Abraza el Islam, haz clic aquí
Islam Al-Haq: Qur'an utz Hadith
(Islam saq)

Q.S At-Tawbah (اَلتَّوْبَة) - 129 Xkʼihalebʼ li Raqal

(Li kuyuk maak)

Qari

Murottal Audio

1

بَرَاۤءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَۗ

barā'atum minallāhi wa rasūlihī ilal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīn(a).

(A’an a’in li aatin) re xjachb’al ru li wank sa’ komonil rik’in li Allah ut lix taql rik’ineb’ laj k’iila dios li xe’ok wi’ sa’ jun li sumwank (rik’ineb’).


2

فَسِيْحُوْا فِى الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۙوَاَنَّ اللّٰهَ مُخْزِى الْكٰفِرِيْنَ

fasīḥū fil-arḍi arba‘ata asyhuriw wa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa anallāha mukhzil-kāfirīn(a).

Jo’kan naq b’eeqex laa’ex (eb’ laj k’iila dios) sa’ li ruchich’och’ chiru kaahib’ po ut chenaw naq ink’a’ naru teeq’unob’resi li Allah, ut relik chi yaal naq li Allah naxkub’siheb’ xloq’al li ink’a’ neke’paab’an.


3

وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).

Ut jun li chaq’rab’ (xpuktesinkil resil) chalen chaq li Allah ut lix taql reheb’ li winq sa’ xkutankil li nimla Hajj, naq relik chi yaal naq li Allah ut lix taql wankeb’ chi ach’ab’anb’il chiruheb’ laj k’iila dios. Toja’ naq wi laa’ex (eb’ laj paab’anel) nekejal eek’a’uxl, toja’ naq us wi’chik choq’ eere, ut wi nekesutq’iik, toja’ naq chenaw naq ink’a’ naru nekeq’unob’resi li Allah. Ut k’e chaab’il esilal reheb’ laj ink’a’ neke’paab’an (naq te’xk’ul) jun li tojb’a-maak jwal ra, .


4

اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

ka’ajwi’ eb’ laj politheista li xe’ok sa’ jun li sumwank eerik’in ut ink’a’ xe’xkub’si (li k’a’ru wan sa’ li sumwank) chi ka’ch’in chi moko (chi moko) xe’xtenq’a anihaq li xik’ na’ilok eerik’in, toja’ naq reheb’ te’xtz’aqob’resi ru li yeechi’ihom toj reetal naq xraqe’ li hoonal. Relik chi yaal, li Allah naxraheb’ li neke’paab’an.


5

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ حَيْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَخُذُوْهُمْ وَاحْصُرُوْهُمْ وَاقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍۚ فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِيْلَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

fa iżansalakhal-asyhurul-ḥurumu faqtulul-musyrikīna ḥaiṡu wajattumūhum wa khużūhum waḥṣurūhum waq‘udū lahum kulla marṣad(in), fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa khallū sabīlahum, innallāha gafūrur raḥīm(un).

Naq ak xe’raqe’ li po haram, toja’ naq taapleetiheb’ laj politeista yalaq b’ar taatawheb’ wi’, taachapeb’ ut taasut rixeb’, ut taawil ruheb’ sa’eb’ li na’ajej re ilok. Wi neke’xjal xk’a’uxl ut neke’xb’aanu li tij ut neke’xtoj li zakat, toja’ naq taak’e reheb’ li ach’ab’aak. Relik chi yaal, li Allah a’an aj kuyuk maak, aj toq’ob’anel ru.


6

وَاِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى يَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَأْمَنَهٗ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa in aḥadum minal-musyrikīnastajāraka fa ajirhu ḥattā yasma‘a kalāmallāhi ṡumma ablighu ma'manah(ū), żālika bi'annahum qaumul lā ya‘lamūn(a).

Ut wi junaq sa’ xyanqeb’ laj politheista naxpatz’ aawe li kolok, toja’ naq taakol rix re naq taaruuq chirab’inkil li raatin li Allah, toja’ naq taak’am sa’ jun li na’ajej kolb’il rix choq’ re. (Jo’kan ut) a’an xb’aan naq chi yaal a’aneb’ jun tenamit li ink’a’ neke’xnaw.


7

كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ

kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).

Chan ru naq naru taawanq jun li sumwank (k’ojk’o xch’ool) rik’in li Allah ut lix taql rik’ineb’ laj politeista, ka’ajwi’ rik’ineb’ li ani xat-ok wi’ sa’ jun li sumwank (rik’ineb’) nach’ rik’in li Nimla Mezquita (Hudaibiyah), jo’kan naq jo’ najtil neke’k’anjelak chi tiik eerik’in, laa’ex tento teeb’aanu chi tiik (jo’kan ajwi’) rik’ineb’. Relik chi yaal, li Allah naxraheb’ li neke’paab’an.


8

كَيْفَ وَاِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوْا فِيْكُمْ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗيُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبٰى قُلُوْبُهُمْۚ وَاَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ

kaifa wa iy yaẓharū ‘alaikum lā yarqubū fīkum illaw wa lā żimmah(tan), yurḍūnakum bi'afwāhihim wa ta'bā qulūbuhum, wa akṡaruhum fāsiqūn(a).

Chan ru naq naru (naq wan li sumk’uub’ jo’ a’an), us ta wi te’xtaw li q’axok-u sa’ aab’een, ink’a’ te’xk’uula li wank sa’ komonil aawik’in ut ink’a’ te’xk’e (chi moko te’rab’i) li sumk’uub’. Neke'xsahob'resi aach'ool rik'in xtz'uumal reheb', ut li xch'ooleb' naxtz'eqtaanaheb'. Lix k’ihaleb’ a’an maa’useb’ xna’leb’ (ink’a’ neke’xb’aanu li yeechi’ihom).


9

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

Neke’xloq’ ut neke’xk’ayi li raqal re li Allah chi b’ab’ay xtz’aq, toja’ naq neke’xram (eb’ li tenamit) sa’ xb’ehil li Allah. Relik chi yaal, kʼajoʼ naq inkʼaʼ us li nekeʼxbʼaanu.


10

لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ

lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)

Ink’a’ neke’xk’uula li rech kab’al (li wank sa’ komonil) rik’ineb’ laj paab’anel ut ink’a’ neke’xk’e (chi moko neke’rab’i) li sumwank. Ut aꞌaneb li nequeꞌnumeꞌ chiru li ramlebꞌ.


11

فَاِنْ تَابُوْا وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِى الدِّيْنِ ۗوَنُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fa in tābū wa aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta fa ikhwānukum fid-dīn(i), wa nufaṣṣīlul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ut wi neke’xjal xk’a’uxl, neke’xb’aanu li tij ut neke’xtoj li zakat, toja’ naq (naraj naxye naq a’aneb’) a’aneb’ laa was aawiitz’in sa’ li jun chi paab’aal. Naqach’olob’eb’ li raqal choq’ reheb’ li ani neke’xnaw.


12

وَاِنْ نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوْا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقَاتِلُوْٓا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِۙ اِنَّهُمْ لَآ اَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُوْنَ

wa in nakaṡū aimānahum mim ba‘di ‘ahdihim wa ṭa‘anū fī dīnikum fa qātilū a'immatal-kufr(i), innahum lā aimāna lahum la‘allahum yantahūn(a).

Ut wi neke’xq’et lix yeechi’ihomeb’ chirix li sumwank, ut neke’xhob’ laa paab’aal, toja’ naq teepleetiheb’ laj jolominel a’an li ink’a’ neke’paab’an. Relik chi yaal, a’aneb’ li tenamit li ink’a’ neke’ru chixb’aanunkil li yeechi’ihom, yo’oninb’il naq te’xkanab’.


13

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).

K’a’ut naq ink’a’ nekexpleetik rik’ineb’ li ke’q’etb’al lix yeechi’ihom (xyeechi’ihom), ut xe’xk’uub’ risinkil li taqlanb’il aj k’amol esil, ut eb’ li xe’pleetik xb’een wa eerik’in? Ma nekexxuwaheb’, naq a’an li Allah li wan wi’chik eek’ulub’ chixxuwak, wi laa’ex aj paab’anel?


14

قَاتِلُوْهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَيْدِيْكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِيْنَۙ

qātilūhum yu‘ażżibhumullāhu bi'aidīkum wa yukhzihim wa yanṣurkum ‘alaihim wa yasyfi ṣudūra qaumim mu'minīn(a).

Yalok rik’ineb’, relik chi yaal naq li Allah tixrahob’tesiheb’ rik’in (lix tz’aamahom) laa wuq’ ut a’an tixkub’siheb’ xloq’al ut tatxtenq’a (rik’in li q’axok-u) sa’ xb’eeneb’, ut tixk’ojob’ xch’ooleb’ li neke’paab’an,


15

وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوْبِهِمْۗ وَيَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa yużhib gaiẓa qulūbihim, wa yatūbullāhu ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

ut A’an narisi li josq’il sa’ xch’ooleb’ (eb’ laj paab’anel). Ut li Allah naxk’ulub’a li jalb’a-k’a’uxlej reheb’ li ani naraj. Li Allah a’an li naxnaw chixjunil, li wan xna’leb’.


16

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ جَاهَدُوْا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلَا رَسُوْلِهٖ وَلَا الْمُؤْمِنِيْنَ وَلِيْجَةً ۗوَاللّٰهُ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

am ḥasibtum an tutrakū wa lammā ya‘lamillāhul-lażīna jāhadū minkum wa lam yattakhiżū min dūnillāhi wa lā rasūlihī wa lal-mu'minīna walījah(tan), wallāhu khabīrum bimā ta‘malūn(a).

Ma nekek’oxla naq texkanaaq (ka’ajwi’ jo’kan), us ta li Allah ink’a’ naxnaw ruheb’ li neke’xyal xq’e chi jihad sa’ eeyanq ut ink’a’ naxk’ameb’ li ramiiw li tiikeb’ xch’ool chi jalan rik’in li Allah, lix taql ut eb’ li neke’paab’an? Li Allah naxk’e reetal li k’a’ru nekeb’aanu.


17

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِيْنَ اَنْ يَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِيْنَ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۚ وَ فِى النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ

mā kāna lil-musyrikīna ay ya‘murū masājidallāhi syāhidīna ‘alā anfusihim bil-kufr(i), ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum, wa fin-nāri hum khālidūn(a).

Ink’a’ us naq eb’ laj k’iila dios te’usaaq sa’ lix mezquita li Allah, us ta neke’xk’ulub’a naq a’aneb’ ajwi’ aj ink’a’ neke’paab’an. Maak’a’ rajb’al lix b’aanuhomeb’, ut te’kanaaq sa’ xb’alb’a chi junajwa.


