckɛ gɔ̱a̱r." Kä kɛn latkɛ kac kɛ kui̱ Allah, cäŋ ni min ŋäc kɛn ɛ.


76

بَلٰى مَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ وَاتَّقٰى فَاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

balā man aufā bi‘ahdihī wattaqā fa innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

Kɛ thuɔ̱k, ram mi ci ruacdɛ tit kä ɛ ram mi luth, kɛ thuɔ̱k, Allah nhɔkɛ nɛy tin luth.


77

اِنَّ الَّذِيْنَ يَشْتَرُوْنَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَاَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيْلًا اُولٰۤىِٕكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ وَلَا يَنْظُرُ اِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ وَلَا يُزَكِّيْهِمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna yasytarūna bi‘ahdillāhi wa aimānihim ṡamanan qalīlan ulā'ika lā khalāqa lahum fil-ākhirati wa lā yukallimuhumullāhu wa lā yanẓuru ilaihim yaumal-qiyāmati wa lā yuzakkīhim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Ɛpuc, nɛy tin kɔk ruac Allah kɛnɛ ruacdiɛn kɛ yio̱w ti tɔt, /cikɛ bi tekɛ gua̱a̱th rɛy teekä min bi ben; Allah /cɛ bi ruac kɛ kɛ, kä /cɛ kɛ bi guic kɛ cäŋ jiecä li̱th, kä /cɛ kɛ bi lak. Kä kɛ kui̱diɛn ɛ duäc mi bɛc bɛc.


78

وَاِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيْقًا يَّلْوٗنَ اَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتٰبِ لِتَحْسَبُوْهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتٰبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۚ وَيَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa inna minhum lafarīqay yalwūna alsinatahum bil-kitābi litaḥsabūhu minal-kitābi wa mā huwa minal-kitāb(i), wa yaqūlūna huwa min ‘indillāhi wa mā huwa min ‘indillāh(i), wa yaqūlūna ‘alallāhil-każiba wa hum ya‘lamūn(a).

Kä kɛ thuɔ̱k, rɛydiɛn tëëkɛ buɔ̱n mi gɛɛr buɔk kɛ thukdiɛn, kɛ ɣöö /ci yɛn ɛ car i̱ ɛ duŋ buɔk, kä /cɛ bä kä buɔk, kä bi̱ kɛn ɛ lar i̱, "Nɛmɛ bëë kä Allah," kä /cɛ bä kä Allah. Kä kɛn ruackɛ kɛ kac kɛ kui̱ Allah, mi ŋäc kɛn ɛ.


79

مَا كَانَ لِبَشَرٍ اَنْ يُّؤْتِيَهُ اللّٰهُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُوْلَ لِلنَّاسِ كُوْنُوْا عِبَادًا لِّيْ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ كُوْنُوْا رَبَّانِيّٖنَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُوْنَ الْكِتٰبَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُوْنَ ۙ

mā kāna libasyarin ay yu'tiyahullāhul-kitāba wal-ḥukma wan-nubuwwata ṡumma yaqūla lin-nāsi kūnū ‘ibādal lī min dūnillāhi wa lākin kūnū rabbāniyyīna bimā kuntum tu‘allimūnal-kitāba wa bimā kuntum tadrusūn(a).

/Ciɛ kui̱ wutdä min ci Kuoth ɛ ka̱m jɛ ɛn ɣöö bɛ bok, kɛɛl kɛ pɛl kɛnɛ ruac go̱o̱kä, ɛn ɣöö bɛ naath jiök i̱, "Bia nɛy tin pal ɣä, /cuarɛ Kuoth pal," duŋdɛ ɣöö bɛ naath jiök i̱, "Bia nɛy tin pal Kuoth, kɛ ɣöö ŋi̱ec yɛn bok kä ŋäc yɛn ɛ!"


80

وَلَا يَأْمُرَكُمْ اَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَالنَّبِيّٖنَ اَرْبَابًا ۗ اَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ اِذْ اَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ ࣖ

wa lā ya'murakum an tattakhiżul-malā'ikata wan-nabiyyīna arbābā(n), aya'murukum bil-kufri ba‘da iż antum muslimūn(a).

Kä /ciɛ kui̱dɛ ɛn ɣöö bɛ yɛ jiök i̱, bia ja̱a̱k nhial kɛnɛ göök ka̱n ala kua̱r. Kä bɛ ji̱ la̱r ɣöö /cia ŋäth kɛ kɔr kä mëë ci̱ yɛn ben ɛ la Muthlim?


81

وَاِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ النَّبِيّٖنَ لَمَآ اٰتَيْتُكُمْ مِّنْ كِتٰبٍ وَّحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهٖ وَلَتَنْصُرُنَّهٗ ۗ قَالَ ءَاَقْرَرْتُمْ وَاَخَذْتُمْ عَلٰى ذٰلِكُمْ اِصْرِيْ ۗ قَالُوْٓا اَقْرَرْنَا ۗ قَالَ فَاشْهَدُوْا وَاَنَا۠ مَعَكُمْ مِّنَ الشّٰهِدِيْنَ

wa iż akhażallāhu mīṡāqan-nabiyyīna lamā ātaitukum min kitābiw wa ḥikmatin ṡumma jā'akum rasūlum muṣaddiqul limā ma‘akum latu'minunna bihī wa latanṣurunnah(ū), qāla a'aqrartum wa akhażtum ‘alā żālikum iṣrī, qālū aqrarnā, qāla fasyhadū wa ana ma‘akum minasy-syāhidīn(a).

Kä (timɛ) mëë ci Allah mat ruacdɛ ka̱n kä göök, "Mi̱ cä ji̱ moc kɛ bok kɛnɛ pɛl, kä bɛ ben kä ji̱ kɛ ɣöö bɛ min te kɛɛl kɛ ji̱ nyoth, bia jɛ ŋäth kɛ thuɔ̱k kä bia jɛ luäk." Cu Allah ɛ jiök i̱, "Ji̱n ci mat kä nhɔki mat ruac kɛ ɣä kɛ kui̱ kä nɔmɔ?" Cukɛ jɛ loc i̱, “Luɔtdɛ.” Cu Allah ɛ lar, "Kä ji̱n (göök) bia nen lat kä bä la nen kɛɛl kɛ yɛ."


82

فَمَنْ تَوَلّٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

faman tawallā ba‘da żālika fa ulā'ika humul-fāsiqūn(a).

Kä ɛnɔ ram mi ci rɔ ri̱t kɛ kɔrɛ, kɛn kɛ ji̱ jiäkni.


83

اَفَغَيْرَ دِيْنِ اللّٰهِ يَبْغُوْنَ وَلَهٗ ٓ اَسْلَمَ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ طَوْعًا وَّكَرْهًا وَّاِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

afagaira dīnillāhi yabgūna wa lahū aslama man fis-samāwāti wal-arḍi ṭau‘aw wa ilaihi yurja‘ūn(a).

Kä ɛŋu go̱o̱r kɛn kuth kɔ̱kiɛn ɛ /ci mɔ a kuth Allah, mi ci ŋɔak diaal tin te nhial kɛnɛ piny rɔ̱ thöp Jɛn, (ɛ cäŋ) kɛ nhökdiɛn kiɛ kɛ nhökdiɛn, kä ɛ jɛn kärɔa min la kɛn ɛ luɔ̱c jɛ?


84

قُلْ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَآ اُنْزِلَ عَلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْمٰعِيْلَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَالْاَسْبَاطِ وَمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى وَعِيْسٰى وَالنَّبِيُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْۖ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْۖ وَنَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ

qul āmannā billāhi wa mā unzila ‘alainā wa mā unzila ‘alā ibrāhīma wa ismā‘īla wa isḥāqa wa ya‘qūba wal-asbāṭi wa mā ūtiya mūsā wa ‘īsā wan-nabiyyūna mir rabbihim, lā nufarriqu baina aḥadim minhum, wa naḥnu lahū muslimūn(a).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Kɔn ŋa̱thnɛ jɛ kä Allah kɛnɛ min ca nyuɔ̱th kɔn kɛnɛ min ca nyuɔ̱th A-bɛ-ram, I-thɛ-mael, Ay-dhɛk, Jɛ-kɔb, kɛnɛ kuɛ̈ɛ̈diɛn, kɛnɛ min ca ka̱m Muthɛ, Yecu kɛnɛ göök kä Kuäärdiɛn. /Thiɛlɛ dääk kamdiɛn kä ɛ jɛn kärɔa min ca kɔn thöp."


85

وَمَنْ يَّبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلَامِ دِيْنًا فَلَنْ يُّقْبَلَ مِنْهُۚ وَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa may yabtagi gairal-islāmi dīnan falay yuqbala minh(u), wa huwa fil-ākhirati minal khāsirīn(a).

Kä ram mi go̱o̱r kuth mi dɔ̱ŋ mi /ci mɔ a I̱thla̱m, /ca jɛ bi nhɔk, kä rɛy teekä min dɔ̱ŋ bɛ te rɛy nɛɛni tin ci bath.


86

كَيْفَ يَهْدِى اللّٰهُ قَوْمًا كَفَرُوْا بَعْدَ اِيْمَانِهِمْ وَشَهِدُوْٓا اَنَّ الرَّسُوْلَ حَقٌّ وَّجَاۤءَهُمُ الْبَيِّنٰتُ ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

kaifa yahdillāhu qauman kafarū ba‘da īmānihim wa syahidū annar-rasūla ḥaqquw wa jā'ahumul-bayyināt(u), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Kä Allah bɛ naath tin /ci ŋa̱th bo̱th i̱di kɛ kɔr kä mëë ci̱kɛ ŋa̱th, kä cukɛ ŋa̱c ɛn ɣöö Jak (Muhammad) ɛ thuɔ̱k (rasul), kä ci̱ nyuuth mi̱ jɔc cop kä kɛ? Allah /cɛ nɛy tin lät jiäk bo̱th.


87

اُولٰۤىِٕكَ جَزَاۤؤُهُمْ اَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّٰهِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعِيْنَۙ

ulā'ika jazā'uhum anna ‘alaihim la‘natallāhi wal-malā'ikati wan-nāsi ajma‘īn(a).

Kä kɛ, luɔ̱cdiɛn ɛ ɣöö bi kuëth Kuɔth, kɛnɛ ja̱a̱k nhial kɛnɛ naath diaal pɛn wi̱i̱diɛn.


88

خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَۙ

khālidīna fihā, lā yukhaffafu ‘anhumul-‘ażābu wa lā hum yunẓarūn(a).

Kä bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl, kä /ca duäcdiɛn bi jakä kuiy, kä /cakɛ bi moc gua̱a̱th mi dɔ̱ŋ,


89

اِلَّا الَّذِيْنَ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْاۗ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

illal-lażīna tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū, fa'innallāha gafūrur raḥīm(un).

ɛ ni̱ nɛy tin ci̱ rɔ̱ ri̱t kɛ kɔrɛ, kä bi̱kɛ rɔ̱ ri̱t, kɛ kɔrɛ, kɛ thuɔ̱k, Allah ɛ ram mi pälikɛ dueer, mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


90

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْدَ اِيْمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الضَّاۤلُّوْنَ

innal-lażīna kafarū ba‘da īmānihim ṡummazdādū kufral lan tuqbala taubatuhum, wa ulā'ika humuḍ-ḍāllūn(a).

Kɛ thuɔ̱k, nɛy tin /ci ŋa̱th kɛ kɔr ŋäthä, kä kɛ kɔrɛ bi ŋa̱thdiɛn jakä di̱t, /ca rietdiɛn bi nhɔk, kä kɛn kɛ nɛy tin ci duer.


91

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُّقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِّلْءُ الْاَرْضِ ذَهَبًا وَّلَوِ افْتَدٰى بِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ وَّمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ ࣖ ۔

innal-lażīna kafarū wa mātū wa hum kuffārun falay yuqbala min aḥadihim mil'ul-arḍi żahabaw wa lawiftadā bih(ī), ulā'ika lahum ‘ażābun alīmuw wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Ɛpuc, nɛy tin /ci ŋa̱th kä li̱w rɛy ŋäthä, /cikɛ (luɛl) bi jek kä ram kɛl kä kɛ a cäŋɛ ni (kɛ ta̱a̱dɛ) da̱a̱p wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw, mi go̱o̱rɛ ɣöö bɛ rɔ luɛl kɛ jɛ. Ti̱ti̱ kɛ kɛn nɛy tin cuuckɛ duäc mi bɛc bɛc, kä thilɛ kɛ luäk.


