حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

ها مِم

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِ

tanzīlul-kitābi minallāhil ‘azīzil-ḥakīm(i).

هي ڪتاب الله تعاليٰ جي طرفان نازل ٿيو آهي، جيڪو غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

مَا خَلَقْنَا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَمَّآ اُنْذِرُوْا مُعْرِضُوْنَ

mā khalaqnas-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā illā bil-ḥaqqi wa ajalim musammā(n), wal-lażīna kafarū ‘ammā unżirū mu‘riḍūn(a).

اسان آسمانن ۽ زمين کي ۽ جيڪي ڪجهه انهن جي وچ ۾ آهي، تنهن کي حق ۽ هڪ مقرر مدت لاءِ پيدا نه ڪيو آهي، پر جيڪي ماڻهو ڪافر آهن اهي ان ڊيڄارڻ کان منهن موڙيندا آهن جيڪو انهن کي ڏنو ويندو آهي.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَرُوْنِيْ مَاذَا خَلَقُوْا مِنَ الْاَرْضِ اَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِى السَّمٰوٰتِ ۖائْتُوْنِيْ بِكِتٰبٍ مِّنْ قَبْلِ هٰذَآ اَوْ اَثٰرَةٍ مِّنْ عِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitum mā tad‘ūna min dūnillāhi arūnī māżā khalaqū minal-arḍi am lahum syirkun fis-samāwāt(i), i'tūnī bikitābim min qabli hāżā au aṡāratim min ‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

(محمد ﷺ) چئو ته، الله کان سواءِ جن جي توهان عبادت ڪريو ٿا، انهن جي باري ۾ وضاحت ڪريو، مون کي ڏيکاريو ته انهن زمين مان ڇا پيدا ڪيو آهي يا اهي آسمانن جي (پيدائش) ۾ حصو ورتو آهي؟ جيڪڏهن توهان سچا آهيو ته مون وٽ هن (قرآن) کان اڳ جو ڪتاب يا (اڳين ماڻهن جي) علم جو ڪو ٽڪرو آڻيو.

وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ يَّدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَنْ لَّا يَسْتَجِيْبُ لَهٗٓ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَاۤىِٕهِمْ غٰفِلُوْنَ

wa man aḍallu mimmay yad‘ū min dūnillāhi mal lā yastajību lahū ilā yaumil-qiyāmati wa hum ‘an du‘ā'ihim gāfilūn(a).

۽ انهن کان وڌيڪ گمراھ ڪير آهي جيڪي الله کان سواءِ ٻين جي عبادت ڪن ٿا ۽ قيامت تائين انهن جي (دعا) قبول نه ٿا ڪري سگهن ۽ اهي پنهنجي نماز کان غافل آهن؟

وَاِذَا حُشِرَ النَّاسُ كَانُوْا لَهُمْ اَعْدَاۤءً وَّكَانُوْا بِعِبَادَتِهِمْ كٰفِرِيْنَ

wa iżā ḥusyiran-nāsu kānū lahum a‘dā'aw wa kānū bi‘ibādatihim kāfirīn(a).

۽ جڏهن انسانن کي (قيامت جي ڏينهن) گڏ ڪيو ويندو، ته ديوتا انهن جو دشمن بڻجي ويندو ۽ ان جي عبادت کان انڪار ڪندو.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ هٰذَا سِحْرٌ مُّبِيْنٌۗ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, hāżā siḥrum mubīn(un).

۽ جڏهن انهن کي اسان جون صاف صاف آيتون پڙهي ٻڌايون وينديون هيون ته جڏهن حق انهن وٽ آيو ته ڪافر چوندا هئا ته هي سچو جادو آهي.

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۗ قُلْ اِنِ افْتَرَيْتُهٗ فَلَا تَمْلِكُوْنَ لِيْ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗهُوَ اَعْلَمُ بِمَا تُفِيْضُوْنَ فِيْهِۗ كَفٰى بِهٖ شَهِيْدًا ۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗ وَهُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

am yaqūlūnaftarāh(u), qul iniftaraituh(ū), falā tamlikūna lī minallāhi syai'ā(n), huwa a‘lamu bimā tufīḍūna fīh(i), kafā bihī syahīdam bainī wa bainakum, wa huwal-gafūrur-raḥīm(u).

بلڪه، اهي چون ٿا ته، "هن (محمد) اهو (قرآن) ٺاهيو آهي." چئو ته، "جيڪڏهن مان اهو ٺاهيو هجي ها ته توهان مون کي الله جي عذاب کان بچائڻ جي طاقت نه رکن ها. هو ان بابت توهان جي ڳالهه کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو. منهنجي ۽ توهان جي وچ ۾ اهو شاهد ڪافي آهي. هو بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي."

قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِّنَ الرُّسُلِ وَمَآ اَدْرِيْ مَا يُفْعَلُ بِيْ وَلَا بِكُمْۗ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ وَمَآ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

qul mā kuntu bid‘am minar-rusuli wa mā adrī mā yuf‘alu bī wa lā bikum, in attabi‘u illā mā yūḥā ilayya wa mā ana illā nażīrum mubīn(un).

(اي پيغمبر!) چؤ ته مان رسولن مان پهريون رسول نه آهيان ۽ مون کي خبر ناهي ته مون سان ۽ توهان سان ڇا ڪيو ويندو، مان صرف ان جي پيروي ڪريان ٿو جيڪو مون ڏانهن وحي ڪيو ويندو آهي ۽ مان صرف هڪ ڊيڄاريندڙ آهيان جيڪو وضاحت ڪريان ٿو.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَكَفَرْتُمْ بِهٖ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَلٰى مِثْلِهٖ فَاٰمَنَ وَاسْتَكْبَرْتُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi wa kafartum bihī wa syahida syāhidum mim banī isrā'īla ‘alā miṡlihī fa āmana wastakbartum, innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

چؤ ته مون کي ٻڌايو ته جيڪڏهن هي (قرآن) واقعي الله وٽان هجي ۽ توهان ان کي رد ڪيو هجي، جيتوڻيڪ بني اسرائيلن مان هڪ شاهد قرآن وانگر (سچائي) کي تسليم ڪيو هجي ۽ پوءِ ايمان آندو هجي، ته توهان فخر ڪيو ٿا، بيشڪ الله ظالم قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَوْ كَانَ خَيْرًا مَّا سَبَقُوْنَآ اِلَيْهِۗ وَاِذْ لَمْ يَهْتَدُوْا بِهٖ فَسَيَقُوْلُوْنَ هٰذَآ اِفْكٌ قَدِيْمٌ

wa qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū lau kāna khairam mā sabaqūnā ilaih(i), wa iż lam yahtadū bihī fasayaqūlūna hāżā ifkun qadīm(un).

