طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Та Син Мим

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Ошбу аятьләр Аллаһтан ачык Коръән аятьләредер.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Без сиңа Муса һәм Фиргавен хәбәрләреннән иман китергән кешеләр өчен хаклык белән укыйбыз.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

Чыннан да, Фиргавен җир өстендә бозыклык кылды, халкын бүлгәләде, аларның бер бүлеген (Исраил балаларын) җәберләде, ир балаларын үтерде, кыз балаларын исән калдырды. Әлбәттә, ул (Фиргавен) бозыклык кылучылардан булды.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Һәм Без җир өстендә (Мисырда) изелгән кешеләргә рәхмәт кылырбыз, аларны имамнар кылырбыз һәм аларны (җир йөзенә) варислар кылырбыз,

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

Без аларны җирдә урнаштырдык, вә Фиргавенгә, Һаманга һәм аның гаскәренә алар һәрвакыт курыккан нәрсәне күрсәттек.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

Мусаның анасына вәхий кылдык: "Мусаны имез, әгәр ул өчен борчылсаң, аны Нил елгасына ташла. Курыкма һәм кайгырма, Без аны сиңа кайтарырбыз һәм аны пәйгамбәрләрдән кылырбыз".

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

Шулай итеп, ул Мусаны (киләчәктә) аларга дошман һәм кайгы булсын өчен, Фиргавен гаиләсе аны күтәреп алды. Чыннан да, Фиргавен, Һаман һәм аларның гаскәрләре гөнаһлы кешеләр иде.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Фиргавен хатыны: "Бу минем һәм синең күңелеңнең тынычлыгыдыр. Аны үтермәгез, шаять, ул безгә файда итәр яки без аны бала итеп алырбыз", - диде, алар моны сизмиләр дә.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

Мусаның анасының күңеле буш булды. Әгәр Без аның күңеленә иман китерүчеләрдән булсын өчен иманын ныгытмасак, ул аны (Мусаның серен) ачыкларга якын иде.

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Һәм ул (Мусаның әнисе) Мусаның апаларына: "Аның артыннан барыгыз", - диде. Муса аны ерактан күрде, ләкин алар сизмәделәр.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

Без аны (Мусаны) имезергә теләгән хатыннарны имезүдән тыйдык, аннары ул (Мусаның кардәше) әйтте: "Сезгә аны тәрбияли торган һәм аңа яхшы мөгамәлә итә торган бер гаиләне күрсәтимме?"

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, Без аны (Мусаны) анасына кайтардык, ул анасының күңеле шатлансын һәм кайгырмасын өчен, Аллаһ вәгъдәсенең хак икәнен белсен өчен, ләкин күпчелеге белми.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Муса галәйһиссәләм җитлеккән һәм акылын камилләштергәннән соң, Без аңа хикмәт (пәйгамбәрлек) һәм белем бирдек. Шулай итеп, изгелек кылучыларны бүләклибез.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

Муса шәһәргә (Мемфис) керде, ул шәһәр халкы гафләттә иде, һәм шәһәрдә сугыша торган ике ирне күрде. Берсе үз төркемнәреннән (Исраил балалары), икенчесе (тагын) дошманнарыннан (Фиргавеннәрдән). Аның төркеменнән кешеләр дошманы ягыннан кешеләрне җиңү өчен аңардан ярдәм сорадылар, аннары Муса аңа сукты һәм дошманы үлде. Муса әйтте: "Бу шайтан эше. Чыннан да, ул (шайтан) ачыктан-ачык адаштыручы дошмандыр".

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Муса дога кылды: "Ий Раббым, мин үземә золым иттем, мине гафу ит!" Һәм Аллаһ аны гафу итте. Чыннан да, Аллаһ – Ул – Гафу Итүче, Рәхимле.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

Ул (Муса) әйтте: "Ий Раббым! Миңа биргән нигъмәтләрең белән мин гөнаһлыларга ярдәмче булмаячакмын".

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

Шуңа күрә ул (Муса) шәһәрдә (гамәлләренең нәтиҗәләрен) көтеп торганда куркып калды. Кинәт кичә ярдәм сораган кеше аңардан ярдәм сорап кычкырды. Муса аңа: "Син, әлбәттә, адашкан кешесең", - диде.

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

Шулай итеп, Муса икесенең дә дошманын каты сукмакчы булгач, ул (дошманы) әйтте: "Ий Муса! Син кичә бер кешене үтергән кебек мине дә үтерергә телисеңме? Син бу җирдә золым кылучы булырга гына телисең, ә тынычлык урнаштыручылардан булырга теләмисең".

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

Бер кеше шәһәр читеннән йөгереп килеп әйтте: "Ий Муса! Чыннан да, җирнең хакимнәре сине үтерергә киңәш итәләр, чык (шәһәрдән), мин сиңа киңәш итүчеләрдәнмен".

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Шулай итеп, Муса шәһәрдән куркып чыкты, (әгәр кемдер аны куып җитсә яки тотса), ул: "Ий Раббым, мине залим кавемнән коткар", – дип дога кылды.

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

Һәм ул Мәдйән җиренә юнәлгәч, тагын бер тапкыр дога кылды: "Ходаем мине туры юлга күндерсен".

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

Муса Мәдйән чишмәсенә җиткәндә, ул җирдә бер төркем кешене күрде, алар (малларын) су эчерәләр иде, һәм аларның артында ике хатын-кызны күрде, алар (малларын) бикләп торалар иде. Муса әйтте: "Нәрсә (шулай эшлисез)?" Алар әйттеләр: "Көтүчеләр кайткач, без (малларыбызны) су эчермибез, һәм атабыз карт кеше", - дип.

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Шулай итеп, Муса ике хатынга (терегә) су бирде, аннары күләгәле урынга кайтып дога кылды: "Ий Раббым, миңа Син җибәргән яхшы ризык бик кирәк".

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Шуннан соң ике хатынның берсе оялып йөри-йөри Муса янына килде һәм әйтте: "Тәхкыйк, атам сине безнең (малыбызга) су эчерүең өчен берәр нәрсә бирергә чакыра". Муса атасы янына килгәч, ул аңа (үзе турында) булган хәлне сөйләгәч, ул әйтте: "Курыкма, син залим кавемнән котылдың".

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

Ике хатынның берсе әйтте: "Ий атам! Аны (безнең өчен) эшче ит, чөнки (безнең өчен) эшче итеп ала алырлык иң яхшы кешең - көчле һәм ышанычлы кеше".

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ул (Шәйх Мәдиян) әйтте: "Дөрестән дә, мин сине ике кызымның берсенә өйләндерергә телим, шарты белән, син минем өчен сигез ел эшләсәң, һәм ун ел тутырсаң, бу синең тарафыңнан (игелек), һәм мин сиңа авырлык китерергә теләмим. Аллаһ теләсә, син мине яхшы кеше итеп табарсың".

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Муса әйтте: "Бу (килешү) минем белән синең арабызда. Ике билгеләнгән вакытның кайсын гына тәмамласам да, миннән (өстәмә) таләп юк. Һәм Аллаһ безнең әйткәннәребезгә шаһит".

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

Муса билгеләнгән вакытны тәмамлагач, гаиләсе белән юлга чыккач, тау битләвендә ут күрде һәм гаиләсенә әйтте: "(Менә монда) торыгыз, мин ут күрдем. Бәлки мин сезгә аннан хәбәрләр яки очкын китерермен, җылынырсыз".

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Муса ут янына килгәч, үзәннең уң ягыннан, мөбарәк җир кисәгендәге агачтан аңа нида кылынды: "Ий Муса! Мин Аллаһ, бөтен галәмнәрнең Раббысы!"