92

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتّٰى تُنْفِقُوْا مِمَّا تُحِبُّوْنَ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

lan tanālul-birra ḥattā tunfiqū mimmā tuḥibbūn(a), wa mā tunfiqū min syai'in fa innallāha bihī ‘alīm(un).

/Ciɛ bi jek ni ciaŋ mi gɔaa amäni mi ci tha̱a̱ŋ kuakni tin nhɔki thuk. Kä min ci thöp, kɛ kui̱ kä nɔmɔ, ɛn Allah ɛ jɛn ram in ŋäc ŋɔak diaal.


93

۞ كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اِلَّا مَا حَرَّمَ اِسْرَاۤءِيْلُ عَلٰى نَفْسِهٖ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرٰىةُ ۗ قُلْ فَأْتُوْا بِالتَّوْرٰىةِ فَاتْلُوْهَآ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

kulluṭ-ṭa‘āmi kāna ḥillal libanī isrā'īla illā mā ḥarrama isrā'īlu ‘alā nafsihī min qabli an tunazzalat-taurāh(tu), qul fa'tū bit-taurāti fatlūhā in kuntum ṣādiqīn(a).

Mieth kɛɛliw ɛ halal kɛ kui̱ Gaat I-thɛ-rɛl, ɛ ni̱ mieth ëë ca lo̱k ɛ ji̱ I-thɛ-rɛl (Jɛ-kɔb) ɛ ŋot /ka̱n Torah ni nyoth. Larɛ jɛ (Muɣammad), "Kä naŋ Torah kä kuɛn jɛ, mi̱ ɛ yɛn nɛy ti̱ thuɔ̱ɔ̱k."


94

فَمَنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

fa maniftarā ‘alallāhil-każiba mim ba‘di żālika fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Kä ɛnɔ, ram mi ci kac cak kɛ kui̱ Allah kɛ kɔrɛ, kɛn nɛy tɔ̱tɔ̱ kɛ ji̱ dueeri.


95

قُلْ صَدَقَ اللّٰهُ ۗ فَاتَّبِعُوْا مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۗ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul ṣadaqallāh(u), fattabi‘ū millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɛ thuɔ̱k (ɛni̱ duɔ̱ɔ̱r mi̱) Allah ɛ lar." Kä ɛnɔ guɔ̱ɔ̱rɛ ni ciaŋ A-bɛ-ram mi cuŋ, kä jɛn /cɛ te rɛy nɛɛni tin palkɛ kuth ti ŋuan.


96

اِنَّ اَوَّلَ بَيْتٍ وُّضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِيْ بِبَكَّةَ مُبٰرَكًا وَّهُدًى لِّلْعٰلَمِيْنَۚ

inna awwala baitiw wuḍi‘a lin-nāsi lal-lażī bibakkata mubārakaw wa hudal lil-‘ālamīn(a).

Ɛpuc, duel in nhiam (duŋ palä) mëë ca täth kɛ kui̱ nath, ɛ (Baitullah) rɛy Bakkah (Mecca) min ca poth kä cuɛ ben ɛ la duɔ̱ɔ̱p in dëë nyuɔ̱th naath wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw.


97

فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ

fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).

Tëëkɛ nyuuthni̱ ti̱ jɔc ɛn wi̱ni, (rɛydiɛn) ɛ gua̱a̱th in te Ibra-him thi̱n. Kä ram mi wä wä rɛydɛ (Baitullah) bɛ tekɛ mal. Kä (rɛy) tin görkɛ ɛ raan kɛ kui̱ Allah ɛ ja̱l mi̱ wä kä Duel, kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin tekɛ lua̱ŋ kɛ ja̱l. Kä ram min lo̱k (kɛ min görkɛ) kä pilgrimage, kɛ kɔrɛ bɛ ŋa̱c ɛn ɣöö Allah ɛ Self-Sufficient (/cɛ duɔ̱ɔ̱r go̱o̱r) kä wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n.


98

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ شَهِيْدٌ عَلٰى مَا تَعْمَلُوْنَ

qul yā ahlal-kitābi lima takfurūna bi'āyātillāh(i), wallāhu syahīdun ‘alā mā ta‘malūn(a).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin tekɛ buɔk! Ɛŋu mi lo̱k yɛn nyuuthni Allah, kä Allah ɛ Neen kä min lät yɛn ɛ?"


99

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ تَبْغُوْنَهَا عِوَجًا وَّاَنْتُمْ شُهَدَاۤءُ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ

qul yā ahlal-kitābi lima taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana tabgūnahā ‘iwajaw wa antum syuhadā'(u), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Laarɛ jɛ (Muɣammad), "Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin tekɛ buɔk! Ɛŋu gaŋ yɛn nɛy tin ŋa̱thkɛ rɛy duɔ̱p Kuɔth, go̱o̱r yɛn ɣöö bɛ rɔ ri̱t, kä yɛn ɛ Nëën?" Kä Allah /cɛ ŋäc kɛ min lät yɛn ɛ.


100

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تُطِيْعُوْا فَرِيْقًا مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ يَرُدُّوْكُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ كٰفِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tuṭī‘ū farīqam minal-lażīna ūtul-kitāba yaruddūkum ba‘da īmānikum kāfirīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Mi cia buɔ̱n nɛɛni tin ca ka̱m buɔk luɔ̱th, bikɛ yɛ luɔ̱c jɔk ala ji̱ ŋäthä kɛ kɔr kä mëë cia ŋa̱th.


101

وَكَيْفَ تَكْفُرُوْنَ وَاَنْتُمْ تُتْلٰى عَلَيْكُمْ اٰيٰتُ اللّٰهِ وَفِيْكُمْ رَسُوْلُهٗ ۗ وَمَنْ يَّعْتَصِمْ بِاللّٰهِ فَقَدْ هُدِيَ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ

wa kaifa takfurūna wa antum tutlā ‘alaikum āyātullāhi wa fīkum rasūluh(ū), wa may ya‘taṣim billāhi faqad hudiya ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Kä cia (bä) ben ɛ la nɛy ti /ci ŋäth i̱di, mëë ca ruaacni Allah kuɛn kä yɛ, kä te jääkdɛ (Muhammad) rɛydun? Kä ram mi ci rɔ yiath piny kä (kuth) Allah, kɛ kɔrɛ, ba jɛ bo̱th rɛy duɔ̱p mi cuŋ.


102

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ حَقَّ تُقٰىتِهٖ وَلَا تَمُوْتُنَّ اِلَّا وَاَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha ḥaqqa tuqātihī wa lā tamūtunna illā wa antum muslimūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Luɔ̱th Allah kɛ thuɔ̱k kä luɔ̱th jɛ kɛ thuɔ̱k kä /cu li̱w ɛ ni mi ɛ ji̱n Muthlim.


103

وَاعْتَصِمُوْا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَمِيْعًا وَّلَا تَفَرَّقُوْا ۖوَاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ اَعْدَاۤءً فَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهٖٓ اِخْوَانًاۚ وَكُنْتُمْ عَلٰى شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَاَنْقَذَكُمْ مِّنْهَا ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيٰتِهٖ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

wa‘taṣimū biḥablillāhi jamī‘aw wa lā tafarraqū, ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż kuntum a‘dā'an fa allafa baina qulūbikum fa aṣbaḥtum bi ni‘matihī ikhwānā(n), wa kuntum ‘alā syafā ḥufratim minan-nāri fa anqażakum minhā, każālika yubayyinullāhu lakum āyātihī la‘allakum tahtadūn(a).

Kä käpnɛ rɔ̱, yɛn diaal kɛ thɔ̱l (religion) duŋ Allah, kä /cuarɛ rɔ da̱a̱k, kä tiɛmɛ nhök Allah kɛ yɛ mëë la yɛn ji̱ tɛ̈r, kɛ kɔrɛ cu Allah lo̱ckun mat kɛɛl, kɛ ɣöö kɛ puɔ̱thdɛ bia yɛn jakä dämani, niɛ gua̱a̱th ɛmɔ (kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ) ta̱yɛ wi̱i̱ pa̱a̱m mi di̱i̱t ɛn wi̱ni kä Kuoth. Kɛ kui̱c ɛmɔ, Allah latdɛ ruaacnikɛ kä ji̱ kɛ ɣöö biɛ ŋa̱c.


104

وَلْتَكُنْ مِّنْكُمْ اُمَّةٌ يَّدْعُوْنَ اِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

waltakum minkum ummatuy yad‘ūna ilal-khairi wa ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkar(i), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Kä a tekɛ buɔ̱n nath rɛydun ti cɔalkɛ ni ciaŋ mi gɔaa, kä la̱rkɛ naath lät (la̱tkɛ) min gɔaa, kä pënkɛ min jiäk. Kä kɛn kɛ nɛy tin gɔw.


105

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ تَفَرَّقُوْا وَاخْتَلَفُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَهُمُ الْبَيِّنٰتُ ۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ ۙ

wa lā takūnū kal-lażīna tafarraqū wakhtalafū mim ba‘di mā jā'ahumul-bayyināt(u), wa ulā'ika lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Kä /cuarɛ bi ce̱tkɛ nɛy tin da̱a̱kɛ rɔ̱ kä ŋaknɔm kɛ kɔr kä mi ci ruac mi jɔc ben kä kɛ. Kä kɛ kɛn nɛy tin ba duäc mi di̱i̱t jek,


106

يَّوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوْهٌ وَّتَسْوَدُّ وُجُوْهٌ ۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اسْوَدَّتْ وُجُوْهُهُمْۗ اَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

yauma tabyaḍḍu wujūhuw wa taswaddu wujūh(un), fa ammal-lażīnaswaddat wujūhuhum, akafartum ba‘da īmānikum fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Kɛ jɛn cäŋ ɛmɔ cuɛ tekɛ nhiam ti bo̱o̱r ti riaw riaw, kä cuɛ tekɛ nhiam ti bo̱o̱r bä. Kä nɛy tin tekɛ nhiam mi̱ bo̱r(kä kɛ cua lar), "Ɛŋu /ci̱ yɛn ɛ ŋäth kɛ kɔr kä mëë ci̱ yɛn ɛ ŋäth? Kɛ kui̱c ɛmɔ, jiëkɛ duäc kɛ kui̱ /thiɛl ŋäthädu."


107

وَاَمَّا الَّذِيْنَ ابْيَضَّتْ وُجُوْهُهُمْ فَفِيْ رَحْمَةِ اللّٰهِ ۗ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wa ammal lażīnabyaḍḍat wujūhuhum fafī raḥmatillāh(i), hum fīhā khālidūn(a).

Kä nɛy tin ci nhiamdiɛn bo̱o̱r kä riaw riaw, kɛn tekɛ rɛy puɔ̱th Kuɔth (nhial); bikɛ cieŋ thi̱n.


108

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعٰلَمِيْنَ

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa mallāhu yurīdu ẓulmal lil-‘ālamīn(a).

Ti̱ti̱ kɛ kɛn ruaacni Allah tin cakɔ kuɛn kɛ ji̱ kɛ gua̱a̱thdiɛn, kä Allah /cɛ go̱r i̱ bɛ (ram kɛl) duer rɛy ɣɔaa kɛɛliw.


109

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ ۗوَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Kä min te nhial kɛnɛ min te piny ɛ duŋ Allah, kä ɛ duŋ Allah min ca ŋɔak diaal luɔ̱c jɔk.


110

كُنْتُمْ خَيْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ ۗ وَلَوْ اٰمَنَ اَهْلُ الْكِتٰبِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ وَاَكْثَرُهُمُ الْفٰسِقُوْنَ

kuntum khaira ummatin ukhrijat lin-nāsi ta'murūna bil-ma‘rūfi wa tanhauna ‘anil-munkari wa tu'minūna billāh(i), wa lau āmana ahlul-kitābi lakāna khairal lahum, minhumul-mu'minūna wa akṡaruhumul-fāsiqūn(a).

