يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِۗ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖوَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yas'alūnaka ‘anil-anfāl(i), qulil-anfālu lillāhi war-rasūl(i), fattaqullāha wa aṣliḥū żāta bainikum, wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū in kuntum mu'minīn(a).

(اي پيغمبر) اهي توکان جنگ جي مال غنيمت جي (ورهائڻ) بابت پڇن ٿا، چؤ ته جنگ جو مال الله ۽ رسول جو آهي (الله ۽ سندس رسول جي حڪمن مطابق)، تنهن ڪري الله کان ڊڄو ۽ پنهنجن پاڙيسرين جي وچ ۾ لاڳاپا بهتر بڻايو ۽ جيڪڏهن ايمان وارا آهيو ته الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو.

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۙ

innamal-mu'minūnal-lażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum wa iżā tuliyat ‘alaihim āyātuhū zādathum īmānaw wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

بيشڪ، ايمان وارا اهي آهن جن جون دليون الله جي نالي جي ذڪر سان ڏڪي وڃن ٿيون، ۽ جڏهن انهن کي سندس آيتون پڙهيون وڃن ٿيون، ته انهن جو ايمان وڌي ويندو آهي ۽ اهي صرف الله تي ڀروسو ڪندا آهن.

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَۗ

al-lażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(يعني) اهي جيڪي نماز پڙهن ٿا ۽ جيڪو رزق اسان انهن کي ڏيون ٿا ان مان ڪجهه خرچ ڪن ٿا.

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌۚ

ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum darajātun ‘inda rabbihim wa magfiratuw wa rizqun karīm(un).

اِهي ئي سچا مؤمن آهن، اهي پنهنجي پالڻهار وٽ وڏا درجا، بخشش ۽ عزت واري روزي حاصل ڪندا.

كَمَآ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۢ بَيْتِكَ بِالْحَقِّۖ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ لَكٰرِهُوْنَ

kamā akhrajaka rabbuka mim baitika bil-ḥaqq(i), wa inna farīqam minal-mu'minīna lakārihūn(a).

جيئن توهان جي رب توهان کي حڪم ڏنو ته پنهنجن گهرن مان سچائي سان نڪرو، جيتوڻيڪ مؤمنن جي هڪ جماعت کي اهو ناپسند هو.

يُجَادِلُوْنَكَ فِى الْحَقِّ بَعْدَمَا تَبَيَّنَ كَاَنَّمَا يُسَاقُوْنَ اِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ ۗ

yujādilūnaka fil-ḥaqqi ba‘da mā tabayyana ka'annamā yusāqūna ilal-mauti wa hum yanẓurūn(a).

اهي توسان (اي محمد) حق بابت ان جي پڌري ٿيڻ کان پوءِ به جهڳڙو ڪن ٿا (ته اهي ڪامياب ٿيندا)، ڄڻ ته اهي موت ڏانهن هڪيا وڃن ٿا ۽ اهي (ان کي) ڏسي رهيا آهن.

وَاِذْ يَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَى الطَّاۤىِٕفَتَيْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّوْنَ اَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَيُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِيْنَۙ

wa iż ya‘idukumullāhu iḥdaṭ-ṭā'ifataini annahā lakum wa tawaddūna anna gaira żātisy-syaukati takūnu lakum wa yurīdullāhu ay yuḥiqqal-ḥaqqa bikalimātihī wa yaqṭa‘a dābiral-kāfirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن الله توهان سان واعدو ڪيو هو ته ٻن جماعتن مان هڪ توهان جي ٿيندي (توهان جي سامهون هئي) جڏهن ته توهان چاهيو پئي ته بي هٿيار ٽولي توهان جي هجي، پر الله چاهي ٿو ته پنهنجي نشانين سان حق کي ثابت ڪري ۽ ڪافرن کي انهن جي پاڙ مان ڪڍي.

لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَۚ

liyuḥiqqal-ḥaqqa wa yubṭilal-bāṭila wa lau karihal-mujrimūn(a).

ته جيئن الله حق (اسلام) کي مضبوط ڪري ۽ باطل (شرڪ) کي ختم ڪري جيتوڻيڪ گنهگار ماڻهو (مشرڪ) ان کي پسند نه ڪن.

اِذْ تَسْتَغِيْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّيْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُرْدِفِيْنَ

iż tastagīṡūna rabbakum fastajāba lakum annī mumiddukum bi'alfim minal-malā'ikati murdifīn(a).

(ياد ڪريو) جڏهن توهان پنهنجي رب کان مدد گهري هئي، تڏهن هن توهان کي اجازت ڏني ته، ”بيشڪ، مان توهان لاءِ هڪ هزار ملائڪن سان مدد آڻيندس جيڪي هڪ ٻئي پٺيان ايندا.“

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى وَلِتَطْمَىِٕنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā wa litaṭma'inna bihī qulūbukum, wa man-naṡru illā min ‘indillāh(i), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ الله ان کي صرف خوشخبري لاءِ نه بڻايو آهي ته جيئن توهان جون دليون ان سان مطمئن ٿين. ۽ فتح صرف الله جي طرفان آهي، بيشڪ الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

اِذْ يُغَشِّيْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لِّيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰنِ وَلِيَرْبِطَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَۗ

iż yugasysyīkumun-nu‘āsa amanatam minhu wa yunazzilu ‘alaikum minas-samā'i mā'al liyuṭahhirakum bihī wa yużhiba ‘ankum rijzasy-syaiṭāni wa liyarbiṭa ‘alā qulūbikum wa yuṡabbita bihil-aqdām(a).

(ياد ڪريو) جڏهن الله توهان کي اوندهه ۾ وجهي ڇڏيو ته جيئن توهان کي پنهنجي طرفان سڪون ملي، ۽ آسمان مان پاڻي (مينهن) نازل ڪيائين ته جيئن توهان کي ان سان پاڪ ڪري ۽ توهان کان شيطان جي برائي کي دور ڪري ۽ توهان جي دلين کي مضبوط ڪري ۽ توهان جي پيرن کي مضبوط ڪري.

اِذْ يُوْحِيْ رَبُّكَ اِلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ اَنِّيْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ سَاُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَاضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍۗ

iż yūḥī rabbuka ilal-malā'ikati annī ma‘akum fa ṡabbitul-lażīna āmanū, sa'ulqī fī qulūbil-lażīna kafarur-ru‘ba faḍribū fauqal-a‘nāqi waḍribū minhum kulla banān(in).

(ياد ڪر) جڏهن تنهنجي پالڻهار ملائڪن ڏانهن وحي ڪئي ته بيشڪ مان توهان سان گڏ آهيان، تنهن ڪري ايمان وارن کي مضبوط ڪريو. هڪ ڏينهن مان ڪافرن جي دلين ۾ خوف وجهندس، پوءِ انهن جي ڳچين تي وار ڪريو ۽ انهن جي آڱرين جي هر ڇيڙي تي وار ڪريو.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَاۤقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗۚ وَمَنْ يُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum syāqqullāha wa rasūlah(ū), wa may yusyāqiqillāha wa rasūlahū fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

اِھو ھن ڪري آھي جو انھن الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪئي، ۽ جيڪو الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪندو ته بيشڪ الله سخت سزا ڏيندڙ آھي.

ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَاَنَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابَ النَّارِ

Żālikum fa żūqūhu wa anna lil-kāfirīna ‘ażāban-nār(i).

اهڙي طرح (دنيا جو عذاب توهان تي نازل ٿيو آهي)، تنهن ڪري ان عذاب کي محسوس ڪريو. بيشڪ، جيڪي ڪافر آهن انهن لاءِ (ٻيهر) جهنم جو عذاب آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītumul-lażīna kafarū zaḥfan falā tuwallūhumul-adbār(a).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان ڪافرن سان ملو جيڪي توهان تي حملو ڪرڻ چاهين ٿا، ته پوءِ انهن کان پٺي نه موڙيو.

وَمَنْ يُّوَلِّهِمْ يَوْمَىِٕذٍ دُبُرَهٗٓ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَيِّزًا اِلٰى فِئَةٍ فَقَدْ بَاۤءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَأْوٰىهُ جَهَنَّمُ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa may yuwallihim yauma'iżin duburahū illā mutaḥarrifal liqitālin au mutaḥayyizan ilā fi'atin faqad bā'a bigaḍabim minallāhi wa ma'wāhu jahannam(u), wa bi'sal-maṣīr(u).

۽ جيڪو ان وقت پوئتي هٽندو، سواءِ جنگ جي (حڪمت عملي) لاءِ يا ڪنهن ٻئي لشڪر ۾ شامل ٿيڻ جي، پوءِ بيشڪ اهو الله جي غضب سان موٽندو، ۽ ان جو ٺڪاڻو جهنم آهي، ۽ اهو تمام خراب هنڌ آهي.

فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْۖ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰىۚ وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِيْنَ مِنْهُ بَلَاۤءً حَسَنًاۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

falam taqtulūhum wa lākinnallāha qatalahum, wa mā ramaita iż ramaita wa lākinallāha ramā, wa liyubliyal-mu'minīna minhu balā'an ḥasanā(n), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

پوءِ (حقيقت ۾) توهان انهن کي قتل نه ڪيو، پر الله انهن کي قتل ڪيو، ۽ جڏهن توهان اڇلايو ته توهان اڇلايو نه، پر الله اڇلايو. (الله اهو انهن کي تباهه ڪرڻ لاءِ ڪيو) ۽ مؤمنن کي سٺي فتح سان فتح ڏيڻ لاءِ. بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

ذٰلِكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَيْدِ الْكٰفِرِيْنَ

Żālikum wa annallāha mūhinu kaidil-kāfirīn(a).

اهڙي طرح (الله جو فضل توهان تي آهي)، ۽ بيشڪ الله ڪافرن جي فريب کي ڪمزور ڪري ٿو.

اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَاۤءَكُمُ الْفَتْحُۚ وَاِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْۚ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْـًٔا وَّلَوْ كَثُرَتْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

in tastaftiḥū faqad jā'akumul-fatḥ(u), wa in tantahū fa huwa khairul lakum, wa in ta‘ūdū na‘ud, wa lan tugniya ‘ankum fi'atukum syai'aw wa lau kaṡurat, wa anallāha ma‘al-mu'minīn(a).

جيڪڏهن توهان فيصلو گهريو ته بيشڪ توهان وٽ فيصلو اچي چڪو آهي، ۽ جيڪڏهن توهان (رسول سان دشمني ڪرڻ کان) باز اچو ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن توهان موٽيو ته اسان ضرور (مدد لاءِ) موٽي اينداسين، ۽ توهان جا لشڪر توهان جي طرفان ٿوري به خطري کي منهن نه ڏئي سگهندا، جيتوڻيڪ اهي (فوج) تعداد ۾ گهڻا هجن، بيشڪ الله ايمان وارن سان گڏ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَاَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tawallau ‘anhu wa antum tasma‘ūn(a).