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

Һәм таягыңны ташла!" (Муса пәйгамбәр аның елан кебек хәрәкәтләнүен күргәч, артына борылып карамыйча качты (Аллаһ әйтте): "Ий Муса! Бирегә кил һәм курыкма! Син, әлбәттә, куркынычсыз кешесең."

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Кулыңны күлмәгеңнең муенына тык, ул ак (ялтыравыклы) булып чыгар, бернинди кимчелексез, һәм курыксаң, кулларыңны күкрәгеңә тыгып ал. Бу ике могҗиза Раббың тарафыннан Фиргавенгә һәм аның хезмәтчеләренә күрсәтерсең. Чыннан да, алар фасыйк кешеләр."

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Муса әйтте: "Ий Раббым, мин аларның бер төркеменнән бер кешене үтердем, шуңа күрә алар мине үтерерләр дип куркам."

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Һәм кардәшем Һарун миннән остарак сөйли, аны минем белән җибәр, ул минем сүзләремне расласын өчен ярдәмче итеп. Мин аларның мине ялганчы дип куркам."

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

Аллаһ әйтте: "Без сезне кардәшең белән ныгытырбыз (ярдәм итәрбез) һәм икегезгә дә зур көч бирербез, шуңа күрә алар сезгә җитә алмаслар. (Сез икегез дә китәсез) могҗизабыз белән, сез икегез дә, сезгә ияргәннәр дә җиңәрсез."

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Муса аларга Безнең чын могҗизабыз белән килгәч, алар әйттеләр: "Бу - уйлап чыгарылган сихер, без моны ата-бабаларыбызда ишетмәгәнбез", - дип.

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Муса әйтте: "Раббым Үзеннән кемнең туры юлга күндерергә лаеклы икәнен һәм ахырда кемнең (яхшы) нәтиҗәгә ирешәчәген яхшырак белә. Залимнәр, әлбәттә, җиңүче булмаслар".

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

Фиргавен әйтте: "Ий минем халкымның җитәкчеләре! Мин сезнең өчен миннән башка илаһ барлыгын белмәдем. Ий Һаман, минем өчен балчык яндыр (кирпеч ясау өчен), аннары миңа биек бер бина төзе, мин Мусаның Аллаһысын күрер өчен менеп җитәрмен, һәм мин аның ялганчы икәненә ышанам".

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

Һәм ул (Фиргаун) һәм аның гаскәре җир өстендә хаксыз тәкәбберләнделәр һәм Безгә кайтарылмабыз дип уйладылар.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Без аны (Фиргаунны) һәм аның гаскәрен газапладык, аннары аларны диңгезгә ташладык. Инде залим кешеләрнең ахыры нинди булганына игътибар ит.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

Без аларны җәһәннәмгә чакыручы җитәкчеләр кылдык, һәм аларга кыямәт көнендә ярдәм ителмәс.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

(6) Без аларны бу дөньяда ләгънәтләдек, ләкин кыямәт көнендә алар Аллаһ рәхмәтеннән тыелырлар.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, әлбәттә, Без Мусага, әүвәлгеләрне һәлак иткәннән соң, кешеләргә яктылык, туры юл һәм рәхмәт булсын өчен китап бирдек, шаять алар гыйбрәт алырлар.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

Син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Без Мусага әмерне җиткергәндә (Тува үзәнлегенең көнбатышында) түгел идең, һәм син (ул вакыйганы) күргән кешеләр арасында да юк идең.

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

Ләкин Без кайбер кешеләрне яраттык, һәм алар өчен күп вакыт үтте, һәм син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Мәдйән халкы белән бергә калмадың, аларга Безнең аятьләребезне укыдың, ләкин Без рәсүлләр җибәрдек.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

Син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Без Мусага (алайһиссәләмгә) ялварган вакытта Тур тавы янында түгел идең, ләкин (Без сине) Раббыңнан рәхмәт йөзеннән җибәрдек, синнән алдагы кисәтүчеләр килмәгән Корәеш халкын куркытмаклыгың өчен, шаять алар да гыйбрәт алырлар иде.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Һәм алар кылган эшләре өчен җәза килгәндә: "Ий Раббыбыз, ни өчен безгә пәйгамбәр җибәрмәдең, без Синең аятьләреңә ияреп, мөэминнәрдән булыр идек", - дип әйтмәсеннәр өчен.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Аларга Безнең тарафыбыздан хак Коръән килгәч, алар әйттеләр: "Ни өчен аңа (Мөхәммәд пәйгамбәргә) элек Мусага бирелгән кебек бирелмәгән?" Алар элек Мусага бирелгәнне дә инкяр итмәделәрме? Алар: "(Муса белән Һарун) ярдәм иткән ике сихерче иде", - диделәр. Һәм алар: "Без аларның берсенә дә ышанмыйбыз", - диделәр.

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

(Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Әгәр сез дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз, Аллаһтан сезгә икесеннән дә (Тәүрат һәм Коръәннән дә) яхшырак юл күрсәтүче китап китерегез, мин аңа иярермен".

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Әгәр алар (сезнең чакыруыгызга) җавап бирмәсәләр, белегез, алар фәкать нәфес һаваларына гына иярәләр. Аллаһтан һич тә туры юлны күрсәтмәгәч, нәфес һавасына ияргән кешедән дә адашучырак кеше бармы? Әлбәттә, Аллаһ залимнәрне туры юлга күндерми.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, әлбәттә, Без бу сүзләрне (Коръәнне) аларга һәрвакыт искә алсыннар өчен җиткердек.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

Коръәннән элек Без аларга китап биргән кешеләр, аңа (Коръәнгә) ышандылар.

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

Аларга (Коръән) укылгач, алар әйттеләр: "Без аңа ышанабыз, әлбәттә, (Коръән) Раббыбыздан килгән хак сүз. Без элек мөселман булган идек".

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Алар сабырлыклары аркасында (Тәүрат һәм Коръәнгә ышанганнары өчен) икеләтә бүләкләнделәр, яманлыкны яхшылык белән кире кактылар һәм Без аларга биргән ризыкның бер өлешен сарыф иттеләр.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

Әгәр алар начар сүзне ишетсәләр, алардан йөз чөерәләр һәм: "Безнең гамәлебез безгә, сезнең гамәлегез сезгә, сез имин булыгыз, без надан кешеләргә кушылырга теләмибез", - диләр.

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Әлбәттә, син (Мөхәммәд пәйгамбәр) сөйгәнеңне туры юлга күндерә алмассың, ләкин Аллаһ үзе теләгән кешене туры юлга күндерә, һәм Ул туры юлга күнелүчеләрне яхшырак белә.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Һәм алар әйттеләр: "Әгәр без синең күрсәтмәләреңне үтәсәк, җиребездән куып чыгарылачакбыз." (Аллаһ әйтте) Без аларны имин һәм ышанычлы Харам җиренә урнаштырмадыкмы? Алар анда Безнең якта ризык итеп төрле үсемлекләрдән җимешләр китерәләр? Ләкин аларның күбесе белми.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Күпме шәһәр кешеләрен һәлак иттек, алар рәхәтләнеп яшәделәр, шуннан соң алар яшәгән урыннарны (шәһәрләрне), аларның аз гына өлешендә генә кешеләр яшәмәде. Без шул урыннарга варис булып кайттык.