Kä yɛn (Muthlimni̱) kɛ yɛn nɛy tin gɔw tin ca dap ɛ naath, (kɛ ɣöö yɛn) la̱r yɛn (la̱tdɛ) min gɔaa, kä lo̱kɛ min jiääk, kä ŋäthɛ Allah. Mi ci nɛy tin te rɛy buɔk ŋäthä, derɛ gɔaa kɛ kɛ. Rɛydiɛn tëëkɛ ji̱ ŋäthä, duundɛ ɣöö ri̱wdiɛn kɛ nɛy ti jiäk.


111

لَنْ يَّضُرُّوْكُمْ اِلَّآ اَذًىۗ وَاِنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ يُوَلُّوْكُمُ الْاَدْبَارَۗ ثُمَّ لَا يُنْصَرُوْنَ

lay yaḍurrūkum illā ażā(n), wa iy yuqātilūkum yuwallūkumul-adbār(a), ṡumma lā yunṣarūn(a).

/Cikɛ ji̱ bi moc riɛk, ɛ ni mi cikɛ ji̱ moc riɛk mi tɔt, kä mi cikɛ ji̱ ko̱r tɛr, bikɛ rɔ̱ ri̱t (lose). Min dɔ̱diɛn bä /ke̱nkɛ luäk jek.


112

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اَيْنَ مَا ثُقِفُوْٓا اِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللّٰهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ الْاَنْبِۢيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

Ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu aina mā ṡuqifū illā biḥablim minallāhi wa ḥablim minan-nāsi wa bā'ū bigaḍabim minallāhi wa ḍuribat ‘alaihimul-maskanah(tu), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnal-ambiyā'a bigairi ḥaqq(in), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Kä kɛn cikɛ thia̱a̱ŋ kɛ pöc gua̱a̱thni̱ diaal tin tekɛ thi̱n, ɛ ni̱ mi̱ ci̱kɛ (käp) thɔ̱l (kuth) Allah kɛnɛ thɔ̱l (mat ruac) kɛ naath. Cukɛ ŋɛ̈ɛ̈ny jek kä Allah kä cukɛ (ni ciaŋ) thia̱a̱ŋ kɛ bɛ̈c bɛ̈c. Nɛmɛ ɛ ɣöö kɛn lo̱k kɛn ruaacni Allah kä näk kɛn göök, ɛ thilɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ (right reason). Nɛmɛ ɛ ɣöö kɛn /cikɛ Kuoth luɔ̱th kä /cikɛ pek mi ca lar ti töl.


113

۞ لَيْسُوْا سَوَاۤءً ۗ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اُمَّةٌ قَاۤىِٕمَةٌ يَّتْلُوْنَ اٰيٰتِ اللّٰهِ اٰنَاۤءَ الَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُوْنَ

laisū sawā'ā(n), min ahlil-kitābi ummatun qā'imatuy yatlūna āyātillāhi ānā'al-laili wa hum yasjudūn(a).

Kɛn /ci̱kɛ (kɛndiaal) päär. Rɛy nɛɛni tin te rɛy buɔk tëëkɛ buɔ̱n mi thuɔ̱k, la kuɛn kɛn ruaacni Allah kɛ wäär, kä la kɛn (bä) rɔ̱ laa yuɔr piny (pal).


114

يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُوْنَ فِى الْخَيْرٰتِۗ وَاُولٰۤىِٕكَ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wa ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yusāri‘ūna fil-khairāt(i), wa ulā'ika minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Kä ŋa̱thkɛ Allah kɛnɛ cäŋ in jɔak, la̱rkɛ naath lät (la̱tdɛ) min gɔaa, kä pënkɛ min jiääk kä pɛ̈thkɛ (la̱tdɛ) lät ti gɔw ti gööl. Kɛn te rɛy nɛɛni ti luɔ̱thkɛ Kuoth.


115

وَمَا يَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُّكْفَرُوْهُ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِالْمُتَّقِيْنَ

wa mā yaf‘alūna min khairin falay yukfarūh(u), wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

Kä ɛn la̱t mi gɔaa mi la̱tkɛ, thilɛ ram mi gak jɛ. Kä Allah ŋäcɛ ŋɔak diaal kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ Kuoth.


116

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

innal-lażīna kafarū lan tugniya ‘anhum amwāluhum wa lā aulāduhum minallāhi syai'ā(n), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Kɛ thuɔ̱k, nɛy tin /ci ŋa̱th, /cikɛ kuakkiɛn kiɛ gaatkiɛn, dee kɛn duäc Allah lo̱k ɛ cäŋ ɛ mi̱ tɔt. Kɛn kɛ ji̱ maac mi thil pek, (kä) bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl.


117

مَثَلُ مَا يُنْفِقُوْنَ فِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيْحٍ فِيْهَا صِرٌّ اَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَاَهْلَكَتْهُ ۗ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

maṡalu mā yunfiqūna fī hāżihil-ḥayātid-dun-yā kamaṡali rīḥin fihā ṣirrun aṣābat ḥarṡa qaumin ẓalamū anfusahum fa ahlakath(u), wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin anfusahum yaẓlimūn(a).

Kä cäät ria̱ŋä min ca la̱th rɛy teekä wecmuɔ̱ɔ̱n ɛmɛ ce̱tdɛ kɛ jiɔm mi tekɛ jiɔm mi kɔ̱c ɛlɔ̱ŋ, min la yuɔrkɛ jiɛn (belonging to) nɛɛni ti ci rɔ̱ duer, kɛ kɔrɛ bi jiɔm kɛ ya̱r. Allah /cɛ kɛ moc riɛk, ɛ ni nɛy tin lät rɔ̱ jiäk kärɔ̱.


118

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا بِطَانَةً مِّنْ دُوْنِكُمْ لَا يَأْلُوْنَكُمْ خَبَالًاۗ وَدُّوْا مَا عَنِتُّمْۚ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاۤءُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْۖ وَمَا تُخْفِيْ صُدُوْرُهُمْ اَكْبَرُ ۗ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْاٰيٰتِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū biṭānatam min dūnikum lā ya'lūnakum khabālā(n), waddū mā ‘anittum, qad badatil-bagḍā'u min afwāhihim, wa mā tukhfī ṣudūruhum akbar(u), qad bayyannā lakumul-āyāti in kuntum ta‘qilūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu mäthniku ​​tin te raar rɛy bunädu (tin tekɛ kuth kɛl) jakä mäthniku ​​tin ŋäthi, (kɛ ɣöö) /cikɛ bi päl ɛn ɣöö bikɛ ji̱ moc riɛk. Kä ŋa̱thkɛ ni da̱kdu. Kɛ thuɔ̱k, nyin galä jɔcɛ raar rɛydiɛn, kä min ca tɛ̱̈ɛ̱̈ rɛy lo̱cnikiɛn ɛ jiääk mi leny jɛ. Kɛ thuɔ̱k, cakɔ rieet (Kɔn) lat kä ji̱, mi ŋäci jɛ.


119

هٰٓاَنْتُمْ اُولَاۤءِ تُحِبُّوْنَهُمْ وَلَا يُحِبُّوْنَكُمْ وَتُؤْمِنُوْنَ بِالْكِتٰبِ كُلِّهٖۚ وَاِذَا لَقُوْكُمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّاۖ وَاِذَا خَلَوْا عَضُّوْا عَلَيْكُمُ الْاَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ ۗ قُلْ مُوْتُوْا بِغَيْظِكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ

hā antum ulā'i tuḥibbūnahum wa lā yuḥibbūnakum wa tu'minūna bil-kitābi kullih(ī), wa iżā laqūkum qālū āmannā, wa iżā khalau ‘aḍḍū ‘alaikumul-anāmila minal-gaiẓ(i), qul mūtū bigaiẓikum, innallāha ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

Kä nɛmɛ ɛ jɛn ciaaŋdu! Ji̱n nhɔki kɛ, cäŋ /cikɛ ji̱ nhɔk, kä ŋääthi buɔkni diaal. Mi cikɛ röm kɛ ji̱, la kɛn ji̱ laa jiök i̱, "Ŋa̱thkɔ jɛ," kä mi cikɛ te kärɔ̱, la kɛn thok ciöknikiɛn ɛ moc kɛ thok kɛ ɣöö cikɛ gaak kä nyirkɛ ji̱. Larɛ jɛ i̱, “Bi li̱w kɛ kui̱ ŋɛ̈ɛ̈nydu!” Ɛpuc, Allah ŋäcɛ ŋɔak diaal tin te rɛy lɔaac.


120

اِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۖ وَاِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَّفْرَحُوْا بِهَا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ ࣖ

in tamsaskum ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibkum sayyi'atuy yafraḥū bihā, wa in taṣbirū wa tattaqū lā yaḍurrukum kaiduhum syai'ā(n), innallāha bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

Mi ci gɔɔy jek, (inevitably) bikɛ jiäk lɔcdiɛn, duŋdɛ ɣöö mi ci riɛk jek, bikɛ lo̱ckiɛn tɛɛth kɛ kui̱dɛ. Mi ɛ ji̱n ram mi tekɛ päl piny kä tekɛ ŋa̱th, /ci ca̱a̱pkiɛn ji̱ bi moc riɛk a cäŋɛ ni mi tɔt. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi ŋäc ŋɔak diaal rɛy lätnikiɛn diaal.


121

وَاِذْ غَدَوْتَ مِنْ اَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِيْنَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

wa iż gadauka min ahlika tubawwi'ul-mu'minīna maqā‘ida lil-qitāl(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Kä (timɛ), mëë ci ji̱n (Muhammad) jiɛɛn kɛ runwaŋ ci jiɛɛn ji̱ dhɔaru kɛ ɣöö bi ji̱ ŋäthä rialikä gua̱th köör. Allah ɛ ram mi liŋ ŋɔak diaal, ŋäc ŋɔak diaal.


122

اِذْ هَمَّتْ طَّۤاىِٕفَتٰنِ مِنْكُمْ اَنْ تَفْشَلَاۙ وَاللّٰهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

iż hammat-ṭā'ifatāni minkum an tafsyalā, wallāhu waliyyuhumā, wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Mi ci buɔ̱n da̱ŋ rɛw tin te kui̱cdu go̱r i̱ ba (retreat) kɛ ɣöö cikɛ dual, cäŋ ni min la Allah ɛ luäkdiɛn. Kɛ kui̱c ɛmɔ, a nɛy tin ŋa̱th la̱th ŋa̱thdiɛn kä Allah kärɔa.


123

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ بِبَدْرٍ وَّاَنْتُمْ اَذِلَّةٌ ۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa laqad naṣarakumullāhu bibadriw wa antum ażillah(tun), fattaqullāha la‘allakum tasykurūn(a).

Kä kɛ thuɔ̱k, cu Allah yɛ luäk rɛy köör Badr, cäŋ ni̱ mëë /cia buɔ̱m. Kɛ kui̱c ɛmɔ, dualɛ kɛ Kuoth, kɛ ɣöö bia jɛ la̱r tɛ̈th lɔaac.


124

اِذْ تَقُوْلُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ اَلَنْ يَّكْفِيَكُمْ اَنْ يُّمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلٰثَةِ اٰلَافٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُنْزَلِيْنَۗ

iż taqūlu lil-mu'minīna alay yakfiyakum ay yumiddakum rabbukum biṡalāṡati ālāfim minal-malā'ikati munzalīn(a).

(Timɛ), mëë ci̱ ji̱n (Muhammad) ji̱ ŋäthä jiök i̱, "/Cɛ ro̱ŋ kɛ kui̱du ɛn ɣöö bi̱ Allah ji̱ luäk kɛ ja̱a̱k nhial ti bathdɔɔri diɔ̱k ti̱ ca ja̱k piny (ni nhial)?"


125

بَلٰٓى ۙاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا وَيَأْتُوْكُمْ مِّنْ فَوْرِهِمْ هٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ اٰلَافٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُسَوِّمِيْنَ

balā, in taṣbirū wa tattaqū wa ya'tūkum min faurihim hāżā yumdidkum rabbukum bikhamsati ālāfim minal-malā'ikati musawwimīn(a).

