Q.S José . (يُوسُف) - 111 Número stiʼ ca versículo ca

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Alif Lam Ra. Ca versículo riʼ claru cani lu Libru (Al Corán).

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Dxandíʼ, biseendadu ni casi ti Corán árabe, ti guiénetu ni.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

Bizeetedu lii (Mahoma) historia jma galán ra bisiénedu lii Corán riʼ, ne dxandíʼ guyuuluʼ ante de ngue tobi de cani qué ganna.

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Bietenalaʼdxiʼ), ora gudxi Yusuf bixhoze: «¡Oh bixhozeʼ!, dxandíʼ, naa (bixuiʼlú) biiyaʼ once beleguí, Gubidxa ne beeu;

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Laabe (bixhózebe) guniʼbe: «¡Oh xiiñeʼ!, cadi guiniʼluʼ ca bacaandaʼ stiluʼ nezalú ca bíʼchiluʼ, zuni planearcaʼ (para gunitilucaʼ) lii. Dxandíʼ, Binidxabaʼ nga ti enemigu claru stiʼ binni».

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Ne zacá, Dios gulí lii (para gácaluʼ ti Profeta) ne bisiidiʼ lii caadxi de ca interpretación stiʼ ca bacaandaʼ ne biʼniʼ perfeccionarbe (favor stibe) luguialuʼ ne familia stiʼ Jacob, cásica biʼniʼ perfeccionarbe favor stibe luguiáʼ guiropaʼ bixhózeluʼ ante de ngue, (nga nga) Abrahán ne Isaac. Dxandíʼ, Señor stiluʼ nanna guiráʼ cosa ne nuu xpiaaniʼ.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Dxandíʼ, lu (historia stiʼ) José ne ca bíʼchibe nuu seña (de poder stiʼ Alá) para cani guinabaʼ.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Ora guniʼcaʼ: «Dxandíʼ, jma gunnaxhii bixhózecaʼ Yusuf ne bíʼchibe (Bunyamin) que laadu, neca tobi si grupu (naguidxi) laadu. Dxandíʼ, dxandíʼ bichee bixhózedu».

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Biiti Yusuf o bisaba laabe ra tiica ti ganda guiaba atención stiʼ bixhózeluʼ luguialuʼ, ne despué de ngue zacaaluʼ ti binni nachaʼhuiʼ».

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Tobi de laacabe guníʼ: «Cadi guutiluʼ Yusuf, sínuque guluu laabe ndaaniʼ bizé que ti ganda guicaa caadxi viajante laabe, pa racaláʼdxiluʼ gúniluʼ ni».

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

Ne laaca guniʼbe: «¡Bixhózedu!, xiñee qué gápaluʼ confianza laadu de Yusuf, ora de dxandíʼ guiranu racaláʼdxinu gaca ni jneza para laabe».

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Bidii lugar chebe ra nuudu sti dxi siadóʼ, ti ganda guiziiláʼdxibe ne quítebe, ne dxandipeʼ zuuyadu laabe».

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

Laabe (Jacob) guniʼbe: «Dxandíʼ, dxi bireeluʼ né laabe (Yusuf) dxandíʼ bichiichi ni naa ne guyuuladxeʼ gó ca lobo laabe, laga lii qué rizaaláʼdxiluʼ laabe».

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

Dxandíʼ, guniʼcaʼ: «Pa gó ti lobo laabe, neca nácanu de grupu (ni nadipaʼ), óraque, claru nga laanu nga zaca perdernu».

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

Ngue runi, ora yenécabe laabe ne guníʼcabe zusábacabe laabe ndaaniʼ bizé que, bisiénedu laabe: «Dxandíʼ zaníʼneluʼ laacabe de ni bíʼniluʼ riʼ, laga caʼruʼ gánnacabe».

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

Óraque yendácabe ra nuu bixhózecabe huaxhinni que cayuunacabe.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

Ne laaca guniʼbe: «¡Oh bixhózedu!, dxandíʼ, guyédu carrera ne bisaanadu Yusuf gaxha de ca cosa stidu, despué gudó ca lobo que laabe, ne dxandipeʼ qué zuni creluʼ laadu, neca guinidu ni dxandíʼ».

