وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

تارن جو قسم آهي جڏهن اهي لهن ٿا.

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

اوھان جو دوست (محمد ﷺ) نه ڀُلو آهي ۽ نه (به) گمراھ آهي.

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

۽ هو (قرآن) پنهنجي خواهش مطابق نه ٿو ڳالهائي.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

ٻيو ڪجهه به نه پر (قرآن) هڪ وحي آهي جيڪو (هن تي) نازل ڪيو ويو آهي،

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

جيڪو کيس تمام طاقتور (جبرائيل) سيکاريو هو،

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

جيڪو ثابت قدم آهي؛ پوءِ (جبريل) پنهنجي اصلي صورت ۾ ظاهر ٿيو (هڪ سٺو ۽ طاقتور روپ)

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

جڏهن ته هو بلند افق تي آهي.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

پوءِ هو (محمد ﷺ جي ويجهو ٿيو، پوءِ ويجهو ٿيو،

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

ايتري قدر جو فاصلو (تقريبن) ٻه ڪمان يا (ٻيهر) ويجهو هجي.

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

پوءِ هن پنهنجي ٻانهي (محمد ﷺ) کي اهو ٻڌايو جيڪو الله نازل ڪيو هو.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

سندس دل جيڪو ڏٺو هو ان کان انڪار نه ڪيو.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

پوءِ ڇا توهان (مڪي جا مشرڪ) ان سان ان بابت تڪرار ڪرڻ چاهيو ٿا جيڪو هن ڏٺو؟

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

۽ بيشڪ، ان (محمد) ان کي (اصلي شڪل ۾) ڪنهن ٻئي وقت ڏٺو هو،

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(يعني) سدرة المنتهيٰ ۾،

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

ويجهو رهائش جي جنت آهي،

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(محمد ﷺ جبرائيل کي ڏٺو) جڏهن سدرة الٽي ڪئي ۽ ڪنهن شيءِ کيس ڍڪي ڇڏيو،

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

سندس (محمد ﷺ جي) نظر ان کان هٽي نه وئي جيڪا هن ڏٺي هئي ۽ (نه) ان کان اڳتي وڌيو.

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

بيشڪ، هن پنهنجي رب جون ڪجهه وڏيون نشانيون ڏٺيون آهن.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

پوءِ ڇا توهان (مشرڪن) لاءِ اهو صحيح آهي ته توهان (بتن) اللطا ۽ العزيٰ تي غور ڪريو؟

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

۽ منات، ٽئين (جيڪا) بعد ۾ (الله جي ڌيءَ جي حيثيت سان) آهي.

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

ڇا توهان لاءِ جيڪو مرد آهي ۽ ان لاءِ جيڪو عورت آهي (مناسب) آهي؟

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

هي يقيني طور تي هڪ غير منصفانه ورڇ آهي.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

اهي رڳو نالا آهن جيڪي توهان ۽ توهان جي ابن ڏاڏن پاڻ رکيا آهن، الله انهن لاءِ ڪا به سند نازل نه ڪئي آهي، اهي صرف گمان ۽ پنهنجي خواهشن جي پيروي ڪن ٿا، پر بيشڪ انهن وٽ انهن جي رب کان هدايت آئي آهي.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

يا ڇا انسانن کي اهو سڀ ڪجهه ملندو جنهن جي اهي خواهش رکن ٿا؟

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(نه!) تنهن ڪري آخرت جي زندگي ۽ دنيا جي زندگي الله جي آهي.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

۽ آسمان ۾ ڪيترا ملائڪ آهن، انهن جي شفاعت ڪنهن به ڪم جي نه آهي سواءِ ان جي جڏهن الله اجازت ڏئي (۽ صرف) جنهن لاءِ گهري ۽ راضي ٿئي.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

بيشڪ جيڪي آخرت تي يقين نٿا رکن، اهي فرشتن جا نالا عورتن جي نالي تي رکن ٿا.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

۽ انهن کي ان بابت ڪو به علم ناهي. اهي گمانن جي پيروي ڪرڻ کان سواءِ ڪجهه به نه آهن، ۽ حقيقت ۾ اهي گمان سچائي لاءِ ڪو به فائدو نه ٿا ڏين.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

