Q.S Йосыф (يُوسُف) - 111 Шигырьләр саны

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

Әлиф, ләм, ро. Ошбу аятьләр Коръәннең ачык аятьләредер.

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Әлбәттә, Без аны гарәп телендә Коръән итеп җибәрдек, шаять, сез аңлап аңларсыз.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

(Ий Мөхәммәд,) Без сиңа бу Коръәнне вәхи итеп иң күркәм кыйссаны сөйләдек, һәм син моңарчы белмәгән кешеләрдән идең.

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Исегезгә төшерегез, Йосыф атасына әйтте: "Ий атам, мин төшемдә унбер йолдыз, кояш һәм ай күрдем. Мин аларның барысы да миңа сәҗдә кылдылар".

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Ул (атасы) әйтте: "Ий углым! Төшләреңне кардәшләреңә сөйләмә, алар сине һәлак итәргә хәйлә итәрләр. Чыннан да, шайтан кешеләргә ачык дошман".

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Шулай итеп, Аллаһ сине (Пәйгамбәр булырга) сайлады, сиңа төшләрнең тәгъбирләрен өйрәтте һәм сиңа һәм Ягъкуб гаиләсенә (үзенең рәхмәтен) камил итте, моннан элек ике бабаң Ибраһим һәм Исхакка да рәхмәтен камил иткән кебек. Әлбәттә, синең Раббың һәрнәрсәне белүче һәм хикмәт иясе.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Чыннан да, Йосыф һәм аның кардәшләре турындагы хикәядә сораучылар өчен (Аллаһның кодрәтенә) дәлилләр бар.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Алар әйттеләр: "Дөреслектә, Йосыфны һәм аның абыйсын (Бөньяминне) бездән дә күбрәк аталары ярата иде, гәрчә без бер (көчле) төркем булсак та. Чыннан да, атабыз чын хатада иде."

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Йосыфны үтер, яисә каядыр ташла, әтиеңнең игътибары сиңа төшсен, аннан соң син яхшы кеше булырсың”.

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Араларыннан берсе әйтте: "Йусуфны үтермәгез, аны кое төбенә салыгыз, бәгъзе сәяхәтчеләр аны табып алырлар, әгәр теләсәгез", – дип.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

Әйттеләр: "Ий атабыз! Ни өчен Йосыф турында безгә ышанмыйсың, без барыбыз да аңа яхшылык телибез."

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Иртәгә иртән аны безнең белән җибәрегез, күңел ачып, күңел ачсын, һәм без аны һичшиксез карарбыз.

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Дөреслектә, сезнең аның белән (Йосыф) йөрүегез минем өчен бик кайгылы, һәм мин сез аңардан гафил булганда аны бүреләр ашар дип куркам".

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

Чыннан да, алар әйттеләр: "Әгәр аны бүре ашаса, без (көчле) төркемнән булсак та, әлбәттә, без зыян күрүчеләрбез", - дип.

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

Алар аны алып, кое төбенә салырга ризалашкач, Без аңа вәхий кылдык: "Син аларга бу эш турында, алар белмәгән хәлдә, әлбәттә, сөйләрсең".

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

Аннары кич белән елап аталары янына килделәр.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

Әйттеләр: "Ий атабыз! Әлбәттә, без йөгерү ярышына киткән идек, ә Йосыфны әйберләребез янында калдырып, аны бүреләр ашаган. Без дөрес сөйләсәк тә, син безгә ышанмассың".

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

Алар аның ясалма канга буялган киемнәрен күтәреп килделәр. Ул (Якуп) әйтте: "Чынлыкта, син үз эшләреңдәге яманлыкны яхшылык дип саныйсың, шуңа күрә (минем өчен) сабырлык кына яхшырак. Син әйткән сүзләрдән Аллаһтан гына ярдәм сора".