18

اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).

Relik chi yaal, eb’ li neke’usa sa’ li mezquita re li Allah, a’aneb’ ka’ajwi’ li neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan, ut (toj) neke’xb’aanu li tij, neke’xtoj li zakat ut ink’a’ neke’xuwak (chiru k’a’ruhaq chik) ka’ajwi’ li Allah. Jo’kan naq yo’oninb’il naq te’wanq sa’ xyanqeb’ li neke’xtaw xb’eresinkileb’.


19

۞ اَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاۤجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَجَاهَدَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗ لَا يَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۘ

aja‘altum siqāyatal-ḥājji wa ‘imāratal-masjidil-ḥarāmi kaman āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa jāhada fī sabīlillāh(i), lā yastawūna ‘indallāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Ma nekejuntaq’eetaheb’ li (eb’ li tenamit) li neke’k’ehok uk’a’ reheb’ li neke’b’aanunk re li Hajj ut neke’k’aak’alenk re li Nimla Mezquita rik’ineb’ li neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan ut neke’xyal xq’e sa’ xb’ehil li Allah? Moko juntaq’eeteb’ ta chiru li Allah. Li Allah ink’a’ naxk’e xb’eresinkileb’ li ink’a’ tiikeb’ xch’ool.


20

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهَاجَرُوْا وَجَاهَدُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ

allażīna āmanū wa hājarū wa jāhadū fī sabīlillāhi bi'amwālihim wa anfusihim, a‘ẓamu darajatan ‘indallāh(i), wa ulā'ika humul-fā'izūn(a).

Li ani neke’paab’an ut neke’q’axon ut neke’xyal xq’e sa’ xb’ehil li Allah, rik’in lix b’ihomal ut lix aamej, jwal nim xwankileb’ chiru li Allah. A’aneb’ li neke’el chi uub’ej.


21

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَّجَنّٰتٍ لَّهُمْ فِيْهَا نَعِيْمٌ مُّقِيْمٌۙ

yubasysyiruhum rabbuhum biraḥmatim minhu wa riḍwāniw wa jannātil lahum fīhā na‘īmum muqīm(un).

Li Dios naxsahob’resi xch’ooleb’ rik’in xk’eeb’al li usilal, li sahil ch’oolejil ut li choxa, neke’xtaw li sahil ch’oolejil chi junelik chi sa’,


22

خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗاِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗٓ اَجْرٌ عَظِيْمٌ

khālidīna fīhā abadā(n), innallāha ‘indahū ajrun ‘aẓīm(un).

te’kanaaq chi sa’ chi junelik q’e kutan. Relik chi yaal, rik’in li Allah wan jun nimla q’ajkamunk.


23

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْٓا اٰبَاۤءَكُمْ وَاِخْوَانَكُمْ اَوْلِيَاۤءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِيْمَانِۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ābā'akum wa ikhwānakum auliyā'a inistaḥabbul-kufra ‘alal-īmān(i), wa may yatawallahum minkum fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Ex aj paab’anel! Maak’eheb’ laa yuwa’ ut laa was aawiitz’in choq’ aj kolol aawe, wi mas neke’raj li ink’a’ paab’ank chiru li paab’aal. Ani eere naxk’ameb’ jo’ aj kolol rix, toja’ naq a’aneb’ laj maak.


24

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَاۤؤُكُمْ وَاَبْنَاۤؤُكُمْ وَاِخْوَانُكُمْ وَاَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيْرَتُكُمْ وَاَمْوَالُ ِۨاقْتَرَفْتُمُوْهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَآ اَحَبَّ اِلَيْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَجِهَادٍ فِيْ سَبِيْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

qul in kāna ābā'ukum wa abnā'ukum wa ikhwānukum wa azwājukum wa ‘asyīratukum wa amwāluniqtaraftumūhā wa tijāratun takhsyauna kasādahā wa masākinu tarḍaunahā aḥabba ilaikum minallāhi wa rasūlihī wa jihādin fī sabīlihī fa tarabbaṣū ḥattā ya'tiyallāhu bi'amrih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

Ye, “Wi eb’ laa yuwa’, laa kok’al, laa was aawiitz’in, laa wixaqil, laa junkab’al, li b’ihomal nakak’anjelak wi’, li k’ayink nakaxuwa xsachb’al, ut eb’ li ochoch li nakaara wank wi’, q’axal wi’chik nakaara chiru li Allah ut lix taql ut nakayal aaq’e choq’ re li jihad sa’ lix b’e, toja’ naq taa’oyb’eni toj reetal naq li Allah tixk’e lix k’uub’anb’il na’leb’.” Ut li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ li maa’us aj winq.


25

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِيْ مَوَاطِنَ كَثِيْرَةٍۙ وَّيَوْمَ حُنَيْنٍۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْـًٔا وَّضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُّدْبِرِيْنَۚ

laqad naṣarakumullāhu fī mawāṭina kaṡīrah(tin), wa yauma ḥunain(in), iż a‘jabatkum kaṡratukum falam tugni ‘ankum syai'aw wa ḍāqat ‘alaikumul-arḍu bimā raḥubat ṡumma wallaitum mudbirīn(a).

Relik chi yaal, li Allah xextenq’a (eb’ laj paab’anel) sa’ naab’al li na’ajej re pleetik, ut (chijultiko’q eere) li pleet re Hunain, naq lee k’ihaleb’ ke’xk’e chi q’etq’eto’k, a’b’an (li k’iila k’ihaleb’) maak’a’ rajb’al cheru chi junajwa, ut li nimla ch’och’ chanchan naq ka’ch’in choq’ eere, toja’ naq xesutq’i chaq ut xe’alinak chi helter-skelter.


26

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ

Ṡumma anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa anzala junūdal lam tarauhā wa ‘ażżabal-lażīna kafarū, wa żālika jazā'ul-kāfirīn(a).

Toja’ naq li Allah kixtaqla chaq li tuqtuukilal rik’in lix taql ut rik’ineb’ li neke’paab’an, ut kixtaqlaheb’ li teep aj pleet (anjel) li ink’a’ naru nekeril, ut kixk’e li tojb’a-maak sa’ xb’eeneb’ li ink’a’ neke’paab’an. A’an a’in li q’ajkamunk choq’ reheb’ li ink’a’ neke’paab’an.


27

ثُمَّ يَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

Ṡumma yatūbullāhu mim ba‘di żālika ‘alā may yasyā'(u), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Chirix a’an, li Allah naxk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl li ani naraj. Li Allah a’an aj kuyuk maak, aj toq’ob’anel ru.


28

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا ۚوَاِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖٓ اِنْ شَاۤءَۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū innamal-musyrikūna najasun falā yaqrabul-masjidal-ḥarāma ba‘da ‘āmihim hāżā, wa in khiftum ‘ailatan fa saufa yugnīkumullāhu min faḍlihī in syā'(a), innallāha ‘alīmun ḥakīm(un).

Ex aj paab’anel! Relik chi yaal, eb’ laj politeista tz’aj ruheb’ (tz’aj ruheb’ li aamej), jo’kan naq ink’a’ raj te’xnach’ob’resi rib’ rik’in li Nimla Mezquita chirix li chihab’ a’in. Ut wi wan aak’a’uxl chirix li neb’a’il (xb’aan naq ink’a’ neke’chal li ink’a’ neke’paab’an), toja’ naq li Allah tixk’e aawe li b’ihomal rik’in lix rusilal, wi naraj. Relik chi yaal, li Allah naxnaw chixjunil, wan xna’leb’.


29

قَاتِلُوا الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَلَا يُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ وَلَا يَدِيْنُوْنَ دِيْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَّدٍ وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ ࣖ

qātilul-lażīna lā yu'minūna billāhi wa lā bil-yaumil-ākhiri wa lā yuḥarrimūna mā ḥarramallāhu wa rasūluhū wa lā yadīnūna dīnal-ḥaqqi minal-lażīna ūtul-kitāba ḥattā yu‘ṭul-jizyata ‘ay yadiw wa hum ṣāgirūn(a).

Chepleetiheb’ li ink’a’ neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan, li ink’a’ neke’xram li k’a’ru xe’xram li Allah ut lix taql ut li ink’a’ neke’paab’ank re li tz’aqal paab’aal (lix paab’aal li Allah), (a’aneb’ li tenamit) li k’eeb’ileb’ re li Hu, toj reetal naq te’xtoj li jizyah (tojleb’) chi ab’inb’il naq wankeb’ sa’ jun li wanjik re kub’iha’.


30

وَقَالَتِ الْيَهُوْدُ عُزَيْرُ ِۨابْنُ اللّٰهِ وَقَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِيْحُ ابْنُ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْۚ يُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۗقَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۚ اَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ

wa qālatil-yahūdu ‘uzairunibnullāhi wa qālatin-naṣāral-masīḥubnullāh(i), żālika qauluhum bi'afwāhihim, yuḍāhi'ūna qaulal-lażīna kafarū min qabl(u), qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).

Ut eb’ laj Judio ke’xye, “Uzair ralal laj Allah,” ut eb’ laj Kristiano ke’xye, “Li Mesias, li ralal laj Allah.” A’aneb’ li aatin li neke’el chaq sa’ xtz’uumal reheb’. Keʼxkʼam rehebʼ rikʼin li raatinebʼ li inkʼaʼ keʼpaabʼank chaq junxil. Li Allah naxmajewaheb’; chan ru naq ke’xsutq’isi rib’?


31

اِتَّخَذُوْٓا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَالْمَسِيْحَ ابْنَ مَرْيَمَۚ وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوْٓا اِلٰهًا وَّاحِدًاۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۗ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

ittakhażū aḥbārahum wa ruhbānahum arbābam min dūnillāhi wal-masīḥabna maryam(a), wa mā umirū illā liya‘budū ilāhaw wāḥidā(n), lā ilāha illā huw(a), subḥānahū ‘ammā yusyrikūn(a).

Ke’xk’eheb’ li tenamit aj paab’anel (aj Judio), ut eb’ lix monje (aj Kristiano) jo’ dios chiru laj Allah, ut (jo’kan ajwi’) li Mesias, ralal li xMaria; us ta ka’ajwi’ yeeb’il reheb’ naq te’xloq’oni li Nimajwal Dios; maajun chik dios, kaʼajwiʼ Aʼan. Loq’laj b’aanuhom rik’in li k’a’ru neke’xjunaji rib’ chirib’ileb’ rib’.