پوءِ (محمد ﷺ) ان کي ڇڏي ڏيو جيڪو اسان جي ڊيڄارڻ کان منهن موڙي ٿو ۽ اهو صرف دنيا جي زندگي چاهي ٿو.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

اِها سندن علم جي سطح آهي، بيشڪ تنهنجو پالڻهار، اُهو ئي چڱيءَ طرح ڄاڻي ٿو ته ڪير سندس رستي کان ڀُلجي ٿو ۽ اُهو ئي ڄاڻي ٿو ته ڪير هدايت يافته آهي.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

۽ جيڪي آسمانن ۾ آهي ۽ جيڪي زمين ۾ آهي سو الله جو آهي، (اهڙيءَ طرح) جيڪي بڇڙا ڪم ڪن ٿا تن کي انهن جي ڪمن جي مطابق بدلو ڏيندو ۽ جيڪي نيڪي ڪن ٿا تن کي بهتر اجر (جنت) ڏيندو.

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

يعني) جيڪي ننڍن گناهن کان سواءِ وڏن گناهن ۽ بي حيائي کان بچن ٿا. بيشڪ توهان جو رب بخشش ۾ وسيع آهي. هو توهان کي ان ڏينهن کان سڃاڻي ٿو جڏهن کان هن توهان کي مٽيءَ مان پيدا ڪيو ۽ جڏهن کان توهان پنهنجي مائرن جي پيٽن ۾ ٻار هئا. تنهن ڪري پاڻ کي پاڪ نه سمجهو، هو پرهيزگارن کي ڄاڻي ٿو.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

ڇا توهان انهن ماڻهن کي نه ٿا ڏسو جيڪي (قرآن کان) منهن موڙين ٿا؟

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

۽ هو ٿورو (وعدو ڪيل مان) ڏئي ٿو ۽ باقي روڪي ٿو.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

ڇا ان وٽ غيب جو علم آهي جو هو (ان کي) ڏسي سگهي ٿو؟

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

يا (ان کي) اهو نه ٻڌايو ويو آهي ته موسيٰ جي (ڪتاب) جي صفحن ۾ ڇا آهي؟

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

۽ ابراهيم (جي چادرن) جو هميشه واعدا پورا ڪندو آهي؟

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(يعني) ته هڪ گنهگار ٻين جا گناهه نه کڻندو،

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

۽ اهو ماڻهو صرف اهو ئي حاصل ڪري ٿو جنهن لاءِ هن ڪم ڪيو آهي،

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

۽ بيشڪ سندس ڪوششون (ان کي) ڏيکاريون وينديون.

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

پوءِ کيس سڀ کان وڌيڪ صحيح جواب سان انعام ڏنو ويندو،

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

۽ بيشڪ (هر شيءِ جي) پڇاڙي تنهنجي پالڻهار ڏانهن آهي.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو ماڻهن کي هسائيندو ۽ روئائيندو آهي،

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

۽ بيشڪ اهو ئي موت ۽ زندگي ڏئي ٿو،

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جنهن نر ۽ مادي جوڙو پيدا ڪيو،

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

جڏهن مني خارج ٿئي ٿي،

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو ٻي تخليق (موت کان پوءِ جيئرو ٿيڻ) جو تعين ڪري ٿو،

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو دولت ۽ ڪشادگي ڏئي ٿو.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

۽ بيشڪ اُهو شِعراء جي تارن جو رب آهي

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

۽ بيشڪ اُهو ئي هو جنهن اڳئين زماني جي ماڻهن کي تباهه ڪيو.

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

۽ ثمود جي قوم کي، هڪ به (زنده) نه ڇڏيو،

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

۽ ان کان اڳ نوح جي قوم کي به، بيشڪ اهي تمام گهڻا ظالم ۽ تمام گهڻا نافرمان ماڻهو آهن.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

۽ وائن جي طوفان (لوط جي قوم جي ملڪ) کي تباهه ڪري ڇڏيو.

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

پوءِ هن زمين کي (سزا جي طور تي) ان (ملبي) سان ڍڪي ڇڏيو جيڪو ان تي ڪري پيو.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

پوءِ توهان پنهنجي رب جي ڪهڙين نعمتن ۾ اڃا شڪ ڪريو ٿا؟

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

هي (محمد ﷺ) اڳ ۾ ايندڙ ڊيڄاريندڙن مان هڪ ڊيڄاريندڙ آهي.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

(قيامت جو ڏينهن) ويجهو اچي ويو آهي.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

الله کان سواءِ ڪو به ان ڏينهن جي واقع ٿيڻ کي ظاهر نه ڪري سگهندو.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

پوءِ ڇا توهان هن خبر تي حيران آهيو؟

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

۽ تون کلندين ۽ روندين نه،

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

جڏهن ته توهان (ان تي) ڌيان نه ڏئي رهيا آهيو.

