Qari
Murottal Audio
الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ
alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).
Alif Lam Ra. A’aneb’ a’in li raqal ch’olch’o ru re li Hu (Al Qur’an).
اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).
Relik chi yaal, xqataqla chaq jo’ jun li Alcorán sa’ árabe, re naq teetaw ru.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ
naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).
Kiqaye aawe (Muhammad) li seraq’ jwal chaab’il rik’in xk’utb’al chawu li Alcorán a’in, ut relik chi yaal naq laa’at chaq rub’elaj a’an jun reheb’ li ink’a’ neke’xnaw.
اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(Chijultiko’q eere), naq laj Yusuf kixye re lix yuwa’, “At inyuwa’! Relik chi yaal, laa’in (kinmatk’ek) chirilb’al junlaju chi chahim, li saq’e ut li po; kiwil chixjunileb’ chi kub’eek chiwu.”
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
A’an (lix yuwa’) kixye, "At walal! Maaye laa matk’ reheb’ laa was aawiitz’in, te’xk’uub’ (re xsachb’al). Relik chi yaal, laj Satanas a’an jun li xik’ na’ilok reheb’ li winq chi ch’olch’o ru."
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Ut jo’kan, li Dios xatxsik’ ru (re ok choq’ Profeet) ut kixk’ut chawu junjunq lix ch’olob’ankil li matk’ ut kixtz’aqob’resi ru (lix usilal) sa’ aab’een ut sa’ xb’een lix junkab’al laj Jakob, jo’ chanru naq kixtz’aqob’resi ru lix usilal sa’ xb’een laa wiib’ chi mama’chin rub’elaj a’an, (a’aneb’) laj Abraham ut laj Isaak. Relik chi yaal, laa Qaawa’ naxnaw chixjunil, wan xna’leb’.
۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
Relik chi yaal, sa’ (li resilal) laj Jose ut eb’ li ras wankeb’ reetalil (lix wankil li Allah) choq’ reheb’ li neke’patz’ok.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Naq ke’xye, “Relik chi yaal, laj Yusuf ut li ras (Bunyamin) q’axal wi’chik ke’rahe’ xb’aan lix yuwa’ chiqu laa’o, us ta laa’o jun (kaw) ch’uut. Relik chi yaal, li qayuwa’ wan sa’ jun tz’aqal sachk.”
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Kamsi laj Yusuf malaj k’e b’ar wi’ re naq lix k’a’uxl laa yuwa’ taa’ok sa’ aab’een, ut chirix a’an tatwanq choq’ chaab’il winq”.
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Jun reheb’ kixye, “Maakamsi laj Yusuf, yal k’e b’an sa’ xraqik li jul re naq taa’isimanq xb’aan junjunq aj b’e, wi taawaj xb’aanunkil”.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
Ke'xye: "At qayuwa'! K'a'ut naq ink'a' nakak'ojob' aach'ool qik'in chirix laj Yusuf, naq chi yaal chiqajunilo naqaj li chaab'ilal cho'q re".
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Kanab'omaq chi xik qik'in wulaj eq'la, re naq taaruuq chi saho'k xch'ool ut chi b'atz'unk, ut laa'o tz'aqal tqak'e reetal”.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
A’an (laj Jacob) kixye, “Relik chi yaal, laa elk rik’in a’an (laj Yusuf) kixrahob’tesi chi yaal inch’ool ut kink’oxla naq taa’uxq xtzekankil xb’aaneb’ li xojb’, naq laa’at maak’a’ aak’a’uxl chirix”.
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Relik chi yaal, ke’xye, “Wi taa’uxq xtzekankil xb’aan jun li xojb’, us ta laa’o wanko sa’ li ch’uut (kawil), toja’ naq relik chi yaal naq laa’o li too’ok sa’ li sachk”.
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
Jo’kan naq naq ke’xk’am ut ke’xk’ulub’a xk’eeb’al sa’ xraqik li jul, xqak’utb’esi chiru, “Taaye reheb’ chi yaal chirix li b’aanuhom a’in, naq ink’a’ neke’xnaw”.
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
Toja' naq ke'wulak ewu rik'in li xyuwa'eb' chi yaab'ak.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
Ke'xye: "At qayuwa'! Relik chi yaal, xoo'elk chi aanilak ut xqakanab' laj Yusuf chixk'atq li qak'a'aq re ru, toja' naq ki'uxk xtzekankil xb'aaneb' li xojb'; ut laa'at chi yaal ink'a' toopaab', us ta taqaye li yaal".
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
Ut ke’chal chixk’amb’al chaq lix t’ikr (li tz’ajninb’il rik’in) li b’alaq’il kik’. A’an (laj Jacob) kixye, “Relik chi yaal, ka’ajwi’ laa’at nakawil li chaab’il k’a’aq re ru li ink’a’ us; jo’kan naq ka’ajwi’ li wank chi kuyuk a’an li q’axal chaab’il (choq’ we laa’in). Ut patz’ re li Allah lix tenq’ sa’ li k’a’ru yookat chixyeeb’al.”
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
Ut ke’chal jun ch’uut aj b’e ut ke’xtaqla xsik’b’al jun aj b’eresinel ha’. Toja’ naq kixkub’si li b’olotz’. A’an kixye, “Aay, k’a’jo’ xsahil inch’ool, arin wan jun li saaj winq!” Tojaʼ naq nekeʼxmuq joʼ kʼayink. Ut li Allah naxnaw chixjunil li k’a’ru neke’xb’aanu.
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
Ut ke’xk’ayi a’an (laj Yusuf) chi kub’enaq xtz’aq, a’an wiib’ oxib’ li dirham, xb’aan naq ink’a’ ke’xk’e xch’ool chirix.
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Ut li winq aj Egipto li kiloq’ok re kixye re li rixaqil, “K’e re jun chaab’il na’ajej (ut k’anjel), chi oyb’eninb’il naq taa’oksimanq choq’ qe malaj ut taqak’ul jo’ jun k’uula’al”. Ut chi jo’kan xqak’e re laj Jose jun chaab’il k’anjel sa’ li ch’och’ (Egipto), ut naq xqak’ut chiru lix ch’olob’ankileb’ li matk’. Ut li Allah wan xwankil sa’ xb’een lix k’anjel, a’b’an lix k’ihaleb’ li tenamit ink’a’ neke’xtaw ru.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Ut naq ak nim chik xqak’e re xwankil ut xnawom. Chi jo’kan naqak’e xtojb’aleb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal.
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
Ut li ixq li kiwank a’an (laj Yusuf) sa’ rochoch kixb’alaq’i. Ut kixtz'ap li okeb'aal ut kixye: “Jilonqex wik'in”, chan. Laj Yusuf kixye, “Ninsik’ inkolb’al wib’ rik’in li Allah, relik chi yaal, lin patrón xinxb’aanu chi chaab’il.” Relik chi yaal, li ink’a’ tiik xch’ool ink’a’ taawanq xsumenkil.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
Ut relik chi yaal, li ixq kiraj chaq a’an (laj Yusuf). Ut laj Yusuf kiraj ajwi’ choq’ re, wi ink’a’ kiril junaq eetalil (rik’in) lix Qaawa’. Chi jo’kan, xqakanab’ chiru a’an li maa’usilal ut li tz’eqtaananb’il na’leb’. Relik chi yaal, a’an (laj Yusuf) wan sa’ xyanqeb’ li qamoos sik’b’ileb’ ru.
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
Ut xkab’ichaleb’ ke’alinak toj sa’ li okeb’aal, ut li ixq kixb’eresi lix kamiis (laj Yusuf) chirix toj reetal naq ki’oso’. Ke’xtaw lix b’eelom chire li okeb’aal. A’an (li ixq) kixye, “K’a’ru li q’ajkamunk re anihaq li naxk’oxla xb’aanunkil li rahilal re laa wixaqil ka’ajwi’ li tz’alam malaj jun li tojb’a-maak jwal ra?”
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
A’an (laj Yusuf) kixye, “A’an li ani kinixb’alaq’i ut kinixb’alaq’i”. Jun aj yehol nawom re lix junkab’al kixch’olob’ xyaalal, “Wi xpo’e’ lix kamiis chi ub’ej, toja’ naq yoo chixyeeb’al li yaal, ut a’an (laj Yusuf) a’an jun reheb’ laj tik’ti’.”
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
Ut wi xpo’e’ lix kamiis sa’ xxukub’, toja’ naq a’an li tik’ti’, ut a’an (laj Yusuf) a’an jun reheb’ li yaal.”
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
Jo’kan naq naq a’an (li xb’eelom li ixq) kiril naq xpo’e’ li raq’ sa’ xxukub’, kixye: “Relik chi yaal, a’in laa b’alaq’il na’leb’.
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
At Josef! "Sachq sa' aach'ool a'in, ut (li wixaqil) patz' xkuyb'al aamaak, xb'aan naq laa'at jun reheb' li poyanam wankeb' xmaak".
۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).
Ut eb’ li ixq sa’ li tenamit ke’xye, “Li rixaqil laj Al-Aziz kixb’alaq’i ut kixb’alaq’i lix moos re naq tixk’e rub’el xwankil, lix moos kixb’aanu chi yaal naq taa’ok chi kalaak.
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ
falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).
Jo’kan naq naq li ixq kirab’i lix majewankileb’, kixb’oqeb’ li ixq ut kixkawresi jun li chunleb’aal choq’ reheb’, ut li junjunq reheb’ kixk’e jun li k’aam (re xsetb’al li wa), toja’ naq kixye (re laj Yusuf), “El (k’ut aawib’) chiruheb’”. Naq eb’ li ixq ke’ril ru, ke’sach xch’ool rik’in (lix ch’ina-usil), ut ke’xrahob’tesi (chi ink’a’ neke’xnaw) li ruq’eb’ xjuneseb’ rib’. Naq yoo chixyeeb’al, “Li Allah q’axal tz’aqal re ru, a’in moko jun ta li winq. A’in tz’aqal jun li loq’laj anjel.”
قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ
qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).
A’an (li rixaqil laj Al-Aziz) kixye, “A’an li ani kixk’e chi q’etq’eto’k xb’aan naq (kin’ok chi b’atz’unk rik’in), ut relik chi yaal, kinyal rix re xkub’sinkil xwankil a’b’an ink’a’ kiraj. Wi ink’a’ tixb’aanu li k’a’ru xintaqla wi’, relik chi yaal naq taa’ok sa’ tz’alam, ut taa’ok choq’ jun tz’eqtaananb’il winq.”
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ
qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).
Laj Jose kixye, “At inQaawa’! Li tz’alam jwal nawulak chiwu chiru xsumenkil lix b’oqb’aleb’. Wi ink’a’ nikinaaram chiru lix k’uub’anb’il na’leb’eb’, relik chi yaal naq tin’ok chi (xtz’aqob’resinkil ru li rajom xch’ooleb’) ut tinwanq sa’ xyanqeb’ li maak’a’eb’ xnawom.”
فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ
fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).
Jo'kan naq li Yos kixsume li xtij laj Jose ut kixram chiru li ke'xk'uub'. A’an li Na’ab’ink re chixjunil, li Naxnaw chixjunil.
ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ
Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).
Toja’ naq kichal sa’ xch’ooleb’, chirix rilb’aleb’ li eetalil (re lix yaalalil laj Jose), naq te’xtz’ap sa’ tz’alam chiru jarub’aq hoonal.
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Wiib’ li saaj winq ke’ok sa’ li tz’alam rochb’een. Li jun kixye: “Relik chi yaal, xinmatk’i naq yookin chixpitz’b’al li uva”, ut li jun chik kixye: “Xinmatk’i naq yookin chixk’amb’al li wa sa’ injolom, ut junjunq reheb’ a’an ke’xk’ux li xik’anel xul”. K’e qe li xyaalalil. Relik chi yaal naq nakawil sa' xyanqeb' li neke'b'aanunk re li us.
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
A’an (laj Yusuf) kixye, “Yalaq k’a’ru chi tzakemq taak’eemanq eere chekab’il, xinru chixch’olob’ankil li takwil, rub’elaj naq (li tzakemq) taawulaq eerik’in. A’an jun raqal li k’a’ru kixk’ut chiwu li Dios. Relik chi yaal, xinkanab’ lix paab’aaleb’ li ink’a’ neke’paab’ank re li Allah, relik chi yaal naq ink’a’ neke’xpaab’ li ruchich’och’ chirix a’an .
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Ut nintaaqe lix paab’aaleb’ lin xe’toonil: laj Abraham, laj Isaak ut laj Jacob. Ink’a’ us choq’ qe laa’o (eb’ li profeet) naq taqajunaji k’a’ruhaq rik’in li Allah. A’an chalen chaq lix rusilal li Allah choq’ qe ut choq’ reheb’ li winq (chixjunileb’); abʼan li xkʼihalil ebʼ li qas qiitzʼin inkʼaʼ nekeʼbʼanyoxink
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
O wiib’ li preex! Bʼar wank li us, ebʼ li jalan jalanq chi yos malaj li Nimajwal, li Nimajwal Yos?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Li k’a’ru nekeloq’oni chiru A’an, a’aneb’ ka’ajwi’ k’ab’a’ej li xeyiib’ laa’ex malaj xb’aaneb’ lee xe’toonil. Li Allah ink’a’ kixk’utb’esi junaq esilal chirixeb’ a’in (k’ab’a’ej). Li na’leb’ a’an ka’ajwi’ re li Allah. A’an kixtaqla naq maajun chik taaloq’oni, ka’ajwi’ a’an. A’an a’in li paab’aal li tiik ru, a’b’an lix k’ihaleb’ li tenamit ink’a’ neke’xnaw.
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
O wiib’ li preex, “Ink’a’ us Jun eere taawanq sa’ xb’een xk’eeb’al li viin choq’ re laj eechal re. Chirix li jun chik, taak’ehe’q chiru krus, toja’ naq eb’ li tz’i’ te’xk’ux jun raqal lix jolom. Li na’leb’ xepatz’ (chiwu) ak xsumeman.”
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
Ut a’an (laj Yusuf) kixye re li ani naxnaw naq taawanq chi kolb’il rix sa’ xyanqeb’ li wiib’, “Ch’olob’ lin wanjik chiru laj eechal aawe.” Jo’kan naq laj Satanas kixb’aanu naq kisach sa’ xch’ool xch’olob’ankil (lix wanjik laj Jose) chiru laj eechal re. Sa’ xk’ab’a’ a’in a’an (laj Yusuf) kikana sa’ tz’alam chiru k’iila chihab’.
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Ut li awab'ej kixye (reheb' laj jolominel re li xtenamit): "Relik chi yaal, xinmatk'e naq xinwil wuqub' li wakax q'un xmetz'ew yookeb' chi wa'ak xb'aan wuqub' li wakax q'un xmetz'ew; wuqub' li xtoonal li trigo li q'un ru ut li jun chik (wuqub' li xtoonal li triiw) li chaqi.
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
Ke’xsume, “(A’aneb’ a’an) matk’ maak’a’ xyaalal ut ink’a’ nokoru chixk’utb’al xyaalal li matk’ a’an.”
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
Ut li jun li kikole’ xyu’am sa’ xyanqeb’ li wiib’ kixye ut kijultiko’ re (re laj Yusuf) chirix xnumik jarub’aq hoonal, “Tinye aawe chirix (jun li winq li chaab’il chi) xk’utb’al xyaalal li matk’, jo’kan naq tintaqla (rik’in).”
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
“At José, at winq k'ojk'o aach'ool, ch'olob' chiqu xyaalalil li matk' chirixeb' li wuqub' chi wakax ninqeb' xtib'el ke'tk'e'k xb'aaneb' li wuqub' chi wakax b'aqeb' xtib'el: wuqub' li rax ru triiw ut wuqub' chi chaqi triiw, re naq tinsutq'iiq rik'ineb' li tenamit re naq te'xnaw”.
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
A’an (laj Jose) kixye, “Aw ru li awimq chiru wuqub’ chihab’ chi tz’aqal jo’ k’aynaqex wi’, toja’ naq teekanab’ sa’ xb’een li xtoonal li awimq, ka’ajwi’ b’ayaq re naq texwa’aq.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
Toja’ naq chirix a’an taachalq wuqub’ chihab’ re nimla ch’a’ajkilal, li tixk’at chixjunil li k’a’ru xak’uula choq’ reheb’, ka’ajwi’ b’ayaq li k’a’ru xak’uula.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
Chirix chik aʼan taachalq jun chihabʼ bʼarwiʼ teʼxkʼe li habʼ rehebʼ li poyanam ut bʼarwiʼ teʼxbʼon (li uva)».
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ
wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).
Ut li awab'ej kixye: “K'amomaq chaq we”. Naq kiwulak li taqlanb’il aj k’anjel rik’in, a’an (laj Yusuf) kixye: “Sutq’in rik’in laa b’eelom ut patz’ re k’a’ru xk’ulman rik’ineb’ li ixq li ke’xrahob’tesi li ruq’. Relik chi yaal, lin Qaawa’ naxnaw lix b’alaq’eb’”.
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ
qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).
A’an (li rey) kixye (reheb’ li ixq), “Chan ru naq xex’aaleek laj Yusuf re naq tixk’e rib’ rub’el xwankil?” Ke’xye: “Li Allah tz’aqal re ru, maak’a’ naqanaw chi ink’a’ us rik’in a’an”. Li rixaqil laj Al-Aziz kixye, “Anajwan ch’olch’o ru li yaal, laa’in li ki’aaleek ut kib’alaq’ink re, ut relik chi yaal naq a’an jun reheb’ li tenamit yaal”.
ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔
Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).
(Laj Yusuf kixye), “A’an re naq a’an (Al-Aziz) tixnaw naq chi yaal ink’a’ xinq’axtesi naq maak’a’ aran (sa’ rochoch), ut naq li Allah ink’a’ naxk’ulub’a lix b’alaq’eb’ li neke’q’axtesiik .
۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).
Ut ink’a’ (ninch’olob’) naq wankin chi ach’ab’anb’il (chiru li sachk), xb’aan naq relik chi yaal li rajom junelik naxk’am sa’ li maa’usilal, ka’ajwi’ (li rajom) li kixk’e lin Qaawa’ xtoq’ob’aal ru. Relik chi yaal, lin Qaawa’ a’an aj kuyuk maak, q’axal aj uxtaan.
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ
wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).
Ut li rey kixye: “K’amomaq chaq a’an (laj Yusuf) wik’in, re naq tinsik’ ru a’an (jo’ anihaq nach’ rik’in)”. Naq a’an (li rey) ki’aatinak rik’in, a’an (li rey) kixye, “Relik chi yaal naq laa’at (chalen chaq) anajwan nakat-ok choq’ jun li winq nim xwankil sa’ li qasutam ut k’ojk’o aach’ool rik’in.”
قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ
qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).
A’an (laj Yusuf) kixye, “K’e chi wank choq’ aj k’uulahom tumin re li tenamit (Egipto); xb’aan naq relik chi yaal naq laa’in jun li winq li chaab’il chi k’aak’alenk, ut wan xnawom”.
وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Ut chi jo’kan xqak’e xna’aj laj Jose sa’ li ch’och’ a’in (Egipto); kiru chi wank yalaq b’ar kiraj. Naqak’e li toq’ob’ank-u reheb’ li ani naqaj, ut ink’a’ naqasach lix q’ajkamunkileb’ laj chaab’il aj b’aanuhom.
وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ
wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
Ut relik chi yaal, li q’ajkamunk re li ruchich’och’ q’axal wi’chik chaab’il choq’ reheb’ li neke’paab’an ut aj paab’anel.
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
Ut eb’ li ras laj José ke’wulak (sa’ Egipto) ut ke’ok (sa’ li xna’aj). Jo’kan naq a’an (laj Jose) kixnaw ruheb’, a’b’an eb’ a’an ink’a’ ke’xnaw ru.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
Ut naq a’an (laj Jose) kixkawresi li tzakemq choq’ reheb’, kixye: “K’amomaq chaq we lee ras li juntaq’eet xyuwa’ laa’ex (laj Benjamin).
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
Jo'kan naq wi ink'a' nekek'am chaq wik'in, maak'a'aq eerik'in, ut ink'a' texnach'oq wik'in”.
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
Ke’xye, “Tqaq’unb’esi xch’ool lix yuwa’ (re xk’amb’al) ut taqab’aanu chi yaal.”
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
Ut a’an (laj Yusuf) kixye reheb’ lix moos, “K’eheb’ lix k’a’aq re ru (re xjalb’al) sa’eb’ lix saak, re naq te’xnaw naq naq te’sutq’iiq rik’ineb’ lix junkab’al, yo’oninb’il naq te’sutq’iiq wi’chik”.
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Jo'kan naq naq ke'sutq'iik rik'in li xyuwa'eb' (laj Jakob) ke'xye: "At qayuwa'! Ink'a' chik tqak'ul junaq qak'as (re li triiw) (wi ink'a' tqak'am chaq li qas qiitz'in), jo'kan naq chiqak'am chaq li qas qiitz'in re naq tqak'ul junaq qak'as, ut laa'o tqak'e reetal chi yaal".
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
A’an (laj Jakob) kixye, “Chan ru naq tinq’axtesi a’an (laj Bunyamin) sa’ aab’een, jo’ chanru naq xink’e sa’ aab’een li ras (laj Yusuf) junxil?” Jo’kan naq li Allah a’an li q’axal chaab’il aj k’aak’alenel ut a’an li Q’axal Uxtaan sa’ xyanqeb’ laj Uxtaan .
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
Ut naq ke’xte li k’a’aq re ru reheb’, ke’xtaw naq li k’a’aq re ru reheb’ (xjalb’al) kisutq’isiik rik’ineb’. Ke'xye: "At qayuwa'! K'a' chik ru tqaj. A'aneb' a'in li qak'a'aq re ru sutq'isinb'il qe, ut tooruuq chi xk'eeb'al xtzakemqeb' li qajunkab'al, ut too'iloq reheb' li qakomon, ut taawanq chik qawa (re li iyaj) jo' li iiq re jun li kameey. A'an jun li k'a'aq re ru moko ch'a'aj ta (choq' re li awab'ej re Ejiipt)".
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
A’an (laj Jacob) kixye, “Ink’a’ tinkanab’ chi xik (chi xik) aawik’in, toj reetal naq taaye chiwu sa’ (xk’ab’a’ li) Allah, naq tz’aqal taak’am wi’chik wik’in, wi ink’a’ sutsuukat (xb’aaneb’ li xik’ neke’ilok re).” Chirix naq ke’xk’e li jurament, a’an (laj Jacob) kixye, “Li Allah a’an aj yehol nawom chirix li k’a’ru naqaye”.
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
Ut a’an (laj Jakob) kixye, “Ex walal ink’ajol! Mex’ok sa’ jun li okeb’aal, ut chex’ok sa’ jalan jalanq chi okeb’aal; a’b’anan, ink’a’ naru tinkol eerib’ chi ka’ch’in chiru li (xk’ulunik) li Allah. Li na’leb’ a’an ka’ajwi’ choq’ re li Allah.
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Ut naq ke’ok jo’ chanru lix taqlahom lix yuwa’eb’, (lix okeb’) ink’a’ ke’ru chixtz’eqtaanankil lix k’uub’anb’il na’leb’ li Allah chi ka’ch’in, (a’b’an a’an) ka’ajwi’ jun rajom xch’ool laj Jakob li kixk’uub’ chaq. Ut relik chi yaal naq wan xnawom, xb’aan naq Laa’o xqak’ut chiru. Abʼan li xkʼihalil ebʼ li qas qiitzʼin inkʼaʼ nekeʼxnaw.
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).
Ut naq ke’ok (b’ar wi’) laj Yusuf, kixk’e li ras (Bunyamin) sa’ xna’aj, a’an (laj Yusuf) kixye, “Relik chi yaal naq laa’in laa was, matraho’k aach’ool rik’in li k’a’ru xe’xb’aanu”.
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ
falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).
Jo’kan naq naq ak kawresinb’il li tzakemq choq’ reheb’, a’an (laj Yusuf) kixk’e li uk’leb’ sek’ sa’ lix saak li ras. Toja' naq junaq kixjap re chi xyeeb'al: "At caravana! Relik chi yaal naq laa'ex aj elq'".
قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ
qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).
Ke’xpatz’, naq yookeb’ chirilb’aleb’ (li yookeb’ chi jitb’al), “K’a’ru xesach?”
قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ
qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).
Ke’xsume, “Xqasach li uk’leb’ sek’ re li rey, ut ani taaruuq chixsutq’isinkil, tixk’ul (li k’a’aq re ru re tzakemq li aal jo’) jun li iiq re jun li kameey, ut nink’ojob’ xch’ool a’an.”
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ
qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).
Eb’ a’an (eb’ li ras laj Jose) ke’xsume, “Sa’ xk’ab’a’ li Allah, chi yaal, nekenaw naq ink’a’ xoochal chixb’aanunkil li maa’usilal sa’ li ch’och’ a’in ut moko aj elq’o ta”.
قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ
qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).
Ke’xye, “A’b’an k’a’ru li tojb’a-maak wi tattik’ti’iq?”
قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ
qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).
Ke'xsume: "Li tojb'a-maak a'an ani taatawmanq sa' li xsaak (li k'a'aq re ru sachenaq), toja' naq a'an ajwi' tixk'ul li tojb'a-maak. Jo'kan naq naqak'e li tojb'a-maak reheb' laj maak".
فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ
fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).
Jo’kan naq ki’ok (xtz’ilb’al rix) lix saakeb’ rub’elaj (xtz’ilb’al rix) lix saak li ras tz’aqal, toja’ naq kirisi (lix sek’ li rey) sa’ lix saak li ras. Chi jo’kan xqak’uub’ (li k’uub’anb’il na’leb’) choq’ re laj Yusuf. Ink’a’ naru naxk’e xtojb’al rix li ras jo’ chanru lix chaq’rab’ li rey, wi ink’a’ naraj li Allah. Naqawaklesiheb’ li ani naqaj; ut sa’ xb’een li junjunq chi winq wan xnawom wan ani naxnaw xkomon chik .
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
Ke'xye: “Wi a'an na'elq'ak, relik chi yaal naq li ras ak x'elq'ak ajwi'”. Jo’kan naq laj Yusuf kixmuq (li josq’il) sa’ xch’ool ut ink’a’ kixk’ut chiruheb’. Kixye (sa’ xch’ool), “Relik chi yaal naq jwal yib’ ru laa k’ojlajik. Ut li Allah naxnaw chi us li k’a’ru nakach’olob’.”
قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Ke’xye: “At Al-Aziz! Wan jun lix yuwa’ li tiix chik, jo’kan naq k’am jun qe sa’ xna’aj, relik chi yaal naq naqil naq laa’at jun reheb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal”.
قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ
qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).
A’an (laj Yusuf) kixye, “Ninpatz’ re li Allah naq tixkol rix chiru xramb’al (anihaq), ka’ajwi’ li ani xqataw li qak’ulub’ rik’in, wi (naqab’aanu) a’an, naraj naxye naq laa’o aj maak.”
فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
Jo’kan naq naq ke’xkanab’ royb’enihomeb’ chirix a’an (lix k’uub’anb’il na’leb’ laj Jose) ke’wan xjuneseb’ (naq yookeb’ chi k’oxlak) sa’ li ch’ina-usil b’atz’unk. Li q’axal nim reheb’ kixye, “Ma ink’a’ nakanaw naq laa yuwa’ kixk’ul jun yeechi’ihom aawik’in rik’in (xk’ab’a’) li Allah ut rub’elaj a’an xakanab’ laj Yusuf? Jo’kan naq ink’a’ tinkanab’ li ch’och’ a’in (Egipto), toj reetal naq lin yuwa’ tixkanab’ (sutq’iik), malaj li Allah tixk’uub’ chiwix. Ut a’an li q’axal chaab’il aj raqol aatin.”
اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ
irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).
Sutq'in rik'in laayuwa' ut ye re: "At qayuwa'! Relik chi yaal naq laawalal x'elq'ak ut laa'o ka'ajwi' xqil li naqanaw ut ink'a' naqanaw k'aru wank chirix".
وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).
Ut patz’ (eb’ li wankeb’ sa’) li ch’och’ b’ar wi’ wanko, ut li ch’uut aj b’eresinel li ke’chal qik’in. Ut laaʼo li tzʼaqal tenamit».
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
A’an (laj Jacob) kixye, "Relik chi yaal, ka’ajwi’ laa’at nakawil li chaab’il (ink’a’ us) na’leb’. Jo’kan naq (linkuyum) a’an li chaab’il kuyuk. Oyb’eninb’il naq li Allah tixk’ameb’ chixjunil wik’in. Relik chi yaal, a’an li Naxnaw chixjunil, li Q’axal Wan Xna’leb’."
وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ
wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).
Ut a’an (laj Jakob) kixsutq’isi rib’ rik’ineb’ (li ralal) ut kixye, “At lin rahil ch’oolejil xb’aan laj Jose,” ut ki’ok chi saq ru li rilob’aal xb’aan li rahil ch’oolejil. Kixram lix josq’il chi ch’anch’o (chiruheb’ li ralal xk’ajol).
قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ
qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).
Ke’xye, “Rik’in li Allah, ink’a’ nakakanab’ xjultikankil laj Yusuf, toj reetal naq (naak’ul) jun nimla yajel malaj naq wankat sa’ xyanqeb’ li te’oso’q.”
قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
A’an (laj Jacob) kixsume, “Ka’ajwi’ rik’in li Allah ninwech’ wib’ chirix lin ch’a’ajkilal ut lin rahil ch’oolejil. Ut ninnaw rik’in li Allah li k’a’ru ink’a’ nekenaw laa’ex”.
يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ
yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).
Ex walal ink'ajol! Ayu, sik’ (esilal) chirix laj Yusuf ut eb’ li ras ut maakanab’ xsachb’al aach’ool rik’in lix toq’ob’ahom ru li Allah. Relik chi yaal, eb’ li neke’xkanab’ royb’enihomeb’ rik’in li ruxtaan li Allah, a’aneb’ ka’ajwi’ li ink’a’ neke’paab’an.”
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ
falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).
Jo’kan naq naq ke’ok sa’ (xna’aj) laj Yusuf, ke’xye, “At Al-Aziz! Laa’o ut li qajunkab’al xoo’oso’ rik’in li ch’a’ajkilal ut xoochal chixk’amb’al chaq li k’a’aq re ru maak’a’ xloq’al, jo’kan naq choonujob’resi rik’in li racion (li iyaj), ut k’e qe li tenq’ank.
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
A’an (laj Jose) kixye, “Ma nakanaw k’a’ru xab’aanu rik’in laj Jose ut li ras, xb’aan naq ink’a’ xak’e reetal li rahilal taachalq xb’aan laa b’aanuhom?”
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Ke'xye: “Ma laa'at tz'aqal laj José?”, chankeb'. A’an (laj Jose) kixye, