بَرَاۤءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَۗ

barā'atum minallāhi wa rasūlihī ilal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīn(a).

(هي بيان آهي) الله ۽ سندس رسول کان انهن مشرڪن سان لاڳاپا ختم ڪرڻ جو جن سان توهان (انهن سان) معاهدو ڪيو آهي.

فَسِيْحُوْا فِى الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۙوَاَنَّ اللّٰهَ مُخْزِى الْكٰفِرِيْنَ

fasīḥū fil-arḍi arba‘ata asyhuriw wa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa anallāha mukhzil-kāfirīn(a).

تنهن ڪري چار مهينا زمين ۾ سفر ڪريو ۽ ڄاڻو ته توهان الله کي ڪمزور نٿا ڪري سگهو، ۽ الله ڪافرن کي خوار ڪري ٿو.

وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).

۽ الله ۽ سندس رسول جي طرفان ماڻهن کي وڏي حج جي ڏينهن تي هڪ فرمان (خبر) آهي ته بيشڪ الله ۽ سندس رسول مشرڪن کان بيزار آهن، پوءِ جيڪڏهن توهان (مشرڪ) توبه ڪريو ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن توهان منهن موڙيو ته پوءِ ڄاڻو ته توهان الله کي ڪمزور نه ٿا ڪري سگهو. ۽ ڪافرن کي خوشخبري ڏيو (ته انهن کي دردناڪ عذاب ملندو).

اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

سواءِ انهن مشرڪن جي جن توهان سان معاهدو ڪيو آهي ۽ انهن (معاهدي جي مواد) ۾ ڪا به گهٽتائي نه ڪئي آهي ۽ نه ئي (نه) ڪنهن جي مدد ڪئي آهي جيڪو توهان سان دشمني ڪري ٿو، پوءِ انهن سان پنهنجو واعدو مقرر وقت تائين پورو ڪريو، بيشڪ الله پرهيزگارن کي پسند ڪري ٿو.

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَخُذُوْهُمْ وَاحْصُرُوْهُمْ وَاقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍۚ فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِيْلَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa iżansalakhal-asyhurul-ḥurumu faqtulul-musyrikīna ḥaiṡu wajattumūhum wa khużūhum waḥṣurūhum waq‘udū lahum kulla marṣad(in), fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa khallū sabīlahum, innallāha gafūrur raḥīm(un).

جڏهن حرام جا مهينا پورا ٿين ته پوءِ مشرڪن سان وڙهو جتي به انهن کي ڏسو، انهن کي پڪڙيو ۽ گهيرو ڪريو، ۽ انهن تي نظر رکو، جيڪڏهن اهي توبه ڪن ۽ نماز پڙهن ۽ زڪوات ڏين ته انهن کي آزاد ڪريو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَاِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَأْمَنَهٗ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa in aḥadum minal-musyrikīnastajāraka fa ajirhu ḥattā yasma‘a kalāmallāhi ṡumma ablighu ma'manah(ū), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘lamūn(a).

۽ جيڪڏهن ڪو مشرڪ توکان پناهه گهري ته ان کي پناهه ڏيو جيستائين هو الله جو ڪلام ٻڌي، پوءِ ان کي ان لاءِ امن جي جاءِ تي پهچايو، اهو هن ڪري جو اهي اهڙي قوم آهن جيڪي نه ٿا ڄاڻن.

كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

الله ۽ سندس رسول جو مشرڪن سان ڪهڙو معاهدو (محفوظ) ٿي سگهي ٿو، سواءِ انهن جي جن سان توهان مسجد الحديبيه جي ويجهو معاهدو ڪيو آهي، تنهنڪري جيستائين اهي توهان سان نيڪي ڪن ٿا، توهان کي به انهن سان نيڪي ڪرڻ گهرجي. بيشڪ الله پرهيزگارن کي پسند ڪري ٿو.

كَيْفَ وَاِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوْا فِيْكُمْ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗيُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبٰى قُلُوْبُهُمْۚ وَاَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ

kaifa wa iy yaẓharū ‘alaikum lā yarqubū fīkum illaw wa lā żimmah(tan), yurḍūnakum bi'afwāhihim wa ta'bā qulūbuhum, wa akṡaruhum fāsiqūn(a).

اهو ڪيئن ممڪن آهي (ته اهڙو معاهدو هجي)، جيتوڻيڪ جيڪڏهن اهي توهان تي فتح حاصل ڪن ته به اهي توهان سان مائٽي وارا تعلقات نه رکندا ۽ نه ئي معاهدي تي (نه ئي) ڌيان ڏيندا. اهي توهان کي پنهنجي وات سان خوش ڪن ٿا، جڏهن ته انهن جا دل انهن کي رد ڪن ٿا. انهن مان گهڻا بدڪار ماڻهو آهن (پنهنجا واعدا پورا نه ٿا ڪن).

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

اهي الله جي آيتن کي ٿوري قيمت تي وڪڻن ٿا ۽ (ماڻهن کي) الله جي رستي کان روڪين ٿا، بيشڪ اهي جيڪو ڪن ٿا سو بڇڙو آهي.

لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ

lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)

اهي ايمان وارن سان مائٽي (تعلق) نه رکندا آهن ۽ نه ئي معاهدي جي پاسداري ڪندا آهن، ۽ اهي ئي حد کان لنگهندڙ آهن.

فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِى الدِّيْنِ ۗوَنُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa ikhwānukum fid-dīn(i), wa nufaṣṣīlul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي توبه ڪن، نماز قائم ڪن ۽ زڪوات ڏين ته (اهي) توهان جا ديني ڀائر آهن، اسين انهن ماڻهن لاءِ آيتون بيان ڪريون ٿا جيڪي ڄاڻن ٿا.

وَاِنْ نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقَاتِلُوْٓا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِۙ اِنَّهُمْ لَآ اَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُوْنَ

wa in nakaṡū aimānahum mim ba‘di ‘ahdihim wa ṭa‘anū fī dīnikum fa qātilū a'immatal-kufr(i), innahum lā aimāna lahum la‘allahum yantahūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي عهد کان پوءِ پنهنجو قسم ٽوڙين، ۽ توهان جي مذهب جي توهين ڪن، ته پوءِ انهن ڪافر اڳواڻن سان وڙهو. حقيقت ۾، اهي ماڻهو آهن جيڪي پنهنجا واعدا پورا نٿا ڪري سگهن، اميد آهي ته اهي روڪيندا.

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).

ڇا توهان انهن سان نه ٿا وڙهو جن پنهنجو قسم ٽوڙيو ۽ رسول کي ڪڍڻ جو ارادو ڪيو ۽ انهن سان به جيڪي پهريان توهان سان وڙهندا هئا، ڇا توهان انهن کان ڊڄو ٿا جڏهن ته جيڪڏهن توهان مؤمن آهيو ته الله کان ڊڄڻ جا وڌيڪ حقدار آهيو؟

قَاتِلُوْهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَيْدِيْكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِيْنَۙ

qātilūhum yu‘ażżibhumullāhu bi'aidīkum wa yukhzihim wa yanṣurkum ‘alaihim wa yasyfi ṣudūra qaumim mu'minīn(a).

انهن سان جنگ ڪريو، بيشڪ الله توهان جي هٿ سان انهن کي عذاب ڏيندو ۽ انهن کي خوار ڪندو ۽ توهان جي انهن تي (فتح سان) مدد ڪندو ۽ ايمان وارن جي دلين کي آرام ڏيندو.

وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوْبِهِمْۗ وَيَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yużhib gaiẓa qulūbihim, wa yatūbullāhu ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

۽ انهن جي دلين (مؤمنن) جي ڪاوڙ کي دور ڪري ٿو. ۽ الله جنهن کي چاهي ٿو ان جي توبه قبول ڪري ٿو. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلَا رَسُوْلِهٖ وَلَا الْمُؤْمِنِيْنَ وَلِيْجَةً ۗوَاللّٰهُ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

am ḥasibtum an tutrakū wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa lam yattakhiżū min dūnillāhi wa lā rasūlihī wa lal-mu'minīna walījah(tan), wallāhu khabīrum bimā ta‘malūn(a).

ڇا توهان سمجهو ٿا ته توهان کي اڪيلو ڇڏيو ويندو، جڏهن ته الله اڃا تائين توهان مان انهن کي ظاهر نه ڪيو آهي جيڪي جهاد ڪن ٿا ۽ الله، سندس رسول ۽ مؤمنن کان سواءِ ڪنهن کي به وفادار دوست نه ٿا بڻائين؟ الله توهان جي ڪمن کان واقف آهي.

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِيْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۚ وَ فِى النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

mā kāna lil-musyrikīna ay ya‘murū masājidallāhi syāhidīna ‘alā anfusihim bil-kufr(i), ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum, wa fin-nāri hum khālidūn(a).

مشرڪن لاءِ اهو مناسب ناهي ته اهي الله جي مسجد ۾ خوشحال ٿين، جيتوڻيڪ اهي پاڻ کي ڪافر تسليم ڪن ٿا. انهن جا عمل ضايع ٿي ويا، ۽ اهي هميشه جهنم ۾ رهندا.

اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).

بيشڪ، الله جي مسجد ۾ صرف اهي ئي ڪامياب ٿين ٿا جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا، ۽ (اڃا تائين) نماز پڙهن ٿا، زڪوات ڏين ٿا ۽ الله کان سواءِ (ڪنهن کان به) نه ٿا ڊڄن، تنهن ڪري اميد آهي ته اهي هدايت حاصل ڪندڙن مان هوندا.

۞ اَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاۤجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَجَاهَدَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَا يَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۘ

aja‘altum siqāyatal-ḥājji wa ‘imāratal-masjidil-ḥarāmi kaman āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa jāhada fī sabīlillāh(i), lā yastawūna ‘indallāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ڇا توهان انهن (ماڻهن) کي جيڪي حج ڪرڻ وارن ۽ مسجد الحرام جي سنڀال ڪندڙ کي شراب پياريندا آهن انهن جي برابر ڪريو ٿا جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا ۽ الله جي رستي ۾ جهاد ڪن ٿا؟ اهي الله جي نظر ۾ برابر نه آهن. الله ظالم ماڻهن کي هدايت نٿو ڏئي.

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

allażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, a‘ẓamu darajatan ‘indallāh(i), wa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

جن ايمان آندو ۽ هجرت ڪئي ۽ الله جي رستي ۾ پنهنجي مالن ۽ جانين سان جهاد ڪيو، اهي الله جي نظر ۾ وڏا درجا رکن ٿا، ۽ اهي ئي ڪامياب آهن.

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَّجَنّٰتٍ لَّهُمْ فِيْهَا نَعِيْمٌ مُّقِيْمٌۙ

yubasysyiruhum rabbuhum biraḥmatim minhu wa riḍwāniw wa jannātil lahum fīhā na‘īmum muqīm(un).

خدا انهن کي فضل، خوشي ۽ جنت ڏئي خوش ڪري ٿو، اهي ان ۾ دائمي خوشي حاصل ڪن ٿا،

خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

khālidīna fīhā abadā(n), innallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

اهي هميشه ان ۾ رهندا، بيشڪ الله وٽ وڏو اجر آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْٓا اٰبَاۤءَكُمْ وَاِخْوَانَكُمْ اَوْلِيَاۤءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِيْمَانِۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ābā'akum wa ikhwānakum auliyā'a inistaḥabbul-kufra ‘alal-īmān(i), wa may yatawallahum minkum fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

اي ايمان وارؤ! پنھنجن پيئرن ۽ ڀائرن کي پنھنجو سرپرست نه بڻايو جيڪڏھن اھي ايمان کان ڪفر کي پسند ڪن، اوھان مان جيڪو انھن کي سرپرست بڻائيندو، پوءِ اھي ئي ظالم آھن.

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْ وَاِخْوَانُكُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيْرَتُكُمْ وَاَمْوَالُ ِۨاقْتَرَفْتُمُوْهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ اَحَبَّ اِلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَجِهَادٍ فِيْ سَبِيْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qul in kāna ābā'ukum wa abnā'ukum wa ikhwānukum wa azwājukum wa ‘asyīratukum wa amwāluniqtaraftumūhā wa tijāratun takhsyauna kasādahā wa masākinu tarḍaunahā aḥabba ilaikum minallāhi wa rasūlihī wa jihādin fī sabīlihī fa tarabbaṣū ḥattā ya'tiyallāhu bi'amrih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

چئو تہ جيڪڏھن اوھان جا پيءُ، اوھان جا پٽ، اوھان جا ڀائر، اوھان جون زالون، اوھان جا مائٽ، اوھان جو ڪمايل مال، واپار جنھن جي بند ٿيڻ کان ڊڄو ٿا ۽ اھي گھر جن ۾ اوھين پسند ڪريو ٿا، اوھان کي الله ۽ سندس پيغمبر ۽ سندس رستي ۾ جھاد ڪرڻ کان وڌيڪ پيارا آھن تہ پوءِ انتظار ڪريو جيستائين الله پنھنجو فيصلو آڻي ۽ الله نافرمان قوم کي ھدايت نہ ٿو ڪري.

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِيْ مَوَاطِنَ كَثِيْرَةٍۙ وَّيَوْمَ حُنَيْنٍۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا وَّضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُّدْبِرِيْنَۚ

laqad naṣarakumullāhu fī mawāṭina kaṡīrah(tin), wa yauma ḥunain(in), iż a‘jabatkum kaṡratukum falam tugni ‘ankum syai'aw wa ḍāqat ‘alaikumul-arḍu bimā raḥubat ṡumma wallaitum mudbirīn(a).

بيشڪ الله توهان (مؤمنن) جي ڪيترن ئي جنگين ۾ مدد ڪئي آهي، ۽ حنين جي جنگ کي (ياد ڪريو) جڏهن توهان جي گهڻائي توهان کي مغرور ڪيو پر (انهن جي گهڻائي) توهان جي ڪنهن به ڪم نه آئي، ۽ وسيع زمين توهان تي تنگ ٿي وئي، تنهن ڪري توهان پٺي ڏئي ڀڄي ويا.

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

Ṡumma anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa anzala junūdal lam tarauhā wa ‘ażżabal-lażīna kafarū, wa żālika jazā'ul-kāfirīn(a).

پوءِ الله پنهنجي رسول ۽ ايمان وارن تي سلامتي نازل ڪئي، ۽ اهڙا لشڪر (ملائڪ) لاٿا جيڪي توهان نٿا ڏسو، ۽ ڪافرن کي سزا ڏني، ڪافرن جو اهو ئي بدلو آهي.

ثُمَّ يَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma yatūbullāhu mim ba‘di żālika ‘alā may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ان کان پوءِ الله جنهن جي چاهي ٿو ان جي توبه قبول ڪري ٿو، الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا ۚوَاِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖٓ اِنْ شَاۤءَۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-musyrikūna najasun falā yaqrabul-masjidal-ḥarāma ba‘da ‘āmihim hāżā, wa in khiftum ‘ailatan fa saufa yugnīkumullāhu min faḍlihī in syā'(a), innallāha ‘alīmun ḥakīm(un).

اي ايمان وارؤ! حقيقت ۾ مشرڪ پليت (ناپاڪ روح) آهن، تنهن ڪري انهن کي هن سال کان پوءِ مسجد شريف جي ويجهو نه وڃڻ گهرجي. ۽ جيڪڏهن توهان کي غريب ٿيڻ جي ڳڻتي آهي (ڇاڪاڻ ته ڪافر نه ٿا اچن) ته پوءِ الله توهان کي پنهنجي فضل سان مال ڏيندو، جيڪڏهن هو چاهيندو. بيشڪ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

قَاتِلُوا الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَلَا يُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَلَا يَدِيْنُوْنَ دِيْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَّدٍ وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ ࣖ

qātilul-lażīna lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil-ākhiri wa lā yuḥarrimūna mā ḥarramallāhu wa rasūluhū wa lā yadīnūna dīnal-ḥaqqi minal-lażīna ūtul-kitāba ḥattā yu‘ṭul-jizyata ‘ay yadiw wa hum ṣāgirūn(a).

جيڪي الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان نٿا رکن، جيڪي الله ۽ سندس رسول جي حرام ڪيل شين کي حرام نٿا سمجهن ۽ جيڪي سچي دين (الله جي دين) تي يقين نٿا رکن، (يعني اهي ماڻهو) جن کي ڪتاب ڏنو ويو آهي، انهن سان جنگ ڪريو جيستائين اهي فرمانبرداري سان جزيه (ٽيڪس) ادا ڪن ۽ اهي فرمانبرداري جي حالت ۾ هجن.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ عُزَيْرُ ِۨابْنُ اللّٰهِ وَقَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِيْحُ ابْنُ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْۚ يُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۗقَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۚ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

wa qālatil-yahūdu ‘uzairunibnullāhi wa qālatin-naṣāral-masīḥubnullāh(i), żālika qauluhum bi'afwāhihim, yuḍāhi'ūna qaulal-lażīna kafarū min qabl(u), qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).

۽ يهودين چيو ته "عزير الله جو پٽ آهي،" ۽ عيسائين چيو ته "مسيح الله جو پٽ آهي." اهي اهي لفظ آهن جيڪي انهن جي واتن مان نڪرندا آهن. انهن اڳين ڪافرن جي لفظن جي نقل ڪئي. الله انهن تي لعنت ڪري، اهي ڪيئن ڦري ويا؟

اِتَّخَذُوْٓا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَالْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَۚ وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوْٓا اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

ittakhażū aḥbārahum wa ruhbānahum arbābam min dūnillāhi wal-masīḥabna maryam(a), wa mā umirū illā liya‘budū ilāhaw wāḥidā(n), lā ilāha illā huw(a), subḥānahū ‘ammā yusyrikūn(a).

انهن الله کان سواءِ نيڪ ماڻهن (يهودين) ۽ پنهنجن راهبن (عيسائين) کي معبود بڻايو ۽ مريم جي پٽ مسيح کي به، جيتوڻيڪ انهن کي صرف اهو چيو ويو آهي ته الله تعالى جي عبادت ڪريو، ان کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، اهو پاڪ آهي ان کان جيڪو اهي هڪ ٻئي سان شريڪ ڪن ٿا.

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّٰهُ اِلَّآ اَنْ يُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

yurīdūna ay yuṭfi'ū nūrallāhi bi'afwāhihim wa ya'ballāhu illā ay yutimma nūrahū wa lau karihal-kāfirūn(a).