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

تنهن ڪري الله جي اڳيان جهڪو ٿيو ۽ (ان جي) عبادت ڪريو.

وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰىۙ

wan-najmi iżā hawā.

تارن جو قسم آهي جڏهن اهي لهن ٿا.

مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوٰىۚ

mā ḍalla ṣāḥibukum wa mā gawā.

اوھان جو دوست (محمد ﷺ) نه ڀُلو آهي ۽ نه (به) گمراھ آهي.

وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوٰى

wa mā yanṭiqu ‘anil-hawā.

۽ هو (قرآن) پنهنجي خواهش مطابق نه ٿو ڳالهائي.

اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْيٌ يُّوْحٰىۙ

in huwa illā waḥyuy yūḥā.

ٻيو ڪجهه به نه پر (قرآن) هڪ وحي آهي جيڪو (هن تي) نازل ڪيو ويو آهي،

عَلَّمَهٗ شَدِيْدُ الْقُوٰىۙ

‘allamahū syadīdul-quwā.

جيڪو کيس تمام طاقتور (جبرائيل) سيکاريو هو،

ذُوْ مِرَّةٍۗ فَاسْتَوٰىۙ

Żū mirrah(tin), fastawā.

جيڪو ثابت قدم آهي؛ پوءِ (جبريل) پنهنجي اصلي صورت ۾ ظاهر ٿيو (هڪ سٺو ۽ طاقتور روپ)

وَهُوَ بِالْاُفُقِ الْاَعْلٰىۗ

wa huwa bil-ufuqil-a‘lā.

جڏهن ته هو بلند افق تي آهي.

ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ

Ṡumma danā fa tadallā.

پوءِ هو (محمد ﷺ جي ويجهو ٿيو، پوءِ ويجهو ٿيو،

فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ اَوْ اَدْنٰىۚ

fa kāna qāba qausaini au adnā.

ايتري قدر جو فاصلو (تقريبن) ٻه ڪمان يا (ٻيهر) ويجهو هجي.

فَاَوْحٰىٓ اِلٰى عَبْدِهٖ مَآ اَوْحٰىۗ

fa auḥā ilā ‘abdihī mā auḥā.

پوءِ هن پنهنجي ٻانهي (محمد ﷺ) کي اهو ٻڌايو جيڪو الله نازل ڪيو هو.

مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَاٰى

mā każabal-fu'ādu mā ra'ā.

سندس دل جيڪو ڏٺو هو ان کان انڪار نه ڪيو.

اَفَتُمٰرُوْنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى

afa tumārūnahū ‘alā mā yarā.

پوءِ ڇا توهان (مڪي جا مشرڪ) ان سان ان بابت تڪرار ڪرڻ چاهيو ٿا جيڪو هن ڏٺو؟

وَلَقَدْ رَاٰهُ نَزْلَةً اُخْرٰىۙ

wa laqad ra'āhu nazlatan ukhrā.

۽ بيشڪ، ان (محمد) ان کي (اصلي شڪل ۾) ڪنهن ٻئي وقت ڏٺو هو،

عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهٰى

‘inda sidratil-muntahā.

(يعني) سدرة المنتهيٰ ۾،

عِنْدَهَا جَنَّةُ الْمَأْوٰىۗ

‘indahā jannatul-ma'wā.

ويجهو رهائش جي جنت آهي،

اِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشٰىۙ

iż yagsyas-sidrata mā yagsyā.

(محمد ﷺ جبرائيل کي ڏٺو) جڏهن سدرة الٽي ڪئي ۽ ڪنهن شيءِ کيس ڍڪي ڇڏيو،

مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغٰى

mā zāgal-baṣaru wa mā ṭagā.

سندس (محمد ﷺ جي) نظر ان کان هٽي نه وئي جيڪا هن ڏٺي هئي ۽ (نه) ان کان اڳتي وڌيو.