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

Бер төркем сәяхәтчеләр килделәр һәм су ташучы чакыртырга җибәрделәр. Шуннан соң ул чиләкне төшерде. Ул: "Әй, нинди шатлык, менә егет!" – диде. Аннары алар аны товар итеп яшерделәр. Аллаһ аларның нәрсә эшләгәннәрен белә.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

Алар аны (Йосыфны) арзан бәягә, нибары берничә дирһәмгә саттылар, чөнки алар аңа игътибар итмәделәр.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Аны сатып алган Мисыр кешесе хатынына әйтте: "Аңа яхшы урын бир (һәм хезмәт ит), бәлки безгә файда китерер яки без аны бала итеп алырбыз". Шулай итеп, Без Йосыфка Мысырда яхшы урын бирдек, һәм аңа төшләрнең тәгъбирен өйрәтер өчен. Аллаһ Үз эшенә кадир, ләкин күп кешеләр аңламыйлар.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Әнә шулай ул үсеп җиткәч, Без аңа көч һәм белем бирдек. Әнә шулай изге гамәлләр кылучыларны изгеләндерәбез.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

(Йосыф) өендә яшәгән хатын аны аздырды һәм ишекләрне бикләде һәм: "Миңа якын кил", - диде. Йосыф әйтте: "Аллаһудан сыенам, чөнки хуҗам миңа яхшылык кылды". Әлбәттә, залим кеше бәхетсез булыр.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

Әлбәттә, хатын аңа (Йосыфка) ошаган иде. Йосыф та, Раббысыннан бер могҗиза күрмәсә, аңа ошаган иде. Шулай итеп, Без аннан явызлыкны һәм ләгънәтне тыйдык. Чөнки ул (Йосыф) Безнең сайланган колларыбыздан.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

Икесе дә ишеккә таба йөгерделәр, һәм хатын аның (Йосыфның) күлмәген артыннан тартты, хәтта ул ертылганчы. Икесе дә ишек алдында ире Зөләйхәне таптылар. (Йосыф әйтте:) "Хатыныңа яманлык кылмакчы булган кешегә җәзасы нинди, төрмәгә утырту яки рәнҗеткүче газап белән?"

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Мине аздыручы һәм аздыручы шул ул." Хатынның гаиләсеннән бер шаһит: "Әгәр аның күлмәге алгы яктан ертылган булса, хатын дөрес сөйли, һәм ул (Йосыф) ялганчылардан."

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

Әгәр аның күлмәге арттан ертылган булса, ул ялганчы хатын булыр, һәм ул (Йосыф) дөрес сөйләүчеләрдән булыр."

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

(Хатынның ире) үзенең (Йосыфның) күлмәгенең арттан ертылганын күргәч: "Дөреслектә, бу синең хәйләң. Синең хәйләң чыннан да бөек", - диде.

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

Әй Йосыф! Моны оныт, һәм (хатыным) гөнаһларың өчен гафу сора, чөнки син гөнаһлы кешеләрдәнсең.

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

Шәһәр хатыннары әйттеләр: "Әл-Азизның хатыны хезмәтчесен аздыра һәм аңа буйсындырырга тырыша, ә хезмәтчесе аны чын күңелдән мәхәббәт белән мәшгуль итә. Без аны ачык адашуда күрәбез".

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

Хатын аларның мыскыллауларын ишеткәч, хатыннарны чакырды һәм алар өчен урын әзерләде, һәрберсе пычак бирде, аннары (Йосыфка): "Аларга чык (үзеңне күрсәт" диде. Хатыннар аны күргәч, (аның матурлыгына) гаҗәпләнделәр һәм (белмичә) үз кулларын җәрәхәтләделәр. Һәм әйттеләр: "Аллаһу акбар, бу кеше түгел. Бу чыннан да хөрмәтле фәрештә".

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

Хатын (Әл-Азизнең хатыны) әйтте: "Бу синең мине шелтәләүеңә сәбәпче булган кеше, мин аңа гашыйк булганым өчен. Мин аны буйсындырырга өндәдем, ләкин ул баш тартты. Әгәр ул мин боерганны үтәмәсә, әлбәттә, төрмәгә утыртылыр һәм хурлыкка төшкән кеше булыр".