انهن پنهنجي واتن (تقرير) سان الله جي نور (دين) کي وسائڻ چاهيو، پر الله انڪار ڪيو، ان جي بدران پنهنجي نور کي مڪمل ڪرڻ چاهيندو هو، جيتوڻيڪ ڪافرن کي اهو پسند نه هو.

هُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَدِيْنِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهٖۙ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ

huwal-lażī arsala rasūlahū bil-hudā wa dīnil-ḥaqqi liyuẓhirahū ‘alad-dīni kullih(ī), wa lau karihal-musyrikūn(a).

اُهو ئي آهي جنهن پنهنجي رسول کي هدايت (قرآن) ۽ سچي دين سان موڪليو ته جيئن سڀني دينن تي غالب هجي، جيتوڻيڪ مشرڪ ناپسند ڪن.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

اي ايمان وارؤ! بيشڪ گھڻا نيڪ ماڻهو ۽ سندن درويش ماڻهن جو مال ناجائز طريقي سان کائيندا آهن ۽ (ماڻهن کي) الله جي رستي کان روڪيندا آهن. ۽ جيڪي سون ۽ چاندي گڏ ڪندا آهن ۽ ان کي الله جي رستي ۾ خرچ نه ڪندا آهن، انهن کي خوشخبري ٻڌاءِ (ته انهن کي) دردناڪ عذاب ملندو.

يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ

yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).

(ياد ڪريو) اهو ڏينهن جڏهن سون ۽ چاندي کي دوزخ ۾ گرم ڪيو ويو، پوءِ انهن جي پيشانين، پاسن ۽ پٺين کي استري ڪيو ويو (۽ انهن کي چيو ويو ته) هي توهان جو مال آهي جيڪو توهان پاڻ لاءِ رکيو آهي، تنهنڪري جيڪو توهان رکيو آهي ان جو (عذاب) چکو.

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

بيشڪ مهينن جو تعداد الله وٽ ٻارهن مهينا آهي، جيئن الله جي ڪتاب ۾ جڏهن هن آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو، جن مان چار حرام مهينا آهن. اهو (فرمان) سڌو دين آهي، تنهن ڪري (چوٿين مهيني ۾) پاڻ تي ظلم نه ڪريو، ۽ سڀني مشرڪن سان وڙهو جيئن اهي توهان سڀني سان وڙهن ٿا. ۽ ڄاڻو ته الله پرهيزگارن سان گڏ آهي.

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

حقيقت ۾، (حرام مهيني) ۾ دير ڪرڻ صرف ڪفر کي وڌائي ٿو. ڪافر هن (ملتوي) سان گمراهه ٿين ٿا، اهي هڪ سال ۾ ان کي حلال ڪن ٿا ۽ ٻئي سال ۾ ان کي حرام ڪن ٿا، ته جيئن اهي الله جي حرام ڪيل شين جي تعداد جي مطابق ٿي سگهن، ۽ ساڳئي وقت اهي الله جي حرام ڪيل شين کي حلال ڪن ٿا. (شيطان) انهن جي بڇڙن ڪمن کي انهن لاءِ سهڻو بڻائي ڇڏيو. ۽ الله ڪافرن کي هدايت نٿو ڪري.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِيْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِۗ اَرَضِيْتُمْ بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مِنَ الْاٰخِرَةِۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِيْلٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū mā lakum iżā qīla lakumunfirū fī sabīlillāhiṡ-ṡāqaltum ilal-arḍ(i), araḍītum bil-ḥayātid-dun-yā minal-ākhirah(ti), famā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā fil-ākhirati illā qalīl(un).

اي ايمان وارؤ! جڏهن توهان کي چيو وڃي ٿو ته "الله جي رستي ۾ (جنگ ڪرڻ لاءِ) وڃو،" ته ڇا توهان کي ڳرو محسوس ٿئي ٿو ۽ جتي آهيو اتي رهڻ چاهيو ٿا؟ ڇا توهان دنيا جي زندگي کي آخرت جي زندگي کان ترجيح ڏيو ٿا؟ جيتوڻيڪ آخرت ۾ هن دنيا جي زندگي جو مزو (زندگي جي مقابلي ۾) تمام گهٽ آهي.

اِلَّا تَنْفِرُوْا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْهُ شَيْـًٔاۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

illā tanfirū yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n), wa yastabdil qauman gairakum wa lā taḍurrūhu syai'ā(n), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

جيڪڏهن توهان (جنگ لاءِ) نه نڪرندؤ ته الله ضرور توهان کي دردناڪ عذاب ڏيندو ۽ توهان جي جاءِ تي ٻي قوم آڻيندو ۽ توهان ان کي ڪجهه به نقصان نه پهچائيندؤ، ۽ الله هر شيءِ تي قادر آهي.

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

جيڪڏهن توهان ان (محمد ﷺ) جي مدد نه ڪئي هجي ها ته بيشڪ الله ان جي مدد ڪري ها (يعني) جڏهن ڪافرن ان کي (مڪي مان) ڪڍي ڇڏيو هو، جڏهن ته هو ٻن ماڻهن مان هڪ هو جڏهن اهي ٻئي غار ۾ هئا، ان وقت هن پنهنجي دوست کي چيو ته غم نه ڪر، بيشڪ الله اسان سان گڏ آهي. پوءِ الله ان (محمد ﷺ) تي سڪون نازل ڪيو ۽ هڪ اهڙي لشڪر (ملائڪن) سان مدد ڪئي جيڪا توهان نه ڏٺي هئي، ۽ ڪافرن جي سڏ کي گهٽ ڪيو. ۽ اهو الله جو ڪلام بلند آهي. الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّثِقَالًا وَّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

infirū khifāfaw wa ṡiqālaw wa jāhidū bi'amwālikum wa anfusikum fī sabīlillāh(i), żālikum khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

هلڪو محسوس ڪريو يا ڳرو، نڪري وڃو ۽ پنهنجي مال ۽ جان سان الله جي رستي ۾ جهاد ڪريو، جيڪڏهن توهان ڄاڻو ٿا ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي.

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ

lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).

جيڪڏهن (جيڪو توهان انهن کي سڏي رهيا آهيو) آسان فائدا آهن ۽ سفر تمام پري نه آهي، اهي ضرور توهان جي پيروي ڪندا، پر منزل انهن کي تمام پري لڳي ٿي. اهي الله جو قسم کڻندا ته "جيڪڏهن اسان وٽ طاقت هجي ها ته ضرور توهان سان گڏ هلون ها." انهن پاڻ کي تباهه ڪيو ۽ الله ڄاڻي ٿو ته اهي واقعي ڪوڙا هئا.

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا وَتَعْلَمَ الْكٰذِبِيْنَ

‘afallāhu ‘ank(a), lima ażinta lahum ḥattā yatabayyana lakal-lażīna ṣadaqū wa ta‘lamal-kāżibīn(a).

الله توکي معاف ڪري (اي محمد)، تو انهن کي ڇو اجازت ڏني (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) جيستائين توکي خبر نه پوي ته سچا ڪير آهن (روڪيا ويا) ۽ ان کان اڳ جو تون ڪوڙن کي ڄاڻين؟

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ

lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

جيڪي ماڻهو الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا، اهي توهان کان پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪرڻ جي اجازت (نه) نه گهرندا. الله انهن کي ڄاڻي ٿو جيڪي پرهيزگار آهن.

اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ

innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).

بيشڪ جيڪي ماڻهو توکان اجازت گهرندا آهن، اهي رڳو اهي آهن جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان نٿا رکن ۽ انهن جون دليون شڪ ۾ آهن، تنهن ڪري اهي هميشه شڪ ۾ مبتلا رهن ٿا.

۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).

۽ جيڪڏهن انهن جو نڪرڻ جو ارادو هجي ها ته ان لاءِ تياريون ڪن ها، پر الله کي انهن جو وڃڻ پسند نه هو، تنهن ڪري انهن جي خواهش کي ڪمزور ڪري ڇڏيو ۽ (انهن کي) چيو ويو ته پوئتي رهجي ويلن سان گڏ رهو.

لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

جيڪڏهن (اهي توهان سان گڏ وڃن) ته اهي ضرور توهان جي (طاقت) ۾ واڌارو نه ڪندا، پر اهي صرف انتشار پيدا ڪندا، ۽ اهي ضرور توهان جي صفن ۾ خلا ۾ اڳتي وڌندا ته جيئن (توهان جي صفن ۾) انتشار پيدا ڪن، جڏهن ته توهان ۾ اهڙا ماڻهو آهن جيڪي واقعي انهن جي (ڳالهين) ٻڌڻ پسند ڪن ٿا. الله ظالمن کي ڄاڻي ٿو.

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَاۤءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

laqadibtagawul-fitnata min qablu wa qallabū lakal-umūra ḥattā jā'al-ḥaqqu wa ẓahara amrullāhi wa hum kārihūn(a).

بيشڪ، هن کان اڳ اهي توهان لاءِ فساد پيدا ڪرڻ ۽ مختلف قسمن جون چالاڪيون ڪرڻ جي ڪوشش ڪري چڪا هئا (چڱا ڪم ڦيرايو)، جيستائين حق (الله جي مدد) آئي، ۽ الله جو (مذهبي) معاملو غالب ٿيو، جيتوڻيڪ انهن کي اهو پسند نه هو.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).

۽ انهن مان ڪو اهڙو آهي جيڪو چوي ٿو ته مون کي (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت ڏيو ۽ مون کي فتني ۾ نه وجهو.

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۚ وَاِنْ تُصِبْكَ مُصِيْبَةٌ يَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَآ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَّهُمْ فَرِحُوْنَ

in tuṣibka ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibka muṣībatuy yaqūlū qad akhażnā min qablu wa yatawallau wa hum fariḥūn(a).

جيڪڏهن توهان (محمد ﷺ) کي ڪا ڀلائي ملي ٿي ته اهي خوش نه ٿيندا آهن؛ پر جيڪڏهن توهان تي ڪا مصيبت اچي ٿي ته چوندا آهن ته، ”بيشڪ، اسان شروع کان ئي احتياط ڪندا هئاسين (جنگ ۾ نه وڃون)“ ۽ خوشيءَ سان ڦري ويندا آهن.

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

(اي پيغمبر) چئو تہ اسان کي ڪجھ بہ نہ ٿيندو سواءِ ان جي جيڪو الله اسان لاءِ لکيو آهي، اُهو اسان جو ڪارساز آهي، ۽ ايمان وارا صرف الله تي ڀروسو ڪن ٿا.

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَآ اِلَّآ اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِۗ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ يُّصِيْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖٓ اَوْ بِاَيْدِيْنَاۖ فَتَرَبَّصُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ

qul hal tarabbaṣūna binā illā iḥdal-ḥusnayain(i), wa naḥnu natarabbaṣu bikum ay yuṣībakumullāhu bi‘ażābim min ‘indihī au bi'aidīnā, fa tarabbaṣū innā ma‘akum mutarabbiṣūn(a).

(اي پيغمبر) چئو تہ اوھين اسان لاءِ ٻن چڱاين (فتح يا شهادت) مان ھڪ کانسواءِ ٻيو ڪو انتظار نہ ٿا ڪريو، ۽ اسين اوھان لاءِ انتظار ڪريون ٿا تہ الله اوھان کي پاڻ وٽان يا اسان جي ھٿن سان عذاب پھچائي، تنھنڪري اوھين انتظار ڪريو، اسين بہ اوھان سان گڏ انتظار ڪريون ٿا.

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ يُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ۗاِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

qul anfiqū ṭau‘an au karhal lay yutaqabbala minkum, innakum kuntum qauman fāsiqīn(a).

(محمد ﷺ) چئو ته پنهنجا مال خوشيءَ سان ڏيو يا مجبوريءَ سان، پر (توهان جا صدقا) قبول نه ڪيا ويندا، بيشڪ توهان ظالم ماڻهو آهيو.

وَمَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّآ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَبِرَسُوْلِهٖ وَلَا يَأْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَهُمْ كُسَالٰى وَلَا يُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

wa mā mana‘ahum an tuqbala minhum nafaqātuhum illā annahum kafarū billāhi wa birasūlihī wa lā ya'tūnaṣ-ṣalāta illā wa hum kusālā wa lā yunfiqūna illā wa hum kārihūn(a).

۽ انهن جي عطيا جي قبول ٿيڻ کان جيڪا ڳالهه روڪي ٿي اها آهي ته اهي الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪن ٿا ۽ نماز نه ٿا پڙهن، پر سست آهن ۽ پنهنجو (مال) خرچ نٿا ڪن، پر مجبور آهن.

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

تنهن ڪري توهان کي سندن مال ۽ اولاد تعجب ۾ نه وجهن، بيشڪ الله جو ارادو آهي ته انهن کي دنيا جي زندگي ۾ عذاب ڪري ۽ اهي ڪافر ٿي مرن.

وَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْۗ وَمَا هُمْ مِّنْكُمْ وَلٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَّفْرَقُوْنَ

wa yaḥlifūna billāhi innahum laminkum, wa mā hum minkum wa lākinnahum qaumuy yafraqūn(a).

۽ اهي (منافق) الله جا قسم کڻندا آهن ته اهي توهان مان آهن، پر اهي توهان مان نه آهن پر اهي اهڙا ماڻهو آهن جيڪي توهان کان ڊڄن ٿا.

لَوْ يَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُوْنَ

lau yajidūna malja'an au magārātin au muddakhalal lawallau ilaihi wa hum yajmaḥūn(a).

جيڪڏهن انهن کي زمين ۾ پناهه، غار يا سوراخ ملن ٿا، ته اهي جلد کان جلد اتي ويندا (ڀڄندا).

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّلْمِزُكَ فِى الصَّدَقٰتِۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَاِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَآ اِذَا هُمْ يَسْخَطُوْنَ

wa minhum may yalmizuka fiṣ-ṣadaqāt(i), fa in u‘ṭū minhā raḍū wa illam yu‘ṭau minhā iżā hum yaskhaṭūn(a).

۽ انهن مان ڪجهه اهڙا به آهن جيڪي توهان تي زڪوات (جي ورڇ) بابت تنقيد ڪن ٿا، جيڪڏهن انهن کي حصو ڏنو وڃي ته اهي خوش ٿين ٿا، پر جيڪڏهن انهن کي حصو نه ڏنو وڃي ته اهي ناراض ٿين ٿا.

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي واقعي الله ۽ سندس رسول جي ڏنل نعمت تي خوش ٿين ها ۽ چون ها ته الله اسان لاءِ ڪافي آهي، الله ۽ سندس رسول اسان کي پنهنجي فضل مان ڪجهه ڏيندا. بيشڪ اسين الله ۾ اميد رکندڙ آهيون.

۞ اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَاۤءِ وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْعٰمِلِيْنَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغٰرِمِيْنَ وَفِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَابْنِ السَّبِيْلِۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

innamaṣ-ṣadaqātu lil-fuqarā'i wal-masākīni wal-‘āmilīna ‘alaihā wal-mu'allafati qulūbuhum wa fir-riqābi wal-gārimīna wa fī sabīlillāhi wabnis-sabīl(i), farīḍatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

بيشڪ زڪوات صرف غريبن، مسڪينن، زڪوات جمع ڪندڙن، انهن لاءِ آهي جن جون دليون نرم آهن، غلامن (آزاد ڪرڻ) لاءِ، قرضدارن (آزاد ڪرڻ) لاءِ، الله جي رستي ۾ ۽ مسافرن لاءِ، الله جي طرفان هڪ فرض طور تي، ۽ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

۽ انهن (منافقن) مان اهڙا به آهن جيڪي پيغمبر (ﷺ) کي ايذائيندا هئا ۽ چوندا هئا ته "پيغمبر هر ڳالهه تي ايمان آندو جيڪو ٻڌو هو." چئو ته "هو هر ان شيءِ تي ايمان آڻيندو آهي جيڪا توهان لاءِ ڀلائي آهي، الله تي ايمان آڻيندو آهي، مومنن تي ايمان آڻيندو آهي، ۽ توهان مان مومنن لاءِ رحمت آهي." ۽ جيڪي الله جي رسول کي ايذائيندا آهن انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِيُرْضُوْكُمْ وَاللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗٓ اَحَقُّ اَنْ يُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ

yaḥlifūna billāhi lakum liyurḍūkum wallāhu wa rasūluhū aḥaqqu ay yurḍūhu in kānū mu'minīn(a).

اهي توهان کي راضي ڪرڻ لاءِ الله جو قسم کڻن ٿا، جڏهن ته الله ۽ سندس رسول لاءِ وڌيڪ مناسب هو ته جيڪڏهن اهي ايمان وارا هجن ها ته سندس رضا حاصل ڪن.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّهٗ مَنْ يُّحَادِدِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيْمُ

alam ya‘lamū annahū may yuḥādidillāha wa rasūlahū fa anna lahū nāru jahannama khālidan fīhā, żālikal khizyul-‘aẓīm(u).

ڇا اهي (منافق) نٿا ڄاڻن ته جيڪو به الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪندو، ته بيشڪ دوزخ ان لاءِ دوزخ آهي، هو ان ۾ هميشه رهندو، اها وڏي بي عزتي آهي.

يَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلِ اسْتَهْزِءُوْاۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ

yaḥżarul-munāfiqūna an tunazzala ‘alaihim sūratun tunabbi'uhum bimā fī qulūbihim, qulistahzi'ū, innallāha mukhrijum mā taḥżarūn(a).

هي منافق ڊڄن ٿا ته ڪا اهڙي سورت نازل ٿئي جيڪا انهن جي دلين ۾ لڪل ڳالهين کي بيان ڪري. (انهن کي) چئو ته (الله ۽ سندس رسول سان) مذاق ڪندا رهو. بيشڪ الله ان کي ظاهر ڪندو جنهن کان توهان ڊڄو ٿا.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَنَلْعَبُۗ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَاٰيٰتِهٖ وَرَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ

wa la'in sa'altahum layaqūlunna innamā kunnā nakhūḍū wa nal‘ab(u), qul abillāhi wa āyātihī wa rasūlihī kuntum tastahzi'ūn(a).