اي ايمان وارؤ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو ۽ ان کان منهن نه موڙيو جيتوڻيڪ اوھين (سندس حڪم) ٻڌو ٿا.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَۚ

wa lā takūnū kal-lażīna qālū sami‘nā wa hum lā yasma‘ūn(a).

۽ انهن (منافقن) وانگر نه ٿيو جيڪي چون ٿا ته اسان ٻڌو، پر اهي نه ٿا ٻڌن (ڇاڪاڻ ته انهن جون دليون انڪار ڪن ٿيون).

۞ اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhiṣ-ṣummul-bukmul-lażīna lā ya‘qilūn(a).

بيشڪ، الله جي نظر ۾ بدترين جاندار اهي آهن جيڪي ٻوڙا ۽ گونگا آهن (حق کي نه ٿا ٻڌن ۽ نه سمجهن)، يعني اهي جيڪي نٿا سمجهن.

وَلَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِيْهِمْ خَيْرًا لَّاَسْمَعَهُمْۗ وَلَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa lau ‘alimallāhu fīhim khairal la'asma‘ahum, wa lau asma‘ahum latawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

۽ جيڪڏهن الله ڄاڻي ها ته انهن ۾ ڀلائي آهي ته انهن کي ٻڌڻ جي قابل بڻائي ها. ۽ جيڪڏهن الله انهن کي ٻڌڻ جي قابل بڻائي ها ته اهي ڦري وڃن ها، جڏهن ته اهي ڦري ويا.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِيْبُوْا لِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيْكُمْۚ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَحُوْلُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ وَاَنَّهٗٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanustajībū lillāhi wa lir-rasūli iżā da‘ākum limā yuḥyīkum, wa‘lamū annallāha yaḥūlu bainal-mar'i wa qalbihī wa annahū ilaihi tuḥsyarūn(a).

اي ايمان وارؤ! الله ۽ رسول جي سڏ کي پورو ڪريو، جڏهن هو توهان کي اهڙي شيءِ ڏانهن سڏي ٿو جيڪا توهان کي زندگي ڏئي ٿي، ۽ ڄاڻو ته الله انسان ۽ سندس دل جي وچ ۾ هڪ حد ٺاهي آهي ۽ بيشڪ توهان ان ڏانهن گڏ ڪيا ويندا.

وَاتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِيْبَنَّ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَاۤصَّةً ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

wattaqū fitnatal lā tuṣībannal-lażīna ẓalamū minkum khāṣṣah(tan), wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

۽ اهڙي عذاب کان بچو جيڪو صرف انهن تي نه پوندو جيڪي توهان مان ظالم آهن، ڄاڻو ته الله سخت سزا ڏيندڙ آهي.

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِى الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

ważkurū iż antum qalīlum mustaḍ‘afūna fil-arḍi takhāfūna ay yatakhaṭṭafakumun-nāsu fa āwākum wa ayyadakum binaṣrihī wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāti la‘allakum tasykurūn(a).

۽ ياد ڪريو، جڏهن توهان (مهاجر) اڃا ٿوري تعداد ۾ زمين (مڪي) ۾ ڪمزور هئا، ۽ توهان ڊڄندا هئا ته (مڪي جا ماڻهو) توهان کي اغوا ڪري وٺندا، تڏهن هن توهان کي رهڻ جي جاءِ (مديني) ڏني ۽ توهان کي پنهنجي مدد سان مضبوط ڪيو ۽ توهان کي سٺي روزي ڏني ته جيئن توهان شڪرگذار ٿيو.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْٓا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takhūnullāha war-rasūla wa takhūnū amānātikum wa antum ta‘lamūn(a).

اي ايمان وارؤ الله ۽ رسول جي خيانت نه ڪريو ۽ (به) پنهنجي امانت ۾ خيانت نه ڪريو جڏهن ته توهان ڄاڻو ٿا.

وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَآ اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ ࣖ

wa‘lamū annamā amwālukum wa aulādukum fitnah(tun), wa annallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

۽ ڄاڻو ته توهان جا مال ۽ توهان جا ٻار رڳو آزمائش آهن ۽ بيشڪ الله وٽ وڏو اجر آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tattaqullāha yaj‘al lakum furqānaw wa yukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa yagfir lakum, wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان الله کان ڊڄندا رهو ته هو ضرور توهان کي فرقان (حق ۽ باطل ۾ فرق ڪرڻ جي صلاحيت) ڏيندو ۽ توهان جون سڀئي غلطيون ميٽي ڇڏيندو ۽ توهان کي (توهان جا گناهه) معاف ڪندو. الله وٽ وڏيون نعمتون آهن.

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَۗ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

wa iż yamkuru bikal-lażīna kafarū liyuṡbitūka au yaqtulūka au yukhrijūk(a), wa yamkurūna wa yamkurullāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن ڪافرن (قريش) توهان (محمد) جي خلاف سازش ڪرڻ جو ارادو ڪيو ته توهان کي گرفتار ڪن ۽ قيد ڪن يا توهان کي قتل ڪن، يا توهان کي ملڪ نيڪالي ڏين، انهن فريب پيدا ڪيو ۽ الله فريب کي ناڪام بڻائي ڇڏيو. الله فريب جو بهترين بدلو وٺندڙ آهي.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاۤءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَآ ۙاِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā qālū qad sami‘nā lau nasyā'u laqulnā miṡla hāżā, in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

۽ جڏهن انهن کي اسان جون آيتون پڙهي ٻڌايون وينديون هيون ته چوندا هئا ته بيشڪ اسان ٻڌو آهي، جيڪڏهن اسين چاهيون ها ته ضرور اهڙي ڳالهه پڙهي سگهون ها. هي (قرآن) اڳين جي ڪهاڻي کان سواءِ ڪجهه به ناهي.

وَاِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

wa iż qālullāhumma in kāna hāżā huwal-ḥaqqa min ‘indika fa amṭir ‘alainā ḥijāratam minas-samā'i awi'tinā bi‘ażābin alīm(in).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن انهن (مشرڪن) چيو ته اي الله، جيڪڏهن هي (قرآن) تنهنجي طرفان سچو (نازل ٿيل) آهي ته پوءِ اسان تي آسمان مان پٿر وساءِ، يا اسان تي دردناڪ عذاب آڻ.

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فِيْهِمْۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

wa mā kānallāhu liyu‘ażżibahum wa anta fīhim, wa mā kānallāhu mu‘ażżibahum wa hum yastagfirūn(a).

پر جيستائين تون (محمد ﷺ) انهن ۾ آهين، الله انهن کي عذاب نه ڏيندو. ۽ الله انهن کي عذاب نه ڏيندو جڏهن ته اهي (اڃا تائين) معافي گهرندا.

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوْٓا اَوْلِيَاۤءَهٗۗ اِنْ اَوْلِيَاۤؤُهٗٓ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā lahum allā yu‘ażżibahumullāhu wa hum yaṣuddūna ‘anil-masjidil-ḥarāmi wa mā kānū auliyā'ah(ū), in auliyā'uhū illal-muttaqūna wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

۽ الله انهن کي سزا ڇو نٿو ڏئي جيتوڻيڪ اهي (ماڻهن کي) مسجد شريف (جي زيارت) کان روڪين ٿا ۽ اهي اهي ماڻهو نه آهن جن کي ان تي ضابطو رکڻ جو حق آهي؟ صرف اهي ماڻهو آهن جن کي ان تي ضابطو رکڻ جو حق آهي جيڪي پرهيزگار آهن، پر انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَاۤءً وَّتَصْدِيَةًۗ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa mā kāna ṣalātuhum ‘indal-baiti illā mukā'aw wa taṣdiyah(tan), fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

۽ بيت الله جي چوڌاري سندن نماز سيٽيون ۽ تاڙيون وڄائڻ کان سواءِ ڪجهه به نه هئي. تنهن ڪري پنهنجي ڪفر جي سزا محسوس ڪريو.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗفَسَيُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُوْنَ ەۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ يُحْشَرُوْنَۙ

innal-lażīna kafarū yunfiqūna amwālahum liyaṣuddū ‘an sabīlillāh(i), fa sayunfiqūnahā ṡumma takūnu ‘alaihim ḥasratan ṡumma yuglabūn(a), wal-lażīna kafarū ilā jahannama yuḥsyarūn(a).

بيشڪ جيڪي ڪافر آهن اهي پنهنجا مال الله جي رستي کان روڪڻ لاءِ خرچ ڪن ٿا. اهي ان مال کي خرچ ڪندا رهندا، پوءِ پاڻ ان تي پشيمان ٿيندا، ۽ آخرڪار شڪست کاڌل ٿيندا. ڪافرن کي دوزخ ۾ گڏ ڪيو ويندو.

لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

ته جيئن الله پاڪ کي نيڪ کان جدا ڪري ۽ پاڪ کي هڪ ٻئي کان مٿي ڪري، پوءِ انهن سڀني کي هڪ ڍير ۾ ڍير ڪري ۽ انهن کي دوزخ ۾ اڇلائي.

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ يَّنْتَهُوْا يُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَۚ وَاِنْ يَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِيْنَ

qul lil-lażīna kafarū in yantahū yugfar lahum mā qad salaf(a), wa iy ya‘ūdū faqad maḍat sunnatul-awwalīn(a).

جن ماڻهن ڪفر ڪيو (ابو سفيان ۽ سندس ساٿين کي) انهن کي چئو ته جيڪڏهن اهي (پنهنجي ڪفر کان) باز اچن ته الله ضرور انهن جا پوئين گناهه معاف ڪندو؛ ۽ جيڪڏهن اهي سچ پچ (پيغمبر سان وڙهڻ لاءِ) ٻيهر موٽي اچن ته (انهن تي) اڳين جي سنت (تباهه ٿيل) لاڳو ٿيندي.

وَقَاتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِۚ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakunad-dīnu kulluhū lillāh(i),fa inintahau fa innallāha bimā ya‘malūna baṣīr(un).

۽ انهن سان وڙهو جيستائين ڪو به تہمت نه رهي ۽ دين صرف الله جو ٿئي، جيڪڏهن اهي (ڪفر کان) باز اچن ته بيشڪ الله انهن جي ڪمن کي ڏسندڙ آهي.

وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ ۗنِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ ۔

wa in tawallau fa‘lamū annallāha maulākum, ni‘mal-maulā wa ni‘man-naṣīr(u).

۽ جيڪڏهن اهي منهن موڙين ته پوءِ ڄاڻو ته الله توهان جو موليٰ آهي، ۽ اهو بهترين موليٰ ۽ بهترين مددگار آهي.

۞ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa‘lamū annamā ganimtum min syai'in fa anna lillāhi khumusahū wa lir-rasūli wa liżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīli in kuntum āmantum billāhi wa mā anzalnā ‘alā ‘abdinā yaumal-furqāni yaumal-taqal-jam‘ān(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

۽ ڄاڻو ته جيڪو به مال غنيمت ۾ حاصل ڪريو ٿا، ان جو پنجون حصو الله، رسول، رسول جي مائٽن، يتيمن، مسڪينن ۽ ابن سبيل لاءِ آهي، (ته جيئن) جيڪڏهن توهان الله تي ۽ ان تي ايمان آندو آهي جيڪو اسان پنهنجي ٻانهي (محمد ﷺ) تي فرقان جي ڏينهن تي نازل ڪيو هو، يعني جنهن ڏينهن ٻئي لشڪر پاڻ ۾ مليا هئا. الله هر شيءِ تي قادر آهي.

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰى وَالرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْۗ وَلَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِى الْمِيْعٰدِۙ وَلٰكِنْ لِّيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ەۙ لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۢ بَيِّنَةٍ وَّيَحْيٰى مَنْ حَيَّ عَنْۢ بَيِّنَةٍۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَسَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

iż antum bil-‘udwatid-dun-yā wa hum bil-‘udwatil-quṣwā war-rakbu asfala minkum, wa lau tawā‘attum lakhtalaftum fil-mī‘ād(i), wa lākil liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), liyahlika man halaka ‘am bayyinatiw wa yaḥyā may ḥayya ‘am bayyinah(tin), wa innallāha lasamī‘un ‘alīm(un).

(يعني) جڏهن توهان هڪ ويجهو وادي جي ڪناري تي هئا ۽ اهي هڪ پري وادي جي ڪناري تي هئا، ۽ قافلو توهان کان هيٺ هو. جيڪڏهن توهان (جنگ جو ڏينهن مقرر ڪرڻ تي) متفق هجو ها ته توهان ان بابت اختلاف ڪيو ها، پر الله هڪ اهڙو ڪم ڪرڻ جو ارادو ڪيو جيڪو ضرور ٿيڻو آهي، يعني ته فوت ٿيل هڪ واضح دليل سان هلاڪ ٿين ۽ جيئرا هڪ واضح دليل سان جيئرا رهن. بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

اِذْ يُرِيْكَهُمُ اللّٰهُ فِيْ مَنَامِكَ قَلِيْلًاۗ وَلَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِيْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِى الْاَمْرِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۢ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

iż yurīkahumullāhu fī manāmika qalīlā(n), wa lau arākahum kaṡīral lafasyiltum wa latanāza‘tum fil-amri wa lākinnallāha sallam(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

(ياد ڪريو) جڏهن الله توهان کي خواب ۾ انهن کي (تعداد ۾) ڏيکاريو ته اهي ٿورا هئا. ۽ جيڪڏهن الله انهن کي (وڏي تعداد ۾) ڏيکاري ها ته توهان ڊڄو ها ۽ يقيناً توهان معاملي تي تڪرار ڪريو ها، پر الله توهان کي بچايو آهي. بيشڪ الله توهان جي دل ۾ ڇا آهي اهو ڄاڻي ٿو.

وَاِذْ يُرِيْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَيْتُمْ فِيْٓ اَعْيُنِكُمْ قَلِيْلًا وَّيُقَلِّلُكُمْ فِيْٓ اَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ۗوَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

wa iż yurīkumūhum iżil-taqaitum fī a‘yunikum qalīlaw wa yuqallilukum fī a‘yunihim liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

۽ جڏهن الله توهان کي اهي ڏيکاريا، جڏهن توهان انهن سان مليا ته توهان جي اکين جيترو گهٽ ڏسي سگهيا، ۽ توهان کي ايترو گهٽ ڏيکاريو جيترو اهي ڏسي سگهيا، اهو هن ڪري هو جو الله هڪ ڪم ڪرڻ چاهيندو هو جيڪو ٿيڻو هو. سڀ ڪم الله ڏانهن موٽايا ويندا آهن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītum fi'atan faṡbutū ważkurullāha kaṡīral la‘allakum tufliḥūn(a).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان دشمنن جي لشڪر سان ملن ٿا ته مضبوط ٿيو ۽ الله جو نالو گھڻو پڙهو (۽ دعا ڪريو) ته جيئن توهان خوش نصيب ٿيو.

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَۚ

wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tanāza‘ū fa tafsyalū wa tażhaba rīḥukum waṣbirū, innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

۽ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو ۽ تڪرار نه ڪريو، جنهن جي ڪري توهان ڊڄو ۽ توهان جي طاقت ختم ٿي وڃي ۽ صبر ڪريو، بيشڪ الله صبر ڪندڙن سان گڏ آهي.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَّرِئَاۤءَ النَّاسِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ بِمَايَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

wa lā takūnū kal-lażīna kharajū min diyārihim baṭaraw wa ri'ā'an-nāsi wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

۽ انهن ماڻهن وانگر نه ٿيو جيڪي پنهنجي ڳوٺ مان تڪبر ڪري ۽ ماڻهن کان تعريف ڪرائڻ جي خواهش سان نڪرن ٿا ۽ الله جي رستي کان روڪين ٿا، الله انهن جي هر ڪم کي ڍڪي ٿو.

وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْۚ فَلَمَّا تَرَاۤءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ ۗوَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa iż zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum wa qāla lā gāliba lakumul-yauma minan-nāsi wa innī jārul lakum, falammā tarā'atil-fi'atāni nakaṣa ‘alā ‘aqibaihi wa qāla innī barī'um minkum innī arā mā lā tarauna innī akhāfullāh(a), wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن شيطان انهن جي ڪمن کي انهن لاءِ سهڻو ڪري ڏيکاريو ۽ چيو ته اڄ ڪو به توهان کي شڪست ڏئي نٿو سگهي ۽ بيشڪ مان توهان جو مددگار آهيان. پوءِ جڏهن ٻئي لشڪر هڪ ٻئي کي (آمنا سامهون) ڏٺا ته شيطان پٺي ڏئي چيو ته بيشڪ مان توهان کان الڳ ٿي ويو آهيان، مان اهو ڏسي رهيو آهيان جيڪو توهان نٿا ڏسي سگهو. بيشڪ مان الله کان ڊڄان ٿو. الله سخت سزا ڏيندڙ آهي.

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰٓؤُلَاۤءِ دِيْنُهُمْۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

iż yaqūlul-munāfiqūna wal-lażīna fī qulūbihim maraḍun garra hā'ulā'i dīnuhum, wa may yatawakkal ‘alallāhi fa innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

(ياد رکو) جڏهن منافق ۽ جن جي دلين ۾ بيماري آهي اهي چون ٿا ته "انهن (مؤمنن) کي پنهنجي دين ۾ دوکو ڏنو ويو آهي." (الله فرمائي ٿو ته) "جيڪو الله تي ڀروسو ڪري ٿو، اهو ڄاڻي ته الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي."

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ يَتَوَفَّى الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمَلٰۤىِٕكَةُ يَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَاَدْبَارَهُمْۚ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

wa lau tarā iż yatawaffal-lażīna kafarul-malā'ikatu yaḍribūna wujūhahum wa adbārahum, wa żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

۽ جيڪڏهن توهان ڏسو جڏهن ملائڪ ڪافرن جي جان قبض ڪندا هئا ۽ انهن جي مُنهن ۽ پٺين تي ڌڪ هڻندا هئا (۽ چوندا هئا ته) دوزخ جي ساڙيندڙ عذاب جو مزو چکو.

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِۙ

Żālika bimā qaddamat aidīkum wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

اِھو اوھان جي ھٿن جي ڪمائي جي ڪري آھي، ۽ بيشڪ الله پنھنجن ٻانھن تي ظلم نه ڪندو آھي.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(سندن حال) فرعون جي پوئلڳن ۽ انهن کان اڳ وارن جي حالت جهڙو هو. انهن الله جي آيتن جو انڪار ڪيو، تنهن ڪري الله انهن کي انهن جي گناهن جي سزا ڏني. بيشڪ الله غالب آهي ۽ سندس عذاب تمام سخت آهي.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

Żālika bi'annallāha lam yaku mugayyiran ni‘matan an‘amahā ‘alā qaumin ḥattā yugayyirū mā bi'anfusihim, wa annallāha samī‘un ‘alīm(un).

اهو هن ڪري آهي جو الله ڪنهن به قوم تي ڏنل نعمت کي جيستائين اهي ماڻهو پاڻ ۾ نه بدلائين، تيستائين نه بدلائيندو، بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(سندن حال) فرعون جي پوئلڳن ۽ انهن کان اڳ وارن جي حالت جهڙو هو، انهن پنهنجي رب جي آيتن کي ڪوڙو چيو، تنهن ڪري اسان انهن کي انهن جي گناهن جي ڪري تباهه ڪيو ۽ اسان فرعون ۽ سندس پوئلڳن کي ٻوڙيو، ڇاڪاڻ ته اهي ظالم ماڻهو هئا.

اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَۖ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhil-lażīna kafarū fahum lā yu'minūn(a).

بيشڪ، الله جي نظر ۾ بدترين جاندار ڪافر آهن، ڇاڪاڻ ته اهي ايمان نه ٿا آڻين.

الَّذِيْنَ عَاهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ

allażīna ‘āhatta minhum ṡumma yanquḍūna ‘ahdahum fī kulli marratiw wa hum lā yattaqūn(a).

(يعني) اهي جيڪي توهان سان عهد سان ٻڌل آهن، پر جڏهن به ڪو واعدو ڪن ٿا ته پنهنجو واعدو ٽوڙين ٿا ۽ (الله کان) نه ٿا ڊڄن.

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).

پوءِ جيڪڏهن تون (محمد ﷺ) انهن کي جنگ ۾ شڪست ڏئين ته پوءِ انهن جي پٺيان وارن کي ٽڙي پکڙي (ختم ڪري) ڇڏ، ته جيئن اهي سبق سکن.

وَاِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْۢبِذْ اِلَيْهِمْ عَلٰى سَوَاۤءٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ࣖ

wa immā takhāfanna min qaumin khiyānatan fambiż ilaihim ‘alā sawā'(in), innallāha lā yuḥibbul-khā'inīn(a).

۽ جيڪڏهن توهان (محمد ﷺ) ڪنهن ٽولي جي طرفان خيانت (واقعي) جو انديشو رکو ٿا ته پوءِ انهن کي نيڪيءَ سان معاهدو موٽائي ڏيو، بيشڪ الله انهن ماڻهن کي پسند نٿو ڪري جيڪي خيانت ڪن ٿا.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْاۗ اِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُوْنَ

wa lā yaḥsabannal-lażīna kafarū sabaqū, innahum lā yu‘jizūn(a).

۽ ڪافر اهو نه سمجهن ته اهي (الله جي طاقت کان) بچي ويندا، بيشڪ اهي (الله کي) ڪمزور نٿا ڪري سگهن.

وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

۽ پنهنجي پوري طاقت سان انهن جو مقابلو ڪرڻ لاءِ تيار رهو، جيترو توهان وٽ آهي ۽ گهوڙي سوار جيڪي الله جي دشمنن، توهان جي دشمنن ۽ انهن کان سواءِ جن کي توهان نٿا ڄاڻو، کي روڪي سگهن ٿا؛ پر الله اهو ڄاڻي ٿو. جيڪو ڪجهه توهان الله جي رستي ۾ خرچ ڪندا، اهو ضرور توهان کي پورو پورو ڏنو ويندو ۽ توهان تي ظلم نه ڪيو ويندو.

۞ وَاِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa in janaḥū lis-salmi fajnaḥ lahā wa tawakkal ‘alallāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

پر جيڪڏهن اهي صلح لاءِ مائل آهن ته پوءِ ان کي قبول ڪريو ۽ الله تي ڀروسو ڪريو، بيشڪ اهو سڀ ڪجهه ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْٓا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ ۗهُوَ الَّذِيْٓ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa iy yurīdū ay yakhda‘ūka fa inna ḥasbakallāh(u), huwal-lażī ayyadaka binaṣrihī wa bil-mu'minīn(a).

۽ جيڪڏهن اهي توکي دوکو ڏيڻ چاهين ٿا ته پوءِ بيشڪ الله تو لاءِ ڪافي آهي، اهو ئي آهي جيڪو توکي پنهنجي مدد ۽ مؤمنن جي مدد سان طاقت ڏئي ٿو.

وَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْۗ لَوْاَنْفَقْتَ مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مَّآ اَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَيْنَهُمْۗ اِنَّهٗ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wa allafa baina qulūbihim, lau anfaqta mā fil-arḍi jamī‘am mā allafta baina qulūbihim wa lākinnallāha allafa bainahum, innahū ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ الله انهن جي دلين کي (ايمان وارن) سان ملائي ٿو. جيڪڏهن توهان زمين تي سڀ (مال) خرچ ڪريو ته به انهن جي دلين کي ملائي نه سگهندا، پر الله انهن جي دلين کي ملائي ڇڏيو آهي. بيشڪ هو سڀ ڪجهه طاقتور ۽ حڪمت وارو آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥasbukallāhu wa manittaba‘aka minal-mu'minīn(a).

اي نبي (ﷺ) الله توهان لاءِ ۽ توهان جي پيروي ڪندڙ مؤمنن لاءِ ڪافي آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلَى الْقِتَالِۗ اِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ يَغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥarriḍil-mu'minīna ‘alal-qitāl(i), iy yakum minkum ‘isyrūna ṣabirūna yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum mi'atuy yaglibū alfam minal-lażīna kafarū bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

اي پيغمبر (محمد ﷺ) مؤمنن کي جنگ تي آماده ڪريو، جيڪڏهن توهان مان ويهه ثابت قدم هوندا ته اهي ضرور ٻه سؤ تي غالب ايندا. ۽ جيڪڏهن توهان مان هڪ سؤ (صبر ڪندڙ) هوندا ته اهي ضرور هڪ هزار ڪافرن تي غالب ايندا، ڇو ته ڪافر اهڙي قوم آهي جيڪا سمجهه نٿي رکي.

اَلْـٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ اَنَّ فِيْكُمْ ضَعْفًاۗ فَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَّغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفَيْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

al'āna khaffafallāhu ‘ankum wa ‘alima anna fīkum ḍa‘fā(n), fa iy yakum minkum mi'atun ṣābiratuy yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum alfuy yaglibū alfaini bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

هاڻي الله توهان لاءِ ڪم آسان ڪري ڇڏيو آهي، اهو ڄاڻيندي ته توهان ۾ ڪمزوري آهي. تنهن ڪري جيڪڏهن توهان مان هڪ سو صبر ڪندڙ هوندا ته اهي ٻن سو تي غالب ايندا؛ ۽ جيڪڏهن توهان مان هڪ هزار هوندا ته اهي الله جي حڪم سان ٻن هزارن تي غالب ايندا. الله صبر ڪندڙن سان گڏ آهي.

مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ

mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

ڪنهن به نبي لاءِ اهو مناسب نه هوندو ته هو زمين تي پنهنجن دشمنن کي تباهه ڪرڻ کان اڳ قيدي رکي. توهان دنياوي مال جي خواهش رکو ٿا جڏهن ته الله آخرت ۾ (انعام) چاهي ٿو. الله سڀ ڪجهه طاقتور ۽ حڪمت وارو آهي.

لَوْلَاكِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيْمَآ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

lau lā kitābum minallāhi sabaqa lamassakum fīmā akhażtum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

جيڪڏهن الله جو اڳ ۾ ڪو حڪم نه هجي ها ته جيڪو (فديو) توهان ورتو هو ان جي ڪري توهان کي وڏو عذاب پهچي ها.

فَكُلُوْا مِمَّاغَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa kulū mimmā ganimtum ḥalālan ṭayyibā(n), wattaqullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

پوءِ جيڪي مال غنيمت توهان حاصل ڪيو آهي ان مان ڪجهه حلال ۽ پاڪ کاڌو کائو، ۽ الله کان ڊڄو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّمَنْ فِيْٓ اَيْدِيْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰٓىۙ اِنْ يَّعْلَمِ اللّٰهُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ خَيْرًا يُّؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّآ اُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu qul liman fī aidīkum minal-asrā, iy ya‘lamillāhu fī qulūbikum khairay yu'tikum khairam mimmā ukhiża minkum wa yagfir lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

اي پيغمبر (محمد ﷺ) پنهنجن هٿن ۾ جنگي قيدين کي چئو ته جيڪڏهن الله ڄاڻي ها ته توهان جي دلين ۾ ڀلائي آهي ته ضرور توهان کي ان کان بهتر ڏئي ها جيڪو توهان کان ورتو ويو آهي ۽ توهان کي معاف ڪري ها. الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa iy yurīdū khiyānataka faqad khānullāha min qablu fa amkana minhum wallāhu ‘alīmun ḥakim(un).

پر جيڪڏهن اهي (قيدي) توهان سان خيانت ڪرڻ چاهين ٿا ته پوءِ بيشڪ انهن اڳ ۾ الله سان خيانت ڪئي هئي، تنهن ڪري هن توهان کي انهن تي غالب ڪيو آهي، الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَايَتِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ حَتّٰى يُهَاجِرُوْاۚ وَاِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wal-lażīna āmanū wa lam yuhājirū mā lakum miw walāyatihim min syai'in ḥattā yuhājirū, wa inistanṣarūkum fid-dīni fa ‘alaikumun naṣru illā ‘alā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāq(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

بيشڪ، جيڪي ايمان آڻين ٿا ۽ هجرت ڪن ٿا ۽ پنهنجي مال ۽ جان سان الله جي رستي ۾ جهاد ڪن ٿا ۽ جيڪي (مهاجرين کي) پناهه ڏين ٿا ۽ مدد ڪن ٿا، اهي هڪ ٻئي جي حفاظت ڪن ٿا. ۽ (انهن لاءِ) جيڪي ايمان رکن ٿا پر هجرت نه ڪئي آهي، توهان تي انهن جي حفاظت ڪرڻ جو ڪو به فرض ناهي، جيستائين اهي هجرت نه ڪن. (پر) جيڪڏهن اهي توهان کان دين جي (دفاع) ۾ مدد گهرن ٿا، ته پوءِ توهان تي مدد ڪرڻ واجب آهي سواءِ انهن ماڻهن جي جن توهان ۽ انهن جي وچ ۾ معاهدو ڪيو آهي. ۽ الله توهان جي ڪمن کي ڏسندڙ آهي.

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِى الْاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيْرٌۗ

wal-lażīna kafarū ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), illā taf‘alūhu takun fitnatun fil-arḍi wa fasādun kabīr(un).

۽ جيڪي ڪافر آهن، انهن مان ڪجهه ٻين جي حفاظت ڪن ٿا. جيڪڏهن توهان اهو نه ڪيو جيڪو الله حڪم ڏنو آهي (هڪ ٻئي جي حفاظت ڪرڻ) ته زمين ۾ فساد ۽ وڏو فساد ٿيندو.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

wal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum magfirtuw wa rizqun karīm(un).

۽ جن ايمان آندو ۽ هجرت ڪئي ۽ الله جي راهه ۾ جهاد ڪيو ۽ جيڪي (مهاجرين کي) پناهه ڏين ٿا ۽ مدد ڪن ٿا، اهي ئي سچا مؤمن آهن، انهن کي بخشش ۽ عزت واري روزي ملي ٿي.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ مِنْكُمْۗ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wal-lażīna āmanū mim ba‘du wa hājarū wa jāhadū ma‘akum fa ulā'ika minkum, wa ulul-arḥāmi ba‘ḍuhum aulā biba‘ḍin fī kitābillāh(i), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

۽ جن ماڻهن ان کان پوءِ ايمان آندو، پوءِ هجرت ڪئي ۽ توهان سان گڏ جهاد ڪيو، اهي توهان جي جماعت مان آهن. ڪجهه ماڻهو جيڪي مائٽ آهن، انهن جو هڪ ٻئي تي الله جي ڪتاب موجب (انهن کان وڌيڪ حق آهي جيڪي مائٽ نه آهن) وڌيڪ آهن. بيشڪ الله هر شيءِ کي ڄاڻندڙ آهي.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِۗ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖوَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yas'alūnaka ‘anil-anfāl(i), qulil-anfālu lillāhi war-rasūl(i), fattaqullāha wa aṣliḥū żāta bainikum, wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū in kuntum mu'minīn(a).

(اي پيغمبر) اهي توکان جنگ جي مال غنيمت جي (ورهائڻ) بابت پڇن ٿا، چؤ ته جنگ جو مال الله ۽ رسول جو آهي (الله ۽ سندس رسول جي حڪمن مطابق)، تنهن ڪري الله کان ڊڄو ۽ پنهنجن پاڙيسرين جي وچ ۾ لاڳاپا بهتر بڻايو ۽ جيڪڏهن ايمان وارا آهيو ته الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو.

اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۙ

innamal-mu'minūnal-lażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum wa iżā tuliyat ‘alaihim āyātuhū zādathum īmānaw wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

بيشڪ، ايمان وارا اهي آهن جن جون دليون الله جي نالي جي ذڪر سان ڏڪي وڃن ٿيون، ۽ جڏهن انهن کي سندس آيتون پڙهيون وڃن ٿيون، ته انهن جو ايمان وڌي ويندو آهي ۽ اهي صرف الله تي ڀروسو ڪندا آهن.

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَۗ

al-lażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

(يعني) اهي جيڪي نماز پڙهن ٿا ۽ جيڪو رزق اسان انهن کي ڏيون ٿا ان مان ڪجهه خرچ ڪن ٿا.

اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌۚ

ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum darajātun ‘inda rabbihim wa magfiratuw wa rizqun karīm(un).

اِهي ئي سچا مؤمن آهن، اهي پنهنجي پالڻهار وٽ وڏا درجا، بخشش ۽ عزت واري روزي حاصل ڪندا.

كَمَآ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۢ بَيْتِكَ بِالْحَقِّۖ وَاِنَّ فَرِيْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِيْنَ لَكٰرِهُوْنَ

kamā akhrajaka rabbuka mim baitika bil-ḥaqq(i), wa inna farīqam minal-mu'minīna lakārihūn(a).

جيئن توهان جي رب توهان کي حڪم ڏنو ته پنهنجن گهرن مان سچائي سان نڪرو، جيتوڻيڪ مؤمنن جي هڪ جماعت کي اهو ناپسند هو.

يُجَادِلُوْنَكَ فِى الْحَقِّ بَعْدَمَا تَبَيَّنَ كَاَنَّمَا يُسَاقُوْنَ اِلَى الْمَوْتِ وَهُمْ يَنْظُرُوْنَ ۗ

yujādilūnaka fil-ḥaqqi ba‘da mā tabayyana ka'annamā yusāqūna ilal-mauti wa hum yanẓurūn(a).

اهي توسان (اي محمد) حق بابت ان جي پڌري ٿيڻ کان پوءِ به جهڳڙو ڪن ٿا (ته اهي ڪامياب ٿيندا)، ڄڻ ته اهي موت ڏانهن هڪيا وڃن ٿا ۽ اهي (ان کي) ڏسي رهيا آهن.

وَاِذْ يَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَى الطَّاۤىِٕفَتَيْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّوْنَ اَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَيُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِيْنَۙ

wa iż ya‘idukumullāhu iḥdaṭ-ṭā'ifataini annahā lakum wa tawaddūna anna gaira żātisy-syaukati takūnu lakum wa yurīdullāhu ay yuḥiqqal-ḥaqqa bikalimātihī wa yaqṭa‘a dābiral-kāfirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن الله توهان سان واعدو ڪيو هو ته ٻن جماعتن مان هڪ توهان جي ٿيندي (توهان جي سامهون هئي) جڏهن ته توهان چاهيو پئي ته بي هٿيار ٽولي توهان جي هجي، پر الله چاهي ٿو ته پنهنجي نشانين سان حق کي ثابت ڪري ۽ ڪافرن کي انهن جي پاڙ مان ڪڍي.

لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَۚ

liyuḥiqqal-ḥaqqa wa yubṭilal-bāṭila wa lau karihal-mujrimūn(a).

ته جيئن الله حق (اسلام) کي مضبوط ڪري ۽ باطل (شرڪ) کي ختم ڪري جيتوڻيڪ گنهگار ماڻهو (مشرڪ) ان کي پسند نه ڪن.

اِذْ تَسْتَغِيْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّيْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰۤىِٕكَةِ مُرْدِفِيْنَ

iż tastagīṡūna rabbakum fastajāba lakum annī mumiddukum bi'alfim minal-malā'ikati murdifīn(a).

(ياد ڪريو) جڏهن توهان پنهنجي رب کان مدد گهري هئي، تڏهن هن توهان کي اجازت ڏني ته، ”بيشڪ، مان توهان لاءِ هڪ هزار ملائڪن سان مدد آڻيندس جيڪي هڪ ٻئي پٺيان ايندا.“

وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى وَلِتَطْمَىِٕنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā wa litaṭma'inna bihī qulūbukum, wa man-naṡru illā min ‘indillāh(i), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ الله ان کي صرف خوشخبري لاءِ نه بڻايو آهي ته جيئن توهان جون دليون ان سان مطمئن ٿين. ۽ فتح صرف الله جي طرفان آهي، بيشڪ الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

اِذْ يُغَشِّيْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لِّيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطٰنِ وَلِيَرْبِطَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَۗ

iż yugasysyīkumun-nu‘āsa amanatam minhu wa yunazzilu ‘alaikum minas-samā'i mā'al liyuṭahhirakum bihī wa yużhiba ‘ankum rijzasy-syaiṭāni wa liyarbiṭa ‘alā qulūbikum wa yuṡabbita bihil-aqdām(a).

(ياد ڪريو) جڏهن الله توهان کي اوندهه ۾ وجهي ڇڏيو ته جيئن توهان کي پنهنجي طرفان سڪون ملي، ۽ آسمان مان پاڻي (مينهن) نازل ڪيائين ته جيئن توهان کي ان سان پاڪ ڪري ۽ توهان کان شيطان جي برائي کي دور ڪري ۽ توهان جي دلين کي مضبوط ڪري ۽ توهان جي پيرن کي مضبوط ڪري.

اِذْ يُوْحِيْ رَبُّكَ اِلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ اَنِّيْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ سَاُلْقِيْ فِيْ قُلُوْبِ الَّذِيْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَاضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍۗ

iż yūḥī rabbuka ilal-malā'ikati annī ma‘akum fa ṡabbitul-lażīna āmanū, sa'ulqī fī qulūbil-lażīna kafarur-ru‘ba faḍribū fauqal-a‘nāqi waḍribū minhum kulla banān(in).

(ياد ڪر) جڏهن تنهنجي پالڻهار ملائڪن ڏانهن وحي ڪئي ته بيشڪ مان توهان سان گڏ آهيان، تنهن ڪري ايمان وارن کي مضبوط ڪريو. هڪ ڏينهن مان ڪافرن جي دلين ۾ خوف وجهندس، پوءِ انهن جي ڳچين تي وار ڪريو ۽ انهن جي آڱرين جي هر ڇيڙي تي وار ڪريو.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَاۤقُّوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗۚ وَمَنْ يُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum syāqqullāha wa rasūlah(ū), wa may yusyāqiqillāha wa rasūlahū fa innallāha syadīdul-‘iqāb(i).

اِھو ھن ڪري آھي جو انھن الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪئي، ۽ جيڪو الله ۽ سندس رسول جي مخالفت ڪندو ته بيشڪ الله سخت سزا ڏيندڙ آھي.

ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَاَنَّ لِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابَ النَّارِ

Żālikum fa żūqūhu wa anna lil-kāfirīna ‘ażāban-nār(i).

اهڙي طرح (دنيا جو عذاب توهان تي نازل ٿيو آهي)، تنهن ڪري ان عذاب کي محسوس ڪريو. بيشڪ، جيڪي ڪافر آهن انهن لاءِ (ٻيهر) جهنم جو عذاب آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītumul-lażīna kafarū zaḥfan falā tuwallūhumul-adbār(a).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان ڪافرن سان ملو جيڪي توهان تي حملو ڪرڻ چاهين ٿا، ته پوءِ انهن کان پٺي نه موڙيو.

وَمَنْ يُّوَلِّهِمْ يَوْمَىِٕذٍ دُبُرَهٗٓ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَيِّزًا اِلٰى فِئَةٍ فَقَدْ بَاۤءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَمَأْوٰىهُ جَهَنَّمُ ۗ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

wa may yuwallihim yauma'iżin duburahū illā mutaḥarrifal liqitālin au mutaḥayyizan ilā fi'atin faqad bā'a bigaḍabim minallāhi wa ma'wāhu jahannam(u), wa bi'sal-maṣīr(u).

۽ جيڪو ان وقت پوئتي هٽندو، سواءِ جنگ جي (حڪمت عملي) لاءِ يا ڪنهن ٻئي لشڪر ۾ شامل ٿيڻ جي، پوءِ بيشڪ اهو الله جي غضب سان موٽندو، ۽ ان جو ٺڪاڻو جهنم آهي، ۽ اهو تمام خراب هنڌ آهي.

فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْۖ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰىۚ وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِيْنَ مِنْهُ بَلَاۤءً حَسَنًاۗ اِنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

falam taqtulūhum wa lākinnallāha qatalahum, wa mā ramaita iż ramaita wa lākinallāha ramā, wa liyubliyal-mu'minīna minhu balā'an ḥasanā(n), innallāha samī‘un ‘alīm(un).

پوءِ (حقيقت ۾) توهان انهن کي قتل نه ڪيو، پر الله انهن کي قتل ڪيو، ۽ جڏهن توهان اڇلايو ته توهان اڇلايو نه، پر الله اڇلايو. (الله اهو انهن کي تباهه ڪرڻ لاءِ ڪيو) ۽ مؤمنن کي سٺي فتح سان فتح ڏيڻ لاءِ. بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

ذٰلِكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَيْدِ الْكٰفِرِيْنَ

Żālikum wa annallāha mūhinu kaidil-kāfirīn(a).

اهڙي طرح (الله جو فضل توهان تي آهي)، ۽ بيشڪ الله ڪافرن جي فريب کي ڪمزور ڪري ٿو.

اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَاۤءَكُمُ الْفَتْحُۚ وَاِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْۚ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْـًٔا وَّلَوْ كَثُرَتْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

in tastaftiḥū faqad jā'akumul-fatḥ(u), wa in tantahū fa huwa khairul lakum, wa in ta‘ūdū na‘ud, wa lan tugniya ‘ankum fi'atukum syai'aw wa lau kaṡurat, wa anallāha ma‘al-mu'minīn(a).

جيڪڏهن توهان فيصلو گهريو ته بيشڪ توهان وٽ فيصلو اچي چڪو آهي، ۽ جيڪڏهن توهان (رسول سان دشمني ڪرڻ کان) باز اچو ته اهو توهان لاءِ بهتر آهي، ۽ جيڪڏهن توهان موٽيو ته اسان ضرور (مدد لاءِ) موٽي اينداسين، ۽ توهان جا لشڪر توهان جي طرفان ٿوري به خطري کي منهن نه ڏئي سگهندا، جيتوڻيڪ اهي (فوج) تعداد ۾ گهڻا هجن، بيشڪ الله ايمان وارن سان گڏ آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَاَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tawallau ‘anhu wa antum tasma‘ūn(a).

اي ايمان وارؤ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو ۽ ان کان منهن نه موڙيو جيتوڻيڪ اوھين (سندس حڪم) ٻڌو ٿا.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَۚ

wa lā takūnū kal-lażīna qālū sami‘nā wa hum lā yasma‘ūn(a).

۽ انهن (منافقن) وانگر نه ٿيو جيڪي چون ٿا ته اسان ٻڌو، پر اهي نه ٿا ٻڌن (ڇاڪاڻ ته انهن جون دليون انڪار ڪن ٿيون).

۞ اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhiṣ-ṣummul-bukmul-lażīna lā ya‘qilūn(a).

بيشڪ، الله جي نظر ۾ بدترين جاندار اهي آهن جيڪي ٻوڙا ۽ گونگا آهن (حق کي نه ٿا ٻڌن ۽ نه سمجهن)، يعني اهي جيڪي نٿا سمجهن.

وَلَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِيْهِمْ خَيْرًا لَّاَسْمَعَهُمْۗ وَلَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

wa lau ‘alimallāhu fīhim khairal la'asma‘ahum, wa lau asma‘ahum latawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

۽ جيڪڏهن الله ڄاڻي ها ته انهن ۾ ڀلائي آهي ته انهن کي ٻڌڻ جي قابل بڻائي ها. ۽ جيڪڏهن الله انهن کي ٻڌڻ جي قابل بڻائي ها ته اهي ڦري وڃن ها، جڏهن ته اهي ڦري ويا.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِيْبُوْا لِلّٰهِ وَلِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيْكُمْۚ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَحُوْلُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ وَاَنَّهٗٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanustajībū lillāhi wa lir-rasūli iżā da‘ākum limā yuḥyīkum, wa‘lamū annallāha yaḥūlu bainal-mar'i wa qalbihī wa annahū ilaihi tuḥsyarūn(a).

اي ايمان وارؤ! الله ۽ رسول جي سڏ کي پورو ڪريو، جڏهن هو توهان کي اهڙي شيءِ ڏانهن سڏي ٿو جيڪا توهان کي زندگي ڏئي ٿي، ۽ ڄاڻو ته الله انسان ۽ سندس دل جي وچ ۾ هڪ حد ٺاهي آهي ۽ بيشڪ توهان ان ڏانهن گڏ ڪيا ويندا.

وَاتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِيْبَنَّ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَاۤصَّةً ۚوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

wattaqū fitnatal lā tuṣībannal-lażīna ẓalamū minkum khāṣṣah(tan), wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).

۽ اهڙي عذاب کان بچو جيڪو صرف انهن تي نه پوندو جيڪي توهان مان ظالم آهن، ڄاڻو ته الله سخت سزا ڏيندڙ آهي.

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ اَنْتُمْ قَلِيْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِى الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ يَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَاَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

ważkurū iż antum qalīlum mustaḍ‘afūna fil-arḍi takhāfūna ay yatakhaṭṭafakumun-nāsu fa āwākum wa ayyadakum binaṣrihī wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāti la‘allakum tasykurūn(a).

۽ ياد ڪريو، جڏهن توهان (مهاجر) اڃا ٿوري تعداد ۾ زمين (مڪي) ۾ ڪمزور هئا، ۽ توهان ڊڄندا هئا ته (مڪي جا ماڻهو) توهان کي اغوا ڪري وٺندا، تڏهن هن توهان کي رهڻ جي جاءِ (مديني) ڏني ۽ توهان کي پنهنجي مدد سان مضبوط ڪيو ۽ توهان کي سٺي روزي ڏني ته جيئن توهان شڪرگذار ٿيو.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْٓا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takhūnullāha war-rasūla wa takhūnū amānātikum wa antum ta‘lamūn(a).

اي ايمان وارؤ الله ۽ رسول جي خيانت نه ڪريو ۽ (به) پنهنجي امانت ۾ خيانت نه ڪريو جڏهن ته توهان ڄاڻو ٿا.

وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَآ اَمْوَالُكُمْ وَاَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ ۙوَّاَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ ࣖ

wa‘lamū annamā amwālukum wa aulādukum fitnah(tun), wa annallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

۽ ڄاڻو ته توهان جا مال ۽ توهان جا ٻار رڳو آزمائش آهن ۽ بيشڪ الله وٽ وڏو اجر آهي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū in tattaqullāha yaj‘al lakum furqānaw wa yukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa yagfir lakum, wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان الله کان ڊڄندا رهو ته هو ضرور توهان کي فرقان (حق ۽ باطل ۾ فرق ڪرڻ جي صلاحيت) ڏيندو ۽ توهان جون سڀئي غلطيون ميٽي ڇڏيندو ۽ توهان کي (توهان جا گناهه) معاف ڪندو. الله وٽ وڏيون نعمتون آهن.

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَۗ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

wa iż yamkuru bikal-lażīna kafarū liyuṡbitūka au yaqtulūka au yukhrijūk(a), wa yamkurūna wa yamkurullāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن ڪافرن (قريش) توهان (محمد) جي خلاف سازش ڪرڻ جو ارادو ڪيو ته توهان کي گرفتار ڪن ۽ قيد ڪن يا توهان کي قتل ڪن، يا توهان کي ملڪ نيڪالي ڏين، انهن فريب پيدا ڪيو ۽ الله فريب کي ناڪام بڻائي ڇڏيو. الله فريب جو بهترين بدلو وٺندڙ آهي.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاۤءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَآ ۙاِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā qālū qad sami‘nā lau nasyā'u laqulnā miṡla hāżā, in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

۽ جڏهن انهن کي اسان جون آيتون پڙهي ٻڌايون وينديون هيون ته چوندا هئا ته بيشڪ اسان ٻڌو آهي، جيڪڏهن اسين چاهيون ها ته ضرور اهڙي ڳالهه پڙهي سگهون ها. هي (قرآن) اڳين جي ڪهاڻي کان سواءِ ڪجهه به ناهي.

وَاِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَاۤءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

wa iż qālullāhumma in kāna hāżā huwal-ḥaqqa min ‘indika fa amṭir ‘alainā ḥijāratam minas-samā'i awi'tinā bi‘ażābin alīm(in).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن انهن (مشرڪن) چيو ته اي الله، جيڪڏهن هي (قرآن) تنهنجي طرفان سچو (نازل ٿيل) آهي ته پوءِ اسان تي آسمان مان پٿر وساءِ، يا اسان تي دردناڪ عذاب آڻ.

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَاَنْتَ فِيْهِمْۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُوْنَ

wa mā kānallāhu liyu‘ażżibahum wa anta fīhim, wa mā kānallāhu mu‘ażżibahum wa hum yastagfirūn(a).

پر جيستائين تون (محمد ﷺ) انهن ۾ آهين، الله انهن کي عذاب نه ڏيندو. ۽ الله انهن کي عذاب نه ڏيندو جڏهن ته اهي (اڃا تائين) معافي گهرندا.

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوْٓا اَوْلِيَاۤءَهٗۗ اِنْ اَوْلِيَاۤؤُهٗٓ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa mā lahum allā yu‘ażżibahumullāhu wa hum yaṣuddūna ‘anil-masjidil-ḥarāmi wa mā kānū auliyā'ah(ū), in auliyā'uhū illal-muttaqūna wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

۽ الله انهن کي سزا ڇو نٿو ڏئي جيتوڻيڪ اهي (ماڻهن کي) مسجد شريف (جي زيارت) کان روڪين ٿا ۽ اهي اهي ماڻهو نه آهن جن کي ان تي ضابطو رکڻ جو حق آهي؟ صرف اهي ماڻهو آهن جن کي ان تي ضابطو رکڻ جو حق آهي جيڪي پرهيزگار آهن، پر انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَاۤءً وَّتَصْدِيَةًۗ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa mā kāna ṣalātuhum ‘indal-baiti illā mukā'aw wa taṣdiyah(tan), fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

۽ بيت الله جي چوڌاري سندن نماز سيٽيون ۽ تاڙيون وڄائڻ کان سواءِ ڪجهه به نه هئي. تنهن ڪري پنهنجي ڪفر جي سزا محسوس ڪريو.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗفَسَيُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُوْنَ ەۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى جَهَنَّمَ يُحْشَرُوْنَۙ

innal-lażīna kafarū yunfiqūna amwālahum liyaṣuddū ‘an sabīlillāh(i), fa sayunfiqūnahā ṡumma takūnu ‘alaihim ḥasratan ṡumma yuglabūn(a), wal-lażīna kafarū ilā jahannama yuḥsyarūn(a).

بيشڪ جيڪي ڪافر آهن اهي پنهنجا مال الله جي رستي کان روڪڻ لاءِ خرچ ڪن ٿا. اهي ان مال کي خرچ ڪندا رهندا، پوءِ پاڻ ان تي پشيمان ٿيندا، ۽ آخرڪار شڪست کاڌل ٿيندا. ڪافرن کي دوزخ ۾ گڏ ڪيو ويندو.

لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

ته جيئن الله پاڪ کي نيڪ کان جدا ڪري ۽ پاڪ کي هڪ ٻئي کان مٿي ڪري، پوءِ انهن سڀني کي هڪ ڍير ۾ ڍير ڪري ۽ انهن کي دوزخ ۾ اڇلائي.

قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ يَّنْتَهُوْا يُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَۚ وَاِنْ يَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِيْنَ

qul lil-lażīna kafarū in yantahū yugfar lahum mā qad salaf(a), wa iy ya‘ūdū faqad maḍat sunnatul-awwalīn(a).

جن ماڻهن ڪفر ڪيو (ابو سفيان ۽ سندس ساٿين کي) انهن کي چئو ته جيڪڏهن اهي (پنهنجي ڪفر کان) باز اچن ته الله ضرور انهن جا پوئين گناهه معاف ڪندو؛ ۽ جيڪڏهن اهي سچ پچ (پيغمبر سان وڙهڻ لاءِ) ٻيهر موٽي اچن ته (انهن تي) اڳين جي سنت (تباهه ٿيل) لاڳو ٿيندي.

وَقَاتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّيَكُوْنَ الدِّيْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِۚ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa qātilūhum ḥattā lā takūna fitnatuw wa yakunad-dīnu kulluhū lillāh(i),fa inintahau fa innallāha bimā ya‘malūna baṣīr(un).

۽ انهن سان وڙهو جيستائين ڪو به تہمت نه رهي ۽ دين صرف الله جو ٿئي، جيڪڏهن اهي (ڪفر کان) باز اچن ته بيشڪ الله انهن جي ڪمن کي ڏسندڙ آهي.

وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ ۗنِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصِيْرُ ۔

wa in tawallau fa‘lamū annallāha maulākum, ni‘mal-maulā wa ni‘man-naṣīr(u).

۽ جيڪڏهن اهي منهن موڙين ته پوءِ ڄاڻو ته الله توهان جو موليٰ آهي، ۽ اهو بهترين موليٰ ۽ بهترين مددگار آهي.

۞ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَلِلرَّسُوْلِ وَلِذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa‘lamū annamā ganimtum min syai'in fa anna lillāhi khumusahū wa lir-rasūli wa liżil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīli in kuntum āmantum billāhi wa mā anzalnā ‘alā ‘abdinā yaumal-furqāni yaumal-taqal-jam‘ān(i), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

۽ ڄاڻو ته جيڪو به مال غنيمت ۾ حاصل ڪريو ٿا، ان جو پنجون حصو الله، رسول، رسول جي مائٽن، يتيمن، مسڪينن ۽ ابن سبيل لاءِ آهي، (ته جيئن) جيڪڏهن توهان الله تي ۽ ان تي ايمان آندو آهي جيڪو اسان پنهنجي ٻانهي (محمد ﷺ) تي فرقان جي ڏينهن تي نازل ڪيو هو، يعني جنهن ڏينهن ٻئي لشڪر پاڻ ۾ مليا هئا. الله هر شيءِ تي قادر آهي.

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰى وَالرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْۗ وَلَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِى الْمِيْعٰدِۙ وَلٰكِنْ لِّيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ەۙ لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۢ بَيِّنَةٍ وَّيَحْيٰى مَنْ حَيَّ عَنْۢ بَيِّنَةٍۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَسَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

iż antum bil-‘udwatid-dun-yā wa hum bil-‘udwatil-quṣwā war-rakbu asfala minkum, wa lau tawā‘attum lakhtalaftum fil-mī‘ād(i), wa lākil liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), liyahlika man halaka ‘am bayyinatiw wa yaḥyā may ḥayya ‘am bayyinah(tin), wa innallāha lasamī‘un ‘alīm(un).

(يعني) جڏهن توهان هڪ ويجهو وادي جي ڪناري تي هئا ۽ اهي هڪ پري وادي جي ڪناري تي هئا، ۽ قافلو توهان کان هيٺ هو. جيڪڏهن توهان (جنگ جو ڏينهن مقرر ڪرڻ تي) متفق هجو ها ته توهان ان بابت اختلاف ڪيو ها، پر الله هڪ اهڙو ڪم ڪرڻ جو ارادو ڪيو جيڪو ضرور ٿيڻو آهي، يعني ته فوت ٿيل هڪ واضح دليل سان هلاڪ ٿين ۽ جيئرا هڪ واضح دليل سان جيئرا رهن. بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

اِذْ يُرِيْكَهُمُ اللّٰهُ فِيْ مَنَامِكَ قَلِيْلًاۗ وَلَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِيْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِى الْاَمْرِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَۗ اِنَّهٗ عَلِيْمٌۢ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ

iż yurīkahumullāhu fī manāmika qalīlā(n), wa lau arākahum kaṡīral lafasyiltum wa latanāza‘tum fil-amri wa lākinnallāha sallam(a), innahū ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).

(ياد ڪريو) جڏهن الله توهان کي خواب ۾ انهن کي (تعداد ۾) ڏيکاريو ته اهي ٿورا هئا. ۽ جيڪڏهن الله انهن کي (وڏي تعداد ۾) ڏيکاري ها ته توهان ڊڄو ها ۽ يقيناً توهان معاملي تي تڪرار ڪريو ها، پر الله توهان کي بچايو آهي. بيشڪ الله توهان جي دل ۾ ڇا آهي اهو ڄاڻي ٿو.

وَاِذْ يُرِيْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَيْتُمْ فِيْٓ اَعْيُنِكُمْ قَلِيْلًا وَّيُقَلِّلُكُمْ فِيْٓ اَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا ۗوَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ ࣖ

wa iż yurīkumūhum iżil-taqaitum fī a‘yunikum qalīlaw wa yuqallilukum fī a‘yunihim liyaqḍiyallāhu amran kāna maf‘ūlā(n), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

۽ جڏهن الله توهان کي اهي ڏيکاريا، جڏهن توهان انهن سان مليا ته توهان جي اکين جيترو گهٽ ڏسي سگهيا، ۽ توهان کي ايترو گهٽ ڏيکاريو جيترو اهي ڏسي سگهيا، اهو هن ڪري هو جو الله هڪ ڪم ڪرڻ چاهيندو هو جيڪو ٿيڻو هو. سڀ ڪم الله ڏانهن موٽايا ويندا آهن.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا لَقِيْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِيْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā laqītum fi'atan faṡbutū ważkurullāha kaṡīral la‘allakum tufliḥūn(a).

اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن توهان دشمنن جي لشڪر سان ملن ٿا ته مضبوط ٿيو ۽ الله جو نالو گھڻو پڙهو (۽ دعا ڪريو) ته جيئن توهان خوش نصيب ٿيو.

وَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَلَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَتَذْهَبَ رِيْحُكُمْ وَاصْبِرُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِيْنَۚ

wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū wa lā tanāza‘ū fa tafsyalū wa tażhaba rīḥukum waṣbirū, innallāha ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

۽ الله ۽ سندس رسول جي فرمانبرداري ڪريو ۽ تڪرار نه ڪريو، جنهن جي ڪري توهان ڊڄو ۽ توهان جي طاقت ختم ٿي وڃي ۽ صبر ڪريو، بيشڪ الله صبر ڪندڙن سان گڏ آهي.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَّرِئَاۤءَ النَّاسِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ بِمَايَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ

wa lā takūnū kal-lażīna kharajū min diyārihim baṭaraw wa ri'ā'an-nāsi wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wallāhu bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

۽ انهن ماڻهن وانگر نه ٿيو جيڪي پنهنجي ڳوٺ مان تڪبر ڪري ۽ ماڻهن کان تعريف ڪرائڻ جي خواهش سان نڪرن ٿا ۽ الله جي رستي کان روڪين ٿا، الله انهن جي هر ڪم کي ڍڪي ٿو.

وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْۚ فَلَمَّا تَرَاۤءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ ۗوَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ

wa iż zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum wa qāla lā gāliba lakumul-yauma minan-nāsi wa innī jārul lakum, falammā tarā'atil-fi'atāni nakaṣa ‘alā ‘aqibaihi wa qāla innī barī'um minkum innī arā mā lā tarauna innī akhāfullāh(a), wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن شيطان انهن جي ڪمن کي انهن لاءِ سهڻو ڪري ڏيکاريو ۽ چيو ته اڄ ڪو به توهان کي شڪست ڏئي نٿو سگهي ۽ بيشڪ مان توهان جو مددگار آهيان. پوءِ جڏهن ٻئي لشڪر هڪ ٻئي کي (آمنا سامهون) ڏٺا ته شيطان پٺي ڏئي چيو ته بيشڪ مان توهان کان الڳ ٿي ويو آهيان، مان اهو ڏسي رهيو آهيان جيڪو توهان نٿا ڏسي سگهو. بيشڪ مان الله کان ڊڄان ٿو. الله سخت سزا ڏيندڙ آهي.

اِذْ يَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَالَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰٓؤُلَاۤءِ دِيْنُهُمْۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

iż yaqūlul-munāfiqūna wal-lażīna fī qulūbihim maraḍun garra hā'ulā'i dīnuhum, wa may yatawakkal ‘alallāhi fa innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

(ياد رکو) جڏهن منافق ۽ جن جي دلين ۾ بيماري آهي اهي چون ٿا ته "انهن (مؤمنن) کي پنهنجي دين ۾ دوکو ڏنو ويو آهي." (الله فرمائي ٿو ته) "جيڪو الله تي ڀروسو ڪري ٿو، اهو ڄاڻي ته الله غالب ۽ حڪمت وارو آهي."

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ يَتَوَفَّى الَّذِيْنَ كَفَرُوا الْمَلٰۤىِٕكَةُ يَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَاَدْبَارَهُمْۚ وَذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِيْقِ

wa lau tarā iż yatawaffal-lażīna kafarul-malā'ikatu yaḍribūna wujūhahum wa adbārahum, wa żūqū ‘ażābal-ḥarīq(i).

۽ جيڪڏهن توهان ڏسو جڏهن ملائڪ ڪافرن جي جان قبض ڪندا هئا ۽ انهن جي مُنهن ۽ پٺين تي ڌڪ هڻندا هئا (۽ چوندا هئا ته) دوزخ جي ساڙيندڙ عذاب جو مزو چکو.

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْكُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِۙ

Żālika bimā qaddamat aidīkum wa annallāha laisa biẓallāmil lil-‘abīd(i).

اِھو اوھان جي ھٿن جي ڪمائي جي ڪري آھي، ۽ بيشڪ الله پنھنجن ٻانھن تي ظلم نه ڪندو آھي.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(سندن حال) فرعون جي پوئلڳن ۽ انهن کان اڳ وارن جي حالت جهڙو هو. انهن الله جي آيتن جو انڪار ڪيو، تنهن ڪري الله انهن کي انهن جي گناهن جي سزا ڏني. بيشڪ الله غالب آهي ۽ سندس عذاب تمام سخت آهي.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْۙ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌۙ

Żālika bi'annallāha lam yaku mugayyiran ni‘matan an‘amahā ‘alā qaumin ḥattā yugayyirū mā bi'anfusihim, wa annallāha samī‘un ‘alīm(un).

اهو هن ڪري آهي جو الله ڪنهن به قوم تي ڏنل نعمت کي جيستائين اهي ماڻهو پاڻ ۾ نه بدلائين، تيستائين نه بدلائيندو، بيشڪ الله ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(سندن حال) فرعون جي پوئلڳن ۽ انهن کان اڳ وارن جي حالت جهڙو هو، انهن پنهنجي رب جي آيتن کي ڪوڙو چيو، تنهن ڪري اسان انهن کي انهن جي گناهن جي ڪري تباهه ڪيو ۽ اسان فرعون ۽ سندس پوئلڳن کي ٻوڙيو، ڇاڪاڻ ته اهي ظالم ماڻهو هئا.

اِنَّ شَرَّ الدَّوَاۤبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَۖ

inna syarrad-dawābbi ‘indallāhil-lażīna kafarū fahum lā yu'minūn(a).

بيشڪ، الله جي نظر ۾ بدترين جاندار ڪافر آهن، ڇاڪاڻ ته اهي ايمان نه ٿا آڻين.

الَّذِيْنَ عَاهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ

allażīna ‘āhatta minhum ṡumma yanquḍūna ‘ahdahum fī kulli marratiw wa hum lā yattaqūn(a).

(يعني) اهي جيڪي توهان سان عهد سان ٻڌل آهن، پر جڏهن به ڪو واعدو ڪن ٿا ته پنهنجو واعدو ٽوڙين ٿا ۽ (الله کان) نه ٿا ڊڄن.

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).

پوءِ جيڪڏهن تون (محمد ﷺ) انهن کي جنگ ۾ شڪست ڏئين ته پوءِ انهن جي پٺيان وارن کي ٽڙي پکڙي (ختم ڪري) ڇڏ، ته جيئن اهي سبق سکن.

وَاِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيَانَةً فَانْۢبِذْ اِلَيْهِمْ عَلٰى سَوَاۤءٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ࣖ

wa immā takhāfanna min qaumin khiyānatan fambiż ilaihim ‘alā sawā'(in), innallāha lā yuḥibbul-khā'inīn(a).

۽ جيڪڏهن توهان (محمد ﷺ) ڪنهن ٽولي جي طرفان خيانت (واقعي) جو انديشو رکو ٿا ته پوءِ انهن کي نيڪيءَ سان معاهدو موٽائي ڏيو، بيشڪ الله انهن ماڻهن کي پسند نٿو ڪري جيڪي خيانت ڪن ٿا.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْاۗ اِنَّهُمْ لَا يُعْجِزُوْنَ

wa lā yaḥsabannal-lażīna kafarū sabaqū, innahum lā yu‘jizūn(a).