“Ɣɔ̱ɔ̱n” (cuɛ ro̱ŋ). Mi ti̱i̱ kɛ päl piny kä tekɛ ŋa̱th mi cikɛ ji̱ ma̱k kɛ pɛ̈th, bi Allah ji̱ luäk kɛ ja̱a̱k nhial ti bathdɔɔri da̱ŋ dhieec ti tekɛ bieyni.


126

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى لَكُمْ وَلِتَطْمَىِٕنَّ قُلُوْبُكُمْ بِهٖ ۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِۙ

wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā lakum wa litaṭma'inna qulūbukum bih(ī), wa man-naṣru illā min ‘indillāhil-‘azīzil-ḥakīm(i).

Kä Allah /kenɛ jɛ la̱t (kä min ca ŋun kɛ kui̱ bumä) duŋni̱ ɣöö ɛ ruac mi gɔaa kɛ kui̱dun (juɔ̱c), kä kɛ ɣöö bi lo̱ckun cuɔ̱ŋ kɛ kui̱dɛ. Kä thilɛ tiam, ɛ ni Allah, min leny buɔ̱mdɛ kɛɛliw, min pɛl ŋɔak diaal.


127

لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوْا خَاۤىِٕبِيْنَ

liyaqṭa‘a ṭarafam minal-lażīna kafarū au yakbitahum fa yanqalibū khā'ibīn(a).

(Allah cuɛ ji̱ luäk rɛy köör Badr kä cuɛ luäk thöp) ɛ ɣöö bɛ buɔ̱n nɛɛni ti /ci ŋäth däk, kiɛ bɛ kɛ jakä pöc, kɛ ɣöö bikɛ luny jɔk ɛ thiɛl mi bikɛ jek.


128

لَيْسَ لَكَ مِنَ الْاَمْرِ شَيْءٌ اَوْ يَتُوْبَ عَلَيْهِمْ اَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَاِنَّهُمْ ظٰلِمُوْنَ

laisa laka minal-amri syai'un au yatūba ‘alaihim au yu‘ażżibahum fa innahum ẓālimūn(a).

/Ciɛ la̱tdu (Muhammad) ɛn ɣöö bi Allah nhɔk ni ɣöö bikɛ rɔ̱ ri̱t, kiɛ bikɛ duäc, kɛ ɣöö kɛ thuɔ̱k kɛ ji̱ jiäk.


129

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ يَغْفِرُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), yagfiru limay yasyā'u wa yu‘ażżibu may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Kä min te nhial kɛnɛ min te piny ɛ duŋ Allah. Jɛn pälɛ ram in go̱o̱rɛ pälikä, kä dukɛ ram mi go̱o̱rɛ. Kä Allah ɛ Päl, kä tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac mi di̱i̱t.


130

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوا الرِّبٰوٓا اَضْعَافًا مُّضٰعَفَةً ۖوَّاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulur-ribā aḍ‘āfam muḍā‘afah(tan), wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu mi̱th ti̱ ŋuan cam kä /cu dual kɛ Allah kɛ ɣöö biɛ kulɛ luäŋ.


131

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِيْٓ اُعِدَّتْ لِلْكٰفِرِيْنَ ۚ

wattaqun-nāral latī u‘iddat lil-kāfirīn(a).

Kä gaŋɛ rɔ rɛy maac mi thil pek, min ca rialikä kɛ kui̱ nɛɛni ti thil ŋa̱th.


132

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۚ

wa aṭī‘ullāha war-rasūla la‘allakum turḥamūn(a).

Kä luɔ̱thɛ Kuoth kɛnɛ jääkdɛ (Muhammad), kɛ ɣöö ba yɛ moc kɛ kɔ̱a̱c lɔaac.


133

۞ وَسَارِعُوْٓا اِلٰى مَغْفِرَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُۙ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِيْنَۙ

wa sāri‘ū ilā magfiratim mir rabbikum wa jannatin ‘arḍuhas-samāwātu wal-arḍ(u), u‘iddat lil-muttaqīn(a).

Kä pɛ̈th kɛ ɣöö bi pälikä go̱r kä Kuääru kä bi parɛday in di̱i̱t ce̱tkɛ nhial kɛnɛ piny jek min ca rialikä kɛ kui̱ nɛɛni tin luɔ̱thkɛ Kuoth,


134

الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِى السَّرَّۤاءِ وَالضَّرَّۤاءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَۚ

al-lażīna yunfiqūna fis-sarrā'i waḍ-ḍarrā'i wal-kāẓimīnal gaiẓa wal-‘āfīna ‘anin-nās(i), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

(cɔtdɛ) nɛy tin thöpkɛ muc kɛ nhök, kɛ gua̱a̱th mi lɔr kɛnɛ gua̱th mi tɔt, kɛnɛ nɛy tin la gaŋkɛ gaakdiɛn kä pälikɛ (duer) nɛɛni kɔ̱kiɛn. Kä Allah nhɔkɛ nɛy tin lät kä gɔw,


135

وَالَّذِيْنَ اِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً اَوْ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللّٰهَ فَاسْتَغْفَرُوْا لِذُنُوْبِهِمْۗ وَمَنْ يَّغْفِرُ الذُّنُوْبَ اِلَّا اللّٰهُ ۗ وَلَمْ يُصِرُّوْا عَلٰى مَا فَعَلُوْا وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wal-lażīna iżā fa‘alū fāḥisyatan au ẓalamū anfusahum żakarullāha fastagfarū liżunūbihim, wa may yagfiruż-żunūba illallāh(u), wa lam yuṣirrū ‘alā mā fa‘alū wa hum ya‘lamūn(a).

kä (kä bä) nɛy tin, mi cikɛ lät ti jiäk la̱t kiɛ cikɛ lät ti jiäk la̱t kärɔ̱, (kɛ pɛ̈th) la tim kɛn Allah, kɛ kɔrɛ la thieckɛ pälikä kɛ kui̱ dueerikiɛn, kä ɛ ŋa (mi̱ dɔ̱ŋ) mi dee dueerkiɛn pälikä ɛ ni Allah? Kä /kenkɛ ŋot kɛ mi lätkɛ duer ɛmɛ, a cäŋ ŋäc kɛn ɛ.


136

اُولٰۤىِٕكَ جَزَاۤؤُهُمْ مَّغْفِرَةٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَجَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗ وَنِعْمَ اَجْرُ الْعٰمِلِيْنَۗ

ulā'ika jazā'uhum magfiratum mir rabbihim wa jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa ni‘ma ajrul-‘āmilīn(a).

Kä mucdiɛn bɛ la pälikä dueeri kä Kuäärdiɛn kɛnɛ ka̱a̱k tin te pinydiɛn kɛ yiër, tin bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl. Kä (ɛ jɛn) muc in gɔaa ni jɛn kä nɛy tin lät lät ti gɔw.


137

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌۙ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qad khalat min qablikum sunan(un), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Ɛpuc, ci sunnahni̱ (Allah) wä nhiamdu, kɛ kui̱c ɛmɔ ja̱lɛ kä (gua̱th diaal) wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kä guicɛ min la guut nɛɛni tin lo̱k (kɛn jaak).


138

هٰذَا بَيَانٌ لِّلنَّاسِ وَهُدًى وَّمَوْعِظَةٌ لِّلْمُتَّقِيْنَ

hāżā bayānul lin-nāsi wa hudaw wa mau‘iẓatul lil-muttaqīn(a).

Nɛmɛ (Kuran) ɛ ruac mi jɔc kɛ kui̱ nɛɛni diaal, kä ɛ nyuɔ̱th kɛnɛ ŋi̱i̱c kɛ kui̱ nɛɛni tin tekɛ ŋa̱th.


139

وَلَا تَهِنُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَنْتُمُ الْاَعْلَوْنَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa lā tahinū wa lā taḥzanū wa antumul-a‘launa in kuntum mu'minīn(a).

Kä /cuarɛ (thiɛl buɔ̱m) kä /cuarɛ (bä) jiäk lɔcdu, kɛ ɣöö ɛ yɛn ram in di̱tni̱jɛn (rɛy rank), mi ɛ yɛn ji̱ ŋäthä.


140

اِنْ يَّمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهٗ ۗوَتِلْكَ الْاَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِۚ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاۤءَ ۗوَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَۙ

iy yamsaskum qarḥun faqad massal-qauma qarḥum miṡluh(ū), wa tilkal-ayyāmu nudāwiluhā binan-nās(i), wa liya‘lamallāhul-lażīna āmanū wa yattakhiża minkum syuhadā'(u), wallāhu lā yuḥibbuẓ-ẓālimīn(a).

Mi ci ji̱ (rɛy köör Uhud) buɔ̱t jek, kɛn bä (rɛy köör Badr) cikɛ buɔ̱t ti cäät kɛ tɔ̱tɔ̱ jek. Kä gua̱th tɔ̱tɔ̱ (kɛ kui̱ gɔɔyä kɛnɛ däk), cua kɔ wä rɛy nath (kɛ ɣöö bi̱kɛ ŋi̱i̱c ŋa̱c), kä bi̱ Allah nɛy tin ŋa̱th da̱a̱k (kɛ nɛy tin /ca ŋäth) kä bɛ tha̱a̱ŋkun jakä (pɛ̈ɛ̈n ɛ la) martyr. Kä Allah /cɛ nɛy tin lät jiäk nhɔk,


141

وَلِيُمَحِّصَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَمْحَقَ الْكٰفِرِيْنَ

wa liyumaḥḥiṣallāhul-lażīna āmanū wa yamḥaqal-kāfirīn(a).

kä kɛ ɣöö bi Allah nɛy tin ŋa̱th lak (kɛ dueerkiɛn) kä bɛ nɛy tin /ci ŋäth däk.


142

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصّٰبِرِيْنَ

am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa ya‘lamaṣ-ṣābirīn(a).

Kä ji̱n caari jɛ i̱ bia wä rɛy Parɛday kä /ken Allah nɛy tin kööŋ rɛydun ni nyuɔ̱th naath, kä /kenɛ ram in tekɛ juey ni nyoth?


143

وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ اَنْ تَلْقَوْهُۖ فَقَدْ رَاَيْتُمُوْهُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ ࣖ

wa laqad kuntum tamannaunal-mauta min qabli an talqauh(u), faqad ra'aitumūhu wa antum tanẓurūn(a).

Kä ji̱n ŋotdi kɛ ŋa̱th kɛ lia̱a̱ (martyrdom) a /kenɛ ni cop; täämɛ cia jɛ nɛn, kä lapɛ nëën.


144

وَمَا مُحَمَّدٌ اِلَّا رَسُوْلٌۚ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۗ اَفَا۟ىِٕنْ مَّاتَ اَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلٰٓى اَعْقَابِكُمْ ۗ وَمَنْ يَّنْقَلِبْ عَلٰى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَّضُرَّ اللّٰهَ شَيْـًٔا ۗوَسَيَجْزِى اللّٰهُ الشّٰكِرِيْنَ

wa mā muḥammadun illā rasūl(un), qad khalat min qablihir-rusul(u), afa'im māta au qutilanqalabtum ‘alā a‘qābikum, wa may yanqalib ‘alā ‘aqibaihi falay yaḍurrallāha syai'ā(n), wa sayajzillāhusy-syākirīn(a).

Kä Muɣammad ɛ jääk kärɔa; ci ja̱a̱k ti ŋuan li̱w kɛ nhiamdɛ. Mi cɛ li̱w kiɛ ca näk, bi rɔ ri̱t (apostatize)? Kä ram mi bi rɔ ri̱t jɔk /cɛ Allah bi ya̱r ɛ cäŋ kɛl. Allah bɛ nɛy tin la̱r tɛ̈thlɔaac muc.


145

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ اَنْ تَمُوْتَ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ كِتٰبًا مُّؤَجَّلًا ۗ وَمَنْ يُّرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهٖ مِنْهَاۚ وَمَنْ يُّرِدْ ثَوَابَ الْاٰخِرَةِ نُؤْتِهٖ مِنْهَا ۗ وَسَنَجْزِى الشّٰكِرِيْنَ

wa mā kāna linafsin an tamūta illā bi'iżnillāhi kitābam mu'ajjalā(n), wa may yurid ṡawābad-dun-yā nu'tihī minhā, wa may yurid ṡawābal-ākhirati nu'tihī minhā, wa sanajzisy-syākirīn(a).