۽ جيڪڏهن توهان انهن کان پڇو ته اهي ضرور جواب ڏيندا، "حقيقت ۾، اسان صرف مذاق ۽ راند ڪري رهيا هئاسين." چئو، "توهان هميشه الله، سندس آيتن ۽ سندس رسول جو مذاق ڇو ڪندا آهيو؟"

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ ۗ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَاۤىِٕفَةً ۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ ࣖ

lā ta‘tażirū qad kafartum ba‘da īmānikum, in na‘fu ‘an ṭā'ifatim minkum nu‘ażżib ṭā'ifatam bi'annahum kānū mujrimīn(a).

توهان کي معافي گهرڻ جي ضرورت ناهي، ڇو ته توهان ايمان آڻڻ کان پوءِ ڪفر ڪيو آهي. جيڪڏهن اسان توهان مان ڪجهه کي معاف ڪريون (ڇاڪاڻ ته انهن توبه ڪئي آهي) ته اسان ضرور ٻئي گروهه کي سزا ڏينداسين ڇو ته اهي واقعي گنهگار آهن.

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

منافق مرد ۽ عورتون، هڪ ٻئي جا (هڪجهڙا) آهن، اهي برائي جو حڪم ڏين ٿا ۽ نيڪي کان روڪين ٿا ۽ (بخل سان) هٿ ملائين ٿا. انهن الله کي وساري ڇڏيو آهي، تنهن ڪري الله به انهن کي وساري ڇڏيو آهي. بيشڪ منافق ئي بدڪار آهن.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ هِيَ حَسْبُهُمْ ۚوَلَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌۙ

wa‘adallāhul-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-kuffāra nāra jahannama khālidīna fīhā, hiya ḥasbuhum, wa la‘anahumullāh(u), wa lahum ‘ażābum muqīm(un).

الله منافق مردن ۽ عورتن ۽ ڪافرن کي دوزخ جو واعدو ڪري ٿو (ڊڄائي ٿو). اهي ان ۾ رهندا. اهو (دوزخ) انهن لاءِ ڪافي آهي. الله انهن تي لعنت ڪئي آهي ۽ انهن کي دائمي عذاب ملندو.

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(اوھان منافقن ۽ مشرڪن جو حال) انھن جھڙو آھي جيڪي اوھان کان اڳ ھئا، اھي اوھان کان وڌيڪ طاقتور آھن، ۽ انھن وٽ مال ۽ اولاد وڌيڪ آھي. تنھنڪري انھن پنھنجي حصي مان فائدو ورتو آھي، ۽ اوھان پنھنجي حصي مان فائدو ورتو آھي جيئن اوھان کان اڳ وارن پنھنجي حصي مان فائدو ورتو ھو، ۽ اوھين (ڪوڙيون ڳالھيون) ڳالھائيندا آھيو جيئن اھي انھن بابت ڳالھائيندا آھن. دنيا ۽ آخرت ۾ سندن عمل ضايع ٿي ويا. اھي ئي نقصان وارا آھن.

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

ڇا انهن کي انهن جي خبر نه پهتي جيڪي انهن کان اڳ هئا، (يعني) نوح جي قوم، عاد، ثمود، ابراهيم جي قوم، مدين جي قوم، ۽ انهن ملڪن جي (رهوندڙن جي) جيڪي تباهه ٿي چڪا هئا؟ انهن وٽ رسول روشن دليلن سان آيا هئا، الله انهن تي ظلم نه ڪيو پر اهي پاڻ تي ظلم ڪندا هئا.

وَالْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَيُطِيْعُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗاُولٰۤىِٕكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-mu'minūna wal-mu'minātu ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa yuṭī‘ūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika sayarḥamuhumullāh(u), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ جيڪي ايمان وارا مرد ۽ عورتون آهن، انهن مان ڪجهه ٻين جا مددگار ٿين ٿا. اهي نيڪي جو حڪم ڏين ٿا ۽ برائي کان روڪين ٿا، نماز قائم ڪن ٿا، زڪوات ڏين ٿا ۽ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪن ٿا. انهن تي الله جي رحمت ٿيندي. بيشڪ الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَمَسٰكِنَ طَيِّبَةً فِيْ جَنّٰتِ عَدْنٍ ۗوَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa‘adallāhul-mu'minīna wal-mu'mināti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa masākina ṭayyibatan fī jannāti ‘adn(in), wa riḍwānum minallāhi akbar(u), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

الله ايمان وارن مردن ۽ عورتن سان اهڙو بهشت جو واعدو ڪيو آهي جنهن جي هيٺان نهرون وهنديون آهن، اهي ان ۾ هميشه رهندا، ۽ جنت ۾ هڪ سٺي جاءِ (ملندي) ۽ الله جي رضا تمام وڏي آهي. اها وڏي ڪاميابي آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۗوَمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

yā ayyuhan-nabiyyu jāhidil-kuffāra wal-munāfiqīna wagluẓ ‘alaihim, wa ma'wāhum jahannamu wa bi'sal-maṣīr(u).

اي نبي! ڪافرن ۽ منافقن سان جنگ ڪر ۽ انهن تي سختي ڪر، انهن جي جاءِ دوزخ آهي. ۽ اها بدترين جاءِ آهي واپس وڃڻ جي.

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

اهي (منافق) الله جي نالي تي قسم کڻن ٿا ته اهي (اهڙي ڪا به ڳالهه نه چوندا جيڪا محمد ﷺ کي ڏکوئيندڙ هجي) بيشڪ انهن ڪفر جون ڳالهيون ڪيون آهن، ۽ اسلام کان پوءِ ڪافر ٿي ويا آهن، ۽ جيڪي حاصل نه ڪري سگهيا آهن ان جي خواهش رکن ٿا، ۽ جيڪڏهن الله ۽ سندس رسول انهن تي پنهنجو فضل ڪن ها ته اهي (الله ۽ سندس رسول کي) ملامت نه ڪن ها. پوءِ جيڪڏهن اهي توبه ڪن ها ته اهو انهن لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن اهي منهن موڙين ها ته الله ضرور انهن کي دنيا ۽ آخرت ۾ دردناڪ عذاب ڏيندو، ۽ انهن جو زمين تي ڪو به سرپرست ۽ مددگار نه هوندو.

۞ وَمِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa minhum man ‘āhadallāha la'in ātānā min faḍlihī lanaṣṣaddaqanna wa lanakūnanna minaṣ-ṣāliḥīn(a).

۽ انهن مان ڪجهه اهڙا به آهن جن الله سان واعدو ڪيو آهي ته جيڪڏهن الله اسان کي پنهنجي فضل مان ڏيندو ته اسين ضرور خيرات ڪنداسين ۽ صالحن مان ٿينداسين.

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

جڏهن الله انهن کي پنهنجي فضل سان عطا ڪيو، تڏهن اهي بخل ڪرڻ لڳا ۽ منهن موڙيائون ۽ هميشه (حق جي) مخالفت ڪندا رهيا.

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى يَوْمِ يَلْقَوْنَهٗ بِمَآ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَبِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fa a‘qabahum nifāqan fī qulūbihim ilā yaumi yalqaunahū bimā akhlafullāha mā wa‘adūhu wa bimā kānū yakżibūn(a).

پوءِ الله انهن جي دلين ۾ منافقت کي ان ڏينهن تائين رکيو جڏهن اهي ان سان ملندا، ڇاڪاڻ ته انهن ان سان ڪيل واعدي کي ٽوڙيو ۽ ڇاڪاڻ ته اهي ڪوڙ ڳالهائيندا هئا.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

alam ya‘lamū annallāha ya‘lamu sirrahum wa najwāhum wa annallāha ‘allāmul-guyūb(i).

ڇا اهي نٿا ڄاڻن ته الله سندن راز ۽ سندن سرگوشيون ڄاڻي ٿو، ۽ الله سڀ غيب ڄاڻي ٿو؟

اَلَّذِيْنَ يَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِيْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ فِى الصَّدَقٰتِ وَالَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ ۗسَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

allażīna yalmizūnal-muṭṭawwi‘īna minal-mu'minīna fiṣ-ṣadaqāti wal-lażīna lā yajidūna illā juhdahum fa yaskharūna minhum, sakhirallāhu minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(منافق) اهي آهن جيڪي انهن ايمان وارن تي تنقيد ڪن ٿا جيڪي خوشيءَ سان خيرات ڏين ٿا ۽ جيڪي انهن ماڻهن تي (بدزباني) ڪن ٿا جيڪي صرف ايترو حاصل ڪن ٿا جيڪو انهن جي طاقت هجي، پوءِ اهي منافق انهن کي بي عزتي ڏين ٿا. الله انهن جي بي عزتي جو بدلو وٺندو، ۽ انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

(اهو ساڳيو آهي) توهان (محمد) انهن لاءِ معافي گهرو يا نه گهرو. جيڪڏهن توهان انهن لاءِ ستر ڀيرا معافي گهرو ٿا، تڏهن به الله انهن کي معاف نه ڪندو. اهو هن ڪري آهي جو انهن الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪيو آهي. ۽ الله ظالمن کي هدايت نه ٿو ڪري.

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ

fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).

جيڪي پوئتي رهجي ويا هئا (جنگ ۾ حصو نه ورتو) اهي رسول الله ﷺ کان پوءِ خاموشي سان ويهڻ ۾ خوش هئا. انهن کي الله جي رستي ۾ پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪرڻ ناپسند هو، ۽ انهن چيو ته "هن گرمي ۾ (جنگ لاءِ) نه نڪرو." (اي محمد) چئو ته "دوزخ جي باهه وڌيڪ گرم آهي،" جيڪڏهن اهي ڄاڻن ها.

فَلْيَضْحَكُوْا قَلِيْلًا وَّلْيَبْكُوْا كَثِيْرًاۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

falyaḍḥakū qalīlaw walyabkū kaṡīrā(n), jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

تنهن ڪري انهن کي ٿورو کلڻ ڏيو ۽ گهڻو روئڻ ڏيو، ان جي جواب ۾ جيڪو اهي هميشه ڪندا آهن.

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ

fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).

پوءِ جيڪڏهن الله توکي (محمد ﷺ) انهن (منافقن) جي ڪنهن ٽولي ڏانهن موٽائي موڪلي، پوءِ اهي توکان (جنگ لاءِ) نڪرڻ جي اجازت گهرن، ته پوءِ چئو ته، ”تون هميشه لاءِ مون سان گڏ نه ٿو هلي سگهين ۽ مون سان گڏ دشمن سان نه ٿو وڙهي سگهين. بيشڪ، تون شروع کان ئي (جنگ لاءِ) نه وڃڻ لاءِ تيار هئين. تنهن ڪري انهن سان گڏ ويهو جيڪي (جنگ لاءِ) نه ٿا وڃن.“

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).

۽ (اي پيغمبر) تون ڪڏهن به ڪنهن تي نماز نه پڙهه جيڪو انهن (منافقن) مان مري وڃي ۽ نه ئي سندس قبر تي بيهه، بيشڪ انهن الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪيو ۽ اهي بدڪاريءَ ۾ مري ويا.

وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

۽ (اي پيغمبر!) تون سندن مال ۽ اولاد تي تعجب نه ڪر، بيشڪ الله چاهي ٿو ته ان سان انهن کي دنيا ۾ عذاب ڏئي ۽ انهن جون جانيون ضايع ٿين، جڏهن ته اهي ڪفر جي حالت ۾ هجن.

وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).

۽ جيڪڏهن ڪا سورت نازل ٿئي (جنهن ۾ منافقن کي حڪم ڏنو وڃي ته) الله تي ايمان آڻيو ۽ سندس رسول سان گڏجي جنگ ڪريو، ته ضرور انهن مان امير ۽ بااثر ماڻهو توکان (جنگ نه ڪرڻ جي) اجازت گهرندا ۽ چوندا ته اسان کي انهن سان گڏ رهڻ ڏيو جيڪي (گهر ۾ رهڻ) ۾ آهن.

رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ

raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).

اهي اهڙن ماڻهن سان گڏ رهڻ لاءِ تيار آهن جيڪي جنگ ۾ نه ويندا آهن، ۽ انهن جا دل بند هوندا آهن، تنهن ڪري اهي (ايمان ۽ جهاد جي خوشي) کي نٿا سمجهن.

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْخَيْرٰتُ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

lākinir-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim, wa ulā'ika lahumul-khairāt(u), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

پر رسول ۽ جن ساڻس گڏ ايمان آندو، (انهن) پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪيو. انهن کي نيڪي ملي. اهي خوش نصيب ماڻهو آهن.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

a‘addallāhu lahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

الله انهن لاءِ اهڙا باغ تيار ڪيا آهن جن جي هيٺان نهرون وهن ٿيون، اهي انهن ۾ هميشه رهندا، اها وڏي ڪاميابي آهي.

وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

۽ بدوي عربن مان (پيغمبر وٽ) دليل پيش ڪندي آيا ته (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت ڏني وڃي، ۽ جن ماڻهن الله ۽ سندس رسول سان ڪوڙ ڳالهايو، اهي خاموش ويٺا رهيا، مستقبل ۾ انهن مان جيڪي ڪافر ٿيندا، انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ڪمزورن، بيمارن ۽ انهن لاءِ ڪو گناهه ناهي جيڪي پنهنجي خرچ مطابق نه ٿا ملن، جيڪڏهن اهي الله ۽ سندس رسول سان مخلص هجن. نيڪي ڪندڙ ماڻهن کي ملامت ڪرڻ جو ڪو به سبب ناهي. ۽ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَّلَا عَلَى الَّذِيْنَ اِذَا مَآ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ اَجِدُ مَآ اَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ۖتَوَلَّوْا وَّاَعْيُنُهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا يَجِدُوْا مَا يُنْفِقُوْنَۗ

wa lā ‘alal-lażīna iżā mā atauka litaḥmilahum qulta lā ajidu mā aḥmilukum ‘alaih(i), tawallau wa a‘yunuhum tafīḍu minad dam‘i ḥazanan allā yajidū mā yunfiqūn(a).

۽ انهن تي ڪو به (گناهه) ناهي جيڪي توهان (محمد ﷺ) وٽ اچن ٿا، ته توهان انهن کي گاڏي ڏيو، پوءِ توهان چئو ٿا ته "مون کي توهان کي وٺي وڃڻ لاءِ گاڏي نه ملي،" پوءِ اهي واپس اچن ٿا، جڏهن ته انهن جون اکيون ڳوڙها وهي رهيون آهن ڇاڪاڻ ته اهي غمگين آهن، ڇاڪاڻ ته انهن کي اهو نه مليو جيڪو اهي خرچ ڪرڻ وارا هئا (جنگ ۾ وڃڻ لاءِ).

۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔

innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).

حقيقت ۾، (ملامت ڪرڻ) جو سبب صرف انهن تي آهي جن توهان کان (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت گهري، جيتوڻيڪ اهي امير هئا. اهي اهڙن ماڻهن سان گڏ رهڻ لاءِ تيار آهن جيڪي جنگ نه ٿا ڪن ۽ الله انهن جي دلين کي تالا هڻي ڇڏيا آهن، تنهن ڪري اهي (پنهنجي عملن جي نتيجن کي) نٿا ڄاڻن.

يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

جڏهن توهان انهن ڏانهن موٽندؤ ته اهي (منافق جيڪي جنگ ۾ حصو نه ورتو) توهان کي سبب ٻڌائيندا. (محمد) چئو ته بهانا نه ٺاهيو، اسان هاڻي توهان تي يقين نٿا ڪريون، بيشڪ الله اسان کي توهان جي خبرن جي خبر ڏني آهي. ۽ الله توهان جا ڪم ڏسندو، (جيئن سندس رسول ڪندو)، پوءِ توهان (الله) ڏانهن موٽايا ويندا جيڪو سڀ ڪجهه ڳجهو ۽ حقيقي ڄاڻندڙ آهي، پوءِ هو توهان کي توهان جي ڪيل ڪمن جي خبر ڏيندو.

سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

جڏهن توهان انهن ڏانهن موٽندؤ ته اهي توهان کي الله جو قسم کڻندا ته توهان انهن کان منهن موڙيو، تنهن ڪري انهن کان منهن موڙيو، ڇو ته انهن جا روح پليت آهن ۽ انهن جي جاءِ جهنم آهي، انهن جي ڪرتوتن جي بدلي ۾.

يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).

اهي توهان جي اڳيان قسم کڻندا ته جيئن توهان انهن کي قبول ڪريو. پر جيڪڏهن توهان انهن کي قبول ڪيو ته به الله ظالمن کان راضي نه ٿيندو.

اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

بدوي عرب پنهنجي ڪفر ۽ منافقت ۾ وڌيڪ مضبوط آهن، ۽ اهو قدرتي آهي ته اهي انهن قانونن کي نٿا ڄاڻن جيڪي الله پنهنجي رسول تي نازل ڪيا آهن. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

۽ بدوي عربن مان ڪي اهڙا به آهن جيڪي (الله جي راهه ۾) جيڪو خرچ ڪن ٿا ان کي نقصان سمجهن ٿا، هو توهان تي ڪنهن خطري جي انتظار ۾ آهي، اهي ئي آهن جن تي خطرو پوندو، ۽ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).

۽ بدوي عربن ۾ اهڙا به آهن جيڪي الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا ۽ جيڪي خرچ ڪن ٿا ان کي الله جي ويجهو ٿيڻ ۽ رسول جي دعا حاصل ڪرڻ جو طريقو سمجهن ٿا. ڄاڻو ته ڏيڻ انهن لاءِ الله جي ويجهو ٿيڻ جو هڪ طريقو آهي. پوءِ الله انهن کي پنهنجي رحمت (جنت) ۾ داخل ڪندو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

۽ مهاجرن ۽ انصارن مان جيڪي پهريان (اسلام قبول ڪرڻ وارا) هئا ۽ جن انهن جي چڱيءَ طرح پيروي ڪئي، الله انهن کان راضي ٿيو ۽ اهي الله کان راضي ٿيا، الله انهن لاءِ باغ تيار ڪيا آهن جن جي هيٺان نهرون وهن ٿيون، اهي انهن ۾ هميشه رهندا، اها وڏي ڪاميابي آهي.

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ

wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).

۽ توهان جي آس پاس رهندڙ بدوي ماڻهن ۾ منافق آهن. ۽ مديني جي ماڻهن ۾ منافق آهن جيڪي پنهنجي منافقت ۾ تمام گهڻو آهن. توهان (اي محمد) انهن کي نه ٿا ڄاڻو پر اسان انهن کي ڄاڻون ٿا. اسين انهن کي ٻه ڀيرا عذاب ڏينداسين، پوءِ اهي وڏي عذاب ڏانهن موٽايا ويندا.