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

Йосыф әйтте: "Ий Раббым! Мин аларның чакыруын үтәүдән төрмәне өстен күрәм. Әгәр Син мине аларның хәйләсеннән сакламасаң, мин аларның теләкләрен үтәргә омтылыр идем һәм, әлбәттә, мин ахмаклардан булыр идем".

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Шулай итеп, Аллаһ Йосыфның догасын кабул итте һәм Йосыфны аларның алдавыннан коткарды. Ул - барысын да ишетүче һәм белүче.

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

Соңра (Йосыфның дөреслеген күрсәтүче) галәмәтләрне күргәннән соң, аларга аны билгеле бер вакытка кадәр төрмәгә утыртырга киңәш ителде.

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Аның белән ике егет зинданга керде. Берсе: "Мин йөзем сыкканымны төш күрдем", - диде, икенчесе: "Мин төшемдә башымда икмәк күтәреп йөри идем, аның бер өлешен кошлар ашый иде", - диде. Безгә тәквил бир. Без сине изгелек кылучылардан дип саныйбыз.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Сезгә икегезгә дә нинди ризык бирелсә дә, мин сезгә (ризык) килеп җиткәнче, тәквилне аңлата алдым. Бу Аллаһ миңа өйрәткән нәрсә. Мин Аллаһка ышанмаган кешеләрнең динен ташладым, алар, әлбәттә, ахирәткә ышанмадылар."

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Мин ата-бабаларым Ибраһим, Исхак һәм Ягъкуб диненә иярдем. Безгә (пәйгамбәрләргә) Аллаһыга бернәрсәне дә тиңдәш итәргә һич дөрес түгел. Бу Аллаһның безгә һәм кешеләргә биргән рәхмәтеннән, ләкин күп кешеләр шөкер итмиләр.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

Әй, ике төрмә тоткыны! Кайсысы яхшы, төрле аллалармы, әллә Чиксез кодрәтле, Чиксез кодрәтле Аллаһымы?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Аллаһтан башка сез гыйбадәт кыла торган нәрсәләр, үзегез һәм аталарыгыз, үзегез уйлап чыгарган исемнәр генә. Аллаһ алар турында бернинди дәлил дә төшермәде. Хөкем итү Аллаһка гына хас. Ул сезгә, фәкать Аңа гына гыйбадәт кылырга боерды. Бу - дөрес дин, ләкин күпчелек кешеләр белмиләр.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

Әй, төрмәдәге ике тоткын, сезнең берегез хуҗасына хәмер эчәргә җаваплы булачак, икенчегез исә асылачак, һәм кошлар аның башының бер өлешен ашарлар. Сез миннән сораган сорауга җавап бирелде.

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

(Йосыф) икесе арасында иминлектә булачагын белгән кешесенә: "Хуҗаңа минем хәлемне аңлат", - диде. Шайтан аңа (Йосыфның хәлен) хуҗасына аңлатырга оныттырды. Шуңа күрә ул (Йосыф) берничә ел төрмәдә калды.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

Патша (үз халкының башлыкларына) әйтте: "Мин төшемдә җиде симез сыерны җиде ябык сыер ашаганын күрдем; җиде яшел бодай сабагы һәм калганнары (җиде коры сабак). Ий, хөрмәтле кешеләр! Әгәр төшләрне тәгъбир итә алсагыз, миңа төшемнең тәгъбирен аңлатып бирегез!"

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

Алар әйттеләр: "(Бу) буш төшләр, без аларны тәгъбир итә алмыйбыз", - дип.

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

Икесе арасында исән калган кеше берникадәр вакыттан соң (Йосыфка) әйтте һәм искә төшерде: "Мин сиңа төшләрне тәфсир итүдә оста булган кеше турында сөйләрмен, мине (аның янына) җибәр", - диде.

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

"Йосыф, әй, бик ышанычлы кеше! Безгә (төшнең тәфсирен) җиде симез сыер ашаган җиде ябык сыер, җиде яшел бодай сабаклары һәм калган коры сабаклар турында аңлат, мин шул кешеләргә кире кайтый алам, алар да белерләр."