Kä /ci raan bi li̱w ɛ ni mi ci Kuoth ɛ nhɔk, kɛ gua̱a̱th mi ca lar ni wal. Ram mi go̱o̱r muc ɣɔaa ɛmɛ, banɛ jɛ moc mucdɛ, kä ram mi go̱o̱r muc ɣɔaa in dɔ̱ŋ, banɛ jɛ moc mucdɛ, kä banɛ jɛ moc kɛ tɛ̈thlɔaac.


146

وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَۙ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌۚ فَمَا وَهَنُوْا لِمَآ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ

wa ka'ayyim min nabiyyin qātal(a), ma‘ahū ribbiyyūna kaṡīr(un), famā wahanū limā aṣābahum fī sabīlillāhi wa mā ḍa‘ufū wa mastakānū, wallāhu yuḥibbuṣ-ṣābirīn(a).

Kä cu göök ti ŋuan wä ko̱o̱r kɛɛl kɛ ji̱ kɔaarɛ ti ŋuan ti luɔ̱thkɛ Kuoth. Kä /ke̱nkɛ (thiɛl buɔ̱m) kɛ kui̱ rikä ëë ci tuɔɔk kä kɛ rɛy duɔ̱p Allah, /ke̱nkɛ yiëëdiɛn bath kä /ke̱nkɛ (kä) rɔ̱ thöp (kä ji̱ tɛ̈r). Kä Allah nhɔkɛ nɛy tin tekɛ nhök.


147

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ اِلَّآ اَنْ قَالُوْا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَاِسْرَافَنَا فِيْٓ اَمْرِنَا وَثَبِّتْ اَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

wa mā kāna qauluhum illā an qālū rabbanagfir lanā żunūbanā wa isrāfanā fī amrinā wa ṡabbit aqdāmanā wanṣurnā ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Kä ruacdiɛn /ciɛ duɔ̱ɔ̱r mi̱ dɔ̱ŋ ɛ ni̱ pal, "Kuääräda, päli kɔ dueerkɔ kɛnɛ lätkɔ tin jiäk (rɛy) lätkɔ kä jakni cuɔ̱ŋda kä bum, kä luäk kɔ kɛ kui̱ nɛɛni tin /ci ŋa̱th."


148

فَاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْاٰخِرَةِ ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

fa ātāhumullāhu ṡawābad-dun-yā wa ḥusna ṡawābil-ākhirah(ti), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Kä ɛnɔ cu Allah kɛ moc muc rɛy ɣɔaa ɛmɛ kɛnɛ muc mi gɔaa rɛy teekä min dɔ̱ŋ. Kä Allah nhɔkɛ nɛy tin lät kä gɔw.


149

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تُطِيْعُوا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَرُدُّوْكُمْ عَلٰٓى اَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوْا خٰسِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tuṭī‘ul-lażīna kafarū yaruddūkum ‘alā a‘qābikum fa tanqalibū khāsirīn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Mi luɔ̱thni ruac nɛɛni tin /ca ŋäth, bikɛ ji̱ luɔ̱c jɔk kɛ thuɔ̱k (apostate), kɛ kɔrɛ bi loc jɔk ɛ la ram mi ci bath.


150

بَلِ اللّٰهُ مَوْلٰىكُمْ ۚ وَهُوَ خَيْرُ النّٰصِرِيْنَ

balillāhu maulākum, wa huwa khairun-nāṣirīn(a).

Duŋni̱ ɣöö ɛ Allah kärɔa ɛ jɛn ram in gaŋ ji̱, kä ɛ jɛn luäkdu min gɔaa ni̱ jɛn.


151

سَنُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَٓا اَشْرَكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا ۚ وَمَأْوٰىهُمُ النَّارُ ۗ وَبِئْسَ مَثْوَى الظّٰلِمِيْنَ

sanulqī fī qulūbil-lażīna kafarur-ru‘ba bimā asyrakū billāhi mā lam yunazzil bihī sulṭānā(n), wa ma'wāhumun nār(u), wa bi'sa maṡwaẓ-ẓālimīn(a).

Bi kɔn dual la̱th rɛy lo̱cni nɛɛni tin /ci ŋäth, kɛ ɣöö mat kɛn ji̱ maarädiɛn kɛ Allah kɛ duɔ̱ɔ̱r mi /ken Allah ruacdɛ lat kɛ kui̱dɛ. Kä gua̱a̱th in bikɛ loc thi̱n ɛ maac mi thil pek. Kä (ɛ jɛn) gua̱a̱th in jiäk ni jɛn gua̱a̱th in cieŋ naath thi̱n (kɛ kui̱) ji̱ dueeri.


152

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللّٰهُ وَعْدَهٗٓ اِذْ تَحُسُّوْنَهُمْ بِاِذْنِهٖ ۚ حَتّٰىٓ اِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِى الْاَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَآ اَرٰىكُمْ مَّا تُحِبُّوْنَ ۗ مِنْكُمْ مَّنْ يُّرِيْدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرِيْدُ الْاٰخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۚ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ ۗ وَاللّٰهُ ذُوْ فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ṣadaqakumullāhu wa‘dahū iż taḥussūnahum bi'iżnih(ī), ḥattā iżā fasyiltum wa tanāza‘tum fil-amri wa ‘aṣaitum mim ba‘di mā arākum mā tuḥibbūn(a), minkum may yurīdud-dun-yā wa minkum may yurīdul-ākhirah(ta), ṡumma ṣarafakum ‘anhum liyabtaliyakum, wa laqad ‘afā ‘ankum, wallāhu żū faḍlin ‘alal-mu'minīn(a).

Kä kɛ thuɔ̱k, ci Allah ruacdɛ min cɛ la̱r yɛ thuɔ̱k, mëë ci kɛ näk kɛ nhökdɛ amäni mëë ci yɛn buɔ̱m kä cia ŋaknɔm ŋak rɛy ruac ɛmɔ kä cia ruac ja̱kä lo̱k kɛ kɔr kä mëë ci Allah yɛ nyuɔ̱th min nhɔk lɔcdu jɛ. Kä rɛydun tëëkɛ nɛy ti görkɛ ɣɔw kä rɛydun tëëkɛ (bä) nɛy ti görkɛ tëk in dɔ̱ŋ. Kä cu Allah yɛ woc kä kɛ kɛ ɣöö bɛ yɛ ɣɔ̱n, duŋni̱ ɣöö cuɛ yɛ pälikä kɛ thuɔ̱k. Kä Allah tëëkɛ muc (ca ka̱m ji̱ ŋäthä).


153

۞ اِذْ تُصْعِدُوْنَ وَلَا تَلْوٗنَ عَلٰٓى اَحَدٍ وَّالرَّسُوْلُ يَدْعُوْكُمْ فِيْٓ اُخْرٰىكُمْ فَاَثَابَكُمْ غَمًّا ۢبِغَمٍّ لِّكَيْلَا تَحْزَنُوْا عَلٰى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَآ اَصَابَكُمْ ۗ وَاللّٰهُ خَبِيْرٌ ۢبِمَا تَعْمَلُوْنَ

iż tuṣ‘idūna wa lā talwūna ‘alā aḥadiw war-rasūlu yad‘ūkum fī ukhrākum fa aṡābakum gammam bigammil likailā taḥzanū ‘alā mā fātakum wa lā mā aṣābakum, wallāhu khabīrum bimā taṣna‘ūn(a).

(Tiem) mëë ci riŋ kä /ke̱ni raan guic, kä cu Jaak (Muhammad) min te rɛy (määthniku) tin kɔ̱kiɛn ji̱ cɔl (buɔ̱n in ci riŋ), kɛ kɔrɛ cu Allah ji̱ jakä jiäk lɔcdu kɛ kɔr jiäk lɔaac, kɛ ɣöö /ci bi lɛ ŋot kɛ mi̱ jiäk lɔcdu (ɛ nyɔk) kɛ min ci kään kä ji̱ kɛnɛ min ci tuɔɔk kä ji̱. Kä Allah ŋäcɛ min lät yɛn ɛ.


154

ثُمَّ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ الْغَمِّ اَمَنَةً نُّعَاسًا يَّغْشٰى طَۤاىِٕفَةً مِّنْكُمْ ۙ وَطَۤاىِٕفَةٌ قَدْ اَهَمَّتْهُمْ اَنْفُسُهُمْ يَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ ۗ يَقُوْلُوْنَ هَلْ لَّنَا مِنَ الْاَمْرِ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ اِنَّ الْاَمْرَ كُلَّهٗ لِلّٰهِ ۗ يُخْفُوْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ مَّا لَا يُبْدُوْنَ لَكَ ۗ يَقُوْلُوْنَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْاَمْرِ شَيْءٌ مَّا قُتِلْنَا هٰهُنَا ۗ قُلْ لَّوْ كُنْتُمْ فِيْ بُيُوْتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِيْنَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ اِلٰى مَضَاجِعِهِمْ ۚ وَلِيَبْتَلِيَ اللّٰهُ مَا فِيْ صُدُوْرِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِيْ قُلُوْبِكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ

Ṡumma anzala ‘alaikum mim ba‘dil-gammi amanatan nu‘āsay yagsyā ṭā'ifatam minkum, wa ṭā'ifatun qad ahammathum anfusuhum yaẓunnūna billāhi gairal-ḥaqqi ẓanal-jāhiliyyah(ti), yaqūlūna hal lanā minal-amri min syai'(in), qul innal-amra kullahū lillāh(i), yukhfūna fī anfusihim mā lā yubdūna lak(a), yaqūlūna lau kāna lanā minal-amri syai'um mā qutilnā hāhunā, qul lau kuntum fī buyūtikum labarazal-lażīna kutiba ‘alaihimul-qatlu ilā maḍāji‘ihim, wa liyabtaliyallāhu mā fī ṣudūrikum wa liyumaḥḥiṣa mā fī qulūbikum, wallāhu ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

Kä kɛ kɔr kä mëë ci lɔcdu jiääk ɛlɔ̱ŋ, Cuɛ ji̱ jäk kä ca̱r mi gɔaa (kɛ ta̱a̱) tɔ̱ɔ̱cä min ci buɔ̱ndun kum, kä buɔ̱n dɔ̱diɛn cuɛ diɛɛr kɛ kui̱diɛn; kɛn caar kɛnɛ ɛn ɣöö min /ci mɔ a thuɔ̱k kɛ kui̱ Allah ce̱tdɛ kɛ cär mi thil ŋäc. Cukɛ wee i̱, “Tëëkɛ mi dënɛ la̱t kɛ kui̱ kä mɛmɛ?” Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɛpuc, ŋɔak diaal tekɛ tetni̱ Allah." Kä tɛ̱̈ɛ̱̈ kɛn kɛ lo̱cnikiɛn ti /ca nyuɔ̱th yɛ. Cu kɛn ɛ lar i̱, "Mi̱ tëë kɛ mi̱ dënɛ la̱t rɛy ruac ɛmɛ, /ca kɔn dee näk ɛn wa̱nɛ." Larɛ jɛ (Muɣammad), "Cäŋ ni̱ min ti̱i̱ rɛy duëëldu, nɛy tin ca la̱th lät i̱ ba näk bi̱ kɛ ben raar (bä) gua̱a̱th ëë ca kɛ näk thi̱n." Allah (la̱tdɛ nɛmɛ) kɛ ɣöö bɛ min te rɛy lɔaacdu ɣɔ̱n kä bɛ min te rɛy lɔaacdu lak. Kä Allah ɛ jɛn ram in ŋäc lo̱c nath diaal.


155

اِنَّ الَّذِيْنَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِۙ اِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطٰنُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوْا ۚ وَلَقَدْ عَفَا اللّٰهُ عَنْهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ حَلِيْمٌ ࣖ

innal-lażīna tawallau minkum yaumal-taqal-jam‘ān(i), innamastazallahumusy-syaiṭānu biba‘ḍi mā kasabū, wa laqad ‘afallāhu ‘anhum, innallāha gafūrun ḥalīm(un).