وَاٰخَرُوْنَ اعْتَرَفُوْا بِذُنُوْبِهِمْ خَلَطُوْا عَمَلًا صَالِحًا وَّاٰخَرَ سَيِّئًاۗ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa ākharūna‘tarafū biżunūbihim khalaṭū ‘amalan ṣāliḥaw wa ākhara sayyi'ā(n), ‘asallāhu ay yatūba ‘alaihim, innallāha gafūrur raḥīm(un).

۽ (ٻيا به) اهڙا ماڻهو آهن جيڪي پنهنجن گناهن جو اعتراف ڪن ٿا، اهي نيڪ ڪم کي ٻين بڇڙن ڪمن سان ملايو ٿا. اميد آهي ته الله انهن جي توبه قبول ڪندو. بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

انهن جي مالن مان زڪوات وٺو، انهن کي پاڪ ۽ پاڪ ڪرڻ لاءِ، ۽ انهن لاءِ دعا گهرو، بيشڪ توهان جي دعا انهن لاءِ دلي سڪون پيدا ڪري ٿي، الله سڀ ڪجهه ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهٖ وَيَأْخُذُ الصَّدَقٰتِ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

alam ya‘lamū annallāha huwa yaqbalut-taubata ‘an ‘ibādihī wa ya'khużuṣ-ṣadaqāti wa annallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

ڇا اهي نٿا ڄاڻن ته الله پنهنجن ٻانهن جي توبه قبول ڪري ٿو ۽ انهن جي صدقن کي قبول ڪري ٿو، ۽ الله توبه قبول ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي؟

وَقُلِ اعْمَلُوْا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ وَسَتُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۚ

wa quli‘malū fa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū wal-mu'minūn(a), wa saturaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

۽ چئو تہ ڪم ڪريو، ۽ الله اوھان جا ڪم ڏسندو، ۽ سندس پيغمبر ۽ مؤمن بہ، ۽ اوھين ڳجھ ۽ ظاھر جي ڄاڻندڙ ڏانھن موٽايا ويندؤ، پوءِ اوھان کي اوھان جي ڪمن جي خبر ڏيندو.

وَاٰخَرُوْنَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِ اللّٰهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوْبُ عَلَيْهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa ākharūna murjaunal li'amrillāhi immā yu‘ażżibuhum wa immā yatūbu ‘alaihim, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

۽ ٻيا ماڻهو به آهن جيڪي الله جي حڪم تائين معطل آهن، شايد الله انهن کي سزا ڏئي ۽ شايد الله انهن جي توبه قبول ڪري. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّكُفْرًا وَّتَفْرِيْقًاۢ بَيْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَاِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَيَحْلِفُنَّ اِنْ اَرَدْنَآ اِلَّا الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

wal-lażīnattakhażū masjidan ḍirāraw wa kufraw wa tafrīqam bainal-mu'minīna wa irṣādal liman ḥāraballāha wa rasūlahū min qabl(u), wa layaḥlifunna in aradnā illal-ḥusnā, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

۽ (منافقن مان) ڪجهه اهڙا آهن جيڪي (مؤمنن کي نقصان پهچائڻ لاءِ)، ڪفر لاءِ ۽ مومنن ۾ تفرقو وجهڻ لاءِ مسجدون ٺاهيندا آهن، ۽ انهن ماڻهن جي اچڻ جو انتظار ڪندا آهن جيڪي گهڻو وقت اڳ الله ۽ سندس رسول سان وڙهندا هئا، اهي ضرور قسم کڻندا آهن ته "اسان جو ارادو صرف ڀلائي جو آهي." ۽ الله شاهدي ڏئي ٿو ته اهي (پنهنجي قسم ۾) ڪوڙا آهن.

لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ

lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).

مسجد ۾ هميشه نماز نه پڙهو. بيشڪ اها مسجد جيڪا تقويٰ جي بنياد تي قائم ڪئي وئي هئي، پهرين ڏينهن کان ئي توهان لاءِ ان ۾ نماز پڙهڻ وڌيڪ مناسب آهي. اندر اهڙا ماڻهو آهن جيڪي پاڻ کي صاف ڪرڻ چاهين ٿا. الله پاڪ ماڻهن کي پسند ڪري ٿو.

اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى تَقْوٰى مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ اَمْ مَّنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهٖ فِيْ نَارِ جَهَنَّمَۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

afaman assasa bun-yānahū ‘alā taqwā minallāhi wa riḍwānin khairun am man assasa bun-yānahū ‘alā syafā jurufin hārin fanhāra bihī fī nāri jahannam(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ڇا اهي ماڻهو بهتر آهن جيڪي الله جي عبادت ۽ (سندس) رضامندي سان عمارتون (مسجدون) ٺاهين ٿا، يا اهي جيڪي پنهنجيون عمارتون ڪنهن اهڙي نديءَ جي ڪناري تي ٺاهين ٿا جيڪا ڪري پوي ٿي، پوءِ (اها عمارت) انهن سان گڏ ڪري پوي ٿي دوزخ ۾؟ الله ظالم ماڻهن کي هدايت نه ٿو ڪري.

لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِيْ بَنَوْا رِيْبَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلَّآ اَنْ تَقَطَّعَ قُلُوْبُهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

lā yazālu bun-yānuhumul-lażī banau rībatan fī qulūbihim illā an taqaṭṭa‘a qulūbuhum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

جيڪا عمارت انهن ٺاهي هئي اها هميشه انهن جي دلين ۾ شڪ جو سبب بڻي، تان جو انهن جا دل ٽٽي پيا. ۽ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

۞ اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَۗ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُوْنَ وَيُقْتَلُوْنَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ وَالْقُرْاٰنِۗ وَمَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُوْا بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهٖۗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

innallāhasytarā minal-mu'minīna anfusahum wa amwālahum bi'anna lahumul-jannah(ta), yuqātilūna fī sabīlillāhi fa yaqtulūna wa yuqtalūna wa‘dan ‘alaihi ḥaqqan fit-taurāti wal-injīli wal-qur'ān(i), wa man aufā bi‘ahdihī minallāhi fastabsyirū bibai‘ikumul-lażī bāya‘tum bih(ī), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

بيشڪ الله ايمان وارن کان سندن جان ۽ مال خريد ڪيا آهن، انهن کي جنت ڏئي. اهي الله جي راهه ۾ وڙهندا آهن ته جيئن قتل ڪن يا قتل ڪيا وڃن، (اهو) تورات، انجيل ۽ قرآن ۾ الله جو سچو واعدو آهي. ۽ الله کان وڌيڪ ڪير پنهنجي واعدن کي پورو ڪندو؟ تنهن ڪري پنهنجي ڪيل خريد و فروخت تي خوش ٿيو، ۽ اها ئي وڏي ڪاميابي آهي.

اَلتَّاۤىِٕبُوْنَ الْعٰبِدُوْنَ الْحٰمِدُوْنَ السَّاۤىِٕحُوْنَ الرّٰكِعُوْنَ السّٰجِدُوْنَ الْاٰمِرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَالنَّاهُوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحٰفِظُوْنَ لِحُدُوْدِ اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

at tā'ibūnal-‘ābidul-ḥāmidūnas-sā'iḥūnar-rāki‘ūnas-sājidūnal-āmirūna bil-ma‘rūfi wan-nāhūna ‘anil-munkari wal-ḥāfiẓūna liḥudūdillāh(i), wa basysyiril-mu'minīn(a).

اهي اهي آهن جيڪي توبه ڪن ٿا، عبادت ڪن ٿا، (الله جي) تعريف ڪن ٿا، (علم ۽ دين جي خاطر) گھمن ٿا، رڪوع ڪن ٿا، سجدو ڪن ٿا، نيڪي جو حڪم ڏين ٿا ۽ برائي کان روڪين ٿا ۽ الله جي قانونن جي پيروي ڪن ٿا. ۽ ايمان وارن کي خوش ڪن ٿا.

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ يَّسْتَغْفِرُوْا لِلْمُشْرِكِيْنَ وَلَوْ كَانُوْٓا اُولِيْ قُرْبٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

mā kāna lin-nabiyyi wal-lażīna āmanū ay yastagfirū lil-musyrikīna wa lau kānū ulī qurbā mim ba‘di mā tabayyana lahum annahum aṣḥābul-jaḥīm(i).

پيغمبر ۽ مؤمنن لاءِ اهو مناسب ناهي ته مشرڪن لاءِ (الله کان) معافي گهرن، جيتوڻيڪ اهي انهن جا مائٽ هجن، جڏهن ته انهن تي اهو واضح ٿي چڪو آهي ته مشرڪ دوزخي آهن.

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ

wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).

جيئن ته ابراهيم جي پنهنجي پيءُ لاءِ (الله کان) معافي جي درخواست جو تعلق آهي، اهو ٻيو ڪجهه به نه پر هڪ واعدي جي ڪري هو جيڪو هن پنهنجي پيءُ سان ڪيو هو. پوءِ جڏهن ابراهيم تي اهو واضح ٿيو ته سندس پيءُ الله جو دشمن آهي، تڏهن ابراهيم کانئس جدا ٿي ويو. بيشڪ، ابراهيم هڪ تمام نرم دل ۽ رحمدل ماڻهو هو.

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْمًاۢ بَعْدَ اِذْ هَدٰىهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَّا يَتَّقُوْنَۗ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

wa mā kānallāhu liyuḍilla qaumam ba‘da iż hadāhum ḥattā yubayyina lahum mā yattaqūn(a), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

۽ الله ڪڏهن به ڪنهن قوم کي هدايت ڏيڻ کان پوءِ گمراهه نه ڪندو آهي ته جيئن انهن کي اهو واضح ٿئي ته انهن کي ڪهڙين ڳالهين کان بچڻ گهرجي، بيشڪ الله هر شيءِ کي ڄاڻندڙ آهي.

اِنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

innallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yuḥyī wa yumīt(u), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

بيشڪ آسمانن ۽ زمين جي طاقت الله جي آهي، اهو ئي زندگي ڏئي ٿو ۽ موت ڏئي ٿو، الله کان سواءِ توهان جو ڪو به سرپرست ۽ مددگار ناهي.

لَقَدْ تَّابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ فِيْ سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيْغُ قُلُوْبُ فَرِيْقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّهٗ بِهِمْ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ۙ

laqat tāballāhu ‘alan-nabiyyi wal-muhājirīna wal-anṣāril-lażīnattaba‘ūhu fī sā‘atil-‘usrati mim ba‘di mā kāda yazīgu qulūbu farīqim minhum ṡumma tāba ‘alaihim, innahū bihim ra'ūfur raḥīm(un).

بيشڪ الله پيغمبر، مهاجرن ۽ انصارن جي توبه قبول ڪئي آهي، جن ڏکئي وقت ۾ پيغمبر جي پيروي ڪئي، جڏهن ته انهن مان هڪ ٽولي جون دليون ڪِرڻ تي هيون، پوءِ الله انهن جي توبه قبول ڪئي، بيشڪ الله انهن تي تمام گهڻو مهربان ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

۽ انهن ٽنهي لاءِ جيڪي پوئتي رهجي ويا هئا. جيستائين زمين انهن لاءِ تنگ نظر آئي، جيتوڻيڪ اها ويڪري هئي، ۽ انهن جا روح انهن لاءِ تنگ ٿي ويا، ۽ انهن کي احساس ٿيو ته الله کان سواءِ ڪا به پناهه ناهي، پوءِ الله انهن جي توبه قبول ڪئي ته جيئن اهي پنهنجي توبه تي قائم رهن. بيشڪ الله توبه قبول ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوْنُوْا مَعَ الصّٰدِقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa kūnū ma‘aṣ-ṣādiqīn(a).

اي ايمان وارؤ! الله کان ڊڄو ۽ نيڪ ماڻهن سان گڏ رهو.

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

مديني جي ماڻهن ۽ انهن جي آس پاس رهندڙ بدوي ماڻهن لاءِ اهو مناسب ناهي ته اهي رسول الله ﷺ سان گڏ (جنگ جي ميدان ۾) نه وڃن، ۽ نه ئي انهن لاءِ اهو مناسب آهي ته اهي پاڻ کي رسول الله ﷺ کان وڌيڪ پيار ڪن. اهو ان ڪري جو انهن کي الله جي رستي ۾ اڃ، ٿڪاوٽ يا بک نه لڳندي آهي، ۽ نه ئي اهي اهڙي جاءِ تي قدم رکندا آهن جيڪا ڪافرن کي ڪاوڙ ڏياريندي آهي، ۽ نه ئي اهي دشمن کي ڪو نقصان پهچائيندا آهن، سواءِ ان جي ته اهو انهن لاءِ نيڪي طور لکيو ويندو. بيشڪ الله نيڪي ڪندڙن جو اجر ضايع نٿو ڪري.

وَلَا يُنْفِقُوْنَ نَفَقَةً صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً وَّلَا يَقْطَعُوْنَ وَادِيًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā yunfiqūna nafaqatan ṣagīrataw wa lā kabīrataw wa lā yaqṭa‘ūna wādiyan illā kutiba lahum liyajziyahumullāhu aḥsana mā kānū ya‘malūn(a).

۽ اهي نه ٿا خيرات ڪن، ڇا ننڍو هجي يا وڏو، ۽ نه ئي (جهاد ۾) ڪا وادي پار ڪن ٿا، پر اهو انهن لاءِ (نيڪ عمل جي طور تي) لکيو ويندو آهي، هن لاءِ ته الله انهن کي انهن جي عملن کان بهتر بدلو ڏئي جيڪي اهي ڪندا هئا.

۞ وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُوْنَ لِيَنْفِرُوْا كَاۤفَّةًۗ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَاۤىِٕفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوْا فِى الدِّيْنِ وَلِيُنْذِرُوْا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعُوْٓا اِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُوْنَ ࣖ

wa mā kānal-mu'minūna liyanfirū kāffah(tan), falau lā nafara min kulli firqatim minhum ṭā'ifatul liyatafaqqahū fid-dīni wa liyunżirū qaumahum iżā raja‘ū ilaihim la‘allahum yaḥżarūn(a).

۽ اهو مناسب ناهي ته سڀئي مؤمن (جنگ جي ميدان ۾) وڃن. ڇو نه انهن مان هر هڪ گروهه مان ڪجهه ماڻهو پنهنجي مذهبي ڄاڻ کي وڌائڻ ۽ پنهنجي ماڻهن کي ڊيڄارڻ لاءِ وڃن جڏهن اهي واپس اچن، ته جيئن اهي پاڻ کي بچائي سگهن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِيْنَ يَلُوْنَكُمْ مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوْا فِيْكُمْ غِلْظَةًۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū qātilul-lażīna yalūnakum minal-kuffāri wal-yajidū fīkum gilẓah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

اي ايمان وارؤ! پنھنجي آس پاس جي ڪافرن سان وڙھو، ۽ انھن کي اوھان جي مضبوطي محسوس ڪرڻ ڏيو، ۽ ڄاڻو ته الله پرھيزگارن سان گڏ آھي.

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ اَيُّكُمْ زَادَتْهُ هٰذِهٖٓ اِيْمَانًاۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَزَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّهُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun fa minhum may yaqūlu ayyukum zādathu hāżihī īmānā(n), fa ammal-lażīna āmanū fa zādathum īmānaw wa hum yastabsyirūn(a).

۽ جڏهن ڪا سورت نازل ٿيندي هئي ته انهن (منافقن) مان ڪجهه اهڙا به هوندا هئا جيڪي چوندا هئا ته ”هن سورت جي نازل ٿيڻ سان توهان مان ڪنهن جو ايمان وڌيو آهي؟“ ۽ جيڪي ايمان وارا آهن، هي سورت انهن جي ايمان کي وڌائي ٿي ۽ اهي خوش ٿين ٿا.

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا اِلٰى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوْا وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa ammal-lażīna fī qulūbihim maraḍun fa zādathum rijsan ilā rijsihim wa mātū wa hum kāfirūn(a).

۽ جن جي دلين ۾ بيماري آهي، ته (هن سورت سان) انهن جو موجوده ڪفر وڌي ويندو ۽ اهي ڪافر ٿي مرندا.

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُوْنَ فِيْ كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوْبُوْنَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

awalā yarauna annahum yuftanūna fī kulli ‘āmim marrataini ṡumma lā yatūbūna wa lā hum yażżakkarūn(a).

۽ ڇا اهي نه ٿا ڏسن ته اهي هر سال هڪ يا ٻه ڀيرا آزمايا وڃن ٿا، تڏهن به اهي توبه نٿا ڪن ۽ نه ئي نصيحت وٺن ٿا؟

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍۗ هَلْ يَرٰىكُمْ مِّنْ اَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوْاۗ صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun naẓara ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍ(in), hal yarākum min aḥadin ṡummanṣarafū, ṣarafallāhu qulūbahum bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

۽ جڏهن ڪا سورت نازل ٿيندي هئي ته هڪ ٻئي ڏانهن ڏسندا هئا (۽ چوندا هئا ته) ”ڇا ڪو (مسلمانن مان) آهي جيڪو توهان کي ڏسي ٿو؟“ ان کان پوءِ اهي هليا ويا. الله انهن جي دلين کي ڦيرائي ڇڏيو ڇو ته اهي اهڙي قوم هئي جيڪي سمجهه نه رکندا هئا.

لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).

بيشڪ، توهان وٽ توهان جي ئي قوم مان هڪ رسول آيو آهي، جيڪو توهان برداشت ڪري رهيا آهيو اهو تمام ڳرو آهي، (هو) واقعي توهان لاءِ (ايمان ۽ نجات) چاهي ٿو، ايمان وارن لاءِ مهربان ۽ رحم ڪندڙ آهي.

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

پوءِ جيڪڏهن اهي (ايمان کان) منهن موڙين ته پوءِ چئو ته الله منهنجي لاءِ ڪافي آهي، ان کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، مون ان تي ڀروسو ڪيو آهي ۽ اهو وڏي عرش جو مالڪ آهي.

بَرَاۤءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَۗ

barā'atum minallāhi wa rasūlihī ilal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīn(a).

(هي بيان آهي) الله ۽ سندس رسول کان انهن مشرڪن سان لاڳاپا ختم ڪرڻ جو جن سان توهان (انهن سان) معاهدو ڪيو آهي.