لَقَدْ رَاٰى مِنْ اٰيٰتِ رَبِّهِ الْكُبْرٰى

laqad ra'ā min āyāti rabbihil-kubrā.

بيشڪ، هن پنهنجي رب جون ڪجهه وڏيون نشانيون ڏٺيون آهن.

اَفَرَءَيْتُمُ اللّٰتَ وَالْعُزّٰى

afa ra'aitumul-lāta wal-‘uzzā.

پوءِ ڇا توهان (مشرڪن) لاءِ اهو صحيح آهي ته توهان (بتن) اللطا ۽ العزيٰ تي غور ڪريو؟

وَمَنٰوةَ الثَّالِثَةَ الْاُخْرٰى

wa manātaṡ-ṡāliṡatal-ukhrā.

۽ منات، ٽئين (جيڪا) بعد ۾ (الله جي ڌيءَ جي حيثيت سان) آهي.

اَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْاُنْثٰى

alakumuż-żakaru wa lahul-unṡā.

ڇا توهان لاءِ جيڪو مرد آهي ۽ ان لاءِ جيڪو عورت آهي (مناسب) آهي؟

تِلْكَ اِذًا قِسْمَةٌ ضِيْزٰى

tilka iżan qismatun ḍīzā.

هي يقيني طور تي هڪ غير منصفانه ورڇ آهي.

اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ

in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.

اهي رڳو نالا آهن جيڪي توهان ۽ توهان جي ابن ڏاڏن پاڻ رکيا آهن، الله انهن لاءِ ڪا به سند نازل نه ڪئي آهي، اهي صرف گمان ۽ پنهنجي خواهشن جي پيروي ڪن ٿا، پر بيشڪ انهن وٽ انهن جي رب کان هدايت آئي آهي.

اَمْ لِلْاِنْسَانِ مَا تَمَنّٰىۖ

am lil-insāni mā tamannā.

يا ڇا انسانن کي اهو سڀ ڪجهه ملندو جنهن جي اهي خواهش رکن ٿا؟

فَلِلّٰهِ الْاٰخِرَةُ وَالْاُوْلٰى ࣖ

fa lillāhil-ākhiratu wal-ūlā.

(نه!) تنهن ڪري آخرت جي زندگي ۽ دنيا جي زندگي الله جي آهي.

۞ وَكَمْ مِّنْ مَّلَكٍ فِى السَّمٰوٰتِ لَا تُغْنِيْ شَفَاعَتُهُمْ شَيْـًٔا اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اَنْ يَّأْذَنَ اللّٰهُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَرْضٰى

wa kam mim malakin fis-samāwāti lā tugnī syafā‘atuhum syai'an illā mim ba‘di ay ya'żanallāhu limay yasyā'u wa yarḍā.

۽ آسمان ۾ ڪيترا ملائڪ آهن، انهن جي شفاعت ڪنهن به ڪم جي نه آهي سواءِ ان جي جڏهن الله اجازت ڏئي (۽ صرف) جنهن لاءِ گهري ۽ راضي ٿئي.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ لَيُسَمُّوْنَ الْمَلٰۤىِٕكَةَ تَسْمِيَةَ الْاُنْثٰى

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati layusammūnal-malā'ikata tasmiyatal-unṡā.

بيشڪ جيڪي آخرت تي يقين نٿا رکن، اهي فرشتن جا نالا عورتن جي نالي تي رکن ٿا.

وَمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۚ

wa mā lahum bihī min ‘ilm(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓann(a), wa innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n).

۽ انهن کي ان بابت ڪو به علم ناهي. اهي گمانن جي پيروي ڪرڻ کان سواءِ ڪجهه به نه آهن، ۽ حقيقت ۾ اهي گمان سچائي لاءِ ڪو به فائدو نه ٿا ڏين.

فَاَعْرِضْ عَنْ مَّنْ تَوَلّٰىۙ عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ اِلَّا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَاۗ

fa a‘riḍ ‘am man tawallā, ‘an żikrinā wa lam yurid illal-ḥayātad-dun-yā.

پوءِ (محمد ﷺ) ان کي ڇڏي ڏيو جيڪو اسان جي ڊيڄارڻ کان منهن موڙي ٿو ۽ اهو صرف دنيا جي زندگي چاهي ٿو.