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

Синең Раббың шәһәрләрне һәлак итмәс, хәтта аларның шәһәрләренә Безнең аятьләребезне укыр өчен пәйгамбәр җибәрмичә. Без шәһәр кешеләрен һичбер шәһәр белән һәлак итмәсбез, әгәр ул шәһәр кешеләре золым итмәсәләр.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

Сезгә бирелгән нәрсә (байлык, дәрәҗә, балалар) дөнья тереклегенең ләззәте һәм бизәкләредер, ә Аллаһ хозурында булган нәрсә яхшырак һәм мәңгелектер. Әллә аңламыйсызмы?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

Без аңа яхшы вәгъдә (җәннәт) биргән кеше белән бертигезме? Ул кеше аңа дөнья тормышыннан ләззәт биргән кеше белән бертигезме? Кыямәт көнендә ул җәһәннәмгә сөрелергә тиешле кешеләр белән бергә булыр.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Сез уйлаган дусларым кайда?" - дип сорады.

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

Әлбәттә, җәзаланачак кешеләр: "Раббыбыз, болар без адаштырган кешеләр; без аларны үзебез адашкан кебек адаштырдык, без Сиңа бездән азат икәнлегебезне белдерәбез, алар безгә беркайчан да гыйбадәт кылмаячаклар", - диләр.

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

Һәм аларга: "Дусларыгызны чакырыгыз", - дип әйтелде, алар чакырдылар, ләкин чакыручылар җавап бирмәделәр, һәм алар җәһәннәмне күрделәр. (Теләсәләр иде) әгәр алар башта туры юлны тапсалар иде.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Илчеләргә ничек җавап бирдегез?" - дип сорады.

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

Шуңа күрә ул көнне алар өчен төрле сәбәпләр табылып караңгы төште, шуңа күрә алар бер-берсеннән сорау бирмәделәр.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

Әмма тәүбә итүчеләр, иман китерүчеләр һәм изге гамәлләр кылучылар, өметле ки, алар бәхетле кешеләрдән булырлар.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Раббың теләгән нәрсәне халык кылыр һәм ихтыяр итәр. Алар (кешеләр) өчен сайлау мөмкинлеге юк. Аллаһ һәр кимчелектән пакь һәм Ул аларның бер-берсенә тиңләшкән нәрсәләреннән бөек.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

Һәм Раббың аларның күңелләрендә яшеренгәнне дә, ачыклаганны да белә.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ул – Аллаһ, Аңардан башка илаһ юк (Аллаһы Тәгалә аңа гыйбадәт кылырга лаеклы), дөньяда да, ахирәттә дә барлык мактау Аңа гына хас, һәм барлык тәвәккәллек Аңа гына хас, һәм сез Аңа кайтарылачаксыз.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Әйт (әй Мөхәммәд): "Әгәр Аллаһ сезнең өчен төнне Кыямәт көненә кадәр дәвамлы итсә, ни әйтер идегез? Аллаһтан башка сезгә яктылык китерүче кем бар? Әллә ишетмисезме?"

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Әйт (әй Мөхәммәд пәйгамбәр): "Әгәр Аллаһ көндезне сезнең өчен Кыямәт көненә кадәр дәвамлы итсә, сез нәрсә әйтер идегез? Аллаһтан башка кем сезгә төнне ял итү вакыты итеп китерер? Күрмисезме?"

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Һәм Ул сезнең өчен төнне һәм көнне бар кылды, шул рәвешле сез ял итәрсез һәм көндез Аның фазыйләтеннән файдаланырсыз һәм Аңа шөкер итәрсез.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Сез уйлаган дусларым кайда?" - дип сорады.

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Һәм һәр өммәттән шаһит китердек, аннары: "Дөреслегегезне раслаучы дәлилләр китерегез", - дидек, алар хак (хакыйкать) Аллаһка гына тиешле икәнен һәм элек булган нәрсәләрнең алардан югалганын белсеннәр өчен.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

Чыннан да, Карун Муса пәйгамбәрнең кавеменнән иде, ләкин ул аларга золым итте, һәм Без аңа ачкычларын күп көчле кешеләр күтәрә алырлык авыр хәзинә бирдек. (Исегезгә төшерегез), аның халкы аңа: "Тәкәбберләнмә, Аллаһ мактанучыларны яратмый", - диделәр.

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Аллаһ сиңа биргән нигъмәтләр белән ахирәт дөньясын эзлә, ләкин дөньядагы үзеңнең өлешең турында онытма һәм Аллаһ сиңа яхшылык кылган кебек, син дә яхшылык эшлә, җир йөзендә явызлык кылма. Әлбәттә, Аллаһ бозыклык кылучыларны яратмый.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Ул (Карун) әйтте: "Чынлыкта, миңа (бу хәзинә) миндә булган белем аркасында гына бирелде." Ул Аллаһның аннан көчлерәк булган элеккеге халыкларны юк иткәнен һәм күбрәк байлык җыйганын белмиме? Һәм бу гөнаһлылардан гөнаһлары турында сорарга кирәкми.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Шулай итеп, ул (Карун) үзенең зиннәте белән үз халкына чыкты. Дөнья тормышын теләгән кешеләр: "Безгә дә Карунга бирелгән байлык кебек байлык бирелсә иде, әлбәттә, ул чыннан да зур бәхеткә ия", - диләр.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

Әмма белемгә ия булганнар әйтәләр: "Сезгә кайгы! Белегез, Аллаһның бүләге иман китергән һәм изге гамәлләр кылган кешеләр өчен яхшырак, һәм ул (зур бүләк) бары тик сабыр итүчеләргә генә бирелә".

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Без аны (Карунны) һәм аның йортын җиргә ташладык, Аллаһтан башка аңа ярдәм итүче булмады, һәм ул үзен-үзе яклый да алмады.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

Кичә үз урыннары турында хыялланган кешеләр (Карун) әйттеләр: "Әйе, Аллаһ бәндәләреннән теләгән бәндәсенә ризыкны киң итә һәм чикли (бәндәләреннән теләгән бәндәсенә). Әгәр Аллаһ безгә Үзенең рәхмәтен бирмәгән булса, безне дә күмеп куяр иде. Әйе, инкяр итүчеләр бәхетле булмаслар".

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Без ахирәт җирен мактанмый торган һәм җир йөзендә явызлык кылмый торган кешеләр өчен кылдык, һәм (яхшы) нәтиҗә - тәкъва кешеләр өчен.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

Кем яхшылык белән килсә, ул кешегә яхшылыктан да яхшырак җәза бирелер, ә кем явызлык белән килсә, шул явызлыкны кылган кешеләргә фәкать элек кылган гамәлләре өчен генә җәза бирелер.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Чыннан да, сездән (Мөхәммәд галәйһиссәләм) Коръән кануннарын (гамәлгә ашыруны) таләп итүче Аллаһ сезне кире кайтарачак. Әйт (Мөхәммәд галәйһиссәләм): "Раббым кемне туры юлга күндерә, кемне ачык адашуда, шуны белә", - дип.

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

Син (Мухәммәд пәйгамбәр), Коръән сиңа иңәчәген өмет итми идең, ләкин ул Раббыңнан рәхмәт йөзеннән иңдерелде, шуңа күрә син көферләргә ярдәмче булма.

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

Сиңа аятьләр иңгәннән соң, алар сине Аллаһ аятьләрен (җибәрүдән) туктатмасыннар, һәм (кешеләрне) Раббыңа иман китерергә чакыр, һәм мөшрикләрдән булма.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Аллаһтан башка илаһларга табынмагыз! Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга хаклы булган һичбер илаһ юк. Аллаһтан башка һәрнәрсә һәлак булачак. Барлык карарлар да Аның кулында, һәм сез Аңа гына кайтарылачаксыз.

طٰسۤمّۤ

Ṭā sīm mīm.