فَسِيْحُوْا فِى الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۙوَاَنَّ اللّٰهَ مُخْزِى الْكٰفِرِيْنَ

fasīḥū fil-arḍi arba‘ata asyhuriw wa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa anallāha mukhzil-kāfirīn(a).

تنهن ڪري چار مهينا زمين ۾ سفر ڪريو ۽ ڄاڻو ته توهان الله کي ڪمزور نٿا ڪري سگهو، ۽ الله ڪافرن کي خوار ڪري ٿو.

وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).

۽ الله ۽ سندس رسول جي طرفان ماڻهن کي وڏي حج جي ڏينهن تي هڪ فرمان (خبر) آهي ته بيشڪ الله ۽ سندس رسول مشرڪن کان بيزار آهن، پوءِ جيڪڏهن توهان (مشرڪ) توبه ڪريو ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن توهان منهن موڙيو ته پوءِ ڄاڻو ته توهان الله کي ڪمزور نه ٿا ڪري سگهو. ۽ ڪافرن کي خوشخبري ڏيو (ته انهن کي دردناڪ عذاب ملندو).

اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

سواءِ انهن مشرڪن جي جن توهان سان معاهدو ڪيو آهي ۽ انهن (معاهدي جي مواد) ۾ ڪا به گهٽتائي نه ڪئي آهي ۽ نه ئي (نه) ڪنهن جي مدد ڪئي آهي جيڪو توهان سان دشمني ڪري ٿو، پوءِ انهن سان پنهنجو واعدو مقرر وقت تائين پورو ڪريو، بيشڪ الله پرهيزگارن کي پسند ڪري ٿو.

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَخُذُوْهُمْ وَاحْصُرُوْهُمْ وَاقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍۚ فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِيْلَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa iżansalakhal-asyhurul-ḥurumu faqtulul-musyrikīna ḥaiṡu wajattumūhum wa khużūhum waḥṣurūhum waq‘udū lahum kulla marṣad(in), fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa khallū sabīlahum, innallāha gafūrur raḥīm(un).

جڏهن حرام جا مهينا پورا ٿين ته پوءِ مشرڪن سان وڙهو جتي به انهن کي ڏسو، انهن کي پڪڙيو ۽ گهيرو ڪريو، ۽ انهن تي نظر رکو، جيڪڏهن اهي توبه ڪن ۽ نماز پڙهن ۽ زڪوات ڏين ته انهن کي آزاد ڪريو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَاِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَأْمَنَهٗ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa in aḥadum minal-musyrikīnastajāraka fa ajirhu ḥattā yasma‘a kalāmallāhi ṡumma ablighu ma'manah(ū), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘lamūn(a).

۽ جيڪڏهن ڪو مشرڪ توکان پناهه گهري ته ان کي پناهه ڏيو جيستائين هو الله جو ڪلام ٻڌي، پوءِ ان کي ان لاءِ امن جي جاءِ تي پهچايو، اهو هن ڪري جو اهي اهڙي قوم آهن جيڪي نه ٿا ڄاڻن.

كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

الله ۽ سندس رسول جو مشرڪن سان ڪهڙو معاهدو (محفوظ) ٿي سگهي ٿو، سواءِ انهن جي جن سان توهان مسجد الحديبيه جي ويجهو معاهدو ڪيو آهي، تنهنڪري جيستائين اهي توهان سان نيڪي ڪن ٿا، توهان کي به انهن سان نيڪي ڪرڻ گهرجي. بيشڪ الله پرهيزگارن کي پسند ڪري ٿو.

كَيْفَ وَاِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوْا فِيْكُمْ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗيُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبٰى قُلُوْبُهُمْۚ وَاَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ

kaifa wa iy yaẓharū ‘alaikum lā yarqubū fīkum illaw wa lā żimmah(tan), yurḍūnakum bi'afwāhihim wa ta'bā qulūbuhum, wa akṡaruhum fāsiqūn(a).

اهو ڪيئن ممڪن آهي (ته اهڙو معاهدو هجي)، جيتوڻيڪ جيڪڏهن اهي توهان تي فتح حاصل ڪن ته به اهي توهان سان مائٽي وارا تعلقات نه رکندا ۽ نه ئي معاهدي تي (نه ئي) ڌيان ڏيندا. اهي توهان کي پنهنجي وات سان خوش ڪن ٿا، جڏهن ته انهن جا دل انهن کي رد ڪن ٿا. انهن مان گهڻا بدڪار ماڻهو آهن (پنهنجا واعدا پورا نه ٿا ڪن).

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

اهي الله جي آيتن کي ٿوري قيمت تي وڪڻن ٿا ۽ (ماڻهن کي) الله جي رستي کان روڪين ٿا، بيشڪ اهي جيڪو ڪن ٿا سو بڇڙو آهي.

لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ

lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)

اهي ايمان وارن سان مائٽي (تعلق) نه رکندا آهن ۽ نه ئي معاهدي جي پاسداري ڪندا آهن، ۽ اهي ئي حد کان لنگهندڙ آهن.

فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِى الدِّيْنِ ۗوَنُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa ikhwānukum fid-dīn(i), wa nufaṣṣīlul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي توبه ڪن، نماز قائم ڪن ۽ زڪوات ڏين ته (اهي) توهان جا ديني ڀائر آهن، اسين انهن ماڻهن لاءِ آيتون بيان ڪريون ٿا جيڪي ڄاڻن ٿا.

وَاِنْ نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقَاتِلُوْٓا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِۙ اِنَّهُمْ لَآ اَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُوْنَ

wa in nakaṡū aimānahum mim ba‘di ‘ahdihim wa ṭa‘anū fī dīnikum fa qātilū a'immatal-kufr(i), innahum lā aimāna lahum la‘allahum yantahūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي عهد کان پوءِ پنهنجو قسم ٽوڙين، ۽ توهان جي مذهب جي توهين ڪن، ته پوءِ انهن ڪافر اڳواڻن سان وڙهو. حقيقت ۾، اهي ماڻهو آهن جيڪي پنهنجا واعدا پورا نٿا ڪري سگهن، اميد آهي ته اهي روڪيندا.

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).

ڇا توهان انهن سان نه ٿا وڙهو جن پنهنجو قسم ٽوڙيو ۽ رسول کي ڪڍڻ جو ارادو ڪيو ۽ انهن سان به جيڪي پهريان توهان سان وڙهندا هئا، ڇا توهان انهن کان ڊڄو ٿا جڏهن ته جيڪڏهن توهان مؤمن آهيو ته الله کان ڊڄڻ جا وڌيڪ حقدار آهيو؟

قَاتِلُوْهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَيْدِيْكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِيْنَۙ

qātilūhum yu‘ażżibhumullāhu bi'aidīkum wa yukhzihim wa yanṣurkum ‘alaihim wa yasyfi ṣudūra qaumim mu'minīn(a).

انهن سان جنگ ڪريو، بيشڪ الله توهان جي هٿ سان انهن کي عذاب ڏيندو ۽ انهن کي خوار ڪندو ۽ توهان جي انهن تي (فتح سان) مدد ڪندو ۽ ايمان وارن جي دلين کي آرام ڏيندو.

وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوْبِهِمْۗ وَيَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yużhib gaiẓa qulūbihim, wa yatūbullāhu ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

۽ انهن جي دلين (مؤمنن) جي ڪاوڙ کي دور ڪري ٿو. ۽ الله جنهن کي چاهي ٿو ان جي توبه قبول ڪري ٿو. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلَا رَسُوْلِهٖ وَلَا الْمُؤْمِنِيْنَ وَلِيْجَةً ۗوَاللّٰهُ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

am ḥasibtum an tutrakū wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa lam yattakhiżū min dūnillāhi wa lā rasūlihī wa lal-mu'minīna walījah(tan), wallāhu khabīrum bimā ta‘malūn(a).

ڇا توهان سمجهو ٿا ته توهان کي اڪيلو ڇڏيو ويندو، جڏهن ته الله اڃا تائين توهان مان انهن کي ظاهر نه ڪيو آهي جيڪي جهاد ڪن ٿا ۽ الله، سندس رسول ۽ مؤمنن کان سواءِ ڪنهن کي به وفادار دوست نه ٿا بڻائين؟ الله توهان جي ڪمن کان واقف آهي.

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِيْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۚ وَ فِى النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

mā kāna lil-musyrikīna ay ya‘murū masājidallāhi syāhidīna ‘alā anfusihim bil-kufr(i), ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum, wa fin-nāri hum khālidūn(a).

مشرڪن لاءِ اهو مناسب ناهي ته اهي الله جي مسجد ۾ خوشحال ٿين، جيتوڻيڪ اهي پاڻ کي ڪافر تسليم ڪن ٿا. انهن جا عمل ضايع ٿي ويا، ۽ اهي هميشه جهنم ۾ رهندا.

اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).

بيشڪ، الله جي مسجد ۾ صرف اهي ئي ڪامياب ٿين ٿا جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا، ۽ (اڃا تائين) نماز پڙهن ٿا، زڪوات ڏين ٿا ۽ الله کان سواءِ (ڪنهن کان به) نه ٿا ڊڄن، تنهن ڪري اميد آهي ته اهي هدايت حاصل ڪندڙن مان هوندا.

۞ اَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاۤجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَجَاهَدَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَا يَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۘ

aja‘altum siqāyatal-ḥājji wa ‘imāratal-masjidil-ḥarāmi kaman āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa jāhada fī sabīlillāh(i), lā yastawūna ‘indallāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ڇا توهان انهن (ماڻهن) کي جيڪي حج ڪرڻ وارن ۽ مسجد الحرام جي سنڀال ڪندڙ کي شراب پياريندا آهن انهن جي برابر ڪريو ٿا جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا ۽ الله جي رستي ۾ جهاد ڪن ٿا؟ اهي الله جي نظر ۾ برابر نه آهن. الله ظالم ماڻهن کي هدايت نٿو ڏئي.

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

allażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, a‘ẓamu darajatan ‘indallāh(i), wa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

جن ايمان آندو ۽ هجرت ڪئي ۽ الله جي رستي ۾ پنهنجي مالن ۽ جانين سان جهاد ڪيو، اهي الله جي نظر ۾ وڏا درجا رکن ٿا، ۽ اهي ئي ڪامياب آهن.

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَّجَنّٰتٍ لَّهُمْ فِيْهَا نَعِيْمٌ مُّقِيْمٌۙ

yubasysyiruhum rabbuhum biraḥmatim minhu wa riḍwāniw wa jannātil lahum fīhā na‘īmum muqīm(un).

خدا انهن کي فضل، خوشي ۽ جنت ڏئي خوش ڪري ٿو، اهي ان ۾ دائمي خوشي حاصل ڪن ٿا،

خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

khālidīna fīhā abadā(n), innallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

اهي هميشه ان ۾ رهندا، بيشڪ الله وٽ وڏو اجر آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْٓا اٰبَاۤءَكُمْ وَاِخْوَانَكُمْ اَوْلِيَاۤءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِيْمَانِۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ābā'akum wa ikhwānakum auliyā'a inistaḥabbul-kufra ‘alal-īmān(i), wa may yatawallahum minkum fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

اي ايمان وارؤ! پنھنجن پيئرن ۽ ڀائرن کي پنھنجو سرپرست نه بڻايو جيڪڏھن اھي ايمان کان ڪفر کي پسند ڪن، اوھان مان جيڪو انھن کي سرپرست بڻائيندو، پوءِ اھي ئي ظالم آھن.

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْ وَاِخْوَانُكُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيْرَتُكُمْ وَاَمْوَالُ ِۨاقْتَرَفْتُمُوْهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ اَحَبَّ اِلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَجِهَادٍ فِيْ سَبِيْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qul in kāna ābā'ukum wa abnā'ukum wa ikhwānukum wa azwājukum wa ‘asyīratukum wa amwāluniqtaraftumūhā wa tijāratun takhsyauna kasādahā wa masākinu tarḍaunahā aḥabba ilaikum minallāhi wa rasūlihī wa jihādin fī sabīlihī fa tarabbaṣū ḥattā ya'tiyallāhu bi'amrih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

چئو تہ جيڪڏھن اوھان جا پيءُ، اوھان جا پٽ، اوھان جا ڀائر، اوھان جون زالون، اوھان جا مائٽ، اوھان جو ڪمايل مال، واپار جنھن جي بند ٿيڻ کان ڊڄو ٿا ۽ اھي گھر جن ۾ اوھين پسند ڪريو ٿا، اوھان کي الله ۽ سندس پيغمبر ۽ سندس رستي ۾ جھاد ڪرڻ کان وڌيڪ پيارا آھن تہ پوءِ انتظار ڪريو جيستائين الله پنھنجو فيصلو آڻي ۽ الله نافرمان قوم کي ھدايت نہ ٿو ڪري.

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِيْ مَوَاطِنَ كَثِيْرَةٍۙ وَّيَوْمَ حُنَيْنٍۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا وَّضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُّدْبِرِيْنَۚ

laqad naṣarakumullāhu fī mawāṭina kaṡīrah(tin), wa yauma ḥunain(in), iż a‘jabatkum kaṡratukum falam tugni ‘ankum syai'aw wa ḍāqat ‘alaikumul-arḍu bimā raḥubat ṡumma wallaitum mudbirīn(a).

بيشڪ الله توهان (مؤمنن) جي ڪيترن ئي جنگين ۾ مدد ڪئي آهي، ۽ حنين جي جنگ کي (ياد ڪريو) جڏهن توهان جي گهڻائي توهان کي مغرور ڪيو پر (انهن جي گهڻائي) توهان جي ڪنهن به ڪم نه آئي، ۽ وسيع زمين توهان تي تنگ ٿي وئي، تنهن ڪري توهان پٺي ڏئي ڀڄي ويا.

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

Ṡumma anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa anzala junūdal lam tarauhā wa ‘ażżabal-lażīna kafarū, wa żālika jazā'ul-kāfirīn(a).

پوءِ الله پنهنجي رسول ۽ ايمان وارن تي سلامتي نازل ڪئي، ۽ اهڙا لشڪر (ملائڪ) لاٿا جيڪي توهان نٿا ڏسو، ۽ ڪافرن کي سزا ڏني، ڪافرن جو اهو ئي بدلو آهي.

ثُمَّ يَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma yatūbullāhu mim ba‘di żālika ‘alā may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ان کان پوءِ الله جنهن جي چاهي ٿو ان جي توبه قبول ڪري ٿو، الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا ۚوَاِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖٓ اِنْ شَاۤءَۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-musyrikūna najasun falā yaqrabul-masjidal-ḥarāma ba‘da ‘āmihim hāżā, wa in khiftum ‘ailatan fa saufa yugnīkumullāhu min faḍlihī in syā'(a), innallāha ‘alīmun ḥakīm(un).

اي ايمان وارؤ! حقيقت ۾ مشرڪ پليت (ناپاڪ روح) آهن، تنهن ڪري انهن کي هن سال کان پوءِ مسجد شريف جي ويجهو نه وڃڻ گهرجي. ۽ جيڪڏهن توهان کي غريب ٿيڻ جي ڳڻتي آهي (ڇاڪاڻ ته ڪافر نه ٿا اچن) ته پوءِ الله توهان کي پنهنجي فضل سان مال ڏيندو، جيڪڏهن هو چاهيندو. بيشڪ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

قَاتِلُوا الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَلَا يُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَلَا يَدِيْنُوْنَ دِيْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَّدٍ وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ ࣖ

qātilul-lażīna lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil-ākhiri wa lā yuḥarrimūna mā ḥarramallāhu wa rasūluhū wa lā yadīnūna dīnal-ḥaqqi minal-lażīna ūtul-kitāba ḥattā yu‘ṭul-jizyata ‘ay yadiw wa hum ṣāgirūn(a).

جيڪي الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان نٿا رکن، جيڪي الله ۽ سندس رسول جي حرام ڪيل شين کي حرام نٿا سمجهن ۽ جيڪي سچي دين (الله جي دين) تي يقين نٿا رکن، (يعني اهي ماڻهو) جن کي ڪتاب ڏنو ويو آهي، انهن سان جنگ ڪريو جيستائين اهي فرمانبرداري سان جزيه (ٽيڪس) ادا ڪن ۽ اهي فرمانبرداري جي حالت ۾ هجن.

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ عُزَيْرُ ِۨابْنُ اللّٰهِ وَقَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِيْحُ ابْنُ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْۚ يُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۗقَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۚ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

wa qālatil-yahūdu ‘uzairunibnullāhi wa qālatin-naṣāral-masīḥubnullāh(i), żālika qauluhum bi'afwāhihim, yuḍāhi'ūna qaulal-lażīna kafarū min qabl(u), qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).

۽ يهودين چيو ته "عزير الله جو پٽ آهي،" ۽ عيسائين چيو ته "مسيح الله جو پٽ آهي." اهي اهي لفظ آهن جيڪي انهن جي واتن مان نڪرندا آهن. انهن اڳين ڪافرن جي لفظن جي نقل ڪئي. الله انهن تي لعنت ڪري، اهي ڪيئن ڦري ويا؟

اِتَّخَذُوْٓا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَالْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَۚ وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوْٓا اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

ittakhażū aḥbārahum wa ruhbānahum arbābam min dūnillāhi wal-masīḥabna maryam(a), wa mā umirū illā liya‘budū ilāhaw wāḥidā(n), lā ilāha illā huw(a), subḥānahū ‘ammā yusyrikūn(a).

انهن الله کان سواءِ نيڪ ماڻهن (يهودين) ۽ پنهنجن راهبن (عيسائين) کي معبود بڻايو ۽ مريم جي پٽ مسيح کي به، جيتوڻيڪ انهن کي صرف اهو چيو ويو آهي ته الله تعالى جي عبادت ڪريو، ان کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، اهو پاڪ آهي ان کان جيڪو اهي هڪ ٻئي سان شريڪ ڪن ٿا.

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّٰهُ اِلَّآ اَنْ يُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

yurīdūna ay yuṭfi'ū nūrallāhi bi'afwāhihim wa ya'ballāhu illā ay yutimma nūrahū wa lau karihal-kāfirūn(a).

انهن پنهنجي واتن (تقرير) سان الله جي نور (دين) کي وسائڻ چاهيو، پر الله انڪار ڪيو، ان جي بدران پنهنجي نور کي مڪمل ڪرڻ چاهيندو هو، جيتوڻيڪ ڪافرن کي اهو پسند نه هو.

هُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَدِيْنِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهٖۙ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ

huwal-lażī arsala rasūlahū bil-hudā wa dīnil-ḥaqqi liyuẓhirahū ‘alad-dīni kullih(ī), wa lau karihal-musyrikūn(a).

اُهو ئي آهي جنهن پنهنجي رسول کي هدايت (قرآن) ۽ سچي دين سان موڪليو ته جيئن سڀني دينن تي غالب هجي، جيتوڻيڪ مشرڪ ناپسند ڪن.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

اي ايمان وارؤ! بيشڪ گھڻا نيڪ ماڻهو ۽ سندن درويش ماڻهن جو مال ناجائز طريقي سان کائيندا آهن ۽ (ماڻهن کي) الله جي رستي کان روڪيندا آهن. ۽ جيڪي سون ۽ چاندي گڏ ڪندا آهن ۽ ان کي الله جي رستي ۾ خرچ نه ڪندا آهن، انهن کي خوشخبري ٻڌاءِ (ته انهن کي) دردناڪ عذاب ملندو.

يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ

yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).

(ياد ڪريو) اهو ڏينهن جڏهن سون ۽ چاندي کي دوزخ ۾ گرم ڪيو ويو، پوءِ انهن جي پيشانين، پاسن ۽ پٺين کي استري ڪيو ويو (۽ انهن کي چيو ويو ته) هي توهان جو مال آهي جيڪو توهان پاڻ لاءِ رکيو آهي، تنهنڪري جيڪو توهان رکيو آهي ان جو (عذاب) چکو.

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

بيشڪ مهينن جو تعداد الله وٽ ٻارهن مهينا آهي، جيئن الله جي ڪتاب ۾ جڏهن هن آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو، جن مان چار حرام مهينا آهن. اهو (فرمان) سڌو دين آهي، تنهن ڪري (چوٿين مهيني ۾) پاڻ تي ظلم نه ڪريو، ۽ سڀني مشرڪن سان وڙهو جيئن اهي توهان سڀني سان وڙهن ٿا. ۽ ڄاڻو ته الله پرهيزگارن سان گڏ آهي.

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

حقيقت ۾، (حرام مهيني) ۾ دير ڪرڻ صرف ڪفر کي وڌائي ٿو. ڪافر هن (ملتوي) سان گمراهه ٿين ٿا، اهي هڪ سال ۾ ان کي حلال ڪن ٿا ۽ ٻئي سال ۾ ان کي حرام ڪن ٿا، ته جيئن اهي الله جي حرام ڪيل شين جي تعداد جي مطابق ٿي سگهن، ۽ ساڳئي وقت اهي الله جي حرام ڪيل شين کي حلال ڪن ٿا. (شيطان) انهن جي بڇڙن ڪمن کي انهن لاءِ سهڻو بڻائي ڇڏيو. ۽ الله ڪافرن کي هدايت نٿو ڪري.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِيْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِۗ اَرَضِيْتُمْ بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مِنَ الْاٰخِرَةِۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِيْلٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū mā lakum iżā qīla lakumunfirū fī sabīlillāhiṡ-ṡāqaltum ilal-arḍ(i), araḍītum bil-ḥayātid-dun-yā minal-ākhirah(ti), famā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā fil-ākhirati illā qalīl(un).

اي ايمان وارؤ! جڏهن توهان کي چيو وڃي ٿو ته "الله جي رستي ۾ (جنگ ڪرڻ لاءِ) وڃو،" ته ڇا توهان کي ڳرو محسوس ٿئي ٿو ۽ جتي آهيو اتي رهڻ چاهيو ٿا؟ ڇا توهان دنيا جي زندگي کي آخرت جي زندگي کان ترجيح ڏيو ٿا؟ جيتوڻيڪ آخرت ۾ هن دنيا جي زندگي جو مزو (زندگي جي مقابلي ۾) تمام گهٽ آهي.

اِلَّا تَنْفِرُوْا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْهُ شَيْـًٔاۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

illā tanfirū yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n), wa yastabdil qauman gairakum wa lā taḍurrūhu syai'ā(n), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

جيڪڏهن توهان (جنگ لاءِ) نه نڪرندؤ ته الله ضرور توهان کي دردناڪ عذاب ڏيندو ۽ توهان جي جاءِ تي ٻي قوم آڻيندو ۽ توهان ان کي ڪجهه به نقصان نه پهچائيندؤ، ۽ الله هر شيءِ تي قادر آهي.

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

جيڪڏهن توهان ان (محمد ﷺ) جي مدد نه ڪئي هجي ها ته بيشڪ الله ان جي مدد ڪري ها (يعني) جڏهن ڪافرن ان کي (مڪي مان) ڪڍي ڇڏيو هو، جڏهن ته هو ٻن ماڻهن مان هڪ هو جڏهن اهي ٻئي غار ۾ هئا، ان وقت هن پنهنجي دوست کي چيو ته غم نه ڪر، بيشڪ الله اسان سان گڏ آهي. پوءِ الله ان (محمد ﷺ) تي سڪون نازل ڪيو ۽ هڪ اهڙي لشڪر (ملائڪن) سان مدد ڪئي جيڪا توهان نه ڏٺي هئي، ۽ ڪافرن جي سڏ کي گهٽ ڪيو. ۽ اهو الله جو ڪلام بلند آهي. الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّثِقَالًا وَّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

infirū khifāfaw wa ṡiqālaw wa jāhidū bi'amwālikum wa anfusikum fī sabīlillāh(i), żālikum khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

هلڪو محسوس ڪريو يا ڳرو، نڪري وڃو ۽ پنهنجي مال ۽ جان سان الله جي رستي ۾ جهاد ڪريو، جيڪڏهن توهان ڄاڻو ٿا ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي.

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ

lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).

جيڪڏهن (جيڪو توهان انهن کي سڏي رهيا آهيو) آسان فائدا آهن ۽ سفر تمام پري نه آهي، اهي ضرور توهان جي پيروي ڪندا، پر منزل انهن کي تمام پري لڳي ٿي. اهي الله جو قسم کڻندا ته "جيڪڏهن اسان وٽ طاقت هجي ها ته ضرور توهان سان گڏ هلون ها." انهن پاڻ کي تباهه ڪيو ۽ الله ڄاڻي ٿو ته اهي واقعي ڪوڙا هئا.

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا وَتَعْلَمَ الْكٰذِبِيْنَ

‘afallāhu ‘ank(a), lima ażinta lahum ḥattā yatabayyana lakal-lażīna ṣadaqū wa ta‘lamal-kāżibīn(a).

الله توکي معاف ڪري (اي محمد)، تو انهن کي ڇو اجازت ڏني (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) جيستائين توکي خبر نه پوي ته سچا ڪير آهن (روڪيا ويا) ۽ ان کان اڳ جو تون ڪوڙن کي ڄاڻين؟

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ

lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

جيڪي ماڻهو الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا، اهي توهان کان پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪرڻ جي اجازت (نه) نه گهرندا. الله انهن کي ڄاڻي ٿو جيڪي پرهيزگار آهن.

اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ

innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).

بيشڪ جيڪي ماڻهو توکان اجازت گهرندا آهن، اهي رڳو اهي آهن جيڪي الله ۽ آخرت جي ڏينهن تي ايمان نٿا رکن ۽ انهن جون دليون شڪ ۾ آهن، تنهن ڪري اهي هميشه شڪ ۾ مبتلا رهن ٿا.

۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).

۽ جيڪڏهن انهن جو نڪرڻ جو ارادو هجي ها ته ان لاءِ تياريون ڪن ها، پر الله کي انهن جو وڃڻ پسند نه هو، تنهن ڪري انهن جي خواهش کي ڪمزور ڪري ڇڏيو ۽ (انهن کي) چيو ويو ته پوئتي رهجي ويلن سان گڏ رهو.

لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

جيڪڏهن (اهي توهان سان گڏ وڃن) ته اهي ضرور توهان جي (طاقت) ۾ واڌارو نه ڪندا، پر اهي صرف انتشار پيدا ڪندا، ۽ اهي ضرور توهان جي صفن ۾ خلا ۾ اڳتي وڌندا ته جيئن (توهان جي صفن ۾) انتشار پيدا ڪن، جڏهن ته توهان ۾ اهڙا ماڻهو آهن جيڪي واقعي انهن جي (ڳالهين) ٻڌڻ پسند ڪن ٿا. الله ظالمن کي ڄاڻي ٿو.

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَاۤءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

laqadibtagawul-fitnata min qablu wa qallabū lakal-umūra ḥattā jā'al-ḥaqqu wa ẓahara amrullāhi wa hum kārihūn(a).

بيشڪ، هن کان اڳ اهي توهان لاءِ فساد پيدا ڪرڻ ۽ مختلف قسمن جون چالاڪيون ڪرڻ جي ڪوشش ڪري چڪا هئا (چڱا ڪم ڦيرايو)، جيستائين حق (الله جي مدد) آئي، ۽ الله جو (مذهبي) معاملو غالب ٿيو، جيتوڻيڪ انهن کي اهو پسند نه هو.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).

۽ انهن مان ڪو اهڙو آهي جيڪو چوي ٿو ته مون کي (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت ڏيو ۽ مون کي فتني ۾ نه وجهو.

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۚ وَاِنْ تُصِبْكَ مُصِيْبَةٌ يَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَآ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَّهُمْ فَرِحُوْنَ

in tuṣibka ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibka muṣībatuy yaqūlū qad akhażnā min qablu wa yatawallau wa hum fariḥūn(a).

جيڪڏهن توهان (محمد ﷺ) کي ڪا ڀلائي ملي ٿي ته اهي خوش نه ٿيندا آهن؛ پر جيڪڏهن توهان تي ڪا مصيبت اچي ٿي ته چوندا آهن ته، ”بيشڪ، اسان شروع کان ئي احتياط ڪندا هئاسين (جنگ ۾ نه وڃون)“ ۽ خوشيءَ سان ڦري ويندا آهن.

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

(اي پيغمبر) چئو تہ اسان کي ڪجھ بہ نہ ٿيندو سواءِ ان جي جيڪو الله اسان لاءِ لکيو آهي، اُهو اسان جو ڪارساز آهي، ۽ ايمان وارا صرف الله تي ڀروسو ڪن ٿا.

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَآ اِلَّآ اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِۗ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ يُّصِيْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖٓ اَوْ بِاَيْدِيْنَاۖ فَتَرَبَّصُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ

qul hal tarabbaṣūna binā illā iḥdal-ḥusnayain(i), wa naḥnu natarabbaṣu bikum ay yuṣībakumullāhu bi‘ażābim min ‘indihī au bi'aidīnā, fa tarabbaṣū innā ma‘akum mutarabbiṣūn(a).

(اي پيغمبر) چئو تہ اوھين اسان لاءِ ٻن چڱاين (فتح يا شهادت) مان ھڪ کانسواءِ ٻيو ڪو انتظار نہ ٿا ڪريو، ۽ اسين اوھان لاءِ انتظار ڪريون ٿا تہ الله اوھان کي پاڻ وٽان يا اسان جي ھٿن سان عذاب پھچائي، تنھنڪري اوھين انتظار ڪريو، اسين بہ اوھان سان گڏ انتظار ڪريون ٿا.

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ يُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ۗاِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

qul anfiqū ṭau‘an au karhal lay yutaqabbala minkum, innakum kuntum qauman fāsiqīn(a).

(محمد ﷺ) چئو ته پنهنجا مال خوشيءَ سان ڏيو يا مجبوريءَ سان، پر (توهان جا صدقا) قبول نه ڪيا ويندا، بيشڪ توهان ظالم ماڻهو آهيو.

وَمَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّآ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَبِرَسُوْلِهٖ وَلَا يَأْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَهُمْ كُسَالٰى وَلَا يُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

wa mā mana‘ahum an tuqbala minhum nafaqātuhum illā annahum kafarū billāhi wa birasūlihī wa lā ya'tūnaṣ-ṣalāta illā wa hum kusālā wa lā yunfiqūna illā wa hum kārihūn(a).

۽ انهن جي عطيا جي قبول ٿيڻ کان جيڪا ڳالهه روڪي ٿي اها آهي ته اهي الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪن ٿا ۽ نماز نه ٿا پڙهن، پر سست آهن ۽ پنهنجو (مال) خرچ نٿا ڪن، پر مجبور آهن.

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

تنهن ڪري توهان کي سندن مال ۽ اولاد تعجب ۾ نه وجهن، بيشڪ الله جو ارادو آهي ته انهن کي دنيا جي زندگي ۾ عذاب ڪري ۽ اهي ڪافر ٿي مرن.

وَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْۗ وَمَا هُمْ مِّنْكُمْ وَلٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَّفْرَقُوْنَ

wa yaḥlifūna billāhi innahum laminkum, wa mā hum minkum wa lākinnahum qaumuy yafraqūn(a).

۽ اهي (منافق) الله جا قسم کڻندا آهن ته اهي توهان مان آهن، پر اهي توهان مان نه آهن پر اهي اهڙا ماڻهو آهن جيڪي توهان کان ڊڄن ٿا.

لَوْ يَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُوْنَ

lau yajidūna malja'an au magārātin au muddakhalal lawallau ilaihi wa hum yajmaḥūn(a).

جيڪڏهن انهن کي زمين ۾ پناهه، غار يا سوراخ ملن ٿا، ته اهي جلد کان جلد اتي ويندا (ڀڄندا).

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّلْمِزُكَ فِى الصَّدَقٰتِۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَاِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَآ اِذَا هُمْ يَسْخَطُوْنَ

wa minhum may yalmizuka fiṣ-ṣadaqāt(i), fa in u‘ṭū minhā raḍū wa illam yu‘ṭau minhā iżā hum yaskhaṭūn(a).

۽ انهن مان ڪجهه اهڙا به آهن جيڪي توهان تي زڪوات (جي ورڇ) بابت تنقيد ڪن ٿا، جيڪڏهن انهن کي حصو ڏنو وڃي ته اهي خوش ٿين ٿا، پر جيڪڏهن انهن کي حصو نه ڏنو وڃي ته اهي ناراض ٿين ٿا.

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

۽ جيڪڏهن اهي واقعي الله ۽ سندس رسول جي ڏنل نعمت تي خوش ٿين ها ۽ چون ها ته الله اسان لاءِ ڪافي آهي، الله ۽ سندس رسول اسان کي پنهنجي فضل مان ڪجهه ڏيندا. بيشڪ اسين الله ۾ اميد رکندڙ آهيون.

۞ اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَاۤءِ وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْعٰمِلِيْنَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغٰرِمِيْنَ وَفِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَابْنِ السَّبِيْلِۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

innamaṣ-ṣadaqātu lil-fuqarā'i wal-masākīni wal-‘āmilīna ‘alaihā wal-mu'allafati qulūbuhum wa fir-riqābi wal-gārimīna wa fī sabīlillāhi wabnis-sabīl(i), farīḍatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

بيشڪ زڪوات صرف غريبن، مسڪينن، زڪوات جمع ڪندڙن، انهن لاءِ آهي جن جون دليون نرم آهن، غلامن (آزاد ڪرڻ) لاءِ، قرضدارن (آزاد ڪرڻ) لاءِ، الله جي رستي ۾ ۽ مسافرن لاءِ، الله جي طرفان هڪ فرض طور تي، ۽ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

۽ انهن (منافقن) مان اهڙا به آهن جيڪي پيغمبر (ﷺ) کي ايذائيندا هئا ۽ چوندا هئا ته "پيغمبر هر ڳالهه تي ايمان آندو جيڪو ٻڌو هو." چئو ته "هو هر ان شيءِ تي ايمان آڻيندو آهي جيڪا توهان لاءِ ڀلائي آهي، الله تي ايمان آڻيندو آهي، مومنن تي ايمان آڻيندو آهي، ۽ توهان مان مومنن لاءِ رحمت آهي." ۽ جيڪي الله جي رسول کي ايذائيندا آهن انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِيُرْضُوْكُمْ وَاللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗٓ اَحَقُّ اَنْ يُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ

yaḥlifūna billāhi lakum liyurḍūkum wallāhu wa rasūluhū aḥaqqu ay yurḍūhu in kānū mu'minīn(a).

اهي توهان کي راضي ڪرڻ لاءِ الله جو قسم کڻن ٿا، جڏهن ته الله ۽ سندس رسول لاءِ وڌيڪ مناسب هو ته جيڪڏهن اهي ايمان وارا هجن ها ته سندس رضا حاصل ڪن.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّهٗ مَنْ يُّحَادِدِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيْمُ

alam ya‘lamū annahū may yuḥādidillāha wa rasūlahū fa anna lahū nāru jahannama khālidan fīhā, żālikal khizyul-‘aẓīm(u).

ڇا اهي (منافق) نٿا ڄاڻن ته جيڪو به الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪندو، ته بيشڪ دوزخ ان لاءِ دوزخ آهي، هو ان ۾ هميشه رهندو، اها وڏي بي عزتي آهي.

يَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلِ اسْتَهْزِءُوْاۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ

yaḥżarul-munāfiqūna an tunazzala ‘alaihim sūratun tunabbi'uhum bimā fī qulūbihim, qulistahzi'ū, innallāha mukhrijum mā taḥżarūn(a).

هي منافق ڊڄن ٿا ته ڪا اهڙي سورت نازل ٿئي جيڪا انهن جي دلين ۾ لڪل ڳالهين کي بيان ڪري. (انهن کي) چئو ته (الله ۽ سندس رسول سان) مذاق ڪندا رهو. بيشڪ الله ان کي ظاهر ڪندو جنهن کان توهان ڊڄو ٿا.

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَنَلْعَبُۗ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَاٰيٰتِهٖ وَرَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ

wa la'in sa'altahum layaqūlunna innamā kunnā nakhūḍū wa nal‘ab(u), qul abillāhi wa āyātihī wa rasūlihī kuntum tastahzi'ūn(a).