32

يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّٰهُ اِلَّآ اَنْ يُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

yurīdūna ay yuṭfi'ū nūrallāhi bi'afwāhihim wa ya'ballāhu illā ay yutimma nūrahū wa lau karihal-kāfirūn(a).

Ke’raj xchupb’al lix saqen (paab’aal) re li Allah rik’in xtz’uumal reheb’ (aatinak), a’b’an li Allah ink’a’ kiraj, kiraj b’an xtz’aqob’resinkil ru lix saqen, us ta ink’a’ ke’wulak chiruheb’ li ink’a’ neke’paab’an.


33

هُوَ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَدِيْنِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّيْنِ كُلِّهٖۙ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ

huwal-lażī arsala rasūlahū bil-hudā wa dīnil-ḥaqqi liyuẓhirahū ‘alad-dīni kullih(ī), wa lau karihal-musyrikūn(a).

A’an li kixtaqla chaq lix taql rik’in b’eresink (li Alcorán) ut li tz’aqal paab’aal re naq q’axal nim xwankil chiruheb’ chixjunil li paab’aal, us ta ink’a’ neke’wulak chiruheb’ laj k’iila dios.


34

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

Ex aj paab’anel! Relik chi yaal, naab’aleb’ li tenamit aj paab’anel ut eb’ lix monje neke’xk’ux tz’aqal lix b’ihomal li tenamit chi b’alaq’il, ut (neke’xram) (eb’ li tenamit) sa’ xb’ehil li Allah. Ut eb’ li neke’k’uulank re li oor ut li plaat ut ink’a’ neke’xsach sa’ xb’ehil li Allah, toja’ naq te’xk’e reheb’ li chaab’il esilal, (naq te’xk’ul) jun li tojb’a-maak jwal ra .


35

يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ

yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).

(Chijultiko’q eere) li kutan naq ke’k’atman li oor ut li plaat sa’ li B’ak’leb’aal Kaax, toja’ naq ke’xk’e chi q’aak li xjolomeb’, lix tz’e ut lix b’eeneb’ (naq yookeb’ chixyeeb’al) reheb’, “A’in lee k’a’ru xek’uula choq’ eere, jo’kan naq cheyal (lix k’ulunik) li k’a’ru xek’uula.”


36

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Relik chi yaal, li rajlil li po jo’ naxye li Allah a’an kab’laju po, (jo’) sa’ lix chaq’rab’ li Allah naq kixyo’ob’tesi li choxa ut li ch’och’, li wan kaahib’ po haram reheb’. A’an a’in (lix chaq’rab’il) li tiik ruhil paab’aal, jo’kan naq meerahob’tesi eerib’ sa’ (li xkaa po), ut teepleetiheb’ chixjunil li politheista jo’ chanru naq neke’pleeti ajwi’ eerik’in chejunilex. Ut chenaw naq li Allah wan rik’ineb’ laj paab’anel.


37

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Relik chi yaal, xramb’al (li po haram) ka’ajwi’ naxnimob’resi li ink’a’ paab’ank. Eb’ laj ink’a’ neke’paab’an neke’b’alaq’iik xb’aan a’in (xk’eeb’al chi uxmank), neke’xk’e chi uxmank sa’ jun chihab’ ut neke’xk’e chi ink’a’ us sa’ jun chik chihab’, re naq te’ruuq chi k’ulub’ank rik’in li rajlil li k’a’aq re ru li kixram li Allah, ut sa’ li hoonal ajwi’ a’an neke’xk’e chi uxmank li k’a’ru kixram li Allah. (laj Tza) kixkʼe chiruhebʼ naq chʼinaʼus li xbʼaanuhomebʼ. Ut li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ li ink’a’ neke’paab’an.


38

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِيْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِۗ اَرَضِيْتُمْ بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا مِنَ الْاٰخِرَةِۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِيْلٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū mā lakum iżā qīla lakumunfirū fī sabīlillāhiṡ-ṡāqaltum ilal-arḍ(i), araḍītum bil-ḥayātid-dun-yā minal-ākhirah(ti), famā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā fil-ākhirati illā qalīl(un).

Ex aj paab’anel! K’a’ut naq naq nayeeman aawe, “Ayu (chi pleetik) sa’ xb’ehil li Allah,” ma aal nakaweek’a ut taawaj kanaak b’ar wi’ wankat? Ma q’axal nawulak chawu li yu’am sa’ li ruchich’och’ a’in chiru li yu’am sa’ li yu’am chirix li kamk? Us ta li sahil ch’oolejil re li yu’am sa’ li ruchich’och’ a’in (xjuntaq’eetankil rik’in li yu’am) sa’ li yu’am chirix li kamk yal ka’ch’in.


39

اِلَّا تَنْفِرُوْا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًاۙ وَّيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوْهُ شَيْـًٔاۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

illā tanfirū yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n), wa yastabdil qauman gairakum wa lā taḍurrūhu syai'ā(n), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Wi ink’a’ tatxik (chi pleetik), li Allah tatxk’e chi tojb’a-maak chi yaal rik’in jun li tojb’a-maak jwal ra ut tatxk’e sa’ xna’aj rik’in jalan chik tenamit, ut laa’at ink’a’ taa’uxq li rahilal re chi ka’ch’in. Ut li Allah a’an li Nimajwal sa’ xb’een chixjunil.


40

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Wi ta ink’a’ xetenq’a (laj Muhammad), relik chi yaal naq li Allah kixtenq’a raj (a’an a’in) naq eb’ laj ink’a’ neke’paab’an ke’risi (sa’ Meca); naq a’an jun reheb’ li wiib’ chi winq naq wankeb’ xkab’ichaleb’ sa’ li jul, sa’ li hoonal a’an kixye re li ramiiw, “Maaraho’ aach’ool, relik chi yaal naq li Allah wan qik’in.” Jo’kan naq li Allah kixtaqla chaq li tuqtuukilal rik’in (Muhammad) ut kitenq’an rik’in jun teep aj pleet (anjel) li ink’a’ xeril, ut kixkub’si lix b’oqb’aleb’ li ink’a’ neke’paab’an. Ut a’an li raatin li Allah li taqenaq. Li Allah wan xwankil chiru chixjunil, wan xna’leb’.


41

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّثِقَالًا وَّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

infirū khifāfaw wa ṡiqālaw wa jāhidū bi'amwālikum wa anfusikum fī sabīlillāh(i), żālikum khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Elqex ma nekereek’a naq moko aal ta malaj aal, ut cheyal eeq’e rik’in lee b’ihomal ut lee raam sa’ xb’ehil li Allah. Us wi’chik a’in choq’ aawe wi nakanaw.


42

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ

lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).

Wi (li k’a’ru nekeb’oq reheb’) wankeb’ li rusilal li moko ch’a’aj ta xtawb’aleb’ ut li b’eek moko jwal najt ta, te’xtaaqe chi yaal, a’b’an li na’ajej te’xik wi’ chanchan naq jwal najt choq’ reheb’. Te’xye li jurament rik’in (xk’ab’a’) li Allah, “Wi naru chiqu, tooxik chi yaal eerik’in.” Ke’xsach rib’ ut li Allah kixnaw naq tz’aqal aj tik’ti’eb’.


43

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا وَتَعْلَمَ الْكٰذِبِيْنَ

‘afallāhu ‘ank(a), lima ażinta lahum ḥattā yatabayyana lakal-lażīna ṣadaqū wa ta‘lamal-kāżibīn(a).

Li Allah naxkuy aamaak laa’at (Mahomad). K’a’ut naq xaq’axtesi reheb’ li kanab’ank (re naq ink’a’ te’xik sa’ pleet), rub’elaj naq ch’olch’o chawu aniheb’ li tz’aqal (xramb’aleb’) ut rub’elaj naq nakanaw aniheb’ li yookeb’ chi tik’ti’ik?


44

لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ

lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).

Li ani neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan ink’a’ te’xpatz’ aawe li kanab’ank (ink’a’ te’xjunaji rib’) re xpleetinkil li jihad rik’in lix b’ihomal ut lix aamej. Li Allah naxnaw ruhebʼ li nekeʼpaabʼank .


45

اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ

innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).

Relik chi yaal, eb’ li te’xpatz’ xleseens chawu (Muhammad), a’aneb’ ka’ajwi’ li ink’a’ neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan, ut wiib’ ru xch’ooleb’, jo’kan naq junelik neke’xk’e rib’ chi wiib’ank ch’oolej.


46

۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).

Ut wi ta ke’raj elk, ke’xkawresi raj rib’ choq’ re li elk a’an, a’b’an li Allah ink’a’ kiwulak chiru lix eljik, jo’kan naq kixq’unob’resi li rajom xch’ooleb’, ut kiyehe’ (reheb’), “Kanaaqex rik’ineb’ li neke’kana.”


47

لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ

wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).

Wi (te’xik aawik’in), relik chi yaal naq ink’a’ te’xnimob’resi laa (kawilal), sa’ xna’aj a’an ka’ajwi’ te’xyiib’ li sachok, ut relik chi yaal naq te’xk’e rib’ chi ub’ej sa’eb’ li b’ak’leb’ sa’ laa b’e re xyiib’ankil li sachok (sa’ laa b’e); naq sa’ eeyanq wankeb’ li poyanam li neke’wulak chi tz’aqal rab’inkil lix (aatin). Li Allah naxnaw ruheb’ laj maak.


48

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَقَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَاۤءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

laqadibtagawul-fitnata min qablu wa qallabū lakal-umūra ḥattā jā'al-ḥaqqu wa ẓahara amrullāhi wa hum kārihūn(a).

Relik chi yaal, rub’elaj a’an ak xe’xyal xq’e chixyiib’ankil li sachok ut chixk’uub’ankil li jar paay chi b’alaq’il na’leb’ choq’ eere (xsutq’isinkil li k’a’aq re ru), toj reetal naq kichal li yaal (xtenq’ li Allah), ut li k’anjel re li Allah (re paab’aal) kinumta, us ta ink’a’ ke’wulak chiruheb’.


49

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).

Ut sa’ xyanqeb’ a’an kiwan jun li kixye, “K’e inliceens (re naq ink’a’ tinxik sa’ pleet) ut maakanab’in chi t’ane’k (laj Muhammad) sa’ li q’etq’etil”. Chenaw naq xe’t’ane’ sa’ li q’etq’etil. Ut relik chi yaal, sa’ li B’ak’leb’aal Kaax wankeb’ li ink’a’ neke’paab’an.


50

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۚ وَاِنْ تُصِبْكَ مُصِيْبَةٌ يَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَآ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَّهُمْ فَرِحُوْنَ

in tuṣibka ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibka muṣībatuy yaqūlū qad akhażnā min qablu wa yatawallau wa hum fariḥūn(a).

Wi laa’at (Muhammad) nakak’ul li chaab’ilal, ink’a’ neke’saho’ xch’ool; a’b’an wi junaq rahilal taachalq sa’ eeb’een, neke’xye, “Relik chi yaal, chalen chaq sa’ xtiklajik xqak’e reetal (ink’a’ tooxik sa’ pleet),” ut neke’xsutq’isi rib’ rik’in (reek’ankil) sahil ch’oolejil.


51

قُلْ لَّنْ يُّصِيْبَنَآ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَاۚ هُوَ مَوْلٰىنَا وَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ

qul lay yuṣībanā illā mā kataballāhu lanā, huwa maulānā wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).

Ye (Muhammad), "Maak'a' chik taak'ulmanq qik'in ka'ajwi' li k'aru kixk'uub' li Allah choq' qe. A'an laj kolol qe, ut ka'ajwi' rik'in li Allah neke'xk'ojob' xch'ool eb' laj paab'anel."


52

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَآ اِلَّآ اِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِۗ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ يُّصِيْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖٓ اَوْ بِاَيْدِيْنَاۖ فَتَرَبَّصُوْٓا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ

qul hal tarabbaṣūna binā illā iḥdal-ḥusnayain(i), wa naḥnu natarabbaṣu bikum ay yuṣībakumullāhu bi‘ażābim min ‘indihī au bi'aidīnā, fa tarabbaṣū innā ma‘akum mutarabbiṣūn(a).

Ye (Muhammad), "Yookat chiqoyb'eninkil chi maak'a' rajb'al, ka'ajwi' jun reheb' li wiib' chi chaab'il na'leb' (li q'axok-u malaj li kamsink). Ut laa'o yooko chiroyb'eninkil naq li Allah tixk'e li tojb'a-maak sa' aab'een chalen chaq sa' lix tz'e, malaj (adzab) rik'in li quq'. Jo'kan naq oyb'eni, relik chi yaal naq yooko chiroyb'eninkil (jo'kan ajwi') aawik'in."


53

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ يُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ ۗاِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

qul anfiqū ṭau‘an au karhal lay yutaqabbala minkum, innakum kuntum qauman fāsiqīn(a).

Ye (Muhammad), “K’e laa b’ihomal chi anchal aach’ool malaj chi ink’a’ taawaj, a’b’an (laa tenq’) ink’a’ taak’ulub’aaq. Relik chi yaal, laa’at maa’us aj winq.”


54

وَمَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّآ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَبِرَسُوْلِهٖ وَلَا يَأْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَهُمْ كُسَالٰى وَلَا يُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَهُمْ كٰرِهُوْنَ

wa mā mana‘ahum an tuqbala minhum nafaqātuhum illā annahum kafarū billāhi wa birasūlihī wa lā ya'tūnaṣ-ṣalāta illā wa hum kusālā wa lā yunfiqūna illā wa hum kārihūn(a).

Ut li k’a’ru naxram naq ink’a’ taak’ulub’aaq lix tenq’eb’, a’an xb’aan naq ink’a’ neke’xpaab’ (ink’a’ neke’xpaab’) li Allah ut lix taql ut ink’a’ neke’xb’aanu li tij, a’b’an q’etq’eteb’ ut ink’a’ (jo’kan ajwi’) neke’xsach lix (b’ihomal), a’b’an ink’a’ neke’raj (mine’ ru).


55

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

Jo'kan naq meek'e chi sachk eech'ool rik'in li xb'ihomaleb' ut eb' li ralal xk'ajol. Relik chi yaal, li rajom li Allah rik’in a’an, a’an xrahob’tesinkileb’ sa’ li ruchich’och’il yu’am a’in ut moqon te’kamq jo’ aj ink’a’ aj paab’anel.


56

وَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْۗ وَمَا هُمْ مِّنْكُمْ وَلٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَّفْرَقُوْنَ

wa yaḥlifūna billāhi innahum laminkum, wa mā hum minkum wa lākinnahum qaumuy yafraqūn(a).

Ut eb’ a’an (eb’ laj ka’pak’al-u) neke’xye li jurament rik’in (xk’ab’a’ li) Allah, naq tz’aqal wankeb’ sa’ eeyanq; ab’an moko re ta laa ch’uut, a’aneb’ b’an poyanam li jwal neke’xuwak (chaawu).


57

لَوْ يَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُوْنَ

lau yajidūna malja'an au magārātin au muddakhalal lawallau ilaihi wa hum yajmaḥūn(a).

Wi te’xtaw xkolb’aleb’ rib’, jul malaj jul (sa’ ch’och’), te’xik (te’alinaq) aran sa’ junpaat jo’ naru.


58

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّلْمِزُكَ فِى الصَّدَقٰتِۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَاِنْ لَّمْ يُعْطَوْا مِنْهَآ اِذَا هُمْ يَسْخَطُوْنَ

wa minhum may yalmizuka fiṣ-ṣadaqāt(i), fa in u‘ṭū minhā raḍū wa illam yu‘ṭau minhā iżā hum yaskhaṭūn(a).

Ut sa’ xyanqeb’ a’an wankeb’ li neke’wech’ok aawe chirix (xjek’inkil) li tenq’ tumin (zakat); wi nakʼeemank jun raqal rehebʼ, sahebʼ saʼ xchʼool ut wi inkʼaʼ nakʼeemank jun raqal rehebʼ, saʼ junpaat nekeʼok xjosqʼil .


59

وَلَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗۙ وَقَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَيُؤْتِيْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَرَسُوْلُهٗٓ اِنَّآ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ ࣖ

wa lau annahum raḍū mā ātāhumullāhu wa rasūluh(ū), wa qālū ḥasbunallāhu sayu'tīnallāhu min faḍlihī wa rasūluhū innā ilallāhi rāgibūn(a).

Ut wi tz’aqal ke’saho’ xch’ool rik’in li k’a’ru kik’eeman reheb’ xb’aan li Allah ut lix taql, ut ke’xye, “Li Allah tz’aqal choq’ qe, li Allah ut lix taql te’xk’e qe b’ayaq lix b’antioxink.


60

۞ اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَاۤءِ وَالْمَسٰكِيْنِ وَالْعٰمِلِيْنَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغٰرِمِيْنَ وَفِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَابْنِ السَّبِيْلِۗ فَرِيْضَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

innamaṣ-ṣadaqātu lil-fuqarā'i wal-masākīni wal-‘āmilīna ‘alaihā wal-mu'allafati qulūbuhum wa fir-riqābi wal-gārimīna wa fī sabīlillāhi wabnis-sabīl(i), farīḍatam minallāh(i), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Relik chi yaal, li zakat ka’ajwi’ choq’ reheb’ li ani wankeb’ sa’ rajb’al ru, li neb’a’, li neke’k’uluk re li zakat, li q’unb’esinb’il xch’ooleb’ (li neke’xjal xk’a’uxl), reheb’ li moos (li neke’ach’ab’aak), reheb’ li ani wankeb’ xk’as, choq’ re lix b’e li Allah ut choq’ reheb’ li ani wankeb’ sa’ b’eenik, jo’ jun teneb’ank rik’in li Allah. Li Allah a’an li naxnaw chixjunil, li wan xna’leb’.


61

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

Ut sa’ xyanqeb’ a’an (aj ka’pak’al-u) wankeb’ li ke’xpo’resi xch’ool li Profeet (Muhammad) ut ke’xye, “Li Profeet kixpaab’ chixjunil li kirab’i”. Ye, “A’an naxpaab’ chixjunil li k’a’ru us choq’ aawe, naxpaab’ li Allah, naxpaab’eb’ laj paab’anel, ut a’an jun toq’ob’ank-u choq’ reheb’ laj paab’anel sa’ eeyanq.” Ut eb’ li neke’xrahob’tesi lix taql li Allah te’xk’ul jun li tojb’a-maak jwal ra.


62

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِيُرْضُوْكُمْ وَاللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗٓ اَحَقُّ اَنْ يُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ

yaḥlifūna billāhi lakum liyurḍūkum wallāhu wa rasūluhū aḥaqqu ay yurḍūhu in kānū mu'minīn(a).

Neke’xye li jurament chawu rik’in (xk’ab’a’) li Allah re xsahob’resinkil aach’ool, b’ar wi’ jwal us raj naq li Allah ut lix taql te’xsik’ lix k’ulub’ankil wi ta aj paab’anel.


63

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّهٗ مَنْ يُّحَادِدِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيْمُ

alam ya‘lamū annahū may yuḥādidillāha wa rasūlahū fa anna lahū nāru jahannama khālidan fīhā, żālikal khizyul-‘aẓīm(u).

Ma ink’a’ neke’xnaw (eb’ laj ka’pak’al-u) naq ani tixq’et rib’ chiru li Allah ut lix taql, toja’ naq relik chi yaal naq li xb’alb’a a’an xb’alb’a choq’ re, taawanq chi sa’ chi junelik. A’an jun nimla majewank.


64

يَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلِ اسْتَهْزِءُوْاۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ

yaḥżarul-munāfiqūna an tunazzala ‘alaihim sūratun tunabbi'uhum bimā fī qulūbihim, qulistahzi'ū, innallāha mukhrijum mā taḥżarūn(a).

Eb’ laj ka’pak’al-u a’in neke’xuwak naq taak’utunq jun li surah li naxch’olob’ li k’a’ru muqmu sa’ xch’ooleb’. Ye (reheb’), “Toj yooqex chi se’ek (re li Allah ut lix taql).” Relik chi yaal, li Allah tixk’utb’esi li k’a’ru nekexxuwa.


65

وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَيَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَنَلْعَبُۗ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَاٰيٰتِهٖ وَرَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ

wa la'in sa'altahum layaqūlunna innamā kunnā nakhūḍū wa nal‘ab(u), qul abillāhi wa āyātihī wa rasūlihī kuntum tastahzi'ūn(a).

Ut wi taapatz’ reheb’, ch’olch’o naq te’xsume, “Relik chi yaal, yal yooko chaq chi b’atz’unk ut chi b’atz’unk.” Ye, “K’a’ut naq junelik nakase’ek rik’in li Allah, ut eb’ lix raqal ut lix taql?”


66

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِيْمَانِكُمْ ۗ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَاۤىِٕفَةً ۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ ࣖ

lā ta‘tażirū qad kafartum ba‘da īmānikum, in na‘fu ‘an ṭā'ifatim minkum nu‘ażżib ṭā'ifatam bi'annahum kānū mujrimīn(a).

Ink’a’ na’ajman ru naq taapatz’ aakuyb’al, xb’aan naq ink’a’ xapaab’ chirix naq xapaab’. Wi taqakuy xmaak junjunq eere (xb’aan naq xe’xjal xk’a’uxl), relik chi yaal naq tqak’eheb’ chi tojb’a-maak li (xkomon chik) ch’uut xb’aan naq relik chi yaal naq a’aneb’ li tenamit li (junelik) neke’maakob’k.


67

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَالْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَيَقْبِضُوْنَ اَيْدِيَهُمْۗ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِيَهُمْ ۗ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

al-munāfiqūna wal-munāfiqātu ba‘ḍuhum mim ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-munkari wa yanhauna ‘anil-ma‘rūfi wa yaqbiḍūna aidiyahum, nasullāha fa nasiyahum, innal-munāfiqīna humul-fāsiqūn(a).

Eb’ laj ka’pak’al-u, winq ut ixq, wankeb’ (juntaq’eet) chirib’ileb’ rib’, neke’xtaqla (xb’aanunkil) li ink’a’ us ut neke’xram (xb’aanunkil) li us ut neke’xchap li ruq’eb’ (chi q’etq’et). Ke’xsach sa’ xch’ooleb’ li Allah, jo’kan naq li Allah kisach sa’ xch’ooleb’ (a’aneb’ ajwi’). Relik chi yaal, ebʼ laj kaʼpakʼal-u aʼanebʼ li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ.


68

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ هِيَ حَسْبُهُمْ ۚوَلَعَنَهُمُ اللّٰهُ ۚوَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيْمٌۙ

wa‘adallāhul-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-kuffāra nāra jahannama khālidīna fīhā, hiya ḥasbuhum, wa la‘anahumullāh(u), wa lahum ‘ażābum muqīm(un).

Li Allah naxyeechi’i (naxk’e xxiw) li winq ut ixq aj ka’pak’al-u ut li ink’a’ neke’paab’an rik’in li b’ak’leb’aal ch’iich’. Nekeʼkanaak chi saʼ. A’an (li b’ak’leb’ ch’iich’) tz’aqal choq’ reheb’. Li Allah kixmajewaheb’, ut te’xk’ul li tojb’a-maak chi junelik,


69

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(lix wanjik laa’ex aj ka’pak’al-u ut aj k’iila dios) chanchan li ke’wan chaq rub’elaj cheru, jwal kaweb’ rib’ cheru, ut wankeb’ chik xb’ihomal ut ralal xk’ajol. Jo’kan naq xe’xtaw xsahil lix k’ihaleb’, ut laa’at xe’xtaw xsahil laa k’as jo’eb’ li ke’wan chaq rub’elaj naq xe’xtaw xsahil lix k’ihaleb’, ut laa’at nakat-aatinak chirix (li k’a’aq re ru tik’ti’) jo’ chanru neke’aatinak chirixeb’. Lix b’aanuhomeb’ sa’ li ruchich’och’ a’in ut sa’ li ruchich’och’ chirix a’an, maak’a’ rajb’al. A’aneb’ li neke’sach.


70

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ma ink’a’ kiwulak resileb’ (chirixeb’) li ani ke’wan chaq rub’elajeb’, (a’aneb’) lix tenamit laj Noe, laj Ad, laj Samud, lix tenamit laj Abraham, lix tenamit laj Madyan, ut (eb’ li wankeb’ sa’) li tenamit li ke’sache’? Ke’chal chaq aj taqlanel rik’ineb’ rik’in xk’amb’al chaq li k’utb’esinb’il na’leb’ chi saqen ru; Li Allah ink’a’ kixrahob’tesiheb’, a’b’an ke’xrahob’tesi rib’ xjuneseb’.


71

وَالْمُؤْمِنُوْنَ وَالْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۘ يَأْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَيُطِيْعُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗاُولٰۤىِٕكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

wal-mu'minūna wal-mu'minātu ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), ya'murūna bil-ma‘rūfi wa yanhauna ‘anil-munkari wa yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa yuṭī‘ūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika sayarḥamuhumullāh(u), innallāha ‘azīzun ḥakīm(un).

Ut eb’ li neke’paab’an, winq ut ixq, wankeb’ sa’ xyanqeb’ neke’ok choq’ aj tenq’anel choq’ reheb’ li jun ch’ol chik. Neke’xtaqla (xb’aanunkil) li k’a’ru us, ut neke’xram li k’a’ru ink’a’ us, neke’xb’aanu li tij, neke’xtoj li zakat, ut neke’ab’in chiru li Allah ut lix taql. Te’k’ehe’q xtoq’ob’aal ruheb’ xb’aan li Allah. Relik chi yaal, li Allah nim xwankil, nim xna’leb’.


72

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَمَسٰكِنَ طَيِّبَةً فِيْ جَنّٰتِ عَدْنٍ ۗوَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa‘adallāhul-mu'minīna wal-mu'mināti jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa masākina ṭayyibatan fī jannāti ‘adn(in), wa riḍwānum minallāhi akbar(u), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Li Allah naxyeechi’i reheb’ laj paab’anel, winq ut ixq, (te’xtaw) li paraiso rub’el li neke’el wi’ li nima’, te’kanaaq chi junelik q’e kutan chi sa’, ut (te’xtaw) jun chaab’il na’ajej sa’ li paraiso ‘Adn. Ut li xsahil xch’ool li Allah jwal nim wi’chik. Aʼan jun nimla qʼaxok-u .


73

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنٰفِقِيْنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۗوَمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيْرُ

yā ayyuhan-nabiyyu jāhidil-kuffāra wal-munāfiqīna wagluẓ ‘alaihim, wa ma'wāhum jahannamu wa bi'sal-maṣīr(u).

At Profeet! Chepleeti (rik’ineb’) li ink’a’ neke’paab’an ut eb’ laj ka’pak’al-u, ut kaw eech’ool rik’ineb’. Li xnaʼajebʼ aʼan xbʼalbʼa. Ut a’an li na’ajej q’axal yib’ ru re sutq’iik wi’ .


74

يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Eb’ a’an (eb’ laj ka’pak’al-u) neke’xye li jurament rik’in (xk’ab’a’) li Allah, naq ink’a’ te’xye (k’a’ruhaq li naxrahob’tesi laj Muhammad). Relik chi yaal, xe’xye li aatin re ink’a’ paab’ank, ut xe’ok choq’ aj maak chirix li Islam, ut neke’raj li k’a’ru ink’a’ neke’ru chixtawb’al, ut ink’a’ raj ke’xq’etq’eti (li Allah ut lix taql), wi ta li Allah ut lix taql ke’xk’e raj lix rusilal sa’ xb’eeneb’. Wi neke’xjal xk’a’uxl, us wi’chik choq’ reheb’, a’b’an wi neke’xsutq’isi rib’, li Allah tixk’eheb’ chi tojb’a-maak rik’in jun li tojb’a-maak jwal ra sa’ li ruchich’och’ a’in ut sa’ li ruchich’och’ chirix a’an, ut maak’a’aq aj kolol reheb’ chi moko aj tenq’anel sa’ li ruchich’och’.


75

۞ وَمِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِيْنَ

wa minhum man ‘āhadallāha la'in ātānā min faḍlihī lanaṣṣaddaqanna wa lanakūnanna minaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ut sa’ xyanqeb’ a’an wankeb’ junjunq li ke’xyeechi’i re li Allah, “Wi li Allah tixk’e qe xkomon lix b’ihomal, laa’o taqak’e li tenq’ank ut toowanq sa’ xyanqeb’ li tiikeb’ xch’ool.”


76

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَتَوَلَّوْا وَّهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

falammā ātāhum min faḍlihī bakhilū bihī wa tawallau wa hum mu‘riḍūn(a).

Naq li Allah kixk’e reheb’ lix chaab’ilal, ke’ok chi q’etq’eto’k ut ke’xsutq’isi rib’, ut junelik ke’q’etq’eto’.


77

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى يَوْمِ يَلْقَوْنَهٗ بِمَآ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَبِمَا كَانُوْا يَكْذِبُوْنَ

fa a‘qabahum nifāqan fī qulūbihim ilā yaumi yalqaunahū bimā akhlafullāha mā wa‘adūhu wa bimā kānū yakżibūn(a).

Jo’kan naq li Allah kixk’e li ka’pak’alil sa’ xch’ooleb’ toj sa’ li kutan naq te’xk’ul rib’ rik’in, xb’aan naq ke’xq’et li yeechi’ihom ke’xb’aanu re ut xb’aan naq ke’tik’ti’ik chaq junxil.


78

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوٰىهُمْ وَاَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُيُوْبِ

alam ya‘lamū annallāha ya‘lamu sirrahum wa najwāhum wa annallāha ‘allāmul-guyūb(i).

Ma ink’a’ neke’xnaw naq li Allah naxnaw lix muqmuukil na’leb’eb’ ut lix b’oqb’aleb’, ut naq li Allah naxnaw li ink’a’ na’ilman ru?


79

اَلَّذِيْنَ يَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِيْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ فِى الصَّدَقٰتِ وَالَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ ۗسَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

allażīna yalmizūnal-muṭṭawwi‘īna minal-mu'minīna fiṣ-ṣadaqāti wal-lażīna lā yajidūna illā juhdahum fa yaskharūna minhum, sakhirallāhu minhum, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Eb’ laj ka’pak’al-u) a’aneb’ li neke’xwech’ rix laj paab’anel li neke’k’ehok re li tenq’ank chi anchaleb’ xch’ool ut li (neke’xhob’) li ani ka’ajwi’ neke’xtaw (re xk’eeb’al li tenq’ank re) li k’a’ru neke’ru chixtojb’al, toja’ naq eb’ laj ka’pak’al-u a’an neke’xhob’eb’. Li Allah tixk’e xtojb’al rix lix majewankileb’, ut te’xk’ul jun li tojb’a-maak jwal ra.


80

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ

istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

(Juntaq’eet) laa’at (Muhammad) nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak malaj ink’a’ nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak. Us ta wuqub’ xka’k’aal sut taapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak, li Allah ink’a’ tixkuyeb’ xmaak. A’in xb’aan naq ink’a’ neke’xpaab’ (ink’a’ neke’xpaab’) li Allah ut lix taql. Ut li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ li maa’us aj winq.


81

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ

fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).