Та Син Мим

تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِ

tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Ошбу аятьләр Аллаһтан ачык Коръән аятьләредер.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Без сиңа Муса һәм Фиргавен хәбәрләреннән иман китергән кешеләр өчен хаклык белән укыйбыз.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِى الْاَرْضِ وَجَعَلَ اَهْلَهَا شِيَعًا يَّسْتَضْعِفُ طَاۤىِٕفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَيَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْ ۗاِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ

inna fir‘auna ‘alā fil-arḍi wa ja‘ala ahlahā syiya‘ay yastaḍ‘ifu ṭā'ifatam minhum yużabbiḥu abnā'ahum wa yastaḥyī nisā'ahum, innahū kāna minal-mufsidīn(a).

Чыннан да, Фиргавен җир өстендә бозыклык кылды, халкын бүлгәләде, аларның бер бүлеген (Исраил балаларын) җәберләде, ир балаларын үтерде, кыз балаларын исән калдырды. Әлбәттә, ул (Фиргавен) бозыклык кылучылардан булды.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Һәм Без җир өстендә (Мисырда) изелгән кешеләргә рәхмәт кылырбыз, аларны имамнар кылырбыз һәм аларны (җир йөзенә) варислар кылырбыз,

وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَحْذَرُوْنَ

wa numakkina lahum fil-arḍi wa nuriya fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā minhum mā kānū yaḥżarūn(a).

Без аларны җирдә урнаштырдык, вә Фиргавенгә, Һаманга һәм аның гаскәренә алар һәрвакыт курыккан нәрсәне күрсәттек.

وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).

Мусаның анасына вәхий кылдык: "Мусаны имез, әгәр ул өчен борчылсаң, аны Нил елгасына ташла. Курыкма һәм кайгырма, Без аны сиңа кайтарырбыз һәм аны пәйгамбәрләрдән кылырбыз".

فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ

faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).

Шулай итеп, ул Мусаны (киләчәктә) аларга дошман һәм кайгы булсын өчен, Фиргавен гаиләсе аны күтәреп алды. Чыннан да, Фиргавен, Һаман һәм аларның гаскәрләре гөнаһлы кешеләр иде.

وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Фиргавен хатыны: "Бу минем һәм синең күңелеңнең тынычлыгыдыр. Аны үтермәгез, шаять, ул безгә файда итәр яки без аны бала итеп алырбыз", - диде, алар моны сизмиләр дә.

وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).

Мусаның анасының күңеле буш булды. Әгәр Без аның күңеленә иман китерүчеләрдән булсын өчен иманын ныгытмасак, ул аны (Мусаның серен) ачыкларга якын иде.

وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ

wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Һәм ул (Мусаның әнисе) Мусаның апаларына: "Аның артыннан барыгыз", - диде. Муса аны ерактан күрде, ләкин алар сизмәделәр.

۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ

wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).

Без аны (Мусаны) имезергә теләгән хатыннарны имезүдән тыйдык, аннары ул (Мусаның кардәше) әйтте: "Сезгә аны тәрбияли торган һәм аңа яхшы мөгамәлә итә торган бер гаиләне күрсәтимме?"

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Шулай итеп, Без аны (Мусаны) анасына кайтардык, ул анасының күңеле шатлансын һәм кайгырмасын өчен, Аллаһ вәгъдәсенең хак икәнен белсен өчен, ләкин күпчелеге белми.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Муса галәйһиссәләм җитлеккән һәм акылын камилләштергәннән соң, Без аңа хикмәт (пәйгамбәрлек) һәм белем бирдек. Шулай итеп, изгелек кылучыларны бүләклибез.

وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ

wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).

Муса шәһәргә (Мемфис) керде, ул шәһәр халкы гафләттә иде, һәм шәһәрдә сугыша торган ике ирне күрде. Берсе үз төркемнәреннән (Исраил балалары), икенчесе (тагын) дошманнарыннан (Фиргавеннәрдән). Аның төркеменнән кешеләр дошманы ягыннан кешеләрне җиңү өчен аңардан ярдәм сорадылар, аннары Муса аңа сукты һәм дошманы үлде. Муса әйтте: "Бу шайтан эше. Чыннан да, ул (шайтан) ачыктан-ачык адаштыручы дошмандыр".

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ فَاغْفِرْ لِيْ فَغَفَرَ لَهٗ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla rabbi innī ẓalamtu nafsī fagfir lī fagafara lah(ū), innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Муса дога кылды: "Ий Раббым, мин үземә золым иттем, мине гафу ит!" Һәм Аллаһ аны гафу итте. Чыннан да, Аллаһ – Ул – Гафу Итүче, Рәхимле.

قَالَ رَبِّ بِمَآ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِيْرًا لِّلْمُجْرِمِيْنَ

qāla rabbi bimā an‘amta ‘alayya falan akūna ẓahīral lil-mujrimīn(a).

Ул (Муса) әйтте: "Ий Раббым! Миңа биргән нигъмәтләрең белән мин гөнаһлыларга ярдәмче булмаячакмын".

فَاَصْبَحَ فِى الْمَدِيْنَةِ خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِى اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ يَسْتَصْرِخُهٗ ۗقَالَ لَهٗ مُوْسٰٓى اِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِيْنٌ

fa'aṣbaḥa fil-madīnati khā'ifay yataraqqabu fa'iżal-lażistanṣarahū bil-amsi yastaṣrikhuh(ū), qāla lahū mūsā innaka lagawiyyum mubīn(un).

Шуңа күрә ул (Муса) шәһәрдә (гамәлләренең нәтиҗәләрен) көтеп торганда куркып калды. Кинәт кичә ярдәм сораган кеше аңардан ярдәм сорап кычкырды. Муса аңа: "Син, әлбәттә, адашкан кешесең", - диде.

فَلَمَّآ اَنْ اَرَادَ اَنْ يَّبْطِشَ بِالَّذِيْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَاۙ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اَتُرِيْدُ اَنْ تَقْتُلَنِيْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًاۢ بِالْاَمْسِۖ اِنْ تُرِيْدُ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِى الْاَرْضِ وَمَا تُرِيْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِيْنَ

falammā an arāda ay yabṭisya bil-lażī huwa ‘aduwwul lahumā, qāla yā mūsā aturīdu an taqtulanī kamā qatalta nafsam bil-ams(i), in turīdu illā an takūna jabbāran fil-arḍi wa mā turīdu an takūna minal-muṣliḥīn(a).

Шулай итеп, Муса икесенең дә дошманын каты сукмакчы булгач, ул (дошманы) әйтте: "Ий Муса! Син кичә бер кешене үтергән кебек мине дә үтерергә телисеңме? Син бу җирдә золым кылучы булырга гына телисең, ә тынычлык урнаштыручылардан булырга теләмисең".

وَجَاۤءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَى الْمَدِيْنَةِ يَسْعٰىۖ قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنَّ الْمَلَاَ يَأْتَمِرُوْنَ بِكَ لِيَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّيْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِيْنَ

wa jā'a rajulum min aqṣal-madīnati yas‘ā, qāla yā mūsā innal-mala'a ya'tamirūna bika liyaqtulūka fakhruj innī laka minan-nāṣiḥīn(a).

Бер кеше шәһәр читеннән йөгереп килеп әйтте: "Ий Муса! Чыннан да, җирнең хакимнәре сине үтерергә киңәш итәләр, чык (шәһәрдән), мин сиңа киңәш итүчеләрдәнмен".