Ɛpuc, nɛy tëë ci rɔ̱ ri̱t rɛydun mëë tekɛ duɔl (köör) kam rɛm da̱ŋ rɛw, kɛn cua kɛ moc kɛ dup ti jiäk ɛ Cɛy-ta̱n, kɛ kui̱ tha̱a̱ŋ rikni (dueer) tëë ci kɛn kɛ la̱t (kɛ gua̱a̱th ëë wal), duŋni̱ ɣöö cu Allah kɛ pälikä kɛ thuɔ̱k. Ɛpuc, Allah ɛ jɛn ram in pälikɛ naath dueer, kä ɛ ram mi tekɛ kɔ̱a̱c lɔaac.


156

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَقَالُوْا لِاِخْوَانِهِمْ اِذَا ضَرَبُوْا فِى الْاَرْضِ اَوْ كَانُوْا غُزًّى لَّوْ كَانُوْا عِنْدَنَا مَا مَاتُوْا وَمَا قُتِلُوْاۚ لِيَجْعَلَ اللّٰهُ ذٰلِكَ حَسْرَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takūnū kal-lażīna kafarū wa qālū li'ikhwānihim iżā ḍarabū fil-arḍi au kānū guzzal lau kānū ‘indanā mā mātū wa mā qutilū, liyaj‘alallāhu żālika ḥasratan fī qulūbihim, wallāhu yuḥyī wa yumīt(u), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! /Cu bi ce̱tkɛ nɛy tin thil ŋa̱th tin laarkɛ dämanikiɛn mi wäkɛ ja̱l wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kiɛ wäkɛ ko̱o̱r i̱, "Duŋ cikɛ duɔth kɛɛl kɛ kɔn, /cikɛ dee li̱w kä /cikɛ dee näk." (Kɛ rieet) ce̱tkɛ nɔmɔ, kɛ ɣöö Allah go̱o̱rɛ ɣöö bɛ ca̱r mi jiääk nööŋ rɛy lo̱cnikiɛn. Allah ɛ jɛn no̱o̱ŋɛ tëk kä no̱o̱ŋɛ lia̱a̱, kä Allah ɛ jɛn ram in guic ŋɔak diaal tin lätdi.


157

وَلَىِٕنْ قُتِلْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ

wa la'in qutiltum fī sabīlillāhi au muttum lamagfiratum minallāhi wa raḥmatun khairum mimmā yajma‘ūn(a).

Kä kɛ thuɔ̱k, mi ci pɛ̈ɛ̈n rɛy duɔ̱p Allah kiɛ bi li̱w, kɛ thuɔ̱k, päl Allah kɛnɛ kɔ̱a̱c lɔaacdɛ bɛ gɔaa (kɛ kui̱du) kä min (booth) min ci kɛn ɛ ruɔ̱ɔ̱l.


158

وَلَىِٕنْ مُّتُّمْ اَوْ قُتِلْتُمْ لَاِلَى اللّٰهِ تُحْشَرُوْنَ

wa la'im muttum au qutiltum la'ilallāhi tuḥsyarūn(a).

Kä kɛ thuɔ̱k, mi ci li̱w kiɛ mi ci pɛ̈ɛ̈n, kɛ thuɔ̱k ba yɛ mat kä Allah.


159

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ لِنْتَ لَهُمْ ۚ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيْظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوْا مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى الْاَمْرِۚ فَاِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِيْنَ

fabimā raḥmatim minallāhi linta lahum, wa lau kunta faẓẓan galīẓal-qalbi lanfaḍḍū min ḥaulik(a), fa‘fu ‘anhum wastagfir lahum wa syāwirhum fil-amr(i), fa iżā ‘azamta fa tawakkal ‘alallāh(i), innallāha yuḥibbul-mutawakkilīn(a).

Kä ɛnɔ, tɛ̈thlɔaac kɛ kui̱ puɔ̱th Kuɔth, ji̱n (Muhammad) ci ji̱n tekɛ nhök kɛ kɛ. Mi lätdi kɛ buɔ̱m kä tekɛ lɔc mi jiääk, bikɛ rɔ̱ na̱n kɛ nɛy tin thieekɛ ji̱. Kɛ kui̱ ɛmɔ, päli kɛ ikä kä thiecɛ pälikä kɛ kui̱diɛn, kä ruacni kɛ kɛ rɛy ruac ɛmɛ. Kä kɛ kɔrɛ, mi ci ca̱ru thuɔ̱k, kɛ kɔrɛ bi ŋa̱thdu la̱th kä Allah. Kɛ thuɔ̱k, Allah nhɔkɛ nɛy tin la̱thkɛ ŋa̱thdiɛn kä jɛ.


160

اِنْ يَّنْصُرْكُمُ اللّٰهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۚ وَاِنْ يَّخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِيْ يَنْصُرُكُمْ مِّنْۢ بَعْدِهٖ ۗ وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

iy yanṣurkumullāhu falā gāliba lakum, wa iy yakhżulkum faman żal-lażī yanṣurukum mim ba‘dih(ī), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Mi ci Allah ji luäk, kä thiɛlɛ ram mi de ji joc, duŋdɛ ɣöö mi ci Allah ji ba̱ny piny (/cɛ ji luäk), kä ɛŋa mi de ji luäk kɛ kɔrɛ? Kɛ kui̱c ɛmɔ, a nɛy tin ŋa̱th la̱th ŋa̱thdiɛn kä Allah kärɔa.


161

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّغُلَّ ۗوَمَنْ يَّغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa mā kāna linabiyyin ay yagull(a), wa may yaglul ya'ti bimā galla yaumal-qiyāmah(ti), ṡumma tuwaffā kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

Kä /cɛ rɔ lot ɛn ɣöö dee gök naath kɔak (kɛ kui̱ köör). Ram mi kɔk naath, kɛ cäŋ jiecä nath bɛ ben kɛ min cɛ kɔak. Kä ɛnɔ ba ramɔ cu moc muc mi ro̱ŋ kɛ min cɛ la̱t, kä /ca jɛ bi duer.


162

اَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللّٰهِ كَمَنْۢ بَاۤءَ بِسَخَطٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَأْوٰىهُ جَهَنَّمُ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

afamanittaba‘a riḍwānallāhi kamam bā'a bisakhaṭim minallāhi wa ma'wāhu jahannam(u), wa bi'sal-maṣīr(u),

Kä ɛnɔ, tëëkɛ ram mi guɔ̱ɔ̱r ni lɔc Allah mi cäät kɛ ram mi luny jɔk kɛ ɣöö bɛ ŋɛ̈ɛ̈ny nööŋ kä Allah kɛnɛ gua̱a̱thdɛ rɛy maac mi thil pek? Ɛ jɛn gua̱a̱th in jiäk ni jɛn ɛn ɣöö deri loc thi̱n.


163

هُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

hum darajātun ‘indallāh(i), wallāhu baṣīrum bimā ya‘malūn(a).

Gua̱a̱thdiɛn (gua̱a̱thdiɛn) tëë rɛy di̱gri̱i̱ nhiam Allah, kä Allah ɛ jɛn ram in guic ŋɔak diaal tin lät kɛn kɛ.


164

لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ اِذْ بَعَثَ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِهٖ وَيُزَكِّيْهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَۚ وَاِنْ كَانُوْا مِنْ قَبْلُ لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

laqad mannallāhu ‘alal-mu'minīna iż ba‘aṡa fīhim rasūlam min anfusihim yatlū ‘alaihim āyātihī wa yuzakkīhim wa yu‘allimuhumul-kitāba wal-ḥikmah(ta), wa in kānū min qablu lafī ḍalālim mubīn(in).

Ɛpuc, ɛn Allah cɛ puɔ̱th ka̱m nɛy tin ŋa̱th mëë ci (Allah) Ja̱k (Muhammad) ja̱k rɛydiɛn rɛydiɛn, min cu kɛ kuɛn kɛ rieetkɛ, kä cuɛ (yiëëdiɛn) jakä gɔaa, kä cuɛ kɛ ŋi̱eec kɛ Buɔk (Qur’an) kɛnɛ Pɛl (Sunnah), cäŋ ni̱ mëë mëë nhiam, cukɛ te rɛy rikä mi̱ jɔc.


165

اَوَلَمَّآ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَدْ اَصَبْتُمْ مِّثْلَيْهَاۙ قُلْتُمْ اَنّٰى هٰذَا ۗ قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَنْفُسِكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

awa lammā aṣābatkum muṣībatun qad aṣabtum miṡlaihā, qultum annā hāżā, qul huwa min ‘indi anfusikum, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kä ɛŋu cu yɛn (ga̱a̱c) mëë ci̱ riɛk ben (ca ji̱ joc rɛy köör Uhud), cäŋ ni̱ mëë ci̱ yɛn riɛk ɛmɔ nööŋ ni̱ kä rɛɛw (kɛ kui̱ ji̱ tɛ̈run rɛy köör Badr) cuɛ wee, "Nɛmɛ (pɔc) bëë nikä?" Larɛ jɛ, "Nɔmɔ bëë kä ji̱ (duer)." Ɛpuc, Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


166

وَمَآ اَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِ فَبِاِذْنِ اللّٰهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa mā aṣābakum yaumal-taqal-jam‘āni fa bi'iżnillāhi wa liya‘lamal-mu'minīn(a).

Kä min la tuɔɔk kä ji̱ mi̱ ci̱ duɔl (köör) kam rɛm da̱ŋ rɛw ɛ mi̱ ca nhɔk ɛ Kuoth, kä kɛ ɣöö bi̱ Allah ɛ ɣɔ̱n i̱ nɛy tin ŋa̱thkɛ (tin thuɔ̱ɔ̱k) kɛ ŋa.


167

وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ نَافَقُوْا ۖوَقِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوِ ادْفَعُوْا ۗ قَالُوْا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَّاتَّبَعْنٰكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَىِٕذٍ اَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْاِيْمَانِ ۚ يَقُوْلُوْنَ بِاَفْوَاهِهِمْ مَّا لَيْسَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُوْنَۚ

wa liya‘lamal-lażīna nāfaqū, wa qīla lahum ta‘ālau qātilū fī sabīlillāhi awidfa‘ū, qālū lau na‘lamu qitālal lattaba‘nākum, hum lil-kufri yauma'iżin aqrabu minhum lil-īmān(i), yaqūlūna bi'afwāhihim mā laisa fī qulūbihim, walllāhu a‘lamu bimā yaktumūn(a).

Kä kɛ ɣöö ba ji̱ ŋäthä ɣɔ̱n, cua kɛ jiök i̱, "Bia ko̱r rɛy duɔ̱p Allah kiɛ gaŋɛ (rɔa)." Cu kɛn ɛ jiök i̱, "Mi̱ ŋäc nɛy ko̱r, dëë ji̱ guɔ̱ɔ̱r." Cukɛ thia̱k kɛ thil ŋäthä kɛ cäŋ ɛmɔ kä ŋa̱th. La latkɛ kɛ thukkiɛn mi /ci rɔ lot kɛ min te lo̱ckiɛn. Kä Allah ŋäcɛ min ca tɛ̱̈ɛ̱̈ ɛ gɔaa .


168

اَلَّذِيْنَ قَالُوْا لِاِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوْا لَوْ اَطَاعُوْنَا مَا قُتِلُوْا ۗ قُلْ فَادْرَءُوْا عَنْ اَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

al-lażīna qālū li'ikhwānihim wa qa‘adū lau aṭā‘ūnā mā qutilū, qul fadra'ū ‘an anfusikumul-mauta in kuntum ṣādiqīn(a).

(Kɛn kɛ) nɛy tëë ci dämanikiɛn jiök kä /cikɛ wä ko̱o̱r i̱, "Mi ci kɛn kɔn guɔ̱ɔ̱r, /ca kɛ dee näk." Laarɛ jɛ i̱, “Ganyɛ rɔ̱ lia̱a̱, mi lapɛ thuɔ̱ɔ̱k.”


169

وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ قُتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَمْوَاتًا ۗ بَلْ اَحْيَاۤءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُوْنَۙ

wa lā taḥsabannal-lażīna qutilū fī sabīlillāhi amwātā(n), bal aḥyā'un 'inda rabbihim yurzaqūn(a).

Kä /cuarɛ jɛ car ɛn ɣöö nɛy tin ci pɛn rɛy duɔ̱p Kuɔth cikɛ li̱w; Kɛ thuɔ̱k, cieŋkɛ gekä Kua̱rädiɛn kä jek kɛn mi̱eth,


170

فَرِحِيْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۙ وَيَسْتَبْشِرُوْنَ بِالَّذِيْنَ لَمْ يَلْحَقُوْا بِهِمْ مِّنْ خَلْفِهِمْ ۙ اَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَۘ

fariḥīna bimā ātāhumullāhu min faḍlih(ī), wa yastabsyirūna bil-lażīna lam yalḥaqū bihim min khalfihim, allā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Cukɛ lo̱ckiɛn tɛɛth kɛ puɔ̱th ëë ci Kuoth ɛ ka̱m kɛ, kä cu lo̱ckiɛn tɛɛth kɛ kui̱ nɛɛni tëë ci duɔth jɔk tin /ke̱n kɛ ni cop, kɛ ɣöö /thiɛlɛ dual kɛ kui̱diɛn kä /kenkɛ jiäk lɔcdiɛn.


171

۞ يَسْتَبْشِرُوْنَ بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَفَضْلٍۗ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

yastabsyirūna bini‘matim minallāhi wa faḍl(in), wa annallāha lā yuḍī‘u ajral-mu'minīn(a).

Cukɛ lo̱ckiɛn tɛɛth ɛlɔ̱ŋ kɛ puɔ̱th kɛnɛ muc tin bä kä Allah. Kä kɛ thuɔ̱k, Allah /cɛ muc nɛɛni tin ŋa̱thkɛ bath,


172

اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۖ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌۚ

al-lażīnastajābū lillāhi war-rasūli mim ba‘di mā aṣābahumul-qarḥ(u), lil-lażīna aḥsanū minhum wattaqau ajrun ‘aẓīm(un).

(cöötdiɛn) nɛy tëë ci̱ (ruac) Allah kɛnɛ jääkdɛ luɔ̱th kɛ kɔr kä mëë ci̱kɛ buɔ̱t (rɛy köör Uhud). Nɛy tin la̱tkɛ lät ti gɔw kä ji̱ palä rɛydiɛn jekkɛ muc mi di̱i̱t.


173

اَلَّذِيْنَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوْا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اِيْمَانًاۖ وَّقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكِيْلُ

al-lażīna qāla lahumun-nāsu innan-nāsa qad jama‘ū lakum fakhsyauhum fa zādahum īmānā(n), wa qālū ḥasbunallāhu wa ni‘mal-wakīl(u).

(Ciötdiɛn) kɛn (tin luɔ̱th Allah kɛnɛ Jaak) min, mëë ci̱ raan ɛ jiök i̱, "Nɛy (Quraish) cukɛ buɔ̱n köör mat kɛ kui̱ ma̱kdu, kɛ kui̱c ɛmɔ dual kɛ kɛ," cuɛ jɔɔc (kɛn rieet) cukɛ ŋa̱thdiɛn re̱p (buɔ̱m) kä cukɛ loc i̱, "Allah ro̱ŋɛ (kɛ ɣöö bɛ kɔn luäk kä Jɛn ɛ luääk kɛ kui̱dɛ."


174

فَانْقَلَبُوْا بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوْۤءٌۙ وَّاتَّبَعُوْا رِضْوَانَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ ذُوْ فَضْلٍ عَظِيْمٍ

fanqalabū bi ni‘matim minallāhi wa faḍlil lam yamsashum sū'(un), wattaba‘ū riḍwānallāh(i), wallahu żū faḍlin ‘aẓīm(in).

Kä ɛnɔ cukɛ luny jɔk kɛ puɔ̱th (mi̱ di̱i̱t) kɛnɛ puɔ̱th mi̱ di̱i̱t mi̱ bä kä Allah, /ka̱nɛ moc riɛk ɛ bɛc kä cukɛ guɔ̱ɔ̱r ni nhök Allah. Kuoth tëë kɛ puɔ̱th mi di̱i̱t.


175

اِنَّمَا ذٰلِكُمُ الشَّيْطٰنُ يُخَوِّفُ اَوْلِيَاۤءَهٗۖ فَلَا تَخَافُوْهُمْ وَخَافُوْنِ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

innamā żālikumusy-syaiṭānu yukhawwifu auliyā'ah(ū), falā takhāfūhum wa khāfūni in kuntum mu'minīn(a).

Kɛ thuɔ̱k, kɛn kɛ kuth guääyni kärɔ̱ tin dual (yɛn) kɛ mäthnikiɛn tin ŋa̱thkɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuarɛ dual kɛ kɛ, duŋdɛ ɣöö dualɛ kɛ ɣä, mi ɛ yɛn ji̱ ŋäthä.


176

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِۚ اِنَّهُمْ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔا ۗ يُرِيْدُ اللّٰهُ اَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِى الْاٰخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌۚ

wa lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufr(i), innahum lay yaḍurrullāha syai'ā(n), yurīdullāhu allā yaj‘ala lahum ḥaẓẓan fil-ākhirati wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Kä /cu diɛɛr kɛ kui̱ nɛɛni tin la loc jɔk kɛ pɛ̈th ɛ la nɛy ti /ca ŋäth, kɛ thuɔ̱k /cikɛ Allah moc riɛk ɛ cäŋ kɛl. Allah /cɛ kɛ bi moc kɛ kui̱c (muc) rɛy teekä min dɔ̱ŋ, kä bikɛ cuuc kɛ duäc mi di̱i̱t.


177

اِنَّ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīnasytarawul-kufra bil-īmāni lay yaḍurrullāha syai'ā(n), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Kɛ thuɔ̱k, nɛy tin kɔk ŋa̱th kɛ ŋa̱th /cikɛ Allah bi ya̱r ɛ cäŋ kɛl, kä bikɛ duäc mi bɛc bɛc rut.


178

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّمَا نُمْلِيْ لَهُمْ خَيْرٌ لِّاَنْفُسِهِمْ ۗ اِنَّمَا نُمْلِيْ لَهُمْ لِيَزْدَادُوْٓا اِثْمًا ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِيْنٌ

wa lā yaḥsabannal-lażīna kafarū annamā numlī lahum khairul li'anfusihim, innamā numlī lahum liyazdādū iṡmā(n), wa lahum ‘ażābum muhīn(un).

Kä /cuarɛ nɛy tin /ca ŋäth jakä carɛ jɛ ɛn ɣöö gua̱a̱th puɔ̱th in cakɔ ka̱m kɛ gɔaaɛ kɛ kui̱diɛn. Kɛ thuɔ̱k, gua̱a̱th puɔ̱th in cakɔ ka̱m kɛ ɛ ni ɣöö bi dueerkiɛn rɔ̱ rep, kä bikɛ duäc mi jiääk jek.


179

مَا كَانَ اللّٰهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلٰى مَآ اَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّٰى يَمِيْزَ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَجْتَبِيْ مِنْ رُّسُلِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۖ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ ۚ وَاِنْ تُؤْمِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَلَكُمْ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

mā kānallāhu liyażaral-mu'minīna ‘alā mā antum ‘alaihi ḥattā yamīzal-khabīṡa minaṭ-ṭayyib(i), wa mā kānallāhu liyuṭli‘akum ‘alal-gaibi wa lākinnallāha yajtabī mir rusulihī may yasyā'(u), fa āminū billāhi wa rusulih(ī), wa in tu'minū wa tattaqū fa lakum ajrun ‘aẓīm(un).

Allah /cɛ ji̱ ŋäthä bi ba̱ny piny rɛy ciɛŋädu ɛntäämɛ, kɛ kui̱c ɛmɔ jɛn la dääkɛ tin jiäk kɛnɛ tin gɔw. Allah /cɛ ji̱ bi nyuɔ̱th tin /ca nɛn, duŋdɛ ɣöö Allah bɛ ram in go̱o̱rɛ kuany rɛy ja̱a̱knikɛ. Kɛ kui̱c ɛmɔ, tekɛ ŋa̱th kä Allah kɛnɛ ja̱a̱kɛ. Mi tekɛ ŋa̱th kɛnɛ luth Kuɔth, kɛ kɔrɛ bi muc mi di̱i̱t jek.


180

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۗ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ

wa lā yaḥsabannal-lażīna yabkhalūna bimā ātāhumullāhu min faḍlihī huwa khairal lahum, bal huwa syarrul lahum, sayuṭawwaqūna mā bakhilū bihī yaumal-qiyāmah(ti), wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

Kä nɛy tin /thiɛl nhök kɛ min ci Allah ɛ ka̱m kɛ kɛ puɔ̱thdɛ /cikɛ bi car i̱ (miserly) gɔaaɛ kɛ kɛ, cäŋ ni min (miserly) jiäk kɛ kɛ. Min (kuak) tin caar kɛn ɛ ba jɛ la̱th (kɛ kui̱ gɔ̱ɔ̱kädiɛn) kɛ Cäŋ Jiecä Li̱th. Kä Allah ɛ jɛn tekɛ kuak (min te thi̱n) nhial kɛnɛ piny. Allah ɛ ram mi tiit rɔ rɛy kä min lät yɛn ɛ.


181

لَقَدْ سَمِعَ اللّٰهُ قَوْلَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ فَقِيْرٌ وَّنَحْنُ اَغْنِيَاۤءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوْا وَقَتْلَهُمُ الْاَنْۢبِيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّۙ وَّنَقُوْلُ ذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

laqad sami‘allāhu qaulal-lażīna qālū innallāha faqīruw wa naḥnu agniyā'(u), sanaktubu mā qālū wa qatlahumul-ambiyā'a bigairi ḥaqq(in), wa naqūlu żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

Ɛpuc, Allah cɛ ruac nath (Ji̱ Juudh) liŋ min laar jɛ i̱, "Ɛpuc Allah ɛ can kä kɔn riäŋ." Bi kɔn ruaacnikiɛn kɛnɛ lätkiɛn tin ca la̱t kɛ näk göökni ti thil cuɔ̱ɔ̱ŋ gɔ̱r piny (just cause), kä banɛ jɛ jiök (kä kɛ), "Käm yɛn bɛc bɛc in waŋkɛ!"


182

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِۚ

Żālika bimā qaddamat aidīkum wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Nɛmɛ ɛ kui̱ kä min ci tetkun ɛ la̱t, kä kɛ thuɔ̱k ɛn Allah /cɛ läätkɛ moc kɛ duer.


183

اَلَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ اِلَيْنَآ اَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُوْلٍ حَتّٰى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاۤءَكُمْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِيْ بِالْبَيِّنٰتِ وَبِالَّذِيْ قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوْهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

al-lażīna qālū innallāha ‘ahida ilainā allā nu'mina lirasūlin ḥattā ya'tiyanā biqurbānin ta'kuluhun-nār(u), qul qad jā'akum rusulum min qablī bil-bayyināti wa bil-lażī qultum falima qataltumūhum in kuntum ṣādiqīn(a).

(Ciötdiɛn) kɛn (Ji̱ Juudh) tin laar jɛ i̱, "Ɛpuc, ci Kuoth kɔn la̱r lär, ɛn ɣöö /canɛ raan ŋäth, amäni mi̱ cɛ kɔn nööŋ muc mi̱ ca waŋ ɛ mac." Larɛ jɛ (Muɣammad), "Ɛpuc, ja̱a̱k ti̱ ŋuan tëë nhiam kä ɣä cukɛ ben kä ji̱, (kɛ) nööŋdiɛn kɛ ti̱ nyoothɛ ti̱ jɔc kɛnɛ nööŋdiɛn kɛ min ci̱ lat, duŋni̱ ɣöö ɛŋu ci̱ kɛ näk mi̱ ɛ yɛn nɛy tin thuɔ̱ɔ̱k?"


184

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ جَاۤءُوْ بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ

fa in każżabūka faqad kużżiba rusulum min qablika jā'ū bil-bayyināti waz-zuburi wal-kitābil-munīr(i).

Kä mi cikɛ ji̱ kac (Muhammad), kɛ kɔrɛ (ŋic jɛ ɛn ɣöö) jaak tëë nhiam bä ca kɛ kac (bä), cukɛ nyuuthni ti ga̱ykɛ naath ti thuɔ̱ɔ̱k nööŋ, Zubur kɛnɛ Bok min ŋun latdɛ mi thuɔ̱k.


185

كُلُّ نَفْسٍ ذَاۤىِٕقَةُ الْمَوْتِۗ وَاِنَّمَا تُوَفَّوْنَ اُجُوْرَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ

kullu nafsin żā'iqatul-maut(i), wa innamā tuwaffauna ujūrakum yaumal-qiyāmah(ti), faman zuḥziḥa ‘anin-nāri wa udkhilal-jannata faqad fāz(a), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).

Kä nɛy diaal tin tëk bikɛ lia̱a̱ nɛn. Kä kɛ Cäŋ Luɔ̱k in Di̱i̱̱t kärɔa ba ji̱ ka̱m mucdu min gɔaa. Kä ram mi ca gaŋ kä maac mi thil pek kä ca la̱th nhial, kɛ thuɔ̱k, jɛn bɛ juɔ̱c. Tëk ɣɔaa ɛ tɛ̈th lɔaac mi mɛt naath kärɔa.


186

۞ لَتُبْلَوُنَّ فِيْٓ اَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْۗ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَذًى كَثِيْرًا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُوْرِ

latublawunna fī amwālikum wa anfusikum, wa latasma‘unna minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa minal-lażīna asyrakū ażan kaṡīrā(n), wa in taṣbirū wa tattaqū fa inna żālika min ‘azmil-umūr(i).

Kä bi ji̱n ɣɔ̱n kɛ ria̱ŋdu kɛnɛ puɔ̱nydu. Kä kɛ thuɔ̱k bia ruaacni ti ŋuan ti jiäk ɛlɔ̱ŋ liŋ kä nɛy tëë ca ka̱m Bok ɛ ŋot /kenɛ ni cop kä yɛn kɛnɛ nɛy tin ŋa̱thkɛ kuth ti ŋuan. Mi ɛ ji̱n ram mi tekɛ päl piny kä tekɛ ŋa̱th, kɛ thuɔ̱k kɛn ŋɔak tɔ̱tɔ̱ kɛ ŋɔak tin (ba) la̱th nhiam.


187

وَاِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهٗ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُوْنَهٗۖ فَنَبَذُوْهُ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهٖ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُوْنَ

wa iż akhażallāhu mīṡāqal-lażīna ūtul-kitāba latubayyinunnahū lin-nāsi wa lā taktumūnah(ū), fa nabażūhu warā'a ẓuhūrihim wasytarau bihī ṡamanan qalīlā(n), fa bi'sa mā yasytarūn(a).

Kä (timɛ), mëë ci Allah ruac ka̱n kä nɛy tëë ca ka̱m buɔk (ɛ la ciötdɛ), "Biɛ dhil lat kɛ thuɔ̱k (min te rɛy buɔk) kä naath, kä /cuɛ jɛ tɛ̱̈ɛ̱̈," kɛ kɔrɛ cukɛ (ruac) yuɔr jɔkdiɛn kä cukɛ jɛ kɔk kɛ kök mi tɔt. Kä ɛnɔ ɛ jɛn min jiäk ni jɛn kä kök kɛnɛ kök ŋɔaani̱ tin la̱tkɛ.


188

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَفْرَحُوْنَ بِمَآ اَتَوْا وَّيُحِبُّوْنَ اَنْ يُّحْمَدُوْا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوْا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعَذَابِۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

lā taḥsabannal-lażīna yafraḥūna bimā atau wa yuḥibbūna ay yuḥmadū bimā lam yaf‘alū falā taḥsabannahum bimafāzatim minal-‘ażāb(i), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

/Cu jɛ car ɛn ɣöö nɛy tin tɛth lo̱ckiɛn kɛ min ci kɛn ɛ la̱t kä nhɔk kɛn ɣöö ba kɛ liak kɛ lät tin /ken kɛn kɛ la̱t, /cu jɛ car ɛn ɣöö bikɛ kään rɛy duäc. Bikɛ duäc mi bɛc bɛc rut .


189

وَلِلّٰهِ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

wa lillāhi mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Kä kuäär nhial kɛnɛ piny ɛ duŋ Allah; kä Allah ɛ jɛn ram in bumni̱ jɛn kä ŋɔak diaal.


190

اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۙ

inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri la'āyātil li'ulil-albāb(i).

Ɛpuc, rɛy ca̱k nhial kɛnɛ piny, kɛnɛ gër wääri kɛnɛ cäŋdäär tëëkɛ nyuuthni̱ (kɛn di̱t Kuɔth) kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin ŋäc ŋɔak,


191

الَّذِيْنَ يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُوْنَ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًاۚ سُبْحٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

al-lażīna yażkurūnallāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbihim wa yatafakkarūna fi khalqis-samāwāti wal-arḍ(i), rabbanā mā khalaqta hāżā bāṭilā(n), subḥānaka fa qinā ‘ażāban-nār(i).

(ɛ jɛn ɣöö) nɛy tin tiɛmkɛ Allah gua̱a̱th in cuŋkɛ, nyuurkɛ kiɛ tɔ̱ɔ̱ckɛ piny, kä kɛn carkɛ ni̱ nhial kɛnɛ piny (gua̱a̱th in laar kɛn ɛ i̱), "Kuääräda, /ke̱ni ti̱ti̱ diaal cak kɛ baŋ, Puɔnydɛ tekɛ ji̱, gaŋ kɔ kä duäc maac mi thil pek."


192

رَبَّنَآ اِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ اَخْزَيْتَهٗ ۗ وَمَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ اَنْصَارٍ

rabbanā innaka man tudkhilin-nāra faqad akhzaitah(ū), wa mā liẓ-ẓālimīna min anṣār(in).

Kuääran, kɛ thuɔ̱k, ram mi ci la̱th rɛy maac mi thil pek, kɛ thuɔ̱k, ci jɛ jakä pöc, kä thilɛ ram mi luäk ram in lät duer.


193

رَبَّنَآ اِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُّنَادِيْ لِلْاِيْمَانِ اَنْ اٰمِنُوْا بِرَبِّكُمْ فَاٰمَنَّا ۖرَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّاٰتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْاَبْرَارِۚ

rabbanā innanā sami‘nā munādiyay yunādī lil-īmāni an āminū birabbikum fa āmannā, rabbanā fagfir lanā żunūbanā wa kaffir ‘annā sayyi'ātinā wa tawaffanā ma‘al-abrār(i).

Ɣɔ̱ɔ̱n Kuääran, kɛ thuɔ̱k cakɔ nɛy tin cɔalkɛ ŋa̱th liŋ, (kɛn, "Ŋäth Kuäärdu," kɛ kui̱c ɛmɔ cuakɔ ŋa̱th bä. Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäär ni Kuothda, päli dueerkɔ kä woc dueerkɔ, kä näk kɔ kɛɛl kɛ nɛy tin ca rɔ̱ ŋäth.


194

رَبَّنَا وَاٰتِنَا مَا وَعَدْتَّنَا عَلٰى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادَ

rabbanā wa ātinā mā wa‘attanā ‘alā rusulika wa lā tukhzinā yaumal-qiyāmah(ti), innaka lā tukhliful-mī‘ād(a).

Ɣɔ̱ɔ̱n Kuäärda, kämni kɔ min ci lar kä kɔ kɛ ja̱a̱kniku. Kä /cuarɛ kɔ jakä pöc kɛ Cäŋ Jiecä Li̱th. Ɛpuc, /Ci ruacdu met lo̱k.”


195

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنِّيْ لَآ اُضِيْعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنْكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى ۚ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍ ۚ فَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَاُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَاُوْذُوْا فِيْ سَبِيْلِيْ وَقٰتَلُوْا وَقُتِلُوْا لَاُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاُدْخِلَنَّهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۚ ثَوَابًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الثَّوَابِ

fastajāba lahum rabbuhum annī lā uḍī‘u ‘amala ‘āmilim minkum min żakarin au unṡā, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fal-lażīna hājarū wa ukhrijū min diyārihim wa ūżū fī sabīlī wa qātalū wa qutilū la'ukaffiranna ‘anhum sayyi'ātihim wa la udkhilannahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), ṡawābam min ‘indillāh(i), wallāhu ‘indahū ḥusnuṡ-ṡawāb(i).

Kä ɛnɔ cu Kuäärdiɛn min ca thiec nhɔk (kɛ latdɛ i̱), "Ɛpuc, /cä la̱t raam kɛl kä yɛ mi lät mi gɔaa bi bath, a cäŋɛ wut kiɛ ciek, kɛ ɣöö tha̱a̱ŋkun kɛ gaat nɛɛni kɔ̱kiɛn. Kä ɛnɔ nɛy tëë ci ɣöth, kä cua kɛ tuɔ̱k raar ciëŋdiɛn, kä cua kɛ ya̱r rɛy duɔ̱pdä, kä cua kɛ ko̱r tɛr, kä cua kɛ näk kɛ dup ti jiäk kä cua kɛ näk ka̱a̱k tin te pinydiɛn kɛ yiër, ɛ la muc mi̱ bä kä Allah.


196

لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِى الْبِلَادِۗ

lā yagurrannaka taqallubul-lażīna kafarū fil-bilād(i).

/Cuarɛ rɔ̱ mɛt kɛ lät nɛɛni tin /ci ŋäth (tin jäl) rɛy muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw.


197

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۗ ثُمَّ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗوَبِئْسَ الْمِهَادُ

matā‘un qalīl(un), ṡumma ma'wāhum jahannam(u), wa bi'sal-mihād(u).

Ɛ duŋdɛ ɣöö ɛ tɛthlɔac mi tɔt, kɛ kɔrɛ bi lunydiɛn jɔk ɛ la Gua̱a̱th maac mi thil pek. Ɛ ciëŋ mi jiääk mi di̱i̱t ŋukä.


198

لٰكِنِ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا نُزُلًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّلْاَبْرَارِ

lākinil-lażīnattaqau rabbahum lahum jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā nuzulam min ‘indillāh(i), wa mā ‘indallāhi khairul lil-abrār(i).

Duŋni̱ ɣöö nɛy tin luɔ̱thkɛ Kuäärdiɛn—bikɛ tekɛ ka̱a̱k ti jäl pinydiɛn, bikɛ cieŋ thi̱n amäni cäŋ kɛl, ɛ la muc mi bä kä Allah. Kä min te kɛɛl kɛ Allah gɔaa ni jɛn kɛ kui̱ nɛɛni tin ŋa̱thkɛ Kuoth.


199

وَاِنَّ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَمَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ خٰشِعِيْنَ لِلّٰهِ ۙ لَا يَشْتَرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

wa inna min ahlil-kitābi lamay yu'minu billāhi wa mā unzila ilaikum wa mā unzila ilaihim khāsyi‘īna lillāh(i), lā yasytarūna bi'āyātillāhi ṡamanan qalīlā(n), ulā'ika lahum ajruhum ‘inda rabbihim, innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Kä kɛ thuɔ̱k, rɛy nɛɛni tin te rɛy buɔk tekɛ nɛy ti ŋa̱thkɛ Kuoth, kɛnɛ min ca nyuɔ̱th ji̱, kɛnɛ min ca nyuɔ̱th kɛ, kɛ ɣöö kɛn kɛ nɛy ti muɔ̱l muɔ̱l muɔ̱l kä Kuoth, kä /cikɛ ruaacni Kuɔth kɔak kɛ kök mi tɔt. Kä bikɛ muc jek kä Kuääriɛn. Ɛpuc, Allah ɛ ram mi pɛ̈th ɛlɔ̱ŋ rɛy kuëndɛ.


200

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اصْبِرُوْا وَصَابِرُوْا وَرَابِطُوْاۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanuṣbirū wa ṣābirū wa rabiṭū, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).

Yɛn nɛy tin ŋa̱th! Kämni cuɔ̱ŋdu kä jakni nhökdu kä bum kä bi tekɛ nhök (kä kam wecdu) kä bi dual kɛ Allah kɛ ɣöö bi tekɛ baŋ.