Eb’ li tenamit li ke’kana chi q’etq’et (ink’a’ ke’tz’aqon sa’ li pleet), ke’reek’a xsahileb’ xch’ool rik’in chunlaak chi ch’anch’o chirix xkamik li Profeet. Ink’a’ nawulak chiruheb’ li yalok rik’in lix b’ihomal ut lix aamej sa’ xb’ehil li Allah ut neke’xye, “Maak’e aawib’ (axik chi pleetik) sa’ li q’ojyin a’in.” Ye (Muhammad), “Li xam re li B’ak’leb’aal Kaax jwal q’axal q’un wi’chik,” wi ta yal neke’xnaw.


82

فَلْيَضْحَكُوْا قَلِيْلًا وَّلْيَبْكُوْا كَثِيْرًاۚ جَزَاۤءًۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

falyaḍḥakū qalīlaw walyabkū kaṡīrā(n), jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Jo’kan naq kanab’eb’ chi se’ek b’ayaq ut chi yaab’ak chi naab’al, re xsumenkil li k’a’ru junelik neke’xb’aanu.


83

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ

fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).

Jo’kan ut, wi li Allah naxsutq’isi laa’at (Muhammad) rik’in jun ch’uut reheb’ (aj ka’pak’al-u), toja’ naq neke’xpatz’ aawe li kanab’ank re elk (re pleetik), toja’ naq taaye, “Ink’a’ naru tat-elq wik’in chi junelik ut ink’a’ naru tatpleetiq rik’in li xik’ na’ilok wik’in.


84

وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ

wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).

Ut ma laa’at (Muhammad) tattijoq choq’ re anihaq li taakamq sa’ xyanqeb’ (eb’ laj ka’pak’al-u), maajun wa ut matxaqliiq (tijok) sa’ xb’een lix muqleb’aal. Relik chi yaal, ink’a’ ke’xpaab’ li Allah ut lix taql ut ke’kam sa’ jun li maa’usilal .


85

وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).

Ut ma taasachq aach’ool laa’at (Muhammad) rik’in lix b’ihomal ut lix kok’aleb’. Relik chi yaal, rik’in a’in li Allah naraj xrahob’tesinkileb’ sa’ li ruchich’och’ a’in ut re naq taasachq lix yu’ameb’, naq wankeb’ sa’ li wanjik re ink’a’ paab’ank.


86

وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ

wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).

Ut wi ta kitaqlaak chaq jun li surah (xtaqlaheb’ laj ka’pak’al-u), “Chepaab’ li Allah ut chepleetiq rik’in lix taql,” relik chi yaal naq eb’ li b’ihom ut li wankeb’ xwankil sa’ xyanqeb’ te’xpatz’ raj eere li kanab’ank (ink’a’ texpleetiq) ut te’xye raj, “Choowanq rik’ineb’ li chunchuukeb’ (kanaak sa’ rochocheb’).”


87

رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ

raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).

Wankeb’ xch’ool chi wank rik’ineb’ li ani ink’a’ neke’xik sa’ pleet, ut tz’aptz’ookeb’ xch’ool, jo’kan naq ink’a’ neke’xtaw ru (li sahil ch’oolejil re li paab’aal ut li jihad).


88

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جَاهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْخَيْرٰتُ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

lākinir-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū jāhadū bi'amwālihim wa anfusihim, wa ulā'ika lahumul-khairāt(u), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

A’b’an li taqlanb’il aj k’amol esil ut eb’ li ke’paab’an rochb’een, (eb’ a’an) ke’xpleeti li jihad rik’in lix b’ihomal ut lix yu’ameb’. Ke’xtaw li chaab’ilal. A’aneb’ li tenamit li wankeb’ xsumenkil.


89

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

a‘addallāhu lahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Li Allah kixkawresi choq’ reheb’ li awimq b’ar wi’ neke’el chaq li nima’, te’kanaaq chi sa’ chi junelik. Aʼan jun nimla qʼaxok-u.


90

وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).

Ut sa’ xyanqeb’ laj Arabe Beduino ke’chal (rik’in li Profeet) chixk’eeb’al xyaalal, re naq taak’eemanq xleseens (ink’a’ te’xik sa’ pleet), naq eb’ li ke’tik’ti’ik chiru li Allah ut lix taql, ke’chunla chi ch’anch’o. Sa’ li kutan chalel, eb’ li ink’a’ neke’paab’an sa’ xyanqeb’ te’xk’ul jun li rahil tojb’a-maak.


91

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Maak’a’ li maak (xb’aan naq ink’a’ neke’xik sa’ pleet) choq’ reheb’ li q’uneb’ xmetz’ew, li yaj ut li ink’a’ neke’xtaw li k’a’ru te’xsach, wi tz’aqaleb’ xch’ool chiru li Allah ut lix taql. Maak’a’ junaq xyaalal re xjitb’aleb’ li ani neke’b’aanunk re li chaab’ilal. Ut li Allah a’an aj kuyuk maak, q’axal aj uxtaan, .


92

وَّلَا عَلَى الَّذِيْنَ اِذَا مَآ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَآ اَجِدُ مَآ اَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ۖتَوَلَّوْا وَّاَعْيُنُهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا يَجِدُوْا مَا يُنْفِقُوْنَۗ

wa lā ‘alal-lażīna iżā mā atauka litaḥmilahum qulta lā ajidu mā aḥmilukum ‘alaih(i), tawallau wa a‘yunuhum tafīḍu minad dam‘i ḥazanan allā yajidū mā yunfiqūn(a).

ut maak’a’ (chi moko li maak) sa’ xb’eeneb’ li neke’chal aawik’in (Muhammad), jo’kan naq taak’e reheb’ jun li b’eleb’aal ch’iich’, toja’ naq taaye, “Ink’a’ xintaw jun li b’eleb’aal ch’iich’ re aak’amb’al,” toja’ naq neke’sutq’i, naq yoo chi elk xya’aleb’ ru xb’aan naq raheb’ xch’ool, xb’aan naq ink’a’ ke’xtaw li k’a’ru te’xsach raj (re xik sa’ pleet).


93

۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔

innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).

Relik chi yaal, li xyaalal (re xjitb’al) ka’ajwi’ wan sa’ xb’eeneb’ li ke’patz’ok aawe li kanab’ank (ink’a’ te’xik sa’ pleet), us ta b’ihomeb’. Wankeb’ xch’ool chi wank rik’ineb’ li kristiaan li ink’a’ yookeb’ chi pleetik ut li Allah kixtz’ap li raameb’, jo’kan naq ink’a’ neke’xnaw (li k’a’ru taachalq xb’aan lix b’aanuhomeb’).


94

يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Eb’ a’an (eb’ laj ka’pak’al-u li ink’a’ ke’tz’aqon sa’ li yalok) te’xch’olob’ xyaalal chawu naq ak xatsutq’iik rik’ineb’. Ye (Muhammad), "Maak'e xyaalal; ink'a' chik nokoopaab'ank aawe, relik chi yaal, li Allah xye qe laa esilal. Ut li Allah taaril laa k'anjel, (jo' tixb'aanu) lix taql, toja' naq tatsutq'iiq rik'in (Allah) li naxnaw chixjunil li ink'a' na'ilmank ut li tz'aqal yaal, toja' naq a'an tixye aawe resil li k'a'ru xab'aanu."


95

سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).

Te’xye aawe li jurament sa’ xk’ab’a’ li Allah, naq tatsutq’iiq rik’ineb’, naq tatsutq’iiq rik’ineb’. Jo'kan naq kanab' aawib' rik'ineb'; xb’aan naq relik chi yaal wankeb’ tz’aj raameb’ ut lix na’ajeb’ a’an xb’alb’a, jo’ xtojb’al rix li k’a’ru xe’xb’aanu.


96

يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ

yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).

Te'xye li jurament a̱cue re nak ta̱cuulaheb. A’b’anan us ta nekek’ulub’aheb’, li Allah ink’a’ taasaho’q xch’ool rik’ineb’ laj maak.


97

اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Eb’ laj Arabe Beduino kaw wi’chik rib’ sa’ lix maak’a’il paab’aal ut lix ka’pak’alil, ut tz’aqal yaal naq ink’a’ neke’xnaw li chaq’rab’ li kixk’utb’esi li Allah chiru lix taql. Li Allah a’an li naxnaw chixjunil, li wan xna’leb’.


98

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Ut sa’ xyanqeb’ laj Arabe Beduino wankeb’ li neke’ril li k’a’ru neke’xsach (sa’ xb’ehil li Allah) jo’ jun sachk; yo chi royb’eninkil li xiwxiwil taachalq sa’ eeb’een, a’aneb’ li te’sak’e’q xb’aan li xiwxiwil. Li Allah a’an li na’ab’ink, li naxnaw chixjunil.


99

وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).

Ut sa’ xyanqeb’ laj Arabe Beduino wankeb’ li neke’paab’ank re li Allah ut li Roso’jik Kutan, ut neke’ril li k’a’ru neke’xsach (sa’ xb’ehil li Allah) jo’ jun b’e re xnach’ob’resinkil rib’ rik’in li Allah ut jo’ jun b’e re (xtawb’al) lix tij li taqlanb’il aj k’amol esil. Chenaw, relik chi yaal, li k’ehok a’an jun b’e re naq te’nach’oq (rik’in li Allah). Moqon chik li Allah taa’ok sa’ lix toq’ob’ahom ru (choxa); Relik chi yaal, li Allah a’an aj kuyuk maak, aj toq’ob’anel ru.


100

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Ut eb’ li ke’wan xb’een wa (ke’xjal xk’a’uxl sa’ li Islam) sa’ xyanqeb’ laj Muhajirin ut eb’ laj Ansar ut eb’ li ke’taaqenk reheb’ chi us, li Allah kisaho’ xch’ool rik’ineb’ ut eb’ a’an ke’saho’ xch’ool rik’in li Allah. Li Allah kixkawresi choq’ reheb’ li awimq b’ar wi’ neke’el chaq li nima’. Teꞌcana̱k aran chi junelic kꞌe cutan. Aʼan jun nimla qʼaxok-u.


101

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ

wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).

Ut sa’ xyanqeb’ laj Arabe Beduino li (wankeb’) sa’ laa sutam, wankeb’ laj ka’pak’al-u. Ut sa’ xyanqeb’ li tenamit Medina (wankeb’ ajwi’ aj ka’pak’al-u), jwal josq’eb’ sa’ lix ka’pak’aleb’ rib’. Laa’at (Muhammad) ink’a’ nakanaw ruheb’, a’b’an laa’o naqanaw ruheb’. Moqon Tqarahob’tesiheb’ wiib’ sut, toja’ naq te’sutq’iiq sa’ jun nimla tojb’a-maak.