فَخَرَجَ مِنْهَا خَاۤىِٕفًا يَّتَرَقَّبُ ۖقَالَ رَبِّ نَجِّنِيْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fakharaja minhā khā'ifay yataraqqab(u), qāla rabbi najjinī minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Шулай итеп, Муса шәһәрдән куркып чыкты, (әгәр кемдер аны куып җитсә яки тотса), ул: "Ий Раббым, мине залим кавемнән коткар", – дип дога кылды.

وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاۤءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّيْٓ اَنْ يَّهْدِيَنِيْ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

wa lammā tawajjaha tilqā'a madyana qāla ‘asā rabbī ay yahdiyanī sawā'as-sabīl(i).

Һәм ул Мәдйән җиренә юнәлгәч, тагын бер тапкыр дога кылды: "Ходаем мине туры юлга күндерсен".

وَلَمَّا وَرَدَ مَاۤءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُوْنَ ەۖ وَوَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَيْنِ تَذُوْدٰنِۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۗقَالَتَا لَا نَسْقِيْ حَتّٰى يُصْدِرَ الرِّعَاۤءُ وَاَبُوْنَا شَيْخٌ كَبِيْرٌ

wa lammā warada mā'a madyana wajada ‘alaihi ummatam minan-nāsi yasqūn(a), wa wajada min dūnihimumra'ataini tażūdān(i), qāla mā khaṭbukumā, qālatā lā nasqī ḥattā yuṣdirar-ri‘ā'u wa abūnā syaikhun kabīr(un).

Муса Мәдйән чишмәсенә җиткәндә, ул җирдә бер төркем кешене күрде, алар (малларын) су эчерәләр иде, һәм аларның артында ике хатын-кызны күрде, алар (малларын) бикләп торалар иде. Муса әйтте: "Нәрсә (шулай эшлисез)?" Алар әйттеләр: "Көтүчеләр кайткач, без (малларыбызны) су эчермибез, һәм атабыз карт кеше", - дип.

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰىٓ اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّيْ لِمَآ اَنْزَلْتَ اِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيْرٌ

fasaqā lahumā ṡumma tawallā ilaẓ-ẓilli faqāla rabbi innī limā anzalta ilayya min khairin faqīr(un).

Шулай итеп, Муса ике хатынга (терегә) су бирде, аннары күләгәле урынга кайтып дога кылды: "Ий Раббым, миңа Син җибәргән яхшы ризык бик кирәк".

فَجَاۤءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِيْ عَلَى اسْتِحْيَاۤءٍ ۖقَالَتْ اِنَّ اَبِيْ يَدْعُوْكَ لِيَجْزِيَكَ اَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَاۗ فَلَمَّا جَاۤءَهٗ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَۙ قَالَ لَا تَخَفْۗ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

fajā'athu iḥdāhumā tamsyī ‘alastiḥyā'(in), qālat inna abī yad‘ūka liyajziyaka ajra mā saqaita lanā, falammā jā'ahū wa qaṣṣa ‘alaihil-qaṣaṣ(a), qāla lā takhaf, najauta minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Шуннан соң ике хатынның берсе оялып йөри-йөри Муса янына килде һәм әйтте: "Тәхкыйк, атам сине безнең (малыбызга) су эчерүең өчен берәр нәрсә бирергә чакыра". Муса атасы янына килгәч, ул аңа (үзе турында) булган хәлне сөйләгәч, ул әйтте: "Курыкма, син залим кавемнән котылдың".

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا يٰٓاَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖاِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْاَمِيْنُ

qālat iḥdāhumā yā abatista'jirh(u), inna khaira manista'jartal-qawiyyul-amīn(u).

Ике хатынның берсе әйтте: "Ий атам! Аны (безнең өчен) эшче ит, чөнки (безнең өчен) эшче итеп ала алырлык иң яхшы кешең - көчле һәм ышанычлы кеше".

قَالَ اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَيَّ هٰتَيْنِ عَلٰٓى اَنْ تَأْجُرَنِيْ ثَمٰنِيَ حِجَجٍۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَۚ وَمَآ اُرِيْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَيْكَۗ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

qāla innī urīdu an unkiḥaka iḥdabnatayya hātaini ‘alā an ta'juranī ṡamāniya ḥijaj(in), fa'in atmamta ‘asyran famin ‘indik(a), wa mā urīdu an asyuqqa ‘alaik(a), satajidunī in syā'allāhu minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ул (Шәйх Мәдиян) әйтте: "Дөрестән дә, мин сине ике кызымның берсенә өйләндерергә телим, шарты белән, син минем өчен сигез ел эшләсәң, һәм ун ел тутырсаң, бу синең тарафыңнан (игелек), һәм мин сиңа авырлык китерергә теләмим. Аллаһ теләсә, син мине яхшы кеше итеп табарсың".

قَالَ ذٰلِكَ بَيْنِيْ وَبَيْنَكَۗ اَيَّمَا الْاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ ࣖ

qāla żālika bainī wa bainak(a), ayyamal-ajalaini qaḍaitu falā ‘udwāna ‘alayy(a), wallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Муса әйтте: "Бу (килешү) минем белән синең арабызда. Ике билгеләнгән вакытның кайсын гына тәмамласам да, миннән (өстәмә) таләп юк. Һәм Аллаһ безнең әйткәннәребезгә шаһит".

۞ فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَسَارَ بِاَهْلِهٖٓ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًاۗ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

falammā qaḍā mūsal-ajala wa sāra bi'ahlihī ānasa min jānibiṭ-ṭūri nārā(n), qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā bikhabarin au jażwatim minan-nāri la‘allakum taṣṭalūn(a).

Муса билгеләнгән вакытны тәмамлагач, гаиләсе белән юлга чыккач, тау битләвендә ут күрде һәм гаиләсенә әйтте: "(Менә монда) торыгыз, мин ут күрдем. Бәлки мин сезгә аннан хәбәрләр яки очкын китерермен, җылынырсыз".

فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ

falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Муса ут янына килгәч, үзәннең уң ягыннан, мөбарәк җир кисәгендәге агачтан аңа нида кылынды: "Ий Муса! Мин Аллаһ, бөтен галәмнәрнең Раббысы!"

وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).

Һәм таягыңны ташла!" (Муса пәйгамбәр аның елан кебек хәрәкәтләнүен күргәч, артына борылып карамыйча качты (Аллаһ әйтте): "Ий Муса! Бирегә кил һәм курыкма! Син, әлбәттә, куркынычсыз кешесең."

اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Кулыңны күлмәгеңнең муенына тык, ул ак (ялтыравыклы) булып чыгар, бернинди кимчелексез, һәм курыксаң, кулларыңны күкрәгеңә тыгып ал. Бу ике могҗиза Раббың тарафыннан Фиргавенгә һәм аның хезмәтчеләренә күрсәтерсең. Чыннан да, алар фасыйк кешеләр."

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ

qāla rabbi innī qataltu minhum nafsan fa'akhāfu ay yaqtulūn(i).

Муса әйтте: "Ий Раббым, мин аларның бер төркеменнән бер кешене үтердем, шуңа күрә алар мине үтерерләр дип куркам."

وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ

wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).

Һәм кардәшем Һарун миннән остарак сөйли, аны минем белән җибәр, ул минем сүзләремне расласын өчен ярдәмче итеп. Мин аларның мине ялганчы дип куркам."

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ

qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).

Аллаһ әйтте: "Без сезне кардәшең белән ныгытырбыз (ярдәм итәрбез) һәм икегезгә дә зур көч бирербез, шуңа күрә алар сезгә җитә алмаслар. (Сез икегез дә китәсез) могҗизабыз белән, сез икегез дә, сезгә ияргәннәр дә җиңәрсез."