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

Ne beedanécabe lari stícabe (ni nabiidiʼ né) rini falsu. Laabe (Jacob) guniʼbe: «Dxandíʼ, lii si nga ruuyaluʼ ca cosa galán ni cadi jneza, nga runi, pa gápaluʼ paciencia si nga ni jma galán (para naa). Ne gunabaʼ Alá gacané lii lu ni caniʼluʼ».

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

Ne beeda ti grupu de viajante ne biseendacaʼ ti binni ni chiné nisa. Óraque bicueezabe cubeta que. Laabe guniʼbe: «¡Oh, guizáʼ nayecheʼ nuudu, raríʼ nuu ti hombrehuiiniʼ!». Despué rucaachicabe ni casi ti mercancía. Ne Alá nga ni nanna guiráʼ ni rúnicabe.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

Ne bitoocabe laabe (Yusuf) ti preciu nahuiiniʼ, laani nga chupa chonna dirham, purtiʼ qué ñuuláʼdxicabe laabe.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ne hombre de Egipto ni guzíʼ laabe que gudxi xheelabe: «Bidii laabe ti lugar galán (ne serviciu), pa ganda gacanébe laanu o guicaanu laabe casi xiiñinu». Ne zaqué bidiʼdu José ti puestu galán ndaaniʼ guidxi que (Egipto), ne bisiididu laabe xi riníʼ ca bacaandaʼ. Ne Alá napa poder lu ca cosa stiʼ, peru stale binni qué riene.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ne ora maʼ huaniisibe bidiʼdu laabe poder ne guendananna. Zacá nga rudiʼdu premiu cani runi ni jneza.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

Ne gunaa ni nabezabe (Yusuf) ra lídxibe que bicaa laabe. Ne biseegube ca puertaʼ que ne gúdxibe laacaʼ: «Latáʼ ra nuaaʼ». Yusuf guníʼ: «Runeʼ refugiu ra nuu Alá, dxandíʼ, galán modo biʼniʼ tratar xpixuaanaʼ naa». Dxandíʼ, binni ni qué runi ni jneza ca qué zapa diʼ suerte.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

Ne dxandíʼ, gunaa que nga biʼniʼ testamentu stibe (Yusuf). Ne Yusuf laaca gucalaʼdxiʼ laabe, pa qué ñuuyabe ti seña (de) Señor stibe. Zacá nga bicueezadu laabe de gúnibe cosa malu ne cosa feu. Dxandíʼ, laabe (Yusuf) nuube lade ca xpínninu ni maʼ gulinu.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

Ne guirópacabe biree guxooñecabe ra puertaʼ que, ne gunaa que gulee camisa stibe (stiʼ Yusuf) de atrá dede bichii ni. Bidxélacabe xheelabe ra puertaʼ que. Laabe (gunaa que) guniʼbe: «Xi premiu zacaa tuuxa ni racalaʼdxiʼ guniná xheelaluʼ pa cadi guieguyoo o ti castigu nabé naná yaʼ».

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Laabe nga bicaabe naa ne bicaabe naa». Ti testigu stiʼ familia stibe guníʼ: «Pa guiaba camisa stibe delante, óraque nga caniʼbe ni dxandíʼ, ne laabe (Yusuf) nga tobi de cani rusiguii».

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

Ne pa guiaba camisa stibe atrá, óraque nga laabe nga ni rusiguii, ne laabe (Yusuf) nga tobi de cani dxandíʼ».

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

Ngue runi, ora bíʼyabe (xheelaʼ gunaa que) maʼ bichii camisa stibe atrá, guniʼbe: «Dxandíʼ, ndiʼ nga engañu stiluʼ.

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

¡Oh José! «Bisiaandaʼ ndiʼ, ne (xheelaʼ) gunabaʼ perdón pur ca pecadu stiluʼ, purtiʼ lii nga tobi de ca binni ni napa donda».

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

Ne ca gunaa ni nuu ndaaniʼ guidxi que guniʼcaʼ: «Biʼniʼ seducir xheelaʼ Al-Aziz ne biʼniʼ seducir mozo stiʼ para guni mandar laabe, mozo stibe dxandíʼ bicaa laabe gannaxhiibe gueza.