۽ ڪافر ايمان وارن کي چون ٿا ته جيڪڏهن قرآن ڪا سٺي ڳالهه هجي ها ته اهي ضرور ان تي اسان کان اڳ اچڻ جي لائق نه هجن ها پر ڇاڪاڻ ته اهي ان سان هدايت نه ٿا ڪن، تنهن ڪري چوندا ته هي هڪ پراڻو ڪوڙ آهي.

وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰٓى اِمَامًا وَّرَحْمَةً ۗوَهٰذَا كِتٰبٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا لِّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ۖوَبُشْرٰى لِلْمُحْسِنِيْنَ

wa min qablihī kitābu mūsā imāmaw wa raḥmah(tan), wa hāżā kitābum muṣaddiqul lisānan ‘arabiyyal liyunżiral-lażīna ẓalamū, wa busyrā lil-muḥsinīn(a).

۽ (قرآن) کان اڳ موسيٰ جو ڪتاب هدايت ۽ رحمت هو. ۽ هي (قرآن) هڪ اهڙو ڪتاب آهي جيڪو عربي ۾ ان جي تصديق ڪري ٿو ته جيئن ظالمن کي ڊيڄاري ۽ نيڪي ڪندڙن کي خوشخبري ڏئي.

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَۚ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

بيشڪ، جن چيو ته اسان جو پالڻهار الله آهي، ۽ پوءِ ثابت قدم رهيا، انهن تي نه ڪو خوف آهي ۽ نه اهي غمگين ٿيندا.

اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۚ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

ulā'ika aṣḥābul-jannati khālidīna fīhā, jazā'am bimā kānū ya‘malūn(a).

اهي جنت جا رهواسي آهن، ان ۾ هميشه رهندا، انهن جي عملن جي بدلي ۾ جيڪي انهن ڪيا آهن.

وَوَصَّيْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ اِحْسَانًا ۗحَمَلَتْهُ اُمُّهٗ كُرْهًا وَّوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۗوَحَمْلُهٗ وَفِصٰلُهٗ ثَلٰثُوْنَ شَهْرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَبَلَغَ اَرْبَعِيْنَ سَنَةًۙ قَالَ رَبِّ اَوْزِعْنِيْٓ اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰىهُ وَاَصْلِحْ لِيْ فِيْ ذُرِّيَّتِيْۗ اِنِّيْ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاِنِّيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa waṣṣainal-insāna biwālidaihi iḥsānā(n), ḥamalathu ummuhū kurhaw wa waḍa‘athu kurhā(n), wa ḥamluhū wa fiṣāluhū ṡalāṡūna syahrā(n), ḥattā iżā balaga asyuddahū wa balaga arba‘īna sanah(tan), qāla rabbi auzi‘nī an asykura ni‘matakal-latī an‘amta ‘alayya wa ‘alā wālidayya wa an a‘mala ṣāliḥan tarḍāhu wa aṣliḥ lī fī żurriyyatī, innī tubtu ilaika wa innī minal-muslimīn(a).

۽ اسان انسانن کي حڪم ڏنو ته هو پنهنجي ماءُ پيءُ سان نيڪي ڪن. سندس ماءُ کيس ڏکيائي سان پيٽ ۾ رکيو هو ۽ ڏکيائي سان کيس جنم ڏنو. حمل جي مدت ٽيهه مهينا آهي، تنهن ڪري جڏهن هو (ٻار) بالغ ٿئي ٿو ۽ چاليهه سالن جي عمر کي پهچي ٿو ته دعا ڪري ٿو ته، "اي منهنجا رب، مون کي هدايت ڏي ته مان تنهنجي نعمتن جو شڪرگذار ٿيان جيڪي تو مون تي ۽ منهنجي ماءُ پيءُ تي ڪيون آهن ۽ ته جيئن مان اهڙا نيڪ ڪم ڪريان جيڪي توکي پسند آهن؛ ۽ مون کي اهڙي نيڪي ڏي جيڪا منهنجي اولاد ۽ پوٽن تي نازل ٿئي. بيشڪ مان توبه ڪريان ٿو ۽ بيشڪ مان مسلمانن مان آهيان."

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ اَحْسَنَ مَا عَمِلُوْا وَنَتَجَاوَزُ عَنْ سَيِّاٰتِهِمْ فِيْٓ اَصْحٰبِ الْجَنَّةِۗ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِيْ كَانُوْا يُوْعَدُوْنَ

ulā'ikal-lażīna nataqabbalu ‘anhum aḥsana mā ‘amilū wa natajāwazu ‘an sayyi'atihim fī aṣḥābil-jannah(ti), wa‘daṣ-ṣidqil-lażī kānū yū‘adūn(a).

اِهي اُهي ماڻهو آهن جن جا نيڪ عمل اسين قبول ڪندا آهيون ۽ (اهي) جن جون غلطيون معاف ڪندا آهيون، (اهي) جنت جا رهواسي هوندا، اهو سچو وعدو آهي جيڪو انهن سان ڪيو ويو هو.

وَالَّذِيْ قَالَ لِوَالِدَيْهِ اُفٍّ لَّكُمَآ اَتَعِدَانِنِيْٓ اَنْ اُخْرَجَ وَقَدْ خَلَتِ الْقُرُوْنُ مِنْ قَبْلِيْۚ وَهُمَا يَسْتَغِيْثٰنِ اللّٰهَ وَيْلَكَ اٰمِنْ ۖاِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّۚ فَيَقُوْلُ مَا هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wal-lażī qāla liwālidaihi uffil lakumā ata‘idāninī an ukhraja wa qad khalatil qurūnu min qablī, wa humā yastagīṡānillāha wailaka āmin, inna wa‘dallāhi ḥaqq(un), fayaqūlu mā hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

۽ اهو شخص جنهن پنهنجي ماءُ پيءُ کي چيو، "آه." ڇا توهان ٻنهي مون کي خبردار ڪيو هو ته مون کي (قبر مان) جيئرو ڪيو ويندو، جيتوڻيڪ مون کان اڳ ڪيترائي ماڻهو فوت ٿي چڪا هئا؟ پوءِ ماءُ پيءُ الله کان مدد گهري (چيائون) ته، "افسوس آهي توهان تي، ايمان آڻيو! بيشڪ، الله جو واعدو سچو آهي." پوءِ هن (ٻار) چيو، "هي صرف اڳين جي هڪ افسانوي ڪهاڻي آهي."

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ ۗاِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

اِهي اُهي ماڻهو آهن جن کي جِنن ۽ انسانن مان اڳين ماڻهن سان گڏ ضرور عذاب ڏنو ويو آهي. اِهي ئي نقصان وارا آهن.

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۚ وَلِيُوَفِّيَهُمْ اَعْمَالَهُمْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa liyuwaffiyahum a‘mālahum wa hum lā yuẓlamūn(a).

۽ هر ماڻهوءَ کي سندس ڪيل ڪم جي مطابق درجو ملندو، ۽ هن لاءِ ته الله انهن کي سندن عملن جو بدلو ڏئي ۽ انهن تي ظلم نه ڪيو ويندو.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَلَى النَّارِۗ اَذْهَبْتُمْ طَيِّبٰتِكُمْ فِيْ حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَاۚ فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُوْنَ ࣖ

wa yauma yu‘raḍul-lażīna kafarū ‘alan-nār(i), ażhabtum ṭayyibātikum fī ḥayātikumud-dun-yā wastamta‘tum bihā, fal-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum tastakbirūna fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa bimā kuntum tafsuqūn(a).

۽ (ياد ڪريو) اهو ڏينهن جڏهن ڪافرن کي دوزخ ڏانهن آندو ويندو (۽ انهن کي چيو ويندو ته) توهان پنهنجي دنياوي زندگي جون سٺيون شيون خرچ ڪيون ۽ ان ۾ مزو ورتو. تنهن ڪري اڄ توهان کي ذلت آميز عذاب ڏنو ويندو ان ڪري جو توهان زمين تي حق کان سواءِ وڏائي ڪندا هئا ۽ ان ڪري جو توهان نافرماني ڪندا هئا.

۞ وَاذْكُرْ اَخَا عَادٍۗ اِذْ اَنْذَرَ قَوْمَهٗ بِالْاَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهٖٓ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗاِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

ważkur akhā ‘ād(in), iż anżara qaumahū bil-aḥqāfi wa qad khalatin-nużuru mim baini yadaihi wa min khalfihī allā ta‘budū illallāh(a), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

۽ عاد جي ڀاءُ (هود) کي ياد ڪر جڏهن ان پنهنجي قوم کي ٽڪرين کان ڊيڄاريو ۽ بيشڪ ان کان اڳ ۽ ان کان پوءِ ڊيڄاريندڙ گذري چڪا هئا (۽ چوندا هئا ته) الله کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪريو، نه ته مون کي ڊپ آهي ته توهان کي وڏي ڏينهن ۾ عذاب ملندو.

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ اٰلِهَتِنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lita'fikanā ‘an ālihatinā fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

انهن چيو ته ڇا تون اسان وٽ هن لاءِ آيو آهين ته اسان کي پنهنجن معبودن (جي پوڄا) کان روڪين؟ پوءِ جيڪڏهن تون سچن مان آهين ته جيڪو عذاب اسان کي ڊيڄارين ٿو اهو اسان تي آڻ.

قَالَ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ۖوَاُبَلِّغُكُمْ مَّآ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَلٰكِنِّيْٓ اَرٰىكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُوْنَ

qāla innamal ‘ilmu ‘indallāh(i), wa uballigukum mā ursiltu bihī wa lākinnī arākum qauman tajhalūn(a).

(هود) چيو ته بيشڪ (ان جو) علم صرف الله کي آهي ۽ مان توهان کي اهو ئي پهچائي رهيو آهيان جيڪو مون ڏانهن وحي ڪيو ويو آهي، پر مان ڏسان ٿو ته توهان بيوقوف قوم آهيو.

فَلَمَّا رَاَوْهُ عَارِضًا مُّسْتَقْبِلَ اَوْدِيَتِهِمْ قَالُوْا هٰذَا عَارِضٌ مُّمْطِرُنَا ۗبَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهٖ ۗرِيْحٌ فِيْهَا عَذَابٌ اَلِيْمٌۙ

falammā ra'auhu ‘āriḍam mustaqbila audiyatihim, qālū hāżā ‘āriḍum mumṭirunā, bal huwa masta‘jaltum bih(ī), rīḥun fīhā ‘ażābun alīm(un).

پوءِ جڏهن انهن عذاب کي ڪڪر جي صورت ۾ ڏٺو جيڪو انهن جي وادين ڏانهن ايندو هو، تڏهن انهن چيو ته هي ڪڪر آهي جيڪو اسان تي مينهن وسائيندو. (نه!) پر هي اهو عذاب آهي جنهن کي توهان جلدي ڪرڻ چاهيو ٿا (اهو) هڪ دردناڪ عذاب وارو هوا آهي،

تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍۢ بِاَمْرِ رَبِّهَا فَاَصْبَحُوْا لَا يُرٰىٓ اِلَّا مَسٰكِنُهُمْۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ

tudammiru kulla syai'im bi'amri rabbihā fa'aṣbaḥū lā yurā illā masākinuhum, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).

جن پنهنجي پالڻهار جي حڪم سان هر شيءِ کي تباهه ڪري ڇڏيو، تنهنڪري اهي (عاد جي قوم) رڳو پنهنجي رهائش جي (نشانين) کان سواءِ (زمين تي) غائب ٿي ويا. اهڙي طرح اسين مجرمن کي سزا ڏيون ٿا.

وَلَقَدْ مَكَّنّٰهُمْ فِيْمَآ اِنْ مَّكَّنّٰكُمْ فِيْهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَّاَبْصَارًا وَّاَفْـِٕدَةًۖ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَآ اَبْصَارُهُمْ وَلَآ اَفْـِٕدَتُهُمْ مِّنْ شَيْءٍ اِذْ كَانُوْا يَجْحَدُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqad makkannāhum fīmā im makkannākum fīhi wa ja‘alnā lahum sam‘aw wa abṣāraw wa af'idah(tan), famā agnā ‘anhum sam‘uhum wa lā abṣāruhum wa lā af'idatuhum min syai'in iż kānū yajḥadūna bi'āyātillāhi wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

۽ بيشڪ اسان انهن جي حيثيت کي (خوشحالي ۽ طاقت سان) مضبوط ڪيو آهي جيڪو اسان توهان کي ڪڏهن به نه ڏنو آهي ۽ اسان انهن کي ٻڌڻ، اکيون ۽ دل ڏنو آهي، پر انهن جي ٻڌڻ، اکيون ۽ دل انهن جي ڪنهن به ڪم جا نه آهن، ڇاڪاڻ ته اهي (هميشه) الله جي آيتن جو انڪار ڪندا آهن ۽ انهن کي عذاب جو (خطرو) گهيريو آهي جنهن جو اهي مذاق ڪندا هئا.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِّنَ الْقُرٰى وَصَرَّفْنَا الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa laqad ahlaknā mā ḥaulakum minal-qurā wa ṣarrafnal-āyāti la‘allahum yarji‘ūn(a).

۽ بيشڪ، اسان توهان جي آس پاس جي ملڪن کي تباهه ڪيو آهي ۽ اسان (پنهنجي عظمت جون) نشانيون بار بار بيان ڪيون آهن، ته جيئن اهي (توبه ڪن).

فَلَوْلَا نَصَرَهُمُ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قُرْبَانًا اٰلِهَةً ۗبَلْ ضَلُّوْا عَنْهُمْۚ وَذٰلِكَ اِفْكُهُمْ وَمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

falau lā naṣarahumul-lażīnattakhażū min dūnillāhi qurbānan ālihah(tan), bal ḍallū ‘anhum, wa żālika ifkuhum wa mā kānū yaftarūn(a).

پوءِ ڇو نه ٿا ڪري سگهن اهي (بت ۽ ديوتا) جن کي اهي الله کان سواءِ پوڄيندا آهن ته جيئن (ان جي ويجهو) پهچي سگهن؟ انهن کان ديوتا به غائب ٿي ويا آهن؟ ۽ اهو انهن جي ڪوڙ ۽ ان جي ٺاهه جو نتيجو آهي جيڪو اهي ٺاهيندا هئا.

وَاِذْ صَرَفْنَآ اِلَيْكَ نَفَرًا مِّنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُوْنَ الْقُرْاٰنَۚ فَلَمَّا حَضَرُوْهُ قَالُوْٓا اَنْصِتُوْاۚ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا اِلٰى قَوْمِهِمْ مُّنْذِرِيْنَ

wa iż ṣarafnā ilaika nafaram minal-jinni yastami‘ūnal-qur'ān(a), falammā ḥaḍarūhu qālū anṣitū, falammā quḍiya wallau ilā qaumihim munżirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن اسان توهان جي اڳيان جنن جي هڪ جماعت پيش ڪئي جيڪي قرآن (پڙهڻ) ٻڌندا هئا، پوءِ جڏهن اهي (پڙهڻ ۾) حاضر ٿيا ته چيائون ته خاموش رهو (ٻڌڻ لاءِ) پوءِ جڏهن اهو پورو ٿيو ته پنهنجي قوم ڏانهن ڊيڄارڻ لاءِ موٽيا.

قَالُوْا يٰقَوْمَنَآ اِنَّا سَمِعْنَا كِتٰبًا اُنْزِلَ مِنْۢ بَعْدِ مُوْسٰى مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِيْٓ اِلَى الْحَقِّ وَاِلٰى طَرِيْقٍ مُّسْتَقِيْمٍ

qālū yā qaumanā innā sami‘nā kitāban unzila mim ba‘di mūsā muṣaddiqal limā baina yadaihi yahdī ilal-ḥaqqi wa ilā ṭarīqim mustaqīm(in).

انهن چيو ته اي اسان جي قوم! اسان اهو ڪتاب ٻڌو آهي جيڪو موسيٰ کان پوءِ نازل ٿيو، جيڪو اڳين ڪتابن جي تصديق ڪري ٿو ۽ حق ۽ سڌي رستي ڏانهن هدايت ڪري ٿو.

يٰقَوْمَنَآ اَجِيْبُوْا دَاعِيَ اللّٰهِ وَاٰمِنُوْا بِهٖ يَغْفِرْ لَكُمْ مِّنْ ذُنُوْبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ

yā qaumanā ajībū dā‘iyallāhi wa āminū bihī yagfir lakum min żunūbikum wa yujirkum min ‘ażābin alīm(in).

اي اسان جي قوم! جيڪو الله ڏانهن سڏي ٿو ان (محمد ﷺ) جو سڏ قبول ڪريو ۽ ان تي ايمان آڻيو، هو ضرور توهان جا گناهه معاف ڪندو ۽ توهان کي دردناڪ عذاب کان بچائيندو.

وَمَنْ لَّا يُجِبْ دَاعِيَ اللّٰهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍ فِى الْاَرْضِ وَلَيْسَ لَهٗ مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءُ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa mal lā yujib dā‘iyallāhi falaisa bimu‘jizin fil-arḍi wa laisa lahū min dūnihī auliyā'(u), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).

۽ جيڪو الله (محمد) جي طرف سڏيندڙن جي (دعوت) کي قبول نه ڪندو ته اهو زمين تي الله جي عذاب کان بچي نه سگهندو جيتوڻيڪ الله کان سواءِ ان جو ڪو به مددگار نه آهي. اهي پڌري گمراهيءَ ۾ آهن.

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَلَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقٰدِرٍ عَلٰٓى اَنْ يُّحْيِ َۧ الْمَوْتٰى ۗبَلٰٓى اِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

awalam yarau annallāhal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa lam ya‘ya bikhalqihinna biqādirin ‘alā ay yuḥyiyal-mautā, balā innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

۽ ڇا اهي نه ٿا ڏسن ته الله آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو آهي ۽ انهن کي پيدا ڪرڻ ۾ ٿڪجي نه ٿو ۽ اهو مئلن کي جيارڻ جي طاقت رکي ٿو؟ بيشڪ اهو هر شيءِ تي قادر آهي.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَلَى النَّارِۗ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗ قَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa yauma yu‘raḍul-lażīna kafarū ‘alan-nār(i), alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fażūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

۽ (ياد رکو) جنهن ڏينهن ڪافر دوزخ جي سامهون ٿيندا، (انهن کان پڇيو ويندو ته) ڇا هي سچ نه آهي؟ انهن جواب ڏنو ته ها، اسان جي رب جو قسم آهي. الله فرمائي ٿو ته پوءِ هن عذاب جو مزو چکو ڇو ته توهان اڳ ۾ ان کي ڪوڙو سمجهندا هئا.

فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ اُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَّهُمْ ۗ كَاَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوْعَدُوْنَۙ لَمْ يَلْبَثُوْٓا اِلَّا سَاعَةً مِّنْ نَّهَارٍ ۗ بَلٰغٌ ۚفَهَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الْفٰسِقُوْنَ ࣖ

faṣbir kamā ṣabara ulul-‘azmi minar-rusuli wa lā tasta‘jil lahum, ka'annahum yauma yarauna mā yū‘adūn(a), lam yalbaṡū illā sā‘atam min nahār(in), balāg(un), fahal yuhlaku illal-qaumul-fāsiqūn(a).

پوءِ (اي محمد) صبر ڪر جيئن ثابت قدم رسولن صبر ڪيو، ۽ انهن تي عذاب جي تڪڙ نه ڪر، جنهن ڏينهن اهي وعدي ڪيل عذاب ڏسندا، ته ائين لڳندو ڄڻ ته اهي (دنيا ۾) ڏينهن ۾ ٿوري دير لاءِ رهيا هئا. توهان جو ڪم صرف پيغام پهچائڻ آهي. تنهن ڪري نافرمانن کان سواءِ ڪو به تباهه نه ٿيندو.

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

ها مِم

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِ

tanzīlul-kitābi minallāhil ‘azīzil-ḥakīm(i).

هي ڪتاب الله تعاليٰ جي طرفان نازل ٿيو آهي، جيڪو غالب ۽ حڪمت وارو آهي.

مَا خَلَقْنَا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَمَّآ اُنْذِرُوْا مُعْرِضُوْنَ

mā khalaqnas-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā illā bil-ḥaqqi wa ajalim musammā(n), wal-lażīna kafarū ‘ammā unżirū mu‘riḍūn(a).

اسان آسمانن ۽ زمين کي ۽ جيڪي ڪجهه انهن جي وچ ۾ آهي، تنهن کي حق ۽ هڪ مقرر مدت لاءِ پيدا نه ڪيو آهي، پر جيڪي ماڻهو ڪافر آهن اهي ان ڊيڄارڻ کان منهن موڙيندا آهن جيڪو انهن کي ڏنو ويندو آهي.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَرُوْنِيْ مَاذَا خَلَقُوْا مِنَ الْاَرْضِ اَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِى السَّمٰوٰتِ ۖائْتُوْنِيْ بِكِتٰبٍ مِّنْ قَبْلِ هٰذَآ اَوْ اَثٰرَةٍ مِّنْ عِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitum mā tad‘ūna min dūnillāhi arūnī māżā khalaqū minal-arḍi am lahum syirkun fis-samāwāt(i), i'tūnī bikitābim min qabli hāżā au aṡāratim min ‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

(محمد ﷺ) چئو ته، الله کان سواءِ جن جي توهان عبادت ڪريو ٿا، انهن جي باري ۾ وضاحت ڪريو، مون کي ڏيکاريو ته انهن زمين مان ڇا پيدا ڪيو آهي يا اهي آسمانن جي (پيدائش) ۾ حصو ورتو آهي؟ جيڪڏهن توهان سچا آهيو ته مون وٽ هن (قرآن) کان اڳ جو ڪتاب يا (اڳين ماڻهن جي) علم جو ڪو ٽڪرو آڻيو.

وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ يَّدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَنْ لَّا يَسْتَجِيْبُ لَهٗٓ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَاۤىِٕهِمْ غٰفِلُوْنَ

wa man aḍallu mimmay yad‘ū min dūnillāhi mal lā yastajību lahū ilā yaumil-qiyāmati wa hum ‘an du‘ā'ihim gāfilūn(a).

۽ انهن کان وڌيڪ گمراھ ڪير آهي جيڪي الله کان سواءِ ٻين جي عبادت ڪن ٿا ۽ قيامت تائين انهن جي (دعا) قبول نه ٿا ڪري سگهن ۽ اهي پنهنجي نماز کان غافل آهن؟

وَاِذَا حُشِرَ النَّاسُ كَانُوْا لَهُمْ اَعْدَاۤءً وَّكَانُوْا بِعِبَادَتِهِمْ كٰفِرِيْنَ

wa iżā ḥusyiran-nāsu kānū lahum a‘dā'aw wa kānū bi‘ibādatihim kāfirīn(a).

۽ جڏهن انسانن کي (قيامت جي ڏينهن) گڏ ڪيو ويندو، ته ديوتا انهن جو دشمن بڻجي ويندو ۽ ان جي عبادت کان انڪار ڪندو.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ هٰذَا سِحْرٌ مُّبِيْنٌۗ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, hāżā siḥrum mubīn(un).

۽ جڏهن انهن کي اسان جون صاف صاف آيتون پڙهي ٻڌايون وينديون هيون ته جڏهن حق انهن وٽ آيو ته ڪافر چوندا هئا ته هي سچو جادو آهي.

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۗ قُلْ اِنِ افْتَرَيْتُهٗ فَلَا تَمْلِكُوْنَ لِيْ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗهُوَ اَعْلَمُ بِمَا تُفِيْضُوْنَ فِيْهِۗ كَفٰى بِهٖ شَهِيْدًا ۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗ وَهُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

am yaqūlūnaftarāh(u), qul iniftaraituh(ū), falā tamlikūna lī minallāhi syai'ā(n), huwa a‘lamu bimā tufīḍūna fīh(i), kafā bihī syahīdam bainī wa bainakum, wa huwal-gafūrur-raḥīm(u).

بلڪه، اهي چون ٿا ته، "هن (محمد) اهو (قرآن) ٺاهيو آهي." چئو ته، "جيڪڏهن مان اهو ٺاهيو هجي ها ته توهان مون کي الله جي عذاب کان بچائڻ جي طاقت نه رکن ها. هو ان بابت توهان جي ڳالهه کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو. منهنجي ۽ توهان جي وچ ۾ اهو شاهد ڪافي آهي. هو بخشڻهار ۽ رحم ڪندڙ آهي."

قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِّنَ الرُّسُلِ وَمَآ اَدْرِيْ مَا يُفْعَلُ بِيْ وَلَا بِكُمْۗ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ وَمَآ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

qul mā kuntu bid‘am minar-rusuli wa mā adrī mā yuf‘alu bī wa lā bikum, in attabi‘u illā mā yūḥā ilayya wa mā ana illā nażīrum mubīn(un).

(اي پيغمبر!) چؤ ته مان رسولن مان پهريون رسول نه آهيان ۽ مون کي خبر ناهي ته مون سان ۽ توهان سان ڇا ڪيو ويندو، مان صرف ان جي پيروي ڪريان ٿو جيڪو مون ڏانهن وحي ڪيو ويندو آهي ۽ مان صرف هڪ ڊيڄاريندڙ آهيان جيڪو وضاحت ڪريان ٿو.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَكَفَرْتُمْ بِهٖ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَلٰى مِثْلِهٖ فَاٰمَنَ وَاسْتَكْبَرْتُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi wa kafartum bihī wa syahida syāhidum mim banī isrā'īla ‘alā miṡlihī fa āmana wastakbartum, innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

چؤ ته مون کي ٻڌايو ته جيڪڏهن هي (قرآن) واقعي الله وٽان هجي ۽ توهان ان کي رد ڪيو هجي، جيتوڻيڪ بني اسرائيلن مان هڪ شاهد قرآن وانگر (سچائي) کي تسليم ڪيو هجي ۽ پوءِ ايمان آندو هجي، ته توهان فخر ڪيو ٿا، بيشڪ الله ظالم قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَوْ كَانَ خَيْرًا مَّا سَبَقُوْنَآ اِلَيْهِۗ وَاِذْ لَمْ يَهْتَدُوْا بِهٖ فَسَيَقُوْلُوْنَ هٰذَآ اِفْكٌ قَدِيْمٌ

wa qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū lau kāna khairam mā sabaqūnā ilaih(i), wa iż lam yahtadū bihī fasayaqūlūna hāżā ifkun qadīm(un).

۽ ڪافر ايمان وارن کي چون ٿا ته جيڪڏهن قرآن ڪا سٺي ڳالهه هجي ها ته اهي ضرور ان تي اسان کان اڳ اچڻ جي لائق نه هجن ها پر ڇاڪاڻ ته اهي ان سان هدايت نه ٿا ڪن، تنهن ڪري چوندا ته هي هڪ پراڻو ڪوڙ آهي.

وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰٓى اِمَامًا وَّرَحْمَةً ۗوَهٰذَا كِتٰبٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا لِّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ۖوَبُشْرٰى لِلْمُحْسِنِيْنَ

wa min qablihī kitābu mūsā imāmaw wa raḥmah(tan), wa hāżā kitābum muṣaddiqul lisānan ‘arabiyyal liyunżiral-lażīna ẓalamū, wa busyrā lil-muḥsinīn(a).

۽ (قرآن) کان اڳ موسيٰ جو ڪتاب هدايت ۽ رحمت هو. ۽ هي (قرآن) هڪ اهڙو ڪتاب آهي جيڪو عربي ۾ ان جي تصديق ڪري ٿو ته جيئن ظالمن کي ڊيڄاري ۽ نيڪي ڪندڙن کي خوشخبري ڏئي.

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَۚ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

بيشڪ، جن چيو ته اسان جو پالڻهار الله آهي، ۽ پوءِ ثابت قدم رهيا، انهن تي نه ڪو خوف آهي ۽ نه اهي غمگين ٿيندا.

اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۚ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

ulā'ika aṣḥābul-jannati khālidīna fīhā, jazā'am bimā kānū ya‘malūn(a).

اهي جنت جا رهواسي آهن، ان ۾ هميشه رهندا، انهن جي عملن جي بدلي ۾ جيڪي انهن ڪيا آهن.

وَوَصَّيْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ اِحْسَانًا ۗحَمَلَتْهُ اُمُّهٗ كُرْهًا وَّوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۗوَحَمْلُهٗ وَفِصٰلُهٗ ثَلٰثُوْنَ شَهْرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَبَلَغَ اَرْبَعِيْنَ سَنَةًۙ قَالَ رَبِّ اَوْزِعْنِيْٓ اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰىهُ وَاَصْلِحْ لِيْ فِيْ ذُرِّيَّتِيْۗ اِنِّيْ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاِنِّيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa waṣṣainal-insāna biwālidaihi iḥsānā(n), ḥamalathu ummuhū kurhaw wa waḍa‘athu kurhā(n), wa ḥamluhū wa fiṣāluhū ṡalāṡūna syahrā(n), ḥattā iżā balaga asyuddahū wa balaga arba‘īna sanah(tan), qāla rabbi auzi‘nī an asykura ni‘matakal-latī an‘amta ‘alayya wa ‘alā wālidayya wa an a‘mala ṣāliḥan tarḍāhu wa aṣliḥ lī fī żurriyyatī, innī tubtu ilaika wa innī minal-muslimīn(a).

۽ اسان انسانن کي حڪم ڏنو ته هو پنهنجي ماءُ پيءُ سان نيڪي ڪن. سندس ماءُ کيس ڏکيائي سان پيٽ ۾ رکيو هو ۽ ڏکيائي سان کيس جنم ڏنو. حمل جي مدت ٽيهه مهينا آهي، تنهن ڪري جڏهن هو (ٻار) بالغ ٿئي ٿو ۽ چاليهه سالن جي عمر کي پهچي ٿو ته دعا ڪري ٿو ته، "اي منهنجا رب، مون کي هدايت ڏي ته مان تنهنجي نعمتن جو شڪرگذار ٿيان جيڪي تو مون تي ۽ منهنجي ماءُ پيءُ تي ڪيون آهن ۽ ته جيئن مان اهڙا نيڪ ڪم ڪريان جيڪي توکي پسند آهن؛ ۽ مون کي اهڙي نيڪي ڏي جيڪا منهنجي اولاد ۽ پوٽن تي نازل ٿئي. بيشڪ مان توبه ڪريان ٿو ۽ بيشڪ مان مسلمانن مان آهيان."

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ اَحْسَنَ مَا عَمِلُوْا وَنَتَجَاوَزُ عَنْ سَيِّاٰتِهِمْ فِيْٓ اَصْحٰبِ الْجَنَّةِۗ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِيْ كَانُوْا يُوْعَدُوْنَ

ulā'ikal-lażīna nataqabbalu ‘anhum aḥsana mā ‘amilū wa natajāwazu ‘an sayyi'atihim fī aṣḥābil-jannah(ti), wa‘daṣ-ṣidqil-lażī kānū yū‘adūn(a).

اِهي اُهي ماڻهو آهن جن جا نيڪ عمل اسين قبول ڪندا آهيون ۽ (اهي) جن جون غلطيون معاف ڪندا آهيون، (اهي) جنت جا رهواسي هوندا، اهو سچو وعدو آهي جيڪو انهن سان ڪيو ويو هو.

وَالَّذِيْ قَالَ لِوَالِدَيْهِ اُفٍّ لَّكُمَآ اَتَعِدَانِنِيْٓ اَنْ اُخْرَجَ وَقَدْ خَلَتِ الْقُرُوْنُ مِنْ قَبْلِيْۚ وَهُمَا يَسْتَغِيْثٰنِ اللّٰهَ وَيْلَكَ اٰمِنْ ۖاِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّۚ فَيَقُوْلُ مَا هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wal-lażī qāla liwālidaihi uffil lakumā ata‘idāninī an ukhraja wa qad khalatil qurūnu min qablī, wa humā yastagīṡānillāha wailaka āmin, inna wa‘dallāhi ḥaqq(un), fayaqūlu mā hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

۽ اهو شخص جنهن پنهنجي ماءُ پيءُ کي چيو، "آه." ڇا توهان ٻنهي مون کي خبردار ڪيو هو ته مون کي (قبر مان) جيئرو ڪيو ويندو، جيتوڻيڪ مون کان اڳ ڪيترائي ماڻهو فوت ٿي چڪا هئا؟ پوءِ ماءُ پيءُ الله کان مدد گهري (چيائون) ته، "افسوس آهي توهان تي، ايمان آڻيو! بيشڪ، الله جو واعدو سچو آهي." پوءِ هن (ٻار) چيو، "هي صرف اڳين جي هڪ افسانوي ڪهاڻي آهي."

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ ۗاِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

اِهي اُهي ماڻهو آهن جن کي جِنن ۽ انسانن مان اڳين ماڻهن سان گڏ ضرور عذاب ڏنو ويو آهي. اِهي ئي نقصان وارا آهن.

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۚ وَلِيُوَفِّيَهُمْ اَعْمَالَهُمْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa liyuwaffiyahum a‘mālahum wa hum lā yuẓlamūn(a).

۽ هر ماڻهوءَ کي سندس ڪيل ڪم جي مطابق درجو ملندو، ۽ هن لاءِ ته الله انهن کي سندن عملن جو بدلو ڏئي ۽ انهن تي ظلم نه ڪيو ويندو.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَلَى النَّارِۗ اَذْهَبْتُمْ طَيِّبٰتِكُمْ فِيْ حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَاۚ فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُوْنَ ࣖ

wa yauma yu‘raḍul-lażīna kafarū ‘alan-nār(i), ażhabtum ṭayyibātikum fī ḥayātikumud-dun-yā wastamta‘tum bihā, fal-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum tastakbirūna fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa bimā kuntum tafsuqūn(a).

۽ (ياد ڪريو) اهو ڏينهن جڏهن ڪافرن کي دوزخ ڏانهن آندو ويندو (۽ انهن کي چيو ويندو ته) توهان پنهنجي دنياوي زندگي جون سٺيون شيون خرچ ڪيون ۽ ان ۾ مزو ورتو. تنهن ڪري اڄ توهان کي ذلت آميز عذاب ڏنو ويندو ان ڪري جو توهان زمين تي حق کان سواءِ وڏائي ڪندا هئا ۽ ان ڪري جو توهان نافرماني ڪندا هئا.

۞ وَاذْكُرْ اَخَا عَادٍۗ اِذْ اَنْذَرَ قَوْمَهٗ بِالْاَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهٖٓ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗاِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

ważkur akhā ‘ād(in), iż anżara qaumahū bil-aḥqāfi wa qad khalatin-nużuru mim baini yadaihi wa min khalfihī allā ta‘budū illallāh(a), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

۽ عاد جي ڀاءُ (هود) کي ياد ڪر جڏهن ان پنهنجي قوم کي ٽڪرين کان ڊيڄاريو ۽ بيشڪ ان کان اڳ ۽ ان کان پوءِ ڊيڄاريندڙ گذري چڪا هئا (۽ چوندا هئا ته) الله کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪريو، نه ته مون کي ڊپ آهي ته توهان کي وڏي ڏينهن ۾ عذاب ملندو.

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ اٰلِهَتِنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lita'fikanā ‘an ālihatinā fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

انهن چيو ته ڇا تون اسان وٽ هن لاءِ آيو آهين ته اسان کي پنهنجن معبودن (جي پوڄا) کان روڪين؟ پوءِ جيڪڏهن تون سچن مان آهين ته جيڪو عذاب اسان کي ڊيڄارين ٿو اهو اسان تي آڻ.

قَالَ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ۖوَاُبَلِّغُكُمْ مَّآ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَلٰكِنِّيْٓ اَرٰىكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُوْنَ

qāla innamal ‘ilmu ‘indallāh(i), wa uballigukum mā ursiltu bihī wa lākinnī arākum qauman tajhalūn(a).

(هود) چيو ته بيشڪ (ان جو) علم صرف الله کي آهي ۽ مان توهان کي اهو ئي پهچائي رهيو آهيان جيڪو مون ڏانهن وحي ڪيو ويو آهي، پر مان ڏسان ٿو ته توهان بيوقوف قوم آهيو.

فَلَمَّا رَاَوْهُ عَارِضًا مُّسْتَقْبِلَ اَوْدِيَتِهِمْ قَالُوْا هٰذَا عَارِضٌ مُّمْطِرُنَا ۗبَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهٖ ۗرِيْحٌ فِيْهَا عَذَابٌ اَلِيْمٌۙ

falammā ra'auhu ‘āriḍam mustaqbila audiyatihim, qālū hāżā ‘āriḍum mumṭirunā, bal huwa masta‘jaltum bih(ī), rīḥun fīhā ‘ażābun alīm(un).

پوءِ جڏهن انهن عذاب کي ڪڪر جي صورت ۾ ڏٺو جيڪو انهن جي وادين ڏانهن ايندو هو، تڏهن انهن چيو ته هي ڪڪر آهي جيڪو اسان تي مينهن وسائيندو. (نه!) پر هي اهو عذاب آهي جنهن کي توهان جلدي ڪرڻ چاهيو ٿا (اهو) هڪ دردناڪ عذاب وارو هوا آهي،

تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍۢ بِاَمْرِ رَبِّهَا فَاَصْبَحُوْا لَا يُرٰىٓ اِلَّا مَسٰكِنُهُمْۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ

tudammiru kulla syai'im bi'amri rabbihā fa'aṣbaḥū lā yurā illā masākinuhum, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).

جن پنهنجي پالڻهار جي حڪم سان هر شيءِ کي تباهه ڪري ڇڏيو، تنهنڪري اهي (عاد جي قوم) رڳو پنهنجي رهائش جي (نشانين) کان سواءِ (زمين تي) غائب ٿي ويا. اهڙي طرح اسين مجرمن کي سزا ڏيون ٿا.

وَلَقَدْ مَكَّنّٰهُمْ فِيْمَآ اِنْ مَّكَّنّٰكُمْ فِيْهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَّاَبْصَارًا وَّاَفْـِٕدَةًۖ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَآ اَبْصَارُهُمْ وَلَآ اَفْـِٕدَتُهُمْ مِّنْ شَيْءٍ اِذْ كَانُوْا يَجْحَدُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqad makkannāhum fīmā im makkannākum fīhi wa ja‘alnā lahum sam‘aw wa abṣāraw wa af'idah(tan), famā agnā ‘anhum sam‘uhum wa lā abṣāruhum wa lā af'idatuhum min syai'in iż kānū yajḥadūna bi'āyātillāhi wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

۽ بيشڪ اسان انهن جي حيثيت کي (خوشحالي ۽ طاقت سان) مضبوط ڪيو آهي جيڪو اسان توهان کي ڪڏهن به نه ڏنو آهي ۽ اسان انهن کي ٻڌڻ، اکيون ۽ دل ڏنو آهي، پر انهن جي ٻڌڻ، اکيون ۽ دل انهن جي ڪنهن به ڪم جا نه آهن، ڇاڪاڻ ته اهي (هميشه) الله جي آيتن جو انڪار ڪندا آهن ۽ انهن کي عذاب جو (خطرو) گهيريو آهي جنهن جو اهي مذاق ڪندا هئا.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِّنَ الْقُرٰى وَصَرَّفْنَا الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa laqad ahlaknā mā ḥaulakum minal-qurā wa ṣarrafnal-āyāti la‘allahum yarji‘ūn(a).

۽ بيشڪ، اسان توهان جي آس پاس جي ملڪن کي تباهه ڪيو آهي ۽ اسان (پنهنجي عظمت جون) نشانيون بار بار بيان ڪيون آهن، ته جيئن اهي (توبه ڪن).

فَلَوْلَا نَصَرَهُمُ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ قُرْبَانًا اٰلِهَةً ۗبَلْ ضَلُّوْا عَنْهُمْۚ وَذٰلِكَ اِفْكُهُمْ وَمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

falau lā naṣarahumul-lażīnattakhażū min dūnillāhi qurbānan ālihah(tan), bal ḍallū ‘anhum, wa żālika ifkuhum wa mā kānū yaftarūn(a).

پوءِ ڇو نه ٿا ڪري سگهن اهي (بت ۽ ديوتا) جن کي اهي الله کان سواءِ پوڄيندا آهن ته جيئن (ان جي ويجهو) پهچي سگهن؟ انهن کان ديوتا به غائب ٿي ويا آهن؟ ۽ اهو انهن جي ڪوڙ ۽ ان جي ٺاهه جو نتيجو آهي جيڪو اهي ٺاهيندا هئا.

وَاِذْ صَرَفْنَآ اِلَيْكَ نَفَرًا مِّنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُوْنَ الْقُرْاٰنَۚ فَلَمَّا حَضَرُوْهُ قَالُوْٓا اَنْصِتُوْاۚ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا اِلٰى قَوْمِهِمْ مُّنْذِرِيْنَ

wa iż ṣarafnā ilaika nafaram minal-jinni yastami‘ūnal-qur'ān(a), falammā ḥaḍarūhu qālū anṣitū, falammā quḍiya wallau ilā qaumihim munżirīn(a).

۽ (ياد ڪريو) جڏهن اسان توهان جي اڳيان جنن جي هڪ جماعت پيش ڪئي جيڪي قرآن (پڙهڻ) ٻڌندا هئا، پوءِ جڏهن اهي (پڙهڻ ۾) حاضر ٿيا ته چيائون ته خاموش رهو (ٻڌڻ لاءِ) پوءِ جڏهن اهو پورو ٿيو ته پنهنجي قوم ڏانهن ڊيڄارڻ لاءِ موٽيا.

قَالُوْا يٰقَوْمَنَآ اِنَّا سَمِعْنَا كِتٰبًا اُنْزِلَ مِنْۢ بَعْدِ مُوْسٰى مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِيْٓ اِلَى الْحَقِّ وَاِلٰى طَرِيْقٍ مُّسْتَقِيْمٍ

qālū yā qaumanā innā sami‘nā kitāban unzila mim ba‘di mūsā muṣaddiqal limā baina yadaihi yahdī ilal-ḥaqqi wa ilā ṭarīqim mustaqīm(in).

انهن چيو ته اي اسان جي قوم! اسان اهو ڪتاب ٻڌو آهي جيڪو موسيٰ کان پوءِ نازل ٿيو، جيڪو اڳين ڪتابن جي تصديق ڪري ٿو ۽ حق ۽ سڌي رستي ڏانهن هدايت ڪري ٿو.

يٰقَوْمَنَآ اَجِيْبُوْا دَاعِيَ اللّٰهِ وَاٰمِنُوْا بِهٖ يَغْفِرْ لَكُمْ مِّنْ ذُنُوْبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ

yā qaumanā ajībū dā‘iyallāhi wa āminū bihī yagfir lakum min żunūbikum wa yujirkum min ‘ażābin alīm(in).

اي اسان جي قوم! جيڪو الله ڏانهن سڏي ٿو ان (محمد ﷺ) جو سڏ قبول ڪريو ۽ ان تي ايمان آڻيو، هو ضرور توهان جا گناهه معاف ڪندو ۽ توهان کي دردناڪ عذاب کان بچائيندو.

وَمَنْ لَّا يُجِبْ دَاعِيَ اللّٰهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍ فِى الْاَرْضِ وَلَيْسَ لَهٗ مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءُ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa mal lā yujib dā‘iyallāhi falaisa bimu‘jizin fil-arḍi wa laisa lahū min dūnihī auliyā'(u), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).

۽ جيڪو الله (محمد) جي طرف سڏيندڙن جي (دعوت) کي قبول نه ڪندو ته اهو زمين تي الله جي عذاب کان بچي نه سگهندو جيتوڻيڪ الله کان سواءِ ان جو ڪو به مددگار نه آهي. اهي پڌري گمراهيءَ ۾ آهن.

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَلَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقٰدِرٍ عَلٰٓى اَنْ يُّحْيِ َۧ الْمَوْتٰى ۗبَلٰٓى اِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

awalam yarau annallāhal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa lam ya‘ya bikhalqihinna biqādirin ‘alā ay yuḥyiyal-mautā, balā innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

۽ ڇا اهي نه ٿا ڏسن ته الله آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو آهي ۽ انهن کي پيدا ڪرڻ ۾ ٿڪجي نه ٿو ۽ اهو مئلن کي جيارڻ جي طاقت رکي ٿو؟ بيشڪ اهو هر شيءِ تي قادر آهي.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَلَى النَّارِۗ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗ قَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ

wa yauma yu‘raḍul-lażīna kafarū ‘alan-nār(i), alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fażūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

۽ (ياد رکو) جنهن ڏينهن ڪافر دوزخ جي سامهون ٿيندا، (انهن کان پڇيو ويندو ته) ڇا هي سچ نه آهي؟ انهن جواب ڏنو ته ها، اسان جي رب جو قسم آهي. الله فرمائي ٿو ته پوءِ هن عذاب جو مزو چکو ڇو ته توهان اڳ ۾ ان کي ڪوڙو سمجهندا هئا.

فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ اُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَّهُمْ ۗ كَاَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوْعَدُوْنَۙ لَمْ يَلْبَثُوْٓا اِلَّا سَاعَةً مِّنْ نَّهَارٍ ۗ بَلٰغٌ ۚفَهَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الْفٰسِقُوْنَ ࣖ

faṣbir kamā ṣabara ulul-‘azmi minar-rusuli wa lā tasta‘jil lahum, ka'annahum yauma yarauna mā yū‘adūn(a), lam yalbaṡū illā sā‘atam min nahār(in), balāg(un), fahal yuhlaku illal-qaumul-fāsiqūn(a).

پوءِ (اي محمد) صبر ڪر جيئن ثابت قدم رسولن صبر ڪيو، ۽ انهن تي عذاب جي تڪڙ نه ڪر، جنهن ڏينهن اهي وعدي ڪيل عذاب ڏسندا، ته ائين لڳندو ڄڻ ته اهي (دنيا ۾) ڏينهن ۾ ٿوري دير لاءِ رهيا هئا. توهان جو ڪم صرف پيغام پهچائڻ آهي. تنهن ڪري نافرمانن کان سواءِ ڪو به تباهه نه ٿيندو.