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Муса аларга Безнең чын могҗизабыз белән килгәч, алар әйттеләр: "Бу - уйлап чыгарылган сихер, без моны ата-бабаларыбызда ишетмәгәнбез", - дип.

وَقَالَ مُوْسٰى رَبِّيْٓ اَعْلَمُ بِمَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَمَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa qāla mūsā rabbī a‘lamu biman jā'a bil-hudā min ‘indihī wa man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Муса әйтте: "Раббым Үзеннән кемнең туры юлга күндерергә лаеклы икәнен һәм ахырда кемнең (яхшы) нәтиҗәгә ирешәчәген яхшырак белә. Залимнәр, әлбәттә, җиңүче булмаслар".

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرِيْۚ فَاَوْقِدْ لِيْ يٰهَامٰنُ عَلَى الطِّيْنِ فَاجْعَلْ لِّيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَطَّلِعُ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰىۙ وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

wa qāla fir‘aunu yā ayyuhal-mala'u mā ‘alimtu lakum min ilāhin gairī, fa'auqid lī yā hāmānu ‘alaṭ-ṭīni faj‘al lī ṣarḥal la‘allī aṭṭali‘u ilā ilāhi mūsā, wa innī la'aẓunnuhū minal-kāżibīn(a).

Фиргавен әйтте: "Ий минем халкымның җитәкчеләре! Мин сезнең өчен миннән башка илаһ барлыгын белмәдем. Ий Һаман, минем өчен балчык яндыр (кирпеч ясау өчен), аннары миңа биек бер бина төзе, мин Мусаның Аллаһысын күрер өчен менеп җитәрмен, һәм мин аның ялганчы икәненә ышанам".

وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُوْدُهٗ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اِلَيْنَا لَا يُرْجَعُوْنَ

wastakbara huwa wa judūduhū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa ẓannū annahum ilainā lā yurja‘ūn(a).

Һәм ул (Фиргаун) һәм аның гаскәре җир өстендә хаксыз тәкәбберләнделәр һәм Безгә кайтарылмабыз дип уйладылар.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Без аны (Фиргаунны) һәм аның гаскәрен газапладык, аннары аларны диңгезгә ташладык. Инде залим кешеләрнең ахыры нинди булганына игътибар ит.

وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِۚ وَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ لَا يُنْصَرُوْنَ

wa ja‘alnāhum a'immatay yad‘ūna ilan-nār(i), wa yaumal-qiyāmati lā yunṣarūn(a).

Без аларны җәһәннәмгә чакыручы җитәкчеләр кылдык, һәм аларга кыямәт көнендә ярдәм ителмәс.

وَاَتْبَعْنٰهُمْ فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۚوَيَوْمَ الْقِيٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِيْنَ ࣖ

wa atba‘nāhum fī hāżihid-dun-yā la‘nah(tan), wa yaumal-qiyāmati hum minal-maqbūḥīn(a).

(6) Без аларны бу дөньяда ләгънәтләдек, ләкин кыямәт көнендә алар Аллаһ рәхмәтеннән тыелырлар.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, әлбәттә, Без Мусага, әүвәлгеләрне һәлак иткәннән соң, кешеләргә яктылык, туры юл һәм рәхмәт булсын өчен китап бирдек, шаять алар гыйбрәт алырлар.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ اِذْ قَضَيْنَآ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَمَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِيْنَ ۙ

wa mā kunta bijānibil-garbiyyi iż qaḍainā ilā mūsal-amra wa mā kunta minasy-syāhidīn(a).

Син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Без Мусага әмерне җиткергәндә (Тува үзәнлегенең көнбатышында) түгел идең, һәм син (ул вакыйганы) күргән кешеләр арасында да юк идең.

وَلٰكِنَّآ اَنْشَأْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۚ وَمَا كُنْتَ ثَاوِيًا فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۙ وَلٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِيْنَ

wa lākinnā ansya'nā qurūnan fataṭāwala ‘alaihimul-‘umur(u), wa mā kunta ṡāwiyan fī ahli madyana tatlū ‘alaihim āyātinā, wa lākinnā kunnā mursilīn(a).

Ләкин Без кайбер кешеләрне яраттык, һәм алар өчен күп вакыт үтте, һәм син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Мәдйән халкы белән бергә калмадың, аларга Безнең аятьләребезне укыдың, ләкин Без рәсүлләр җибәрдек.

وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).

Син (Мөхәммәд пәйгамбәр) Без Мусага (алайһиссәләмгә) ялварган вакытта Тур тавы янында түгел идең, ләкин (Без сине) Раббыңнан рәхмәт йөзеннән җибәрдек, синнән алдагы кисәтүчеләр килмәгән Корәеш халкын куркытмаклыгың өчен, шаять алар да гыйбрәт алырлар иде.

وَلَوْلَآ اَنْ تُصِيْبَهُمْ مُّصِيْبَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَيَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْلَآ اَرْسَلْتَ اِلَيْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰيٰتِكَ وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau lā an tuṣībahum muṣībatum bimā qaddamat aidīhim fayaqūlū rabbanā lau lā arsalta ilainā rasūlan fanattabi‘a āyātika wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Һәм алар кылган эшләре өчен җәза килгәндә: "Ий Раббыбыз, ни өчен безгә пәйгамбәр җибәрмәдең, без Синең аятьләреңә ияреп, мөэминнәрдән булыр идек", - дип әйтмәсеннәр өчен.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Аларга Безнең тарафыбыздан хак Коръән килгәч, алар әйттеләр: "Ни өчен аңа (Мөхәммәд пәйгамбәргә) элек Мусага бирелгән кебек бирелмәгән?" Алар элек Мусага бирелгәнне дә инкяр итмәделәрме? Алар: "(Муса белән Һарун) ярдәм иткән ике сихерче иде", - диделәр. Һәм алар: "Без аларның берсенә дә ышанмыйбыз", - диделәр.

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

(Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Әгәр сез дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз, Аллаһтан сезгә икесеннән дә (Тәүрат һәм Коръәннән дә) яхшырак юл күрсәтүче китап китерегез, мин аңа иярермен".

فَاِنْ لَّمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا يَتَّبِعُوْنَ اَهْوَاۤءَهُمْۗ وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

fa illam yastajībū laka fa‘lam annamā yattabi‘ūna ahwā'ahum, wa man aḍallu mimmanittaba‘a hawāhu bigairi hudam minallāh(i), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Әгәр алар (сезнең чакыруыгызга) җавап бирмәсәләр, белегез, алар фәкать нәфес һаваларына гына иярәләр. Аллаһтан һич тә туры юлны күрсәтмәгәч, нәфес һавасына ияргән кешедән дә адашучырак кеше бармы? Әлбәттә, Аллаһ залимнәрне туры юлга күндерми.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, әлбәттә, Без бу сүзләрне (Коръәнне) аларга һәрвакыт искә алсыннар өчен җиткердек.

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ يُؤْمِنُوْنَ

allażīna ātaināhumul-kitāba min qablihī hum bihī yu'minūn(a).

Коръәннән элек Без аларга китап биргән кешеләр, аңа (Коръәнгә) ышандылар.

وَاِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِهٖٓ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَآ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِيْنَ

wa iżā yutlā ‘alaihim qālū āmannā bihī innahul-ḥaqqu mir rabbinā innā kunnā min qablihī muslimīn(a).

Аларга (Коръән) укылгач, алар әйттеләр: "Без аңа ышанабыз, әлбәттә, (Коръән) Раббыбыздан килгән хак сүз. Без элек мөселман булган идек".