102

وَاٰخَرُوْنَ اعْتَرَفُوْا بِذُنُوْبِهِمْ خَلَطُوْا عَمَلًا صَالِحًا وَّاٰخَرَ سَيِّئًاۗ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّتُوْبَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa ākharūna‘tarafū biżunūbihim khalaṭū ‘amalan ṣāliḥaw wa ākhara sayyi'ā(n), ‘asallāhu ay yatūba ‘alaihim, innallāha gafūrur raḥīm(un).

Ut (wankeb’ aj wi’) jalaneb’ chik li poyanam li neke’xk’ulub’a li xmaakeb’, neke’xjunaji li chaab’il k’anjel rik’in jalan chik li ink’a’ us k’anjel. Oyb’eninb’il naq li Allah tixk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl. Relik chi yaal, li Allah a’an aj kuyuk maak, aj toq’ob’anel ru.


103

خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

K’am li zakat rik’in lix b’ihomal, re xsaqob’resinkileb’ ru ut xsaqob’resinkileb’ ru, ut tijon chirixeb’. Relik chi yaal, laa tij (naxk’iresi) li tuqtuukilal sa’ laa ch’ool choq’ reheb’. Li Allah a’an li na’ab’ink, li naxnaw chixjunil.


104

اَلَمْ يَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهٖ وَيَأْخُذُ الصَّدَقٰتِ وَاَنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ

alam ya‘lamū annallāha huwa yaqbalut-taubata ‘an ‘ibādihī wa ya'khużuṣ-ṣadaqāti wa annallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

Ma ink’a’ neke’xnaw naq li Allah naxk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl lix moos ut naxk’ulub’a lix zakat, ut naq li Allah a’an li q’axal nak’ulub’ank re li jalb’a-k’a’uxlej, li q’axal aj toq’ob’anel ru?


105

وَقُلِ اعْمَلُوْا فَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ وَالْمُؤْمِنُوْنَۗ وَسَتُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَۚ

wa quli‘malū fa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū wal-mu'minūn(a), wa saturaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Ut cheye, “K’anjelanqex, toja’ naq li Allah taaril lee k’anjel, jo’ ajwi’ lix taql ut eb’ laj paab’anel, ut texsutq’iiq rik’in (Allah) li naxnaw li ink’a’ na’ilman ut li tz’aqal yaal, toja’ naq tixye eere resil li k’a’ru xeb’aanu”.


106

وَاٰخَرُوْنَ مُرْجَوْنَ لِاَمْرِ اللّٰهِ اِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَاِمَّا يَتُوْبُ عَلَيْهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

wa ākharūna murjaunal li'amrillāhi immā yu‘ażżibuhum wa immā yatūbu ‘alaihim, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Ut wankeb’ (jo’kan ajwi’) jalaneb’ chik li tenamit li neke’xram toj reetal naq li Allah tixk’uub’; maare li Allah tixk’eheb’ chi tojb’a-maak ut maare li Allah tixk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl. Li Allah a’an li naxnaw chixjunil, li wan xna’leb’.


107

وَالَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَّكُفْرًا وَّتَفْرِيْقًاۢ بَيْنَ الْمُؤْمِنِيْنَ وَاِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَيَحْلِفُنَّ اِنْ اَرَدْنَآ اِلَّا الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

wal-lażīnattakhażū masjidan ḍirāraw wa kufraw wa tafrīqam bainal-mu'minīna wa irṣādal liman ḥāraballāha wa rasūlahū min qabl(u), wa layaḥlifunna in aradnā illal-ḥusnā, wallāhu yasyhadu innahum lakāżibūn(a).

Ut (sa’ xyanqeb’ laj ka’pak’al-u) wankeb’ li neke’yiib’ank re li mezquita re xk’eeb’al li rahilal (sa’ xb’eeneb’ laj paab’anel), re ink’a’ xpaab’ankil ut re xjachb’aleb’ ru laj paab’anel ut re royb’eninkil lix k’ulunik li ani yookeb’ chi pleetik rik’in li Allah ut lix taql chiru naab’al hoonal. Neke’xye chi kaw, “Ka’ajwi’ li chaab’ilal naqaj.” Ut li Allah a’an aj yehol nawom naq aj tik’ti’eb’ (sa’ lix yeechi’ihomeb’).


108

لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ

lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).

Matijok sa’ li mezquita chi junelik. Relik chi yaal, jun li mezquita li ki’ok chi k’anjelak sa’ xb’een li paab’aal, chalen chaq sa’ li xb’een kutan jwal us wi’chik naq tattijoq chi sa’. Chi sa’ wankeb’ li poyanam li neke’raj xch’ajb’al rib’eb’. Li Allah naxraheb’ li saqeb’ ru.


109

اَفَمَنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى تَقْوٰى مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ اَمْ مَّنْ اَسَّسَ بُنْيَانَهٗ عَلٰى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهٖ فِيْ نَارِ جَهَنَّمَۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ

afaman assasa bun-yānahū ‘alā taqwā minallāhi wa riḍwānin khairun am man assasa bun-yānahū ‘alā syafā jurufin hārin fanhāra bihī fī nāri jahannam(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Jo’kan ut, ma chaab’ileb’ wi’chik li ani neke’yiib’ank re li kab’l (mezquita) xb’aan xloq’oninkil rib’ chiru li Allah ut (lix sahil xch’ool), malaj li neke’yiib’ank re lix kab’l sa’ xmaril jun li b’ool li na’oso’, toja’ naq (li kab’l) na’oso’ rochb’eeneb’ sa’ li B’ak’leb’aal Kaax? Li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ li ink’a’ tiikeb’ xch’ool .


110

لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِيْ بَنَوْا رِيْبَةً فِيْ قُلُوْبِهِمْ اِلَّآ اَنْ تَقَطَّعَ قُلُوْبُهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

lā yazālu bun-yānuhumul-lażī banau rībatan fī qulūbihim illā an taqaṭṭa‘a qulūbuhum, wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).

Li kab’l ke’xyiib’ junelik kiwan choq’ xyaalalil li wiib’ank ch’oolej sa’ xch’ooleb’, toj reetal naq ke’po’e’ li raameb’. Ut li Allah a’an aj nawonel, aj na’leb’.


111

۞ اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰى مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَۗ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيَقْتُلُوْنَ وَيُقْتَلُوْنَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ وَالْقُرْاٰنِۗ وَمَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ مِنَ اللّٰهِ فَاسْتَبْشِرُوْا بِبَيْعِكُمُ الَّذِيْ بَايَعْتُمْ بِهٖۗ وَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

innallāhasytarā minal-mu'minīna anfusahum wa amwālahum bi'anna lahumul-jannah(ta), yuqātilūna fī sabīlillāhi fa yaqtulūna wa yuqtalūna wa‘dan ‘alaihi ḥaqqan fit-taurāti wal-injīli wal-qur'ān(i), wa man aufā bi‘ahdihī minallāhi fastabsyirū bibai‘ikumul-lażī bāya‘tum bih(ī), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

Relik chi yaal, li Allah kixloq’ rik’ineb’ laj paab’anel lix yu’ameb’ jo’ ajwi’ lix b’ihomal rik’in xk’eeb’al reheb’ li paraiso. Neke’pleetik sa’ xb’ehil li Allah; jo’kan naq te’kamsiiq malaj te’kamsiiq, (jo’) jun tz’aqal yeechi’ihom re li Allah sa’ li Torah, li Evangelio ut li Corán. Ut ani naxpaab’ lix yeechi’ihom chi chaab’il wi’chik chiru li Allah? Jo'kan naq sahaq sa' aach'ool rik'in li loq'ok ut li k'ayink xab'aanu, ut a'an li nimla q'axok-u.


112

اَلتَّاۤىِٕبُوْنَ الْعٰبِدُوْنَ الْحٰمِدُوْنَ السَّاۤىِٕحُوْنَ الرّٰكِعُوْنَ السّٰجِدُوْنَ الْاٰمِرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَالنَّاهُوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحٰفِظُوْنَ لِحُدُوْدِ اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ

at tā'ibūnal-‘ābidul-ḥāmidūnas-sā'iḥūnar-rāki‘ūnas-sājidūnal-āmirūna bil-ma‘rūfi wan-nāhūna ‘anil-munkari wal-ḥāfiẓūna liḥudūdillāh(i), wa basysyiril-mu'minīn(a).

A’aneb’ li neke’xjal xk’a’uxl, neke’loq’onink, neke’xnima ru (li Allah), neke’b’eek (sa’ xk’ab’a’ li nawom ut li paab’aal), neke’xwiq’ib’ rib’, neke’xwiq’ib’ rib’, neke’xtaqla li k’a’ru us ut neke’xram li ink’a’ us ut li neke’xpaab’ lix chaq’rab’ li Allah. Ut cheqˈue ajcuiˈ xsahileb xchˈo̱l li nequeˈpa̱ban.


113

مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ يَّسْتَغْفِرُوْا لِلْمُشْرِكِيْنَ وَلَوْ كَانُوْٓا اُولِيْ قُرْبٰى مِنْۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ الْجَحِيْمِ

mā kāna lin-nabiyyi wal-lażīna āmanū ay yastagfirū lil-musyrikīna wa lau kānū ulī qurbā mim ba‘di mā tabayyana lahum annahum aṣḥābul-jaḥīm(i).

Ink’a’ us naq li Profeet ut eb’ li neke’paab’an te’xpatz’ xkuyb’aleb’ xmaak (rik’in li Allah) choq’ reheb’ laj k’iila dios, us ta a’aneb’ (rech’alal), chirix naq ch’olch’o chiruheb’ naq eb’ laj k’iila dios a’aneb’ li wankeb’ sa’ li B’ak’leb’aal Kaax.


114

وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ

wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).

Chirix lix tz’aamahom laj Ibrahim re xkuyb’al xmaak (chiru li Allah) choq’ re lix yuwa’, maawa’ chik xb’aan jun yeechi’ihom kixb’aanu rik’in lix yuwa’. Jo’kan naq naq ki’el chi saqen ru chiru laj Abraham naq lix yuwa’ a’an aj xik’ ilonel re li Allah, laj Abraham kixjach rib’ rik’in. Relik chi yaal, laj Ibrahim a’an jun li winq jwal q’un xch’ool ut chaab’il xch’ool .


115

وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِلَّ قَوْمًاۢ بَعْدَ اِذْ هَدٰىهُمْ حَتّٰى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَّا يَتَّقُوْنَۗ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

wa mā kānallāhu liyuḍilla qaumam ba‘da iż hadāhum ḥattā yubayyina lahum mā yattaqūn(a), innallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).

Ut li Allah maajun wa tixb’eresi jun tenamit chi sachk, chirix naq kixk’e xb’eresinkileb’, re naq taaruuq chi ch’olob’amank chi saqen ru chiruheb’ li k’a’ru tento te’xtz’eqtaana. Relik chi yaal, li Allah naxnaw chixjunil.


116

اِنَّ اللّٰهَ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۗ وَمَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ

innallāha lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), yuḥyī wa yumīt(u), wa mā lakum min dūnillāhi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).

Relik chi yaal, li Allah wan xwankil sa’ xb’een li choxa ut li ch’och’. Naxloch ut naxchup. Maak’a’ chik aj kolol aawe malaj aj tenq’anel choq’ aawe, ka’ajwi’ li Allah.


117

لَقَدْ تَّابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ فِيْ سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيْغُ قُلُوْبُ فَرِيْقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْۗ اِنَّهٗ بِهِمْ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ ۙ

laqat tāballāhu ‘alan-nabiyyi wal-muhājirīna wal-anṣāril-lażīnattaba‘ūhu fī sā‘atil-‘usrati mim ba‘di mā kāda yazīgu qulūbu farīqim minhum ṡumma tāba ‘alaihim, innahū bihim ra'ūfur raḥīm(un).

Relik chi yaal, li Allah kixk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl li Profeet, eb’ laj Muhajirin ut eb’ laj Ansar, li ke’taaqenk re li Profeet sa’eb’ li hoonal ch’a’aj, chirix naq ka’ch’in chik ma ke’xsutq’isi rib’ lix ch’ooleb’ jun ch’uut reheb’, toja’ naq li Allah kixk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl. Relik chi yaal, li Allah q’axal aj toq’ob’anel ru, q’axal aj toq’ob’anel ruheb’,


118

وَّعَلَى الثَّلٰثَةِ الَّذِيْنَ خُلِّفُوْاۗ حَتّٰٓى اِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ اَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوْٓا اَنْ لَّا مَلْجَاَ مِنَ اللّٰهِ اِلَّآ اِلَيْهِۗ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوْبُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ ࣖ

wa ‘alaṡ-ṡalāṡatil-lażīna khullifū, ḥattā iżā ḍāqat ‘alaihimul-arḍu bimā raḥubat wa ḍāqat ‘alaihim anfusuhum wa ẓannū allā malja'a minallāhi illā ilaih(i), ṡumma tāba ‘alaihim liyatūbū, innallāha huwat-tawwābur-raḥīm(u).

ut chiruheb’ li oxib’ chi poyanam li ke’kana chi q’eq. Toj reetal naq li ruchich’och’ chanchan naq ka’ch’in chiruheb’, us ta nim li ruchich’och’ ut lix aamejeb’ ke’reek’a ajwi’ (ke’reek’a ajwi’) naq ka’ch’in chiruheb’, ut ke’xnaw naq maak’a’ eelelik chiru (lix rahob’tesinkil) li Allah, ka’ajwi’ chiru a’an, toja’ naq li Allah kixk’ulub’a lix jalb’aleb’ xk’a’uxl re naq ke’kana sa’ lix jalb’aleb’ xk’a’uxl. Relik chi yaal, li Allah q’axal nak’ulub’ank re li jalb’a-k’a’uxlej, q’axal aj toq’ob’anel ru.


119

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوْنُوْا مَعَ الصّٰدِقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wa kūnū ma‘aṣ-ṣādiqīn(a).

Ex aj paab’anel! Chexuwa ru li Allah, ut wanqex rik’ineb’ li tiikeb’ xch’ool.


120

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Ink’a’ us choq’ reheb’ li tenamit Medina ut eb’ laj Arabe Beduino li wankeb’ sa’ xsutameb’, naq ink’a’ te’rochb’eeni lix taql li Allah (xik sa’ pleet) ut moko us ta (jo’kan ajwi’) naq te’xra rib’ chiru (xraab’al) rib’eb’. A’in xb’aan naq ink’a’ neke’q’axe’ ru xb’aan li chaqik re, li lub’k malaj li we’ej sa’ xb’ehil li Allah, ut ink’a’ (jo’kan ajwi’) neke’xk’e li roq sa’ jun li na’ajej li naxwaklesi xjosq’ileb’ li ink’a’ neke’paab’an, ut ink’a’ neke’xk’am chaq li rahilal reheb’ li xik’ neke’ilok reheb’, ka’ajwi’ wi (chixjunil) taatz’iib’amanq choq’ reheb’ jo’ jun chaab’il b’aanuhom. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ naxsach li q’ajkamunk reheb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal, .


121

وَلَا يُنْفِقُوْنَ نَفَقَةً صَغِيْرَةً وَّلَا كَبِيْرَةً وَّلَا يَقْطَعُوْنَ وَادِيًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّٰهُ اَحْسَنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā yunfiqūna nafaqatan ṣagīrataw wa lā kabīrataw wa lā yaqṭa‘ūna wādiyan illā kutiba lahum liyajziyahumullāhu aḥsana mā kānū ya‘malūn(a).

ut ink’a’ neke’xk’e li tenq’ tumin, ma ka’ch’in malaj nim, ut ink’a’ neke’xq’ax (jo’kan ajwi’) jun li ru taq’a (sa’ li jihad), ka’ajwi’ wi taatz’iib’amanq choq’ reheb’ (jo’ jun chaab’il b’aanuhom), re naq te’k’ehe’q xtojb’aleb’ xb’aan li Allah (rik’in) k’a’ruhaq chaab’il wi’chik chiru li k’a’ru xe’xb’aanu.


122

۞ وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُوْنَ لِيَنْفِرُوْا كَاۤفَّةًۗ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَاۤىِٕفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُوْا فِى الدِّيْنِ وَلِيُنْذِرُوْا قَوْمَهُمْ اِذَا رَجَعُوْٓا اِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُوْنَ ࣖ

wa mā kānal-mu'minūna liyanfirū kāffah(tan), falau lā nafara min kulli firqatim minhum ṭā'ifatul liyatafaqqahū fid-dīni wa liyunżirū qaumahum iżā raja‘ū ilaihim la‘allahum yaḥżarūn(a).

Ut moko us ta naq eb’ laj paab’anel te’xik chixjunileb’ (sa’ li na’ajej re pleetik). K’a’ut naq ink’a’ nake’xik junjunq reheb’ li junjunq chi ch’uut reheb’ chi xnimob’resinkil li xnawomeb’ chi rix li paab’aal ut chi xyeeb’al reheb’ li xtenamit naq te’sutq’iiq chaq, re naq te’ruuq xkolb’aleb’ rib’.


123

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِيْنَ يَلُوْنَكُمْ مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوْا فِيْكُمْ غِلْظَةًۗ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū qātilul-lażīna yalūnakum minal-kuffāri wal-yajidū fīkum gilẓah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).

Ex aj pa̱banel! Yalok rik’ineb’ li ink’a’ neke’paab’an sa’ laa sutam, ut kanab’eb’ chireek’ankil laa kawilal, ut chenaw naq li Allah wan rik’ineb’ laj paab’anel.


124

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ اَيُّكُمْ زَادَتْهُ هٰذِهٖٓ اِيْمَانًاۚ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَزَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّهُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun fa minhum may yaqūlu ayyukum zādathu hāżihī īmānā(n), fa ammal-lażīna āmanū fa zādathum īmānaw wa hum yastabsyirūn(a).

Ut naq kik’utb’esiman jun li surah, toja’ naq sa’ xyanqeb’ a’an (eb’ laj ka’pak’al-u) ke’wan li ke’xye: “Ani eere kinumta sa’ xpaab’aal rik’in (xk’utb’esinkil) li surah a’in?” Chirixeb’ li neke’paab’an, li surah a’in naxnimob’resi lix paab’aaleb’, ut neke’reek’a xsahileb’ xch’ool.


125

وَاَمَّا الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا اِلٰى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوْا وَهُمْ كٰفِرُوْنَ

wa ammal-lażīna fī qulūbihim maraḍun fa zādathum rijsan ilā rijsihim wa mātū wa hum kāfirūn(a).

Ut chirixeb’ li wankeb’ xyajel sa’ xch’ooleb’, toja’ naq (rik’in li surah a’in) lix maak’a’il xpaab’aaleb’ li ak wan taanumtaaq ut te’kamq jo’ aj ink’a’ aj paab’anel.


126

اَوَلَا يَرَوْنَ اَنَّهُمْ يُفْتَنُوْنَ فِيْ كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً اَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لَا يَتُوْبُوْنَ وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

awalā yarauna annahum yuftanūna fī kulli ‘āmim marrataini ṡumma lā yatūbūna wa lā hum yażżakkarūn(a).

Ut ma ink’a’ neke’xk’e reetal (eb’ laj ka’pak’al-u) naq neke’yale’ rix jun malaj wiib’ sut rajlal chihab’, a’b’an ink’a’ neke’xjal xk’a’uxl chi moko neke’xtzol junaq li na’leb’?


127

وَاِذَا مَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍۗ هَلْ يَرٰىكُمْ مِّنْ اَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوْاۗ صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ

wa iżā mā unzilat sūratun naẓara ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍ(in), hal yarākum min aḥadin ṡummanṣarafū, ṣarafallāhu qulūbahum bi'annahum qaumul lā yafqahūn(a).

Ut naq kik’utb’esiman jun li surah, ke’ril rib’ chirib’ileb’ rib’ (naq yookeb’ chixyeeb’al), “Ma wan ani (sa’ xyanqeb’ laj Musulman) li nakatilok?” Chirix chik a'an ke'elk. Li Allah kixsutq’isi li raameb’ xb’aan naq a’aneb’ jun tenamit li ink’a’ neke’xtaw ru.


128

لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).

Relik chi yaal, xchalk aawik’in jun aj taqlanel chalen chaq laa tenamit, li rahilal yookat chi xk’ulb’al jwal aal, (a’an) naraj chi yaal (li paab’aal ut li kolb’a-ib’) choq’ aawe, chaab’il xch’ool ut aj uxtaan rik’ineb’ li neke’paab’an.


129

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ࣖ

fa in tawallau faqul ḥasbiyallāhu lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Jo’kan naq wi neke’xtz’eqtaana (rik’in li paab’aal), toja’ naq te’xye (At Muhammad), “Li Allah tz’aqal choq’ we; maajun chik dios ka’ajwi’ a’an. Rik’in a’an nink’ojob’ inch’ool, ut a’an li Qaawa’ re li Nimla K’ojarib’aal.”