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Гадәттәгечә җиде ел рәттән эшкәртегез, аннары нәрсә урсагыз, аның сабагында калдырыгыз, бары тик бераз гына ашар өчен."

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

Аннары җиде (зур авырлык елы) киләчәк, ул ел сез аларга җыйган малы ашап бетерәчәк, җыйган малыгызның аз гына өлеше генә.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

Шуннан соң кешеләргә (җитәрлек күләмдә) яңгыр биреләчәк һәм (йөзем) сыгылачак ел киләчәк.”

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

Патша әйтте: "Ул кешене миңа алып килегез". Илче Йосыф янына килгәч, ул (Йосыф) әйтте: "Хуҗаң янына кайт һәм аңардан сора, кулларын җәрәхәтләгән хатыннарның хәле ничек булганын. Әлбәттә, Раббым аларның хәйләләрен белә".

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

Ул (патша) (хатын-кызларга) әйтте: "Йосыфны аңа буйсынырга өндәгәндә ничек идегез?" Алар әйттеләр: "Аллаһ камил, без аның турында бернинди начарлык та белмәдек". Әзизнең хатыны әйтте: "Хәзер хакыйкать ачык, мин аны аздырдым һәм аздырдым, һәм ул дөрес сөйләүчеләрдән иде".

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(Йосыф әйтте): "Бу аның (Әл-Азизнең) мин аңа хыянәт итмәвемне, ул өйдә булмаганда, Аллаһ хыянәтчеләрнең алдавын хупламавын белсен өчен".

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

Һәм мин үземне (хаталардан) азат дип игълан итмим, чөнки чынлыкта нәфес һәрвакыт явызлыкка китерә, Раббым рәхмәт кылган нәфестән башка. Чыннан да, Раббым гафу итүче һәм рәхимле.

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

Патша әйтте: "Ул кешене миңа китерегез, мин аны үземә якын кеше итеп сайлыйм". (Патша аның белән сөйләшкәч, патша әйтте: "Син бүгеннән безнең арабызда югары дәрәҗәле һәм ышанычлы кешесең".

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

(Йосыф) әйтте: "Мине (Мисыр) җиренең хәзинәчесе итеп куй, чөнки мин белемле һәм оста кешемен".

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Шулай итеп, Йосыфка бу җирдә урын бирдек, ул кайда теләсә шунда торыр иде. Без теләгән кешегә рәхмәтебезне бирәбез, һәм изге гамәлләр кылучыларның әҗерен әрәм итмибез.

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Һәм, әлбәттә, иман китереп, һәрвакыт тәкъва булганнар өчен, ахирәттәге бүләк хәерлерәк.

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

Йосыфның агалары (Мисырга) килделәр һәм (аның янына) керделәр. Йосыф аларны таныды, алар аны танымадылар.

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

(Йосыф) аларга ризык әзерләгәч, әйтте: "Минем яныма атагыз белән бер үк кардәшегезне алып килегез, мин үлчәүне тулысынча үтәгәнемне һәм кунакчыллыкның иң яхшысы икәнемне күрмисезме?"

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

Әгәр син аны миңа китермәсәң, миннән башка (иген) дә алмаячаксың һәм миңа якын да килмә».

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

Алар әйттеләр: "Без аның атасын (аны алырга) күндерербез һәм без моны һичшиксез эшләрбез".

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

(Йосыф) үзенең хезмәтчеләренә әйтте: "Боларның (алмаштыру өчен биргән) акчаларын капчыкларына салыгыз, шаять, өйләренә кайткач, өметле рәвештә кире кайтырлар".

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Алар аталары (Якуп) янына кайткач әйттеләр: "Ий атабыз! Без башка ашлык ала алмыйбыз (башка кардәшебезне үзебез белән алмасак), кардәшебезне безнең белән җибәрегез, без бераз ашлык алырбыз, һәм без аны сакларбыз".