اُولٰۤىِٕكَ يُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَيَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

ulā'ika yu'tauna ajrahum marrataini bimā ṣabarū wa yadra'ūna bil-ḥasanatis-sayyi'ata wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Алар сабырлыклары аркасында (Тәүрат һәм Коръәнгә ышанганнары өчен) икеләтә бүләкләнделәр, яманлыкны яхшылык белән кире кактылар һәм Без аларга биргән ризыкның бер өлешен сарыф иттеләр.

وَاِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَقَالُوْا لَنَآ اَعْمَالُنَا وَلَكُمْ اَعْمَالُكُمْ ۖسَلٰمٌ عَلَيْكُمْ ۖ لَا نَبْتَغِى الْجٰهِلِيْنَ

wa iżā sami‘ul-lagwa a‘raḍū ‘anhu wa qālū lanā a‘mālunā wa lakum a‘mālukum, salāmun ‘alaikum, lā nabtagil-jāhilīn(a).

Әгәр алар начар сүзне ишетсәләр, алардан йөз чөерәләр һәм: "Безнең гамәлебез безгә, сезнең гамәлегез сезгә, сез имин булыгыз, без надан кешеләргә кушылырга теләмибез", - диләр.

اِنَّكَ لَا تَهْدِيْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

innaka lā tahdī man aḥbabta wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Әлбәттә, син (Мөхәммәд пәйгамбәр) сөйгәнеңне туры юлга күндерә алмассың, ләкин Аллаһ үзе теләгән кешене туры юлга күндерә, һәм Ул туры юлга күнелүчеләрне яхшырак белә.

وَقَالُوْٓا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَاۗ اَوَلَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا يُّجْبٰٓى اِلَيْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَيْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū in natabi‘il-hudā ma‘aka nutakhaṭṭaf min arḍinā, awalam numakkil lahum ḥaraman āminay yujbā ilaihi ṡamarātu kulli syai'ir rizqam mil ladunnā wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Һәм алар әйттеләр: "Әгәр без синең күрсәтмәләреңне үтәсәк, җиребездән куып чыгарылачакбыз." (Аллаһ әйтте) Без аларны имин һәм ышанычлы Харам җиренә урнаштырмадыкмы? Алар анда Безнең якта ризык итеп төрле үсемлекләрдән җимешләр китерәләр? Ләкин аларның күбесе белми.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Күпме шәһәр кешеләрен һәлак иттек, алар рәхәтләнеп яшәделәр, шуннан соң алар яшәгән урыннарны (шәһәрләрне), аларның аз гына өлешендә генә кешеләр яшәмәде. Без шул урыннарга варис булып кайттык.

وَمَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى يَبْعَثَ فِيْٓ اُمِّهَا رَسُوْلًا يَّتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِنَاۚ وَمَا كُنَّا مُهْلِكِى الْقُرٰىٓ اِلَّا وَاَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ

wa mā kāna rabbuka muhlikal-qurā ḥattā yab‘aṡa fī ummihā rasūlay yatlū ‘alaihim āyātinā, wa mā kunnā muhlikil-qurā illā wa ahluhā ẓālimūn(a).

Синең Раббың шәһәрләрне һәлак итмәс, хәтта аларның шәһәрләренә Безнең аятьләребезне укыр өчен пәйгамбәр җибәрмичә. Без шәһәр кешеләрен һичбер шәһәр белән һәлак итмәсбез, әгәр ул шәһәр кешеләре золым итмәсәләр.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

Сезгә бирелгән нәрсә (байлык, дәрәҗә, балалар) дөнья тереклегенең ләззәте һәм бизәкләредер, ә Аллаһ хозурында булган нәрсә яхшырак һәм мәңгелектер. Әллә аңламыйсызмы?

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ

afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).

Без аңа яхшы вәгъдә (җәннәт) биргән кеше белән бертигезме? Ул кеше аңа дөнья тормышыннан ләззәт биргән кеше белән бертигезме? Кыямәт көнендә ул җәһәннәмгә сөрелергә тиешле кешеләр белән бергә булыр.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Сез уйлаган дусларым кайда?" - дип сорады.

قَالَ الَّذِيْنَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَغْوَيْنَاۚ اَغْوَيْنٰهُمْ كَمَا غَوَيْنَاۚ تَبَرَّأْنَآ اِلَيْكَ مَا كَانُوْٓا اِيَّانَا يَعْبُدُوْنَ

wa qālal-lażīna ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu rabbanā hā'ulā'il-lażīna agwainā, agwaināhum kamā gawainā, tabarra'nā ilaika mā kānū iyyānā ya‘budūn(a).

Әлбәттә, җәзаланачак кешеләр: "Раббыбыз, болар без адаштырган кешеләр; без аларны үзебез адашкан кебек адаштырдык, без Сиңа бездән азат икәнлегебезне белдерәбез, алар безгә беркайчан да гыйбадәт кылмаячаклар", - диләр.

وَقِيْلَ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيْبُوْا لَهُمْ ۗوَرَاَوُا الْعَذَابَۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا يَهْتَدُوْنَ

wa qīlad‘ū syurakā'akum fada‘auhum falam yastajībū lahum wa ra'awul-‘ażāb(a), lau annahum kānū yahtadūn(a).

Һәм аларга: "Дусларыгызны чакырыгыз", - дип әйтелде, алар чакырдылар, ләкин чакыручылар җавап бирмәделәр, һәм алар җәһәннәмне күрделәр. (Теләсәләр иде) әгәр алар башта туры юлны тапсалар иде.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ مَاذَآ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِيْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu māżā ajabtumul-mursalīn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Илчеләргә ничек җавап бирдегез?" - дип сорады.

فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْاَنْۢبَاۤءُ يَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا يَتَسَاۤءَلُوْنَ

fa ‘amiyat ‘alaihimul-ambā'u yauma'iżin fahum lā yatasā'alūn(a).

Шуңа күрә ул көнне алар өчен төрле сәбәпләр табылып караңгы төште, шуңа күрә алар бер-берсеннән сорау бирмәделәр.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَاٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِيْنَ

fa ammā man tāba wa āmana wa ‘amila ṣāliḥan fa‘asā ay yakūna minal-mufliḥīn(a).

Әмма тәүбә итүчеләр, иман китерүчеләр һәм изге гамәлләр кылучылар, өметле ки, алар бәхетле кешеләрдән булырлар.

وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاۤءُ وَيَخْتَارُ ۗمَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ۗسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

wa rabbuka yakhluqu mā yasyā'u wa yakhtār(u), mā kāna lahumul-khiyarah(tu), subḥānallāhi wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Раббың теләгән нәрсәне халык кылыр һәм ихтыяр итәр. Алар (кешеләр) өчен сайлау мөмкинлеге юк. Аллаһ һәр кимчелектән пакь һәм Ул аларның бер-берсенә тиңләшкән нәрсәләреннән бөек.

وَرَبُّكَ يَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa rabbuka ya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

Һәм Раббың аларның күңелләрендә яшеренгәнне дә, ачыклаганны да белә.

وَهُوَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ لَهُ الْحَمْدُ فِى الْاُوْلٰى وَالْاٰخِرَةِ ۖوَلَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa huwallāhu lā ilāha illā huw(a), lahul-ḥamdu fil-ūlā wal-ākhirah(ti), wa lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ул – Аллаһ, Аңардан башка илаһ юк (Аллаһы Тәгалә аңа гыйбадәт кылырга лаеклы), дөньяда да, ахирәттә дә барлык мактау Аңа гына хас, һәм барлык тәвәккәллек Аңа гына хас, һәм сез Аңа кайтарылачаксыз.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Әйт (әй Мөхәммәд): "Әгәр Аллаһ сезнең өчен төнне Кыямәт көненә кадәр дәвамлы итсә, ни әйтер идегез? Аллаһтан башка сезгә яктылык китерүче кем бар? Әллә ишетмисезме?"