۽ جيڪڏهن توهان انهن کان پڇو ته اهي ضرور جواب ڏيندا، "حقيقت ۾، اسان صرف مذاق ۽ راند ڪري رهيا هئاسين." چئو، "توهان هميشه الله، سندس آيتن ۽ سندس رسول جو مذاق ڇو ڪندا آهيو؟"

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ ۗ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَاۤىِٕفَةً ۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ ࣖ

lā ta‘tażirū qad kafartum ba‘da īmānikum, in na‘fu ‘an ṭā'ifatim minkum nu‘ażżib ṭā'ifatam bi'annahum kānū mujrimīn(a).

توهان کي معافي گهرڻ جي ضرورت ناهي، ڇو ته توهان ايمان آڻڻ کان پوءِ ڪفر ڪيو آهي. جيڪڏهن اسان توهان مان ڪجهه کي معاف ڪريون (ڇاڪاڻ ته انهن توبه ڪئي آهي) ته اسان ضرور ٻئي گروهه کي سزا ڏينداسين ڇو ته اهي واقعي گنهگار آهن.

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

منافق مرد ۽ عورتون، هڪ ٻئي جا (هڪجهڙا) آهن، اهي برائي جو حڪم ڏين ٿا ۽ نيڪي کان روڪين ٿا ۽ (بخل سان) هٿ ملائين ٿا. انهن الله کي وساري ڇڏيو آهي، تنهن ڪري الله به انهن کي وساري ڇڏيو آهي. بيشڪ منافق ئي بدڪار آهن.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ هِيَ حَسْبُهُمْ ۚوَلَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌۙ

wa‘adallāhul-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-kuffāra nāra jahannama khālidīna fīhā, hiya ḥasbuhum, wa la‘anahumullāh(u), wa lahum ‘ażābum muqīm(un).

الله منافق مردن ۽ عورتن ۽ ڪافرن کي دوزخ جو واعدو ڪري ٿو (ڊڄائي ٿو). اهي ان ۾ رهندا. اهو (دوزخ) انهن لاءِ ڪافي آهي. الله انهن تي لعنت ڪئي آهي ۽ انهن کي دائمي عذاب ملندو.

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(اوھان منافقن ۽ مشرڪن جو حال) انھن جھڙو آھي جيڪي اوھان کان اڳ ھئا، اھي اوھان کان وڌيڪ طاقتور آھن، ۽ انھن وٽ مال ۽ اولاد وڌيڪ آھي. تنھنڪري انھن پنھنجي حصي مان فائدو ورتو آھي، ۽ اوھان پنھنجي حصي مان فائدو ورتو آھي جيئن اوھان کان اڳ وارن پنھنجي حصي مان فائدو ورتو ھو، ۽ اوھين (ڪوڙيون ڳالھيون) ڳالھائيندا آھيو جيئن اھي انھن بابت ڳالھائيندا آھن. دنيا ۽ آخرت ۾ سندن عمل ضايع ٿي ويا. اھي ئي نقصان وارا آھن.

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

ڇا انهن کي انهن جي خبر نه پهتي جيڪي انهن کان اڳ هئا، (يعني) نوح جي قوم، عاد، ثمود، ابراهيم جي قوم، مدين جي قوم، ۽ انهن ملڪن جي (رهوندڙن جي) جيڪي تباهه ٿي چڪا هئا؟ انهن وٽ رسول روشن دليلن سان آيا هئا، الله انهن تي ظلم نه ڪيو پر اهي پاڻ تي ظلم ڪندا هئا.

وَالْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَيُطِيْعُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗاُولٰۤىِٕكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-mu'minūna wal-mu'minātu ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa yuṭī‘ūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika sayarḥamuhumullāh(u), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ جيڪي ايمان وارا مرد ۽ عورتون آهن، انهن مان ڪجهه ٻين جا مددگار ٿين ٿا. اهي نيڪي جو حڪم ڏين ٿا ۽ برائي کان روڪين ٿا، نماز قائم ڪن ٿا، زڪوات ڏين ٿا ۽ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪن ٿا. انهن تي الله جي رحمت ٿيندي. بيشڪ الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَمَسٰكِنَ طَيِّبَةً فِيْ جَنّٰتِ عَدْنٍ ۗوَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa‘adallāhul-mu'minīna wal-mu'mināti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa masākina ṭayyibatan fī jannāti ‘adn(in), wa riḍwānum minallāhi akbar(u), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

الله ايمان وارن مردن ۽ عورتن سان اهڙو بهشت جو واعدو ڪيو آهي جنهن جي هيٺان نهرون وهنديون آهن، اهي ان ۾ هميشه رهندا، ۽ جنت ۾ هڪ سٺي جاءِ (ملندي) ۽ الله جي رضا تمام وڏي آهي. اها وڏي ڪاميابي آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۗوَمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

yā ayyuhan-nabiyyu jāhidil-kuffāra wal-munāfiqīna wagluẓ ‘alaihim, wa ma'wāhum jahannamu wa bi'sal-maṣīr(u).

اي نبي! ڪافرن ۽ منافقن سان جنگ ڪر ۽ انهن تي سختي ڪر، انهن جي جاءِ دوزخ آهي. ۽ اها بدترين جاءِ آهي واپس وڃڻ جي.

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

اهي (منافق) الله جي نالي تي قسم کڻن ٿا ته اهي (اهڙي ڪا به ڳالهه نه چوندا جيڪا محمد ﷺ کي ڏکوئيندڙ هجي) بيشڪ انهن ڪفر جون ڳالهيون ڪيون آهن، ۽ اسلام کان پوءِ ڪافر ٿي ويا آهن، ۽ جيڪي حاصل نه ڪري سگهيا آهن ان جي خواهش رکن ٿا، ۽ جيڪڏهن الله ۽ سندس رسول انهن تي پنهنجو فضل ڪن ها ته اهي (الله ۽ سندس رسول کي) ملامت نه ڪن ها. پوءِ جيڪڏهن اهي توبه ڪن ها ته اهو انهن لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن اهي منهن موڙين ها ته الله ضرور انهن کي دنيا ۽ آخرت ۾ دردناڪ عذاب ڏيندو، ۽ انهن جو زمين تي ڪو به سرپرست ۽ مددگار نه هوندو.

۞ وَمِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa minhum man ‘āhadallāha la'in ātānā min faḍlihī lanaṣṣaddaqanna wa lanakūnanna minaṣ-ṣāliḥīn(a).

۽ انهن مان ڪجهه اهڙا به آهن جن الله سان واعدو ڪيو آهي ته جيڪڏهن الله اسان کي پنهنجي فضل مان ڏيندو ته اسين ضرور خيرات ڪنداسين ۽ صالحن مان ٿينداسين.

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

جڏهن الله انهن کي پنهنجي فضل سان عطا ڪيو، تڏهن اهي بخل ڪرڻ لڳا ۽ منهن موڙيائون ۽ هميشه (حق جي) مخالفت ڪندا رهيا.

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى يَوْمِ يَلْقَوْنَهٗ بِمَآ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَبِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fa a‘qabahum nifāqan fī qulūbihim ilā yaumi yalqaunahū bimā akhlafullāha mā wa‘adūhu wa bimā kānū yakżibūn(a).

پوءِ الله انهن جي دلين ۾ منافقت کي ان ڏينهن تائين رکيو جڏهن اهي ان سان ملندا، ڇاڪاڻ ته انهن ان سان ڪيل واعدي کي ٽوڙيو ۽ ڇاڪاڻ ته اهي ڪوڙ ڳالهائيندا هئا.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

alam ya‘lamū annallāha ya‘lamu sirrahum wa najwāhum wa annallāha ‘allāmul-guyūb(i).

ڇا اهي نٿا ڄاڻن ته الله سندن راز ۽ سندن سرگوشيون ڄاڻي ٿو، ۽ الله سڀ غيب ڄاڻي ٿو؟

اَلَّذِيْنَ يَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِيْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ فِى الصَّدَقٰتِ وَالَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ ۗسَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

allażīna yalmizūnal-muṭṭawwi‘īna minal-mu'minīna fiṣ-ṣadaqāti wal-lażīna lā yajidūna illā juhdahum fa yaskharūna minhum, sakhirallāhu minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(منافق) اهي آهن جيڪي انهن ايمان وارن تي تنقيد ڪن ٿا جيڪي خوشيءَ سان خيرات ڏين ٿا ۽ جيڪي انهن ماڻهن تي (بدزباني) ڪن ٿا جيڪي صرف ايترو حاصل ڪن ٿا جيڪو انهن جي طاقت هجي، پوءِ اهي منافق انهن کي بي عزتي ڏين ٿا. الله انهن جي بي عزتي جو بدلو وٺندو، ۽ انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

(اهو ساڳيو آهي) توهان (محمد) انهن لاءِ معافي گهرو يا نه گهرو. جيڪڏهن توهان انهن لاءِ ستر ڀيرا معافي گهرو ٿا، تڏهن به الله انهن کي معاف نه ڪندو. اهو هن ڪري آهي جو انهن الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪيو آهي. ۽ الله ظالمن کي هدايت نه ٿو ڪري.

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ

fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).

جيڪي پوئتي رهجي ويا هئا (جنگ ۾ حصو نه ورتو) اهي رسول الله ﷺ کان پوءِ خاموشي سان ويهڻ ۾ خوش هئا. انهن کي الله جي رستي ۾ پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪرڻ ناپسند هو، ۽ انهن چيو ته "هن گرمي ۾ (جنگ لاءِ) نه نڪرو." (اي محمد) چئو ته "دوزخ جي باهه وڌيڪ گرم آهي،" جيڪڏهن اهي ڄاڻن ها.

فَلْيَضْحَكُوْا قَلِيْلًا وَّلْيَبْكُوْا كَثِيْرًاۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

falyaḍḥakū qalīlaw walyabkū kaṡīrā(n), jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

تنهن ڪري انهن کي ٿورو کلڻ ڏيو ۽ گهڻو روئڻ ڏيو، ان جي جواب ۾ جيڪو اهي هميشه ڪندا آهن.

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ

fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).

پوءِ جيڪڏهن الله توکي (محمد ﷺ) انهن (منافقن) جي ڪنهن ٽولي ڏانهن موٽائي موڪلي، پوءِ اهي توکان (جنگ لاءِ) نڪرڻ جي اجازت گهرن، ته پوءِ چئو ته، ”تون هميشه لاءِ مون سان گڏ نه ٿو هلي سگهين ۽ مون سان گڏ دشمن سان نه ٿو وڙهي سگهين. بيشڪ، تون شروع کان ئي (جنگ لاءِ) نه وڃڻ لاءِ تيار هئين. تنهن ڪري انهن سان گڏ ويهو جيڪي (جنگ لاءِ) نه ٿا وڃن.“

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).

۽ (اي پيغمبر) تون ڪڏهن به ڪنهن تي نماز نه پڙهه جيڪو انهن (منافقن) مان مري وڃي ۽ نه ئي سندس قبر تي بيهه، بيشڪ انهن الله ۽ سندس رسول سان ڪفر ڪيو ۽ اهي بدڪاريءَ ۾ مري ويا.

وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

۽ (اي پيغمبر!) تون سندن مال ۽ اولاد تي تعجب نه ڪر، بيشڪ الله چاهي ٿو ته ان سان انهن کي دنيا ۾ عذاب ڏئي ۽ انهن جون جانيون ضايع ٿين، جڏهن ته اهي ڪفر جي حالت ۾ هجن.

وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).

۽ جيڪڏهن ڪا سورت نازل ٿئي (جنهن ۾ منافقن کي حڪم ڏنو وڃي ته) الله تي ايمان آڻيو ۽ سندس رسول سان گڏجي جنگ ڪريو، ته ضرور انهن مان امير ۽ بااثر ماڻهو توکان (جنگ نه ڪرڻ جي) اجازت گهرندا ۽ چوندا ته اسان کي انهن سان گڏ رهڻ ڏيو جيڪي (گهر ۾ رهڻ) ۾ آهن.

رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ

raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).

اهي اهڙن ماڻهن سان گڏ رهڻ لاءِ تيار آهن جيڪي جنگ ۾ نه ويندا آهن، ۽ انهن جا دل بند هوندا آهن، تنهن ڪري اهي (ايمان ۽ جهاد جي خوشي) کي نٿا سمجهن.

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْخَيْرٰتُ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

lākinir-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim, wa ulā'ika lahumul-khairāt(u), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

پر رسول ۽ جن ساڻس گڏ ايمان آندو، (انهن) پنهنجي مال ۽ جان سان جهاد ڪيو. انهن کي نيڪي ملي. اهي خوش نصيب ماڻهو آهن.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

a‘addallāhu lahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

الله انهن لاءِ اهڙا باغ تيار ڪيا آهن جن جي هيٺان نهرون وهن ٿيون، اهي انهن ۾ هميشه رهندا، اها وڏي ڪاميابي آهي.

وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

۽ بدوي عربن مان (پيغمبر وٽ) دليل پيش ڪندي آيا ته (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت ڏني وڃي، ۽ جن ماڻهن الله ۽ سندس رسول سان ڪوڙ ڳالهايو، اهي خاموش ويٺا رهيا، مستقبل ۾ انهن مان جيڪي ڪافر ٿيندا، انهن کي دردناڪ عذاب ملندو.

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

ڪمزورن، بيمارن ۽ انهن لاءِ ڪو گناهه ناهي جيڪي پنهنجي خرچ مطابق نه ٿا ملن، جيڪڏهن اهي الله ۽ سندس رسول سان مخلص هجن. نيڪي ڪندڙ ماڻهن کي ملامت ڪرڻ جو ڪو به سبب ناهي. ۽ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَّلَا عَلَى الَّذِيْنَ اِذَا مَآ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ اَجِدُ مَآ اَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ۖتَوَلَّوْا وَّاَعْيُنُهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا يَجِدُوْا مَا يُنْفِقُوْنَۗ

wa lā ‘alal-lażīna iżā mā atauka litaḥmilahum qulta lā ajidu mā aḥmilukum ‘alaih(i), tawallau wa a‘yunuhum tafīḍu minad dam‘i ḥazanan allā yajidū mā yunfiqūn(a).

۽ انهن تي ڪو به (گناهه) ناهي جيڪي توهان (محمد ﷺ) وٽ اچن ٿا، ته توهان انهن کي گاڏي ڏيو، پوءِ توهان چئو ٿا ته "مون کي توهان کي وٺي وڃڻ لاءِ گاڏي نه ملي،" پوءِ اهي واپس اچن ٿا، جڏهن ته انهن جون اکيون ڳوڙها وهي رهيون آهن ڇاڪاڻ ته اهي غمگين آهن، ڇاڪاڻ ته انهن کي اهو نه مليو جيڪو اهي خرچ ڪرڻ وارا هئا (جنگ ۾ وڃڻ لاءِ).

۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔

innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).

حقيقت ۾، (ملامت ڪرڻ) جو سبب صرف انهن تي آهي جن توهان کان (جنگ ۾ نه وڃڻ جي) اجازت گهري، جيتوڻيڪ اهي امير هئا. اهي اهڙن ماڻهن سان گڏ رهڻ لاءِ تيار آهن جيڪي جنگ نه ٿا ڪن ۽ الله انهن جي دلين کي تالا هڻي ڇڏيا آهن، تنهن ڪري اهي (پنهنجي عملن جي نتيجن کي) نٿا ڄاڻن.

يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

جڏهن توهان انهن ڏانهن موٽندؤ ته اهي (منافق جيڪي جنگ ۾ حصو نه ورتو) توهان کي سبب ٻڌائيندا. (محمد) چئو ته بهانا نه ٺاهيو، اسان هاڻي توهان تي يقين نٿا ڪريون، بيشڪ الله اسان کي توهان جي خبرن جي خبر ڏني آهي. ۽ الله توهان جا ڪم ڏسندو، (جيئن سندس رسول ڪندو)، پوءِ توهان (الله) ڏانهن موٽايا ويندا جيڪو سڀ ڪجهه ڳجهو ۽ حقيقي ڄاڻندڙ آهي، پوءِ هو توهان کي توهان جي ڪيل ڪمن جي خبر ڏيندو.

سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

جڏهن توهان انهن ڏانهن موٽندؤ ته اهي توهان کي الله جو قسم کڻندا ته توهان انهن کان منهن موڙيو، تنهن ڪري انهن کان منهن موڙيو، ڇو ته انهن جا روح پليت آهن ۽ انهن جي جاءِ جهنم آهي، انهن جي ڪرتوتن جي بدلي ۾.

يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).

اهي توهان جي اڳيان قسم کڻندا ته جيئن توهان انهن کي قبول ڪريو. پر جيڪڏهن توهان انهن کي قبول ڪيو ته به الله ظالمن کان راضي نه ٿيندو.

اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

بدوي عرب پنهنجي ڪفر ۽ منافقت ۾ وڌيڪ مضبوط آهن، ۽ اهو قدرتي آهي ته اهي انهن قانونن کي نٿا ڄاڻن جيڪي الله پنهنجي رسول تي نازل ڪيا آهن. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

۽ بدوي عربن مان ڪي اهڙا به آهن جيڪي (الله جي راهه ۾) جيڪو خرچ ڪن ٿا ان کي نقصان سمجهن ٿا، هو توهان تي ڪنهن خطري جي انتظار ۾ آهي، اهي ئي آهن جن تي خطرو پوندو، ۽ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).

۽ بدوي عربن ۾ اهڙا به آهن جيڪي الله ۽ قيامت جي ڏينهن تي ايمان رکن ٿا ۽ جيڪي خرچ ڪن ٿا ان کي الله جي ويجهو ٿيڻ ۽ رسول جي دعا حاصل ڪرڻ جو طريقو سمجهن ٿا. ڄاڻو ته ڏيڻ انهن لاءِ الله جي ويجهو ٿيڻ جو هڪ طريقو آهي. پوءِ الله انهن کي پنهنجي رحمت (جنت) ۾ داخل ڪندو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

۽ مهاجرن ۽ انصارن مان جيڪي پهريان (اسلام قبول ڪرڻ وارا) هئا ۽ جن انهن جي چڱيءَ طرح پيروي ڪئي، الله انهن کان راضي ٿيو ۽ اهي الله کان راضي ٿيا، الله انهن لاءِ باغ تيار ڪيا آهن جن جي هيٺان نهرون وهن ٿيون، اهي انهن ۾ هميشه رهندا، اها وڏي ڪاميابي آهي.

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ

wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).

۽ توهان جي آس پاس رهندڙ بدوي ماڻهن ۾ منافق آهن. ۽ مديني جي ماڻهن ۾ منافق آهن جيڪي پنهنجي منافقت ۾ تمام گهڻو آهن. توهان (اي محمد) انهن کي نه ٿا ڄاڻو پر اسان انهن کي ڄاڻون ٿا. اسين انهن کي ٻه ڀيرا عذاب ڏينداسين، پوءِ اهي وڏي عذاب ڏانهن موٽايا ويندا.

وَاٰخَرُوْنَ اعْتَرَفُوْا بِذُنُوْبِهِمْ خَلَطُوْا عَمَلًا صَالِحًا وَّاٰخَرَ سَيِّئًاۗ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa ākharūna‘tarafū biżunūbihim khalaṭū ‘amalan ṣāliḥaw wa ākhara sayyi'ā(n), ‘asallāhu ay yatūba ‘alaihim, innallāha gafūrur raḥīm(un).

۽ (ٻيا به) اهڙا ماڻهو آهن جيڪي پنهنجن گناهن جو اعتراف ڪن ٿا، اهي نيڪ ڪم کي ٻين بڇڙن ڪمن سان ملايو ٿا. اميد آهي ته الله انهن جي توبه قبول ڪندو. بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

انهن جي مالن مان زڪوات وٺو، انهن کي پاڪ ۽ پاڪ ڪرڻ لاءِ، ۽ انهن لاءِ دعا گهرو، بيشڪ توهان جي دعا انهن لاءِ دلي سڪون پيدا ڪري ٿي، الله سڀ ڪجهه ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهٖ وَيَأْخُذُ الصَّدَقٰتِ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

alam ya‘lamū annallāha huwa yaqbalut-taubata ‘an ‘ibādihī wa ya'khużuṣ-ṣadaqāti wa annallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

ڇا اهي نٿا ڄاڻن ته الله پنهنجن ٻانهن جي توبه قبول ڪري ٿو ۽ انهن جي صدقن کي قبول ڪري ٿو، ۽ الله توبه قبول ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي؟

وَقُلِ اعْمَلُوْا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ وَسَتُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۚ

wa quli‘malū fa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū wal-mu'minūn(a), wa saturaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

۽ چئو تہ ڪم ڪريو، ۽ الله اوھان جا ڪم ڏسندو، ۽ سندس پيغمبر ۽ مؤمن بہ، ۽ اوھين ڳجھ ۽ ظاھر جي ڄاڻندڙ ڏانھن موٽايا ويندؤ، پوءِ اوھان کي اوھان جي ڪمن جي خبر ڏيندو.

وَاٰخَرُوْنَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِ اللّٰهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوْبُ عَلَيْهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa ākharūna murjaunal li'amrillāhi immā yu‘ażżibuhum wa immā yatūbu ‘alaihim, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

۽ ٻيا ماڻهو به آهن جيڪي الله جي حڪم تائين معطل آهن، شايد الله انهن کي سزا ڏئي ۽ شايد الله انهن جي توبه قبول ڪري. الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

وَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّكُفْرًا وَّتَفْرِيْقًاۢ بَيْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَاِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَيَحْلِفُنَّ اِنْ اَرَدْنَآ اِلَّا الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

wal-lażīnattakhażū masjidan ḍirāraw wa kufraw wa tafrīqam bainal-mu'minīna wa irṣādal liman ḥāraballāha wa rasūlahū min qabl(u), wa layaḥlifunna in aradnā illal-ḥusnā, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

۽ (منافقن مان) ڪجهه اهڙا آهن جيڪي (مؤمنن کي نقصان پهچائڻ لاءِ)، ڪفر لاءِ ۽ مومنن ۾ تفرقو وجهڻ لاءِ مسجدون ٺاهيندا آهن، ۽ انهن ماڻهن جي اچڻ جو انتظار ڪندا آهن جيڪي گهڻو وقت اڳ الله ۽ سندس رسول سان وڙهندا هئا، اهي ضرور قسم کڻندا آهن ته "اسان جو ارادو صرف ڀلائي جو آهي." ۽ الله شاهدي ڏئي ٿو ته اهي (پنهنجي قسم ۾) ڪوڙا آهن.

لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ

lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).

مسجد ۾ هميشه نماز نه پڙهو. بيشڪ اها مسجد جيڪا تقويٰ جي بنياد تي قائم ڪئي وئي هئي، پهرين ڏينهن کان ئي توهان لاءِ ان ۾ نماز پڙهڻ وڌيڪ مناسب آهي. اندر اهڙا ماڻهو آهن جيڪي پاڻ کي صاف ڪرڻ چاهين ٿا. الله پاڪ ماڻهن کي پسند ڪري ٿو.

اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى تَقْوٰى مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ اَمْ مَّنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهٖ فِيْ نَارِ جَهَنَّمَۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

afaman assasa bun-yānahū ‘alā taqwā minallāhi wa riḍwānin khairun am man assasa bun-yānahū ‘alā syafā jurufin hārin fanhāra bihī fī nāri jahannam(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

ڇا اهي ماڻهو بهتر آهن جيڪي الله جي عبادت ۽ (سندس) رضامندي سان عمارتون (مسجدون) ٺاهين ٿا، يا اهي جيڪي پنهنجيون عمارتون ڪنهن اهڙي نديءَ جي ڪناري تي ٺاهين ٿا جيڪا ڪري پوي ٿي، پوءِ (اها عمارت) انهن سان گڏ ڪري پوي ٿي دوزخ ۾؟ الله ظالم ماڻهن کي هدايت نه ٿو ڪري.

لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِيْ بَنَوْا رِيْبَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلَّآ اَنْ تَقَطَّعَ قُلُوْبُهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

lā yazālu bun-yānuhumul-lażī banau rībatan fī qulūbihim illā an taqaṭṭa‘a qulūbuhum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

جيڪا عمارت انهن ٺاهي هئي اها هميشه انهن جي دلين ۾ شڪ جو سبب بڻي، تان جو انهن جا دل ٽٽي پيا. ۽ الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

۞ اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَۗ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُوْنَ وَيُقْتَلُوْنَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ وَالْقُرْاٰنِۗ وَمَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُوْا بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهٖۗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

innallāhasytarā minal-mu'minīna anfusahum wa amwālahum bi'anna lahumul-jannah(ta), yuqātilūna fī sabīlillāhi fa yaqtulūna wa yuqtalūna wa‘dan ‘alaihi ḥaqqan fit-taurāti wal-injīli wal-qur'ān(i), wa man aufā bi‘ahdihī minallāhi fastabsyirū bibai‘ikumul-lażī bāya‘tum bih(ī), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

بيشڪ الله ايمان وارن کان سندن جان ۽ مال خريد ڪيا آهن، انهن کي جنت ڏئي. اهي الله جي راهه ۾ وڙهندا آهن ته جيئن قتل ڪن يا قتل ڪيا وڃن، (اهو) تورات، انجيل ۽ قرآن ۾ الله جو سچو واعدو آهي. ۽ الله کان وڌيڪ ڪير پنهنجي واعدن کي پورو ڪندو؟ تنهن ڪري پنهنجي ڪيل خريد و فروخت تي خوش ٿيو، ۽ اها ئي وڏي ڪاميابي آهي.

اَلتَّاۤىِٕبُوْنَ الْعٰبِدُوْنَ الْحٰمِدُوْنَ السَّاۤىِٕحُوْنَ الرّٰكِعُوْنَ السّٰجِدُوْنَ الْاٰمِرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَالنَّاهُوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحٰفِظُوْنَ لِحُدُوْدِ اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

at tā'ibūnal-‘ābidul-ḥāmidūnas-sā'iḥūnar-rāki‘ūnas-sājidūnal-āmirūna bil-ma‘rūfi wan-nāhūna ‘anil-munkari wal-ḥāfiẓūna liḥudūdillāh(i), wa basysyiril-mu'minīn(a).

اهي اهي آهن جيڪي توبه ڪن ٿا، عبادت ڪن ٿا، (الله جي) تعريف ڪن ٿا، (علم ۽ دين جي خاطر) گھمن ٿا، رڪوع ڪن ٿا، سجدو ڪن ٿا، نيڪي جو حڪم ڏين ٿا ۽ برائي کان روڪين ٿا ۽ الله جي قانونن جي پيروي ڪن ٿا. ۽ ايمان وارن کي خوش ڪن ٿا.

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ يَّسْتَغْفِرُوْا لِلْمُشْرِكِيْنَ وَلَوْ كَانُوْٓا اُولِيْ قُرْبٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

mā kāna lin-nabiyyi wal-lażīna āmanū ay yastagfirū lil-musyrikīna wa lau kānū ulī qurbā mim ba‘di mā tabayyana lahum annahum aṣḥābul-jaḥīm(i).

پيغمبر ۽ مؤمنن لاءِ اهو مناسب ناهي ته مشرڪن لاءِ (الله کان) معافي گهرن، جيتوڻيڪ اهي انهن جا مائٽ هجن، جڏهن ته انهن تي اهو واضح ٿي چڪو آهي ته مشرڪ دوزخي آهن.

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ

wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).

جيئن ته ابراهيم جي پنهنجي پيءُ لاءِ (الله کان) معافي جي درخواست جو تعلق آهي، اهو ٻيو ڪجهه به نه پر هڪ واعدي جي ڪري هو جيڪو هن پنهنجي پيءُ سان ڪيو هو. پوءِ جڏهن ابراهيم تي اهو واضح ٿيو ته سندس پيءُ الله جو دشمن آهي، تڏهن ابراهيم کانئس جدا ٿي ويو. بيشڪ، ابراهيم هڪ تمام نرم دل ۽ رحمدل ماڻهو هو.

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْمًاۢ بَعْدَ اِذْ هَدٰىهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَّا يَتَّقُوْنَۗ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

wa mā kānallāhu liyuḍilla qaumam ba‘da iż hadāhum ḥattā yubayyina lahum mā yattaqūn(a), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

۽ الله ڪڏهن به ڪنهن قوم کي هدايت ڏيڻ کان پوءِ گمراهه نه ڪندو آهي ته جيئن انهن کي اهو واضح ٿئي ته انهن کي ڪهڙين ڳالهين کان بچڻ گهرجي، بيشڪ الله هر شيءِ کي ڄاڻندڙ آهي.

اِنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

innallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yuḥyī wa yumīt(u), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

بيشڪ آسمانن ۽ زمين جي طاقت الله جي آهي، اهو ئي زندگي ڏئي ٿو ۽ موت ڏئي ٿو، الله کان سواءِ توهان جو ڪو به سرپرست ۽ مددگار ناهي.

لَقَدْ تَّابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ فِيْ سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيْغُ قُلُوْبُ فَرِيْقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّهٗ بِهِمْ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ۙ

laqat tāballāhu ‘alan-nabiyyi wal-muhājirīna wal-anṣāril-lażīnattaba‘ūhu fī sā‘atil-‘usrati mim ba‘di mā kāda yazīgu qulūbu farīqim minhum ṡumma tāba ‘alaihim, innahū bihim ra'ūfur raḥīm(un).

بيشڪ الله پيغمبر، مهاجرن ۽ انصارن جي توبه قبول ڪئي آهي، جن ڏکئي وقت ۾ پيغمبر جي پيروي ڪئي، جڏهن ته انهن مان هڪ ٽولي جون دليون ڪِرڻ تي هيون، پوءِ الله انهن جي توبه قبول ڪئي، بيشڪ الله انهن تي تمام گهڻو مهربان ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

۽ انهن ٽنهي لاءِ جيڪي پوئتي رهجي ويا هئا. جيستائين زمين انهن لاءِ تنگ نظر آئي، جيتوڻيڪ اها ويڪري هئي، ۽ انهن جا روح انهن لاءِ تنگ ٿي ويا، ۽ انهن کي احساس ٿيو ته الله کان سواءِ ڪا به پناهه ناهي، پوءِ الله انهن جي توبه قبول ڪئي ته جيئن اهي پنهنجي توبه تي قائم رهن. بيشڪ الله توبه قبول ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوْنُوْا مَعَ الصّٰدِقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa kūnū ma‘aṣ-ṣādiqīn(a).

اي ايمان وارؤ! الله کان ڊڄو ۽ نيڪ ماڻهن سان گڏ رهو.

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

مديني جي ماڻهن ۽ انهن جي آس پاس رهندڙ بدوي ماڻهن لاءِ اهو مناسب ناهي ته اهي رسول الله ﷺ سان گڏ (جنگ جي ميدان ۾) نه وڃن، ۽ نه ئي انهن لاءِ اهو مناسب آهي ته اهي پاڻ کي رسول الله ﷺ کان وڌيڪ پيار ڪن. اهو ان ڪري جو انهن کي الله جي رستي ۾ اڃ، ٿڪاوٽ يا بک نه لڳندي آهي، ۽ نه ئي اهي اهڙي جاءِ تي قدم رکندا آهن جيڪا ڪافرن کي ڪاوڙ ڏياريندي آهي، ۽ نه ئي اهي دشمن کي ڪو نقصان پهچائيندا آهن، سواءِ ان جي ته اهو انهن لاءِ نيڪي طور لکيو ويندو. بيشڪ الله نيڪي ڪندڙن جو اجر ضايع نٿو ڪري.

وَلَا يُنْفِقُوْنَ نَفَقَةً صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً وَّلَا يَقْطَعُوْنَ وَادِيًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā yunfiqūna nafaqatan ṣagīrataw wa lā kabīrataw wa lā yaqṭa‘ūna wādiyan illā kutiba lahum liyajziyahumullāhu aḥsana mā kānū ya‘malūn(a).

۽ اهي نه ٿا خيرات ڪن، ڇا ننڍو هجي يا وڏو، ۽ نه ئي (جهاد ۾) ڪا وادي پار ڪن ٿا، پر اهو انهن لاءِ (نيڪ عمل جي طور تي) لکيو ويندو آهي، هن لاءِ ته الله انهن کي انهن جي عملن کان بهتر بدلو ڏئي جيڪي اهي ڪندا هئا.

۞ وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُوْنَ لِيَنْفِرُوْا كَاۤفَّةًۗ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَاۤىِٕفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوْا فِى الدِّيْنِ وَلِيُنْذِرُوْا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعُوْٓا اِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُوْنَ ࣖ

wa mā kānal-mu'minūna liyanfirū kāffah(tan), falau lā nafara min kulli firqatim minhum ṭā'ifatul liyatafaqqahū fid-dīni wa liyunżirū qaumahum iżā raja‘ū ilaihim la‘allahum yaḥżarūn(a).

۽ اهو مناسب ناهي ته سڀئي مؤمن (جنگ جي ميدان ۾) وڃن. ڇو نه انهن مان هر هڪ گروهه مان ڪجهه ماڻهو پنهنجي مذهبي ڄاڻ کي وڌائڻ ۽ پنهنجي ماڻهن کي ڊيڄارڻ لاءِ وڃن جڏهن اهي واپس اچن، ته جيئن اهي پاڻ کي بچائي سگهن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِيْنَ يَلُوْنَكُمْ مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوْا فِيْكُمْ غِلْظَةًۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū qātilul-lażīna yalūnakum minal-kuffāri wal-yajidū fīkum gilẓah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

اي ايمان وارؤ! پنھنجي آس پاس جي ڪافرن سان وڙھو، ۽ انھن کي اوھان جي مضبوطي محسوس ڪرڻ ڏيو، ۽ ڄاڻو ته الله پرھيزگارن سان گڏ آھي.

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ اَيُّكُمْ زَادَتْهُ هٰذِهٖٓ اِيْمَانًاۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَزَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّهُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun fa minhum may yaqūlu ayyukum zādathu hāżihī īmānā(n), fa ammal-lażīna āmanū fa zādathum īmānaw wa hum yastabsyirūn(a).

۽ جڏهن ڪا سورت نازل ٿيندي هئي ته انهن (منافقن) مان ڪجهه اهڙا به هوندا هئا جيڪي چوندا هئا ته ”هن سورت جي نازل ٿيڻ سان توهان مان ڪنهن جو ايمان وڌيو آهي؟“ ۽ جيڪي ايمان وارا آهن، هي سورت انهن جي ايمان کي وڌائي ٿي ۽ اهي خوش ٿين ٿا.

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا اِلٰى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوْا وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa ammal-lażīna fī qulūbihim maraḍun fa zādathum rijsan ilā rijsihim wa mātū wa hum kāfirūn(a).

۽ جن جي دلين ۾ بيماري آهي، ته (هن سورت سان) انهن جو موجوده ڪفر وڌي ويندو ۽ اهي ڪافر ٿي مرندا.

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُوْنَ فِيْ كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوْبُوْنَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

awalā yarauna annahum yuftanūna fī kulli ‘āmim marrataini ṡumma lā yatūbūna wa lā hum yażżakkarūn(a).

۽ ڇا اهي نه ٿا ڏسن ته اهي هر سال هڪ يا ٻه ڀيرا آزمايا وڃن ٿا، تڏهن به اهي توبه نٿا ڪن ۽ نه ئي نصيحت وٺن ٿا؟

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍۗ هَلْ يَرٰىكُمْ مِّنْ اَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوْاۗ صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun naẓara ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍ(in), hal yarākum min aḥadin ṡummanṣarafū, ṣarafallāhu qulūbahum bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

۽ جڏهن ڪا سورت نازل ٿيندي هئي ته هڪ ٻئي ڏانهن ڏسندا هئا (۽ چوندا هئا ته) ”ڇا ڪو (مسلمانن مان) آهي جيڪو توهان کي ڏسي ٿو؟“ ان کان پوءِ اهي هليا ويا. الله انهن جي دلين کي ڦيرائي ڇڏيو ڇو ته اهي اهڙي قوم هئي جيڪي سمجهه نه رکندا هئا.

لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).

بيشڪ، توهان وٽ توهان جي ئي قوم مان هڪ رسول آيو آهي، جيڪو توهان برداشت ڪري رهيا آهيو اهو تمام ڳرو آهي، (هو) واقعي توهان لاءِ (ايمان ۽ نجات) چاهي ٿو، ايمان وارن لاءِ مهربان ۽ رحم ڪندڙ آهي.

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

پوءِ جيڪڏهن اهي (ايمان کان) منهن موڙين ته پوءِ چئو ته الله منهنجي لاءِ ڪافي آهي، ان کان سواءِ ڪو به معبود ناهي، مون ان تي ڀروسو ڪيو آهي ۽ اهو وڏي عرش جو مالڪ آهي.