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин аны (Бөньяминне) сиңа ничек ышанып тапшырыйм, элек аның кардәшен (Йосыфны) сиңа ышанып тапшырган кебек?" Шуңа күрә Аллаһ иң яхшы саклаучы һәм Ул шәфкатьлеләрнең иң рәхимлесе.

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

Алар йөкләрен ачкач, акчаларының үзләренә кире кайтарылганын күрделәр. Әйттеләр: "Ий атабыз! Тагын нәрсә телибез инде? Бу безгә кире кайтарылган әйберләр, без гаиләләребезне ашата алабыз, туганнарыбызны карыйбыз, һәм безгә дөя йөге кебек авыр ашлык биреләчәк. Бу (Мисыр патшасы өчен) җиңел эш".

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин аны сезнең белән җибәрмәм, сез миңа Аллаһ исеме белән ант итеп, аны миңа кире кайтарырга ант иткәнче, әгәр сез чолгап алынмасагыз". Алар ант иткәч, Ягъкуб әйтте: "Безнең әйткәннәребезгә Аллаһ шаһит".

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Ий балаларым! Бер капкадан кермәгез, төрле капкалардан керегез. Ләкин мин сезне Аллаһның язмышыннан һич тә саклый алмыйм. Бу карар Аллаһка гына кагыла. Мин Аңа гына тәвәккәлләдем һәм Аңа гына таяндым, һәм таянучыларны да".

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Алар аталарының әмере буенча кергәндә, Аллаһ әмеренә каршы тора алмадылар, ләкин бу Ягъкубның теләге иде, ул аны үзе теләгәнчә кылды. Әлбәттә, ул белемгә ия иде, чөнки без аңа өйрәткән идек. Ләкин күпчелек кеше белми.

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

Алар Йосыф янына кергәч, Йосыф кардәше (Бөньямин)не урынына куйды. (Йосыф) әйтте: "Мин синең кардәшеңмен, аларның кылган эшләренә кайгырма".

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

Алар өчен ризык әзерләнгәч, (Йосыф) савытны кардәшенең йөгенә салды. Шулчак берәү кычкырды: "Ий кәрван! Сез, әлбәттә, каракларсыз".

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

Алар (гаепләүчеләргә) карап: "Нәрсә югалттыгыз?" – дип сорадылар.

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

Алар җавап бирделәр: "Без патша касәсен югалттык, аны кем кире кайтара алса, аңа дөя йөге кадәр авыр ризык биреләчәк, һәм мин моңа гарантия бирәм".

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

Алар (Йосыфның абыйлары) җавап бирделәр: "Аллаһ белән ант итәм, сез беләсез, без бу җиргә бозыклык кылырга килмәдек һәм без карак түгелбез".

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

Алар әйттеләр: "Әгәр ялган сөйләсәң, җәзаң нинди булыр?"

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Алар: "Җәза капчыгыннан югалган әйберне тапкан кешегә, шуңа күрә ул үзе җәзасын алачак. Без залимнәрне шулай җәзалыйбыз", - диделәр.

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

Шулай итеп, ул кардәшенең йөкләреннән алда аларның йөкләрен тикшерә башлады, аннары кардәшенең йөкеннән патшаның савытын чыгарды. Шулай итеп, Без Йосыфка вәгъдә бирдек. Ул патшаның кануны буенча кардәшен җәзалый алмас иде, әгәр Аллаһ теләсә. Без теләгән кешене дәрәҗәгә күтәрәбез, һәр белем иясеннән өстенрәк белүче бар.

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

Алар әйттеләр: "Әгәр ул урласа, моннан элек аның кардәше дә урлаган иде". Йосыф үз күңеленә (ачуын) яшерде һәм аларга белдермәде. Ул (күңеленә) әйтте: "Сезнең хәлегез начаррак. Аллаһ сезнең нәрсә аңлатканыгызны белүчерәк".

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Алар әйттеләр: "Ий Әзиз! Аның карт атасы бар, шуңа күрә безнең беребезне алып кал, без синең изгелек кылучылардан икәнеңне күрәбез".

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Малыбызны тапкан кешедән башка беркемне дә тоткарлаудан Аллаһтан саклавын сорыйм, әгәр без моны эшләсәк, без залимнәрбез".