۽ ڪافر اهو نه سمجهن ته اهي (الله جي طاقت کان) بچي ويندا، بيشڪ اهي (الله کي) ڪمزور نٿا ڪري سگهن.

وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ

wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).

۽ پنهنجي پوري طاقت سان انهن جو مقابلو ڪرڻ لاءِ تيار رهو، جيترو توهان وٽ آهي ۽ گهوڙي سوار جيڪي الله جي دشمنن، توهان جي دشمنن ۽ انهن کان سواءِ جن کي توهان نٿا ڄاڻو، کي روڪي سگهن ٿا؛ پر الله اهو ڄاڻي ٿو. جيڪو ڪجهه توهان الله جي رستي ۾ خرچ ڪندا، اهو ضرور توهان کي پورو پورو ڏنو ويندو ۽ توهان تي ظلم نه ڪيو ويندو.

۞ وَاِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa in janaḥū lis-salmi fajnaḥ lahā wa tawakkal ‘alallāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

پر جيڪڏهن اهي صلح لاءِ مائل آهن ته پوءِ ان کي قبول ڪريو ۽ الله تي ڀروسو ڪريو، بيشڪ اهو سڀ ڪجهه ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْٓا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ ۗهُوَ الَّذِيْٓ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa iy yurīdū ay yakhda‘ūka fa inna ḥasbakallāh(u), huwal-lażī ayyadaka binaṣrihī wa bil-mu'minīn(a).

۽ جيڪڏهن اهي توکي دوکو ڏيڻ چاهين ٿا ته پوءِ بيشڪ الله تو لاءِ ڪافي آهي، اهو ئي آهي جيڪو توکي پنهنجي مدد ۽ مؤمنن جي مدد سان طاقت ڏئي ٿو.

وَاَلَّفَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْۗ لَوْاَنْفَقْتَ مَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مَّآ اَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوْبِهِمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَيْنَهُمْۗ اِنَّهٗ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wa allafa baina qulūbihim, lau anfaqta mā fil-arḍi jamī‘am mā allafta baina qulūbihim wa lākinnallāha allafa bainahum, innahū ‘azīzun ḥakīm(un).

۽ الله انهن جي دلين کي (ايمان وارن) سان ملائي ٿو. جيڪڏهن توهان زمين تي سڀ (مال) خرچ ڪريو ته به انهن جي دلين کي ملائي نه سگهندا، پر الله انهن جي دلين کي ملائي ڇڏيو آهي. بيشڪ هو سڀ ڪجهه طاقتور ۽ حڪمت وارو آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥasbukallāhu wa manittaba‘aka minal-mu'minīn(a).

اي نبي (ﷺ) الله توهان لاءِ ۽ توهان جي پيروي ڪندڙ مؤمنن لاءِ ڪافي آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلَى الْقِتَالِۗ اِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ يَغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفًا مِّنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

yā ayyuhan-nabiyyu ḥarriḍil-mu'minīna ‘alal-qitāl(i), iy yakum minkum ‘isyrūna ṣabirūna yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum mi'atuy yaglibū alfam minal-lażīna kafarū bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

اي پيغمبر (محمد ﷺ) مؤمنن کي جنگ تي آماده ڪريو، جيڪڏهن توهان مان ويهه ثابت قدم هوندا ته اهي ضرور ٻه سؤ تي غالب ايندا. ۽ جيڪڏهن توهان مان هڪ سؤ (صبر ڪندڙ) هوندا ته اهي ضرور هڪ هزار ڪافرن تي غالب ايندا، ڇو ته ڪافر اهڙي قوم آهي جيڪا سمجهه نٿي رکي.

اَلْـٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَعَلِمَ اَنَّ فِيْكُمْ ضَعْفًاۗ فَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ يَّغْلِبُوْا مِائَتَيْنِۚ وَاِنْ يَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ يَّغْلِبُوْٓا اَلْفَيْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِيْنَ

al'āna khaffafallāhu ‘ankum wa ‘alima anna fīkum ḍa‘fā(n), fa iy yakum minkum mi'atun ṣābiratuy yaglibū mi'atain(i), wa iy yakum minkum alfuy yaglibū alfaini bi'iżnillāh(i), wallāhu ma‘aṣ-ṣābirīn(a).

هاڻي الله توهان لاءِ ڪم آسان ڪري ڇڏيو آهي، اهو ڄاڻيندي ته توهان ۾ ڪمزوري آهي. تنهن ڪري جيڪڏهن توهان مان هڪ سو صبر ڪندڙ هوندا ته اهي ٻن سو تي غالب ايندا؛ ۽ جيڪڏهن توهان مان هڪ هزار هوندا ته اهي الله جي حڪم سان ٻن هزارن تي غالب ايندا. الله صبر ڪندڙن سان گڏ آهي.

مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ

mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

ڪنهن به نبي لاءِ اهو مناسب نه هوندو ته هو زمين تي پنهنجن دشمنن کي تباهه ڪرڻ کان اڳ قيدي رکي. توهان دنياوي مال جي خواهش رکو ٿا جڏهن ته الله آخرت ۾ (انعام) چاهي ٿو. الله سڀ ڪجهه طاقتور ۽ حڪمت وارو آهي.

لَوْلَاكِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيْمَآ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

lau lā kitābum minallāhi sabaqa lamassakum fīmā akhażtum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

جيڪڏهن الله جو اڳ ۾ ڪو حڪم نه هجي ها ته جيڪو (فديو) توهان ورتو هو ان جي ڪري توهان کي وڏو عذاب پهچي ها.

فَكُلُوْا مِمَّاغَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa kulū mimmā ganimtum ḥalālan ṭayyibā(n), wattaqullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).

پوءِ جيڪي مال غنيمت توهان حاصل ڪيو آهي ان مان ڪجهه حلال ۽ پاڪ کاڌو کائو، ۽ الله کان ڊڄو، بيشڪ الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِّمَنْ فِيْٓ اَيْدِيْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰٓىۙ اِنْ يَّعْلَمِ اللّٰهُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ خَيْرًا يُّؤْتِكُمْ خَيْرًا مِّمَّآ اُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

yā ayyuhan-nabiyyu qul liman fī aidīkum minal-asrā, iy ya‘lamillāhu fī qulūbikum khairay yu'tikum khairam mimmā ukhiża minkum wa yagfir lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

اي پيغمبر (محمد ﷺ) پنهنجن هٿن ۾ جنگي قيدين کي چئو ته جيڪڏهن الله ڄاڻي ها ته توهان جي دلين ۾ ڀلائي آهي ته ضرور توهان کي ان کان بهتر ڏئي ها جيڪو توهان کان ورتو ويو آهي ۽ توهان کي معاف ڪري ها. الله بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي.

وَاِنْ يُّرِيْدُوْا خِيَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa iy yurīdū khiyānataka faqad khānullāha min qablu fa amkana minhum wallāhu ‘alīmun ḥakim(un).

پر جيڪڏهن اهي (قيدي) توهان سان خيانت ڪرڻ چاهين ٿا ته پوءِ بيشڪ انهن اڳ ۾ الله سان خيانت ڪئي هئي، تنهن ڪري هن توهان کي انهن تي غالب ڪيو آهي، الله سڀ ڪجهه ڄاڻندڙ ۽ حڪمت وارو آهي.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَايَتِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ حَتّٰى يُهَاجِرُوْاۚ وَاِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِى الدِّيْنِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wal-lażīna āmanū wa lam yuhājirū mā lakum miw walāyatihim min syai'in ḥattā yuhājirū, wa inistanṣarūkum fid-dīni fa ‘alaikumun naṣru illā ‘alā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāq(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

بيشڪ، جيڪي ايمان آڻين ٿا ۽ هجرت ڪن ٿا ۽ پنهنجي مال ۽ جان سان الله جي رستي ۾ جهاد ڪن ٿا ۽ جيڪي (مهاجرين کي) پناهه ڏين ٿا ۽ مدد ڪن ٿا، اهي هڪ ٻئي جي حفاظت ڪن ٿا. ۽ (انهن لاءِ) جيڪي ايمان رکن ٿا پر هجرت نه ڪئي آهي، توهان تي انهن جي حفاظت ڪرڻ جو ڪو به فرض ناهي، جيستائين اهي هجرت نه ڪن. (پر) جيڪڏهن اهي توهان کان دين جي (دفاع) ۾ مدد گهرن ٿا، ته پوءِ توهان تي مدد ڪرڻ واجب آهي سواءِ انهن ماڻهن جي جن توهان ۽ انهن جي وچ ۾ معاهدو ڪيو آهي. ۽ الله توهان جي ڪمن کي ڏسندڙ آهي.

وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِى الْاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيْرٌۗ

wal-lażīna kafarū ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), illā taf‘alūhu takun fitnatun fil-arḍi wa fasādun kabīr(un).

۽ جيڪي ڪافر آهن، انهن مان ڪجهه ٻين جي حفاظت ڪن ٿا. جيڪڏهن توهان اهو نه ڪيو جيڪو الله حڪم ڏنو آهي (هڪ ٻئي جي حفاظت ڪرڻ) ته زمين ۾ فساد ۽ وڏو فساد ٿيندو.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالَّذِيْنَ اٰوَوْا وَّنَصَرُوْٓا اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّاۗ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّرِزْقٌ كَرِيْمٌ

wal-lażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi wal-lażīna āwaw wa naṣarū ulā'ika humul-mu'minūna ḥaqqā(n), lahum magfirtuw wa rizqun karīm(un).

۽ جن ايمان آندو ۽ هجرت ڪئي ۽ الله جي راهه ۾ جهاد ڪيو ۽ جيڪي (مهاجرين کي) پناهه ڏين ٿا ۽ مدد ڪن ٿا، اهي ئي سچا مؤمن آهن، انهن کي بخشش ۽ عزت واري روزي ملي ٿي.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ مِنْكُمْۗ وَاُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ

wal-lażīna āmanū mim ba‘du wa hājarū wa jāhadū ma‘akum fa ulā'ika minkum, wa ulul-arḥāmi ba‘ḍuhum aulā biba‘ḍin fī kitābillāh(i), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

۽ جن ماڻهن ان کان پوءِ ايمان آندو، پوءِ هجرت ڪئي ۽ توهان سان گڏ جهاد ڪيو، اهي توهان جي جماعت مان آهن. ڪجهه ماڻهو جيڪي مائٽ آهن، انهن جو هڪ ٻئي تي الله جي ڪتاب موجب (انهن کان وڌيڪ حق آهي جيڪي مائٽ نه آهن) وڌيڪ آهن. بيشڪ الله هر شيءِ کي ڄاڻندڙ آهي.