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِّنَ الْعِلْمِۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖۙ وَهُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدٰى

Żālika mablaguhum minal-‘ilm(i), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bimanihtadā.

اِها سندن علم جي سطح آهي، بيشڪ تنهنجو پالڻهار، اُهو ئي چڱيءَ طرح ڄاڻي ٿو ته ڪير سندس رستي کان ڀُلجي ٿو ۽ اُهو ئي ڄاڻي ٿو ته ڪير هدايت يافته آهي.

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

۽ جيڪي آسمانن ۾ آهي ۽ جيڪي زمين ۾ آهي سو الله جو آهي، (اهڙيءَ طرح) جيڪي بڇڙا ڪم ڪن ٿا تن کي انهن جي ڪمن جي مطابق بدلو ڏيندو ۽ جيڪي نيڪي ڪن ٿا تن کي بهتر اجر (جنت) ڏيندو.

اَلَّذِيْنَ يَجْتَنِبُوْنَ كَبٰۤىِٕرَ الْاِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ اِلَّا اللَّمَمَۙ اِنَّ رَبَّكَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِۗ هُوَ اَعْلَمُ بِكُمْ اِذْ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاِذْ اَنْتُمْ اَجِنَّةٌ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْۗ فَلَا تُزَكُّوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقٰى ࣖ

allażīna yajtanibūna kabā'iral-iṡmi wal-fawāḥisya illal-lamam(a), inna rabbaka wāsi‘ul-magfirah(ti), huwa a‘lamu bikum iż ansya'akum minal-arḍi wa iż antum ajinnatun fī buṭūni ummahātikum, falā tuzakkū anfusakum, huwa a‘lamu bimanittaqā.

يعني) جيڪي ننڍن گناهن کان سواءِ وڏن گناهن ۽ بي حيائي کان بچن ٿا. بيشڪ توهان جو رب بخشش ۾ وسيع آهي. هو توهان کي ان ڏينهن کان سڃاڻي ٿو جڏهن کان هن توهان کي مٽيءَ مان پيدا ڪيو ۽ جڏهن کان توهان پنهنجي مائرن جي پيٽن ۾ ٻار هئا. تنهن ڪري پاڻ کي پاڪ نه سمجهو، هو پرهيزگارن کي ڄاڻي ٿو.

اَفَرَءَيْتَ الَّذِيْ تَوَلّٰىۙ

afa ra'aital-lażī tawallā.

ڇا توهان انهن ماڻهن کي نه ٿا ڏسو جيڪي (قرآن کان) منهن موڙين ٿا؟

وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى

wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.

۽ هو ٿورو (وعدو ڪيل مان) ڏئي ٿو ۽ باقي روڪي ٿو.

اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى

a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.

ڇا ان وٽ غيب جو علم آهي جو هو (ان کي) ڏسي سگهي ٿو؟

اَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِيْ صُحُفِ مُوْسٰى

am lam yunabba' bimā fī ṣuḥufi mūsā.

يا (ان کي) اهو نه ٻڌايو ويو آهي ته موسيٰ جي (ڪتاب) جي صفحن ۾ ڇا آهي؟

وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ

wa ibrāhīmal-lażī waffā.

۽ ابراهيم (جي چادرن) جو هميشه واعدا پورا ڪندو آهي؟

اَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۙ

allā taziru wāziratuw wizra ukhrā.

(يعني) ته هڪ گنهگار ٻين جا گناهه نه کڻندو،

وَاَنْ لَّيْسَ لِلْاِنْسَانِ اِلَّا مَا سَعٰىۙ

wa al laisa lil-insāni illā mā sa‘ā.

۽ اهو ماڻهو صرف اهو ئي حاصل ڪري ٿو جنهن لاءِ هن ڪم ڪيو آهي،

وَاَنَّ سَعْيَهٗ سَوْفَ يُرٰىۖ

wa anna sa‘yahū saufa yurā.

۽ بيشڪ سندس ڪوششون (ان کي) ڏيکاريون وينديون.

ثُمَّ يُجْزٰىهُ الْجَزَاۤءَ الْاَوْفٰىۙ

Ṡumma yujzāhul-jazā'al-aufā.

پوءِ کيس سڀ کان وڌيڪ صحيح جواب سان انعام ڏنو ويندو،

وَاَنَّ اِلٰى رَبِّكَ الْمُنْتَهٰىۙ

wa anna ilā rabbikal-muntahā.

۽ بيشڪ (هر شيءِ جي) پڇاڙي تنهنجي پالڻهار ڏانهن آهي.

وَاَنَّهٗ هُوَ اَضْحَكَ وَاَبْكٰى

wa annahū huwa aḍḥaka wa abkā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو ماڻهن کي هسائيندو ۽ روئائيندو آهي،

وَاَنَّهٗ هُوَ اَمَاتَ وَاَحْيَاۙ

wa annahū huwa amāta wa aḥyā.

۽ بيشڪ اهو ئي موت ۽ زندگي ڏئي ٿو،

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جنهن نر ۽ مادي جوڙو پيدا ڪيو،

مِنْ نُّطْفَةٍ اِذَا تُمْنٰىۙ

min nuṭfatin iżā tumnā.

جڏهن مني خارج ٿئي ٿي،

وَاَنَّ عَلَيْهِ النَّشْاَةَ الْاُخْرٰىۙ

wa anna ‘alaihin nasy'atal-ukhrā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو ٻي تخليق (موت کان پوءِ جيئرو ٿيڻ) جو تعين ڪري ٿو،

وَاَنَّهٗ هُوَ اَغْنٰى وَاَقْنٰىۙ

wa annahū huwa agnā wa aqnā.

۽ بيشڪ اهو ئي آهي جيڪو دولت ۽ ڪشادگي ڏئي ٿو.

وَاَنَّهٗ هُوَ رَبُّ الشِّعْرٰىۙ

wa annahū huwa rabbusy-syi‘rā.

۽ بيشڪ اُهو شِعراء جي تارن جو رب آهي

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

۽ بيشڪ اُهو ئي هو جنهن اڳئين زماني جي ماڻهن کي تباهه ڪيو.

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

۽ ثمود جي قوم کي، هڪ به (زنده) نه ڇڏيو،

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

۽ ان کان اڳ نوح جي قوم کي به، بيشڪ اهي تمام گهڻا ظالم ۽ تمام گهڻا نافرمان ماڻهو آهن.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

۽ وائن جي طوفان (لوط جي قوم جي ملڪ) کي تباهه ڪري ڇڏيو.

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

پوءِ هن زمين کي (سزا جي طور تي) ان (ملبي) سان ڍڪي ڇڏيو جيڪو ان تي ڪري پيو.

فَبِاَيِّ اٰلَاۤءِ رَبِّكَ تَتَمَارٰى

fa bi'ayyi ālā'i rabbika tatamārā.

پوءِ توهان پنهنجي رب جي ڪهڙين نعمتن ۾ اڃا شڪ ڪريو ٿا؟

هٰذَا نَذِيْرٌ مِّنَ النُّذُرِ الْاُوْلٰى

hāżā nażīrum minan-nużuril-ūlā.

هي (محمد ﷺ) اڳ ۾ ايندڙ ڊيڄاريندڙن مان هڪ ڊيڄاريندڙ آهي.

اَزِفَتِ الْاٰزِفَةُ ۚ

azifatil-āzifah(tu).

(قيامت جو ڏينهن) ويجهو اچي ويو آهي.

لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ كَاشِفَةٌ ۗ

laisa lahā min dūnillāhi kāsyifah(tun).

الله کان سواءِ ڪو به ان ڏينهن جي واقع ٿيڻ کي ظاهر نه ڪري سگهندو.

اَفَمِنْ هٰذَا الْحَدِيْثِ تَعْجَبُوْنَۙ

afamin hāżal-ḥadīṡi ta‘jabūn(a).

پوءِ ڇا توهان هن خبر تي حيران آهيو؟

وَتَضْحَكُوْنَ وَلَا تَبْكُوْنَۙ

wa taḍḥakūna wa lā tabkūn(a).

۽ تون کلندين ۽ روندين نه،

وَاَنْتُمْ سٰمِدُوْنَ

wa antum sāmidūn(a).

جڏهن ته توهان (ان تي) ڌيان نه ڏئي رهيا آهيو.

فَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ وَاعْبُدُوْا ࣖ ۩

fasjudū lillāhi wa‘budū.

تنهن ڪري الله جي اڳيان جهڪو ٿيو ۽ (ان جي) عبادت ڪريو.