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Алар (Йосыфның карарыннан) өметләрен өзгәч, бер-берсенә пышылдашып, яшерен сөйләштеләр. Олыраклары әйтте: "Атагыз сездән Аллаһ исеме белән вәгъдә алганлыгын белмисезме, ә аннан алда сез Йосыфны оныткан идегез. Шуңа күрә мин бу җирдән китмәячәкмен, атам миңа рөхсәт биргәнче яки Аллаһ минем өчен хөкем иткәнче. Ул хөкем итүчеләрнең иң яхшысы".

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

Атагыз янына кайтыгыз һәм әйтегез: "Ий атабыз! Чыннан да, улыгыз урлады, без белгәннәребезне генә күрдек, аның артында нәрсә барлыгын белмибез."

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

Без булган җир кешеләреннән һәм безнең белән килгән кәрваннан сора, без дөрес кешеләрбез."

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ул (Ягъкуб) әйтте: "Чынлыкта, син генә яхшы (начар) эшләрне күрәсең. Шуңа күрә (минем сабырлыгым - яхшы сабырлык. Өметләнәм, Аллаһ аларның барысын да миңа китерер. Чыннан да, Ул һәрнәрсәне белүче һәм иң зирәк".

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

(Якуп) алардан (балаларыннан) борылып: "Йосыф өчен кайгы!" – диде. Аның күзләре кайгыдан агарды. Ул тынып калды, ачуын тыйды.

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

Алар әйттеләр: "Аллаһ белән ант итәм, син Йосыфны искә алудан туктамыйсың, хәтта каты авыруга дучар булганчы яки һәлак булучылардан булганчы".

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин кайгы-хәсрәтемне Аллаһка гына зарланам, һәм Аллаһтан сез белмәгәнне беләм.

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

Ий балаларым! Барыгыз, Йосыф һәм аның кардәшләре турында (хәбәрләр) сорагыз һәм Аллаһ рәхмәтеннән өмет өзмәгез. Әлбәттә, Аллаһ рәхмәтеннән өмет өзүчеләр - имансызлар гына."

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

Алар Йосыф янына кергәч әйттеләр: "Ий Әзиз! Безгә һәм гаиләбезгә бәла килде, без файдасыз әйберләр белән килдек, безнең ашлык күләмен тутырыгыз һәм безгә зәкят бирегез. Аллаһ, әлбәттә, зәкят бирүчеләрне бүләкли".

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Гамәлләрегезнең нәтиҗәләрен аңламаганга күрә, Йосыфка һәм аның абыйсына нәрсә эшләгәнегезне беләсезме?"

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Алар әйттеләр: "Син чыннан да Йосыфмы?" Йосыф җавап бирде: "Мин Йосыф, бу минем кардәшем. Әлбәттә, Аллаһ безгә Үзенең рәхмәтен бирде. Чыннан да, кем тәкъва һәм сабырлы булса, Аллаһ изгелек кылучыларның әҗерен юкка чыгармый".

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

Алар әйттеләр: "Аллаһ белән ант итәм, Аллаһ сине бездән өстен кылды, һәм без, әлбәттә, гөнаһлыларбыз", - дип.

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Ул (Йосыф) әйтте: "Бүген сезгә каршы гайбәт юк, Аллаһ сезне гафу итсен. Ул – шәфкатьлеләрнең иң рәхимлесе."

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

Бар, минем бу киемемне ал да, әтиемнең йөзенә сөрт, ул күрәчәк; һәм бөтен гаиләгезне минем янга алып килегез.

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

(Мисыр җиреннән) кәрван чыгып киткәч, аталары әйтте: "Әгәр мине акылсыз дип гаепләмәсәгез, мин Йосыфның исен сиздем (әлбәттә, мине аклар идегез)."

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

Алар (аның гаиләсе) әйттеләр: "Аллаһ белән ант итәм, сез әле дә элеккеге хаталарыгызда".