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

Ngue runi, ora binadiaga gunaa que ca insultu stícabe, biʼniʼ invitar ca gunaa que ne biʼniʼ preparar ti lugar para laacaʼ, ne cada tobi de laacaʼ bidii ti cuchillu (para guicá guendaró que), despué gúdxibe (Yusuf): «Biree (biluíʼ lii) nezalúcabe». Ora biʼyaʼ ca gunaa que laabe, nabé bidxagayaacaʼ (pabiáʼ sicarú laabe), ne (sin gannacaʼ) biʼniʼ herircaʼ nácacaʼ. Neca guniʼbe: «Alá ni jma perfectu, cadi binni diʼ nga laabe. Dxandíʼ ti ángel noble laabe».

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

Laabe (xheelaʼ Al-Aziz) guniʼbe: «Laabe nga binni ni bicaa lii guni reprocharluʼ naa purtiʼ (nabé guyuuladxeʼ) laabe, ne dxandíʼ, bicaaʼ laabe gucaabe naa guneʼ mandar laabe peru qué ninádibe.

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

José guníʼ: «¡Señor stinneʼ!, jma riuuladxeʼ chuaaʼ ndaaniʼ cárcel que guicabiʼ invitación stícabe. Pa qué gucueezaluʼ naa de ni cá íquecabe gúnicabe, dxandipeʼ zacaʼ inclinadu (guneʼ cumplir ca deseu stícabe) ne ziaaʼ lade cani qué ganna gastiʼ».

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ngue runi, Dios bicabi oración stiʼ José ne bicueeza laabe de ni cá íquecabe gúnicabe que. Laabe nga ni rucaadiaga guiráʼ cosa ne ni nanna guiráʼ cosa.

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

Óraque, despué de bíʼyacabe ca seña (ni rusihuinni dxandíʼ ni guníʼ José), guníʼ íquecabe naquiiñeʼ guseegucabe laabe ti tiempu.

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Chupa hombrehuiiniʼ biuuné laabe ndaaniʼ cárcel que. Tobi de laacabe guníʼ: «Dxandíʼ, biiyaʼ lu bacaandaʼ stinneʼ cayuneʼ presionar uva», ne stobi que guníʼ: «Biiyaʼ lu bacaandaʼ stinneʼ zineʼ pan iqueʼ, caadxi de laacani gudó ca pájaru cani». Bidii laadu interpretación stini. Dxandíʼ, ridúʼyadu lii lade cani runi jneza.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Initiica guendaró gudiicabe laatu guirópatu, maʼ gunda bisieneʼ laatu takwil, ante chindá (guendaró que) ra nuutu. Nga nga parte de ni bisiidiʼ Dios naa.

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Ne rinandaʼ religión stiʼ ca bixhozegolaʼ: Abrahán, Isaac ne Jacob. Cadi jneza diʼ nga laanu (ca profeta) guni asociarnu xiixa né Alá. Laani nga de gracia stiʼ Alá para laanu ne para binni (guiráʼ); peru stale binni qué rudii xquíxepeʼ .

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

¡Oh chupa binni ni deguyoo! Xii nga ni jma galán, gadxé gadxé dios o Dios ni jma napa poder, ni jma napa poder la?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ni runi adorarluʼ aparte de laabe nga lá si ni bizáʼluʼ o pur ca bixhózeluʼ ne jñaaluʼ. Alá maʼ bisihuinni xiixa información ni caníʼ de ca (lá) riʼ. Alá si nga zanda guicaa decisión ca. Laabe maʼ biʼniʼ mandarbe cadi guni adorarluʼ sti binni, sínuque laabe si. Nga nga religión ni dxandíʼ, peru stale binni qué ganna.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

O chupa binni ni deguyoo ndaaniʼ cárcel, «Cadi jneza Tobi de laatu nga chigudii vinu xpixuaanaʼ. Peru stobi que, zucaacabe laa lu yaga, despué zaca ca pájaru que ti ndaa ique. Maʼ bicábicabe ni gunabadiidxatu (naa)».