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Әйт (әй Мөхәммәд пәйгамбәр): "Әгәр Аллаһ көндезне сезнең өчен Кыямәт көненә кадәр дәвамлы итсә, сез нәрсә әйтер идегез? Аллаһтан башка кем сезгә төнне ял итү вакыты итеп китерер? Күрмисезме?"

وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Һәм Ул сезнең өчен төнне һәм көнне бар кылды, шул рәвешле сез ял итәрсез һәм көндез Аның фазыйләтеннән файдаланырсыз һәм Аңа шөкер итәрсез.

وَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ فَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma yunādīhim fayaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Һәм Аллаһ аларга нида кылган көнне: "Сез уйлаган дусларым кайда?" - дип сорады.

وَنَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْٓا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

wa naza‘nā min kulli ummatin syahīdan faqulnā hātū burhānakum fa‘alimū annal-ḥaqqa lillāhi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Һәм һәр өммәттән шаһит китердек, аннары: "Дөреслегегезне раслаучы дәлилләр китерегез", - дидек, алар хак (хакыйкать) Аллаһка гына тиешле икәнен һәм элек булган нәрсәләрнең алардан югалганын белсеннәр өчен.

۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ

inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).

Чыннан да, Карун Муса пәйгамбәрнең кавеменнән иде, ләкин ул аларга золым итте, һәм Без аңа ачкычларын күп көчле кешеләр күтәрә алырлык авыр хәзинә бирдек. (Исегезгә төшерегез), аның халкы аңа: "Тәкәбберләнмә, Аллаһ мактанучыларны яратмый", - диделәр.

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Аллаһ сиңа биргән нигъмәтләр белән ахирәт дөньясын эзлә, ләкин дөньядагы үзеңнең өлешең турында онытма һәм Аллаһ сиңа яхшылык кылган кебек, син дә яхшылык эшлә, җир йөзендә явызлык кылма. Әлбәттә, Аллаһ бозыклык кылучыларны яратмый.

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Ул (Карун) әйтте: "Чынлыкта, миңа (бу хәзинә) миндә булган белем аркасында гына бирелде." Ул Аллаһның аннан көчлерәк булган элеккеге халыкларны юк иткәнен һәм күбрәк байлык җыйганын белмиме? Һәм бу гөнаһлылардан гөнаһлары турында сорарга кирәкми.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Шулай итеп, ул (Карун) үзенең зиннәте белән үз халкына чыкты. Дөнья тормышын теләгән кешеләр: "Безгә дә Карунга бирелгән байлык кебек байлык бирелсә иде, әлбәттә, ул чыннан да зур бәхеткә ия", - диләр.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

Әмма белемгә ия булганнар әйтәләр: "Сезгә кайгы! Белегез, Аллаһның бүләге иман китергән һәм изге гамәлләр кылган кешеләр өчен яхшырак, һәм ул (зур бүләк) бары тик сабыр итүчеләргә генә бирелә".

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Без аны (Карунны) һәм аның йортын җиргә ташладык, Аллаһтан башка аңа ярдәм итүче булмады, һәм ул үзен-үзе яклый да алмады.

وَاَصْبَحَ الَّذِيْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ يَقُوْلُوْنَ وَيْكَاَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَيَقْدِرُۚ لَوْلَآ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَا لَخَسَفَ بِنَا ۗوَيْكَاَنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

wa aṣbaḥal-lażīna tamannau makānahū bil-amsi yaqūlūna waika'annallāha yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u min ‘ibādihī wa yaqdir(u), lau lā am mannallāhu ‘alainā lakhasafa binā, waika'annahū lā yufliḥul-kāfirūn(a).

Кичә үз урыннары турында хыялланган кешеләр (Карун) әйттеләр: "Әйе, Аллаһ бәндәләреннән теләгән бәндәсенә ризыкны киң итә һәм чикли (бәндәләреннән теләгән бәндәсенә). Әгәр Аллаһ безгә Үзенең рәхмәтен бирмәгән булса, безне дә күмеп куяр иде. Әйе, инкяр итүчеләр бәхетле булмаслар".

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِيْنَ لَا يُرِيْدُوْنَ عُلُوًّا فِى الْاَرْضِ وَلَا فَسَادًا ۗوَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

tilkad-dārul-ākhiratu naj‘aluhā lil-lażīna lā yurīdūna ‘uluwwan fil-arḍi wa lā fasādā(n), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Без ахирәт җирен мактанмый торган һәм җир йөзендә явызлык кылмый торган кешеләр өчен кылдык, һәм (яхшы) нәтиҗә - тәкъва кешеләр өчен.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى الَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti illā mā kānū ya‘malūn(a).

Кем яхшылык белән килсә, ул кешегә яхшылыктан да яхшырак җәза бирелер, ә кем явызлык белән килсә, шул явызлыкны кылган кешеләргә фәкать элек кылган гамәлләре өчен генә җәза бирелер.

اِنَّ الَّذِيْ فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَاۤدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ مَنْ جَاۤءَ بِالْهُدٰى وَمَنْ هُوَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

innal-lażī faraḍa ‘alaikal-qur'āna larādduka ilā ma‘ād(in), qur rabbī a‘lamu man jā'a bil-hudā wa man huwa fī ḍalālim mubīn(in).

Чыннан да, сездән (Мөхәммәд галәйһиссәләм) Коръән кануннарын (гамәлгә ашыруны) таләп итүче Аллаһ сезне кире кайтарачак. Әйт (Мөхәммәд галәйһиссәләм): "Раббым кемне туры юлга күндерә, кемне ачык адашуда, шуны белә", - дип.

وَمَا كُنْتَ تَرْجُوْٓا اَنْ يُّلْقٰٓى اِلَيْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِيْرًا لِّلْكٰفِرِيْنَ ۖ

wa mā kunta tarjū ay yulqā ilaikal-kitābu illā raḥmatam mir rabbika falā takūnanna ẓahīral lil-kāfirīn(a).

Син (Мухәммәд пәйгамбәр), Коръән сиңа иңәчәген өмет итми идең, ләкин ул Раббыңнан рәхмәт йөзеннән иңдерелде, шуңа күрә син көферләргә ярдәмче булма.

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَيْكَ وَادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ ۚ

wa lā yaṣuddunnaka ‘an āyātillāhi ba‘da iż unzilat ilaika wad‘u ilā rabbika wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

Сиңа аятьләр иңгәннән соң, алар сине Аллаһ аятьләрен (җибәрүдән) туктатмасыннар, һәм (кешеләрне) Раббыңа иман китерергә чакыр, һәм мөшрикләрдән булма.

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ ۗ لَهُ الْحُكْمُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ ࣖ

wa lā tad‘u ma‘allāhi ilāhan ākhar(a), lā ilāha illā huw(a), kullu syai'in hālikun illā wajhah(ū), lahul-ḥukmu wa ilaihi turja‘ūn(a).

Аллаһтан башка илаһларга табынмагыз! Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга хаклы булган һичбер илаһ юк. Аллаһтан башка һәрнәрсә һәлак булачак. Барлык карарлар да Аның кулында, һәм сез Аңа гына кайтарылачаксыз.