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Яхшы хәбәр китерүче килгәч, (киеме белән) йөзенә сөртте һәм (Якуп) күрде. Ул (Якуп) әйтте: "Мин сезгә әйтмәдемме, мин Аллаһтан сез белмәгән нәрсәләрне беләмен дип?"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

Алар әйттеләр: "Ий атабыз! Безнең гөнаһларыбыз өчен гафу сора, чөнки без гөнаһлыларбыз".

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Ул (Якуп) әйтте: "Мин Раббымнан сезнең өчен гафу сорармын. Чыннан да, Ул - Гафу Итүче, Рәхимле".

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

Алар Йосыф янына кергәч, ул ата-анасын кочаклап алды (һәм алар өчен урын хәзерләде) һәм әйтте: "Аллаһ теләсә, Мисыр җиренә имин керегез".

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Ул ата-анасын тәхеткә күтәрде. Алар барысы да аңа (Йосыфка) баш иделәр. (Йосыф) әйтте: "Ий атам! Бу минем алдагы төшемнең тәфсире. Һәм Раббым аны чынга ашырды. Раббым миңа яхшылык кылды, мине төрмәдән азат иткәч һәм шайтан минем белән кардәшләрем арасындагы мөнәсәбәтләрне җимергәннән соң сине авылдан чыгаргач. Әлбәттә, Раббым теләгән нәрсәсендә йомшак. Әлбәттә, Ул һәрнәрсәне белүче һәм хикмәт иясе."

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

Раббым, Син миңа бераз хакимлек бирдең һәм төшләрнең тәфсирен өйрәттең. (Әй Раббым) Күкләрне һәм җирне яратучы, Син дөньяда да, ахирәттә дә минем яклаучым, мине мөселман хәлемдә үтер һәм изгеләр белән куш.

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

Бу – Без сиңа вәхий кылган яшерен хәбәрләрнең кайберләре, гәрчә син алар янында булмаганда да, алар хәйлә корырга киңәш иткәннәрен (Йосыфны коега салырга)

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

Һәм күпчелек кеше, хәтта сез чыннан да теләсәгез дә, ышанмаячак.

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

Һәм сез алардан (чакыруыгыз өчен) бернәрсә дә сорамыйсыз, чөнки бу (чакыру) бөтен дөнья өчен тәгълимат.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

Күкләрдә һәм җирдә күпме галәмәтләр (Аллаһның бөеклегенә дәлил) бар иде, алар яныннан үтеп киттеләр, ләкин алардан баш тарттылар.

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

Аларның күбрәге Аллаһыга ышанмыйлар, бәлки алар Аңа тиңдәш кылалар.

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Алар үзләрен чолгап алачак Аллаһ газабыннан яки көтмәгәндә аларга Кыямәт көне килүеннән имин булалармы, алар моны сизмиләрме?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Әйт (әй Мөхәммәд): "Бу минем юлым. Мин һәм миңа ияргәннәр, әлбәттә, Аллаһка чакырам. Аллаһ һәр кимчелектән пакь, мин мөшрикләрдән түгел."

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Синнән элек тә җибәрмәдек, җир йөзендә кешеләр арасыннан бер ирне генә, аңа вәхий бирдек. Алар җир йөзендә йөреп, үзләреннән алдагыларның хәлен күрмәделәрме (рәсүлне ялганлаганнар). Әлбәттә, ахырәт җире тәкъва кешеләр өчен хәерлерәк. Аңламыйсызмы?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

Шулай итеп, рәсүлләр (үз халкының иманына) өметләрен югалткач һәм ялганланганнарына ышангач, алар (рәсүлләр) Безнең ярдәмгә киләләр, аннары Без теләгән кешеләр аша коткарылачаклар. Безнең җәзабыз гөнаһлылардан кире кагыла алмый.

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Чыннан да, аларның хикәяләрендә акыл ияләре өчен гыйбрәт бар. (Коръән) уйлап чыгарылган хикәя түгел, ул алдагы китапларны аклый, һәрнәрсәне аңлата һәм мөэминнәр өчен туры юл һәм рәхмәт.