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

Ne laabe (Yusuf) gúdxibe binni ni nánnabe zaca seguru lade guirópacabe: «Bisiene xpixuaanaluʼ xi cazaacaʼ». Ngue runi, bicaa Binidxabaʼ laabe guiaandaʼ laabe gusiénebe (condición stiʼ José) xpixuaanabe. Pur ngue biaanabe (Yusuf) ndaaniʼ cárcel que stale iza.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

Ne rey que gudxi (ca xaíque stiʼ xquidxi): «Dxandíʼ, biiyaʼ lu bacaandaʼ stinneʼ biiyaʼ gadxe vaca naroʼbaʼ cayó gadxe vaca nabé naxiñáʼ; gadxe tallo (de trigu) ni nabidxi ne stobi (gadxe tallo) ni nabidxi.

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

Bicábicabe laa: «(Ca nga) bacaandaʼ sin gastiʼ ne qué zanda diʼ gusiénedu ca bacaandaʼ ca».

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

Ne ni bilá lade guirópacabe que guníʼ ne bietenalaʼdxiʼ (de Yusuf) despué de ti tiempu: «Zuniéʼ lii de (ti binni ni nanna) gusiene bacaandaʼ, nga runi biseendaʼ naa (ra nuube)».

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

«¡Yusuf, binni ni nabé runi cré binni!

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Para ganda guni cultivarluʼ gadxe iza (consecutivo) casi rúniluʼ dxiqué, despué intiica cosecha gúniluʼ naquiiñeʼ gusaanaluʼ ni lu ca tallo ca, sínuque ti ndaa si para góluʼ».

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

Despué despué de ngue zeeda gadxe (iza) nabé nagana, ni riquiiñeʼ ni biʼniʼ ahorrarluʼ para gudxiiluluʼ cani (iza nagana), exceptu ti ndaa si de cani (semilla de trigu) ni biʼniʼ ahorrarluʼ.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

Despué de ngue zeeda ti iza ra zudiicabe binni (biaʼ caquiiñeʼ) nisaguié ne tiempu ca zuni presionarcaʼ (uva)».

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

Para na rey que: «Latané laabe ra nuaaʼ». Ora bidxiña mensajeru que ra nuube, laabe (Yusuf) gúdxibe laa: «Biguetaʼ ra nuu xpixuaanaluʼ ne gunabadiidxaʼ laabe xi bizaaca ca gunaa ni biʼniʼ herir nabe que.

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

Laabe (rey que) gúdxibe (ca gunaa que): «Ximodo guyuutu ora biʼniʼ tentartu Yusuf para guzuubaʼ diidxaʼ yaʼ». Laabe guniʼbe: «Alá nga perfectu, qué gánnanu gastiʼ malu de laabe». Xheelaʼ Al-Aziz guníʼ: «Yanna maʼ bihuinni ni dxandíʼ, naa nga bicaaʼ laabe ne bicaaʼ laabe, ne dxandíʼ laabe nga tobi de ca binni ni dxandíʼ».

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(Yusuf guníʼ): «Zacá nga laani para ganna laabe (Al-Aziz) dxandíʼ qué ñuneʼ traicionar laabe ora maʼ nuube raqué (ra lídxibe), ne qué riuulaʼdxiʼ Alá guni engañar cani runi traicionar laabe .

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

Ne qué (declarar) naa maʼ libre naa (de ca error), purtiʼ de hecho siempre riné luju ca cosa malu, excepto (luju) ni maʼ bidii Señor stinneʼ misericordia. Dxandíʼ, Señor stinneʼ nga ni runi perdonar ne ni jma riá binni.

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

Ne rey que na: «Lagucaa laabe (Yusuf) ra nuaaʼ, ti cuiáʼ laabe (casi tuuxa ni nuu gaxha de naa)». Ora guniʼbe (rey que) né laabe, laabe (rey que) gúdxibe laa: «Dxandíʼ, lii (dede) yannadxí maʼ nácaluʼ ti binni ni napa stale puestu ndaaniʼ círculo stinu ne ni runi crenu».

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Biʼniʼ naa tesorero stiʼ guidxi (Egipto); purtiʼ dxandíʼ nacaʼ ti binni ni nanna gapa ne nanna stale».

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Ne zaqué bidiʼdu José ti lugar ndaaniʼ guidxi riʼ (Egipto); zanda guibánibe ra gacaláʼdxibe. Rudiʼdu misericordia tu gacalaʼdxidu, ne qué rusaanadu premiu stiʼ cani runi ni jneza.

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Ne dxandíʼ, jma galán premiu ni zacaa despué de guidxilayú para cani runi cré ne ridxibi Alá.

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

Ne ca biʼchiʼ José beedacaʼ (Egipto) ne biuucaʼ (lugar stibe). Ngue runi, laabe (José) binibiaʼbe laacaʼ, peru laacaʼ qué ñunibiaʼcaʼ laabe.

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

Ne ora bíʼnibe (José) guendaró para laacaʼ, gúdxibe laacaʼ: «Latané bíʼchitu ni napa ti bixhózetu casi laatu (Benjamín).

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

Nga runi, pa qué guedaneluʼ laabe ra nuaaʼ, qué zacaaluʼ nin ti ndaa de naa ne cadi guidxíñaluʼ ra nuaaʼ».

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

Laabe guniʼbe: «Zuni persuadirdu bixhózebe (para guedané laabe) ne dxandipeʼ zúnidu ni».

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ne laabe (Yusuf) gúdxibe ca mozo stibe: «Lagucaa ca cosa sticaʼ (cambiu) ndaaniʼ sacu sticaʼ, ti gánnacaʼ ora maʼ bibiguétacaʼ ra nuu ca binnilídxicaʼ, cabezacaʼ guibiguétacaʼ sti biaje».

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Ngue runi ora bibiguétacabe ra nuu bixhózecabe (Jacob) gúdxicabe laa: «¡Oh bixhózedu!, qué zacaadu sti ndaa (de biidxiʼ) (pa qué chinédu bíʼchidu), nga runi, bidii lugar cheʼ bíʼchidu né laadu ti ganda guicaadu ti ndaa, ne dxandíʼ zuuyadu laabe».

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Laabe (Jacob) guniʼbe: «Ximodo zuneʼ confiar laabe (Bunyamin) lu naluʼ, cásica bineʼ confiar bíʼchibe (Yusuf) lu naluʼ ante yaʼ». Nga runi, Alá nga ni jma galán rapa ne laabe nga ni jma riá binni lade cani riá binni .

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

Ne ora bixhélecabe ca cosa stícabe, bidxélacabe ca cosa stícabe (cambio) bibiguetaʼ cani laacabe. Laabe guniʼbe: «¡Bixhózedu!, xiruʼ zanda guinábadu. Ndiʼ nga ca cosa stidu ni bibiguetaʼ ra nuudu, ne zanda gudiʼdu ni gó ca binnilídxidu, ne zuuyadu ca binnilídxidu, ne zapadu ti ración adicional (de biidxiʼ) ni nanaa casi ti carga stiʼ ti camellu. Nga nga ti cosa fácil (para rey stiʼ Egipto)».

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Laabe (Jacob) guniʼbe: «Qué zudieeʼ lugar chebe (chebe) né lii, dede ora guni jurarluʼ naa lu (lá) Alá, dxandipeʼ zudxiguétaluʼ laabe ra nuaaʼ, pa cadi guidxaagaluluʼ (ca enemigu)». Despué de bíʼnicabe juramentu, laabe (Jacob) guniʼbe: «Alá nga testigu stiʼ ni rininu».

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Ne laabe (Jacob) guniʼbe: «¡Oh xiiñeʼ!, cadi chuʼtu de ti puertaʼ si, ne cadi chuʼtu de gadxé gadxé puertaʼ, neca zacá, qué zanda diʼ guneʼ defender laatu nin ti ratuhuiiniʼ de (destinu) stiʼ Alá. Decisión que nga para Alá si.

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ne ora biuucabe casi biʼniʼ mandar bixhózecabe, (biuucabe) qué ñanda nucueezacabe nin ti decretu stiʼ Alá, (peru guca ni) ti deseu si ni napa Jacob ni gudixhe íquebe. Ne dxandíʼ gúpabe guendabiaaniʼ, purtiʼ bisiididu laabe. Peru stale binni qué ganna.

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

Ne ora biuucabe (ra) Yusuf, guluube bíʼchibe (Bunyamin) lugar stibe, laabe (Yusuf) guniʼbe: «Dxandíʼ naa nga bíʼchiluʼ, cadi chuʼluʼ triste pur ni bíʼnicabe».

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

Ngue runi, ora maʼ guca chaahuiʼ guendaró para laacabe, guluube (Yusuf) copa que ndaaniʼ sacu stiʼ bíʼchibe. Óraque bicaa tuuxa ridxi: «¡Oh caravana!, dxandipeʼ gubaanaʼ laatu».

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

Gunabadiidxacabe, laga cayuuyadxicabe laacaʼ (ni cugaaniʼ donda ique): «Xi binitiluʼ yaʼ».

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

Bicábicabe laa: «Binitidu copa stiʼ rey que, ne tutiica zanda gudxiguetaʼ ni zacaa (ca cosa ni riquiiñeʼ para gó binni ni nanaa casi) ti carga stiʼ ti camellu, ne naa rudieeʼ garantía de laani».

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

Laabe (ca biʼchiʼ José) bicábibe: «Pur Alá, dxandíʼ nánnatu cadi beedadu para gúnidu cosa malu ndaaniʼ guidxi riʼ ne cadi gubaanaʼ laadu».

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

Para guniʼcaʼ: «Peru xi castigu zacaa pa gusiguiiluʼ yaʼ».

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Bicábicabe laa: «Castigu ca nga tu guidxela ndaaniʼ sacu stiʼ (ni biniti), óraque laapeʼ zacaa castigu ca. Zacá nga rudiʼnu castigu ca binni ni runi cosa malu».

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

Ngue runi bizulú (biiyaʼ) sacu stícabe ante (biiyaʼ) sacu stiʼ bíʼchibe, despué gulee (copa stiʼ rey que) ndaaniʼ sacu stiʼ bíʼchibe. Zacá nga biʼniʼ arreglardu (planu) para Yusuf. Qué zanda diʼ guni castigarbe bíʼchibe casi ná ley stiʼ rey que, pa qué racalaʼdxiʼ Alá. Rusisácadu cani racaláʼdxidu; ne luguiáʼ guiráʼ binni ni nanna nuu tuuxa ni jma nanna .

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

Ne laaca guniʼcaʼ: «Pa gubaanabe, ante de ngue laaca gubaanaʼ bíʼchibe». Ngue runi, bicaachiʼ Yusuf (molestia) ndaaniʼ ladxidoʼbe ne qué nusihuínnibe ni laacabe. Laabe guniʼbe (ndaaniʼ ladxidoʼbe): «Dxandíʼ jma feu nga posición stiluʼ. Ne Alá nga jma nanna xi cusiéneluʼ».

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Laabe guniʼbe: «¡Oh Al-Aziz!, nápabe bixhózebe ni maʼ nagola, nga runi gucuaa tobi de laadu lugar stibe. Ridúʼyadu lii nga tobi de cani runi ni jneza».

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Runeʼ stipa pur guilayaʼ ra nuu Alá para cadi gucueezaʼ (guirutiʼ) sínuque tobi si ra nuu ra ridxelanu ca cosa risaca stinu.

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Ngue runi, ora maʼ qué ñápacabe esperanza de laani (ni gudixhe ique Yusuf), bixelecabe (lade caníʼcabe) lu ti diidxaʼ huiiniʼ. Ni jma huaniisi ladecabe guníʼ: «Ñee qué gánnaluʼ gucuaa bixhózeluʼ ti pactu né lii pur Alá, ne ante de ngue biʼniʼ despreciarluʼ Yusuf la?

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

Biguetaʼ ra nuu bixhózeluʼ ne gudxi laabe: «¡Bixhózedu!, xiiñiluʼ biʼniʼ gubaanaʼ, ne laadu bidúʼyadu ni nánnadu si, ne qué gánnadu xi nuu atrá de laani».

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

Ne gunabadiidxaʼ (ca binni nabeza) guidxi ra nuudu, ne caravana ni beedané laadu. Ne laadu nga binni ni dxandíʼ».

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Laabe (Jacob) guniʼbe: «Dxandíʼ, lii si nga ruuyaluʼ ca cosa galán (nachaʼhuiʼ). Nga runi (paciencia stinneʼ) nga paciencia galán. Nabé racalaʼdxeʼ guedané Alá guiráʼ cani ra nuaaʼ. Dxandíʼ, laabe nga ni nanna guiráʼ cosa, ni jma nuu xpiaaniʼ».

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

Ne laabe (Jacob) bidxiibabe laca laabe (ca xiiñibe) ne gúdxibe laacaʼ: «Oh tristeza stinneʼ pur José», ne bihuinni blancu lúbe purtiʼ nuube triste. Bicueezabe xiana stibe sin niníʼ íquebe (né ca xiiñibe).

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

Ne laaca guniʼbe: «Pur Alá, qué rusaana de guietenaláʼdxiluʼ Yusuf, dede ora (guni sufrirluʼ) ti guendahuará malu o chuʼluʼ lade cani zati».

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Laabe (Jacob) bicábibe: «Alá si nga runeʼ quejar pur ca guendanagana ne tristeza stinneʼ. Ne nannaʼ de Alá ni qué gánnatu».

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

¡Xiiñeʼ! Biiyaʼ, biyubi (noticia) de Yusuf ne ca bíʼchibe ne cadi guireeluʼ gana purtiʼ si riá Alá lii. Dxandíʼ, cani qué gapa esperanza de guiá Alá laacaʼ nga cani qué runi cré».

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

Ngue runi, ora biuucabe (lugar stiʼ) Yusuf, guniʼcabe: «¡Oh Al-Aziz!, laadu ne binnilídxidu maʼ bidxaagaludu guendanagana ne beedanedu cosa ni qué risaca, nga runi, bichá cuota stidu (de biidxiʼ) ne bidii laadu limosna.

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Ñee nánnaluʼ (ni malu) xi bíʼniluʼ Yusuf ne ca bíʼchibe purtiʼ qué nudiiluʼ cuenta (ca consecuencia stiʼ) cani bíʼniluʼ la?».

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Para na ca': ―Ñee dxandí José lii la? Laabe (Yusuf) bicábibe: «Naa nga Yusuf ne ndiʼ nga bicheʼ. Dxandíʼ, Alá maʼ bidii gracia stiʼ laanu. Dxandíʼ, tutiica binni ni runi adorar Dios ne napa paciencia, óraque dxandíʼ, Alá qué runi perder premiu stiʼ cani runi ni jneza».

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

Ne laaca guniʼbe: «Pur Alá, dxandíʼ jma guyuulaʼdxiʼ Alá lii que laadu, ne dxandíʼ laadu nga cani napa donda (pecador)».

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Laabe (Yusuf) guniʼbe: «Dxi riʼ maʼ qué ziuu dxi guiníʼcabe mal de lii, guni perdonar Alá lii. Ne laabe nga ni jma riá binni lade cani riá binni».

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

Guyé né lari stinneʼ, despué bichá ni luguiáʼ bixhozeʼ, despué zuuyadxibe atrá; ne guedané guidubi binnilídxiluʼ ra nuaaʼ».

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

Ne ora maʼ biree caravana que (de guidxi Egipto), bixhózecabe guníʼ: «Dxandíʼ bineʼ sentir xhoʼ stiʼ Yusuf, pa qué nudxiibatu donda iqueʼ purtiʼ qué gapaʼ stipa (de seguru zuni justificartu naa)».

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

Laabe (familia stibe) guniʼbe: «Pur Alá, dede yanna nuuluʼ lu ca error stiluʼ ante».

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ngue runi, ora yendá binni ni ziné ca diidxaʼ nacubi ne galán que, bichá (lari que) lú (Jacob), despué biiyaʼ sti biaje. Laabe (Jacob) guniʼbe: «Ñee cadi gudxeʼ laatu nannaʼ de Alá ni qué gánnatu la?».

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

Laabe guniʼbe: «¡Oh bixhózedu!, gunabaʼ perdón laadu pur ca pecadu stidu, dxandíʼ nápadu donda (pecador)».

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Laabe (Jacob) guniʼbe: «Zanabaʼ Señor stinneʼ guni perdonar lii. Dxandíʼ, laabe nga ni jma runi perdonar ne ni jma riá binni».

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

Ngue runi, ora biuucabe (ra) Yusuf, biʼniʼ abrazarbe (ne biʼniʼ prepararbe ti lugar para) bixhózebe ne jñaabe, ne gúdxibe laacaʼ: «Lachuu ndaaniʼ guidxi Egipto, pa gacalaʼdxiʼ Dios, sin guizaacatu gastiʼ».

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ne bisiniisibe bixhózebe ne jñaabe para gácacaʼ rey. Ne (guirácabe) bizuxíbicabe nezalube (Yusuf). Ne laabe (Yusuf) guniʼbe: «¡Oh bixhozeʼ!, ndiʼ nga interpretación stiʼ bacaandaʼ stinneʼ ni gupaʼ ante. Ne dxandíʼ, Señor stinneʼ biʼniʼ ni ti realidad. Dxandíʼ, Señor stinneʼ biʼniʼ ni jneza para naa, ora gulee naa de ndaaniʼ cárcel ne ora gulee lii ndaaniʼ guidxihuiiniʼ que, despué de binitilú Binidxabaʼ (relaciones) entre naa ne ca bicheʼ, Dxandíʼ, laabe nga suave ni nápabe. Ni nanna guiráʼ cosa, ni jma nuu xpiaaniʼ.

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

Señor stinneʼ, dxandíʼ bidiiluʼ naa caadxi poder ne bisiidiluʼ naa caadxi interpretación stiʼ ca bacaandaʼ. (O Dios), ni bizáʼ guibáʼ ne guidxilayú, lii nga rapa naa lu guidxilayú riʼ ne lu guidxilayú ni zeeda despué, bisaana naa casi ti musulmán ne bidxaaga naa né ca piadoso».

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

Nga nga caadxi de ca noticia ni qué rihuinni ni maʼ bisiénedu lii (Mahoma); neca cadi nuuluʼ gaxha de laacabe, ora guníʼ íquecabe gúnicabe ti trampa (para quíʼbicabe José ndaaniʼ bizé que).

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

Ne stale binni qué zuni cré neca dxandíʼ racaláʼdxiluʼ.

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

Ne qué rinábaluʼ laacabe xiixa pur (pur llamada stiluʼ), purtiʼ (llamada) ca nga ti enseñanza para guidubi naca guidxilayú.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

Ne pabiáʼ seña (de guendanandxóʼ stiʼ Alá) guibáʼ ne lu guidxilayú gudiʼdiʼ sicabe, peru bidxiidéchecabe laacaʼ.

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

Ne stale de laacabe qué runi crecabe Alá, ni dxandíʼ nga ridxaagacabe laabe.

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Ñee runi sentírcabe seguru ora gueeda castigu stiʼ Alá ni cuchii laacabe, o ora gueeda dxi stiʼ fin stiʼ ca binni que málasi, neca qué gánnacabe ni la?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Bizeeteʼ (Mahoma): «Ndiʼ nga neza stinneʼ, naa ne cani zinanda naa runi invitardu (lii) ra nuu Alá né confianza, Gloria para Alá, ne naa cadi nacaʼ tobi de ca politeísta».

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Ne cadi biseendadu ante de lii (Mahoma), sínuque ti hombre ni bidiʼdu revelación lade ca binni de guidxi que. Cadi dxandíʼ guyécabe lu Guidxilayú riʼ ne biiyacabe xi bizaaca cani bibani ante de laacabe (ni biʼniʼ cré apóstol que la?). Ne dxandíʼ, jma galán guidxi ra nabani binni despué de gatiʼ para ca binni ni runi adorar Dios. ee qu riene tu la?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

Nga runi ora maʼ qué gapa ca apóstol que esperanza (de fe stiʼ xquidxicaʼ) ne runi crecaʼ maʼ biʼniʼ engañarcabe laacaʼ, óraque laacabe (ca apóstol) riécabe para gacanedu laacabe, óraque nga zalácabe pur tu gacalaʼdxidu. Ne castigu stinu qué zanda diʼ guiree ni de ca pecador .

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Dxandíʼ, lu ca historia stícabe zeeda ni rusiidiʼ binni ni napa razón. (Corán) cadi ti historia ni bizáʼ binni diʼ ni, sínuque rudii justificación stiʼ cani maca gucuá (libru), rusiene guiráʼ ni, ne (casi) guía ne misericordia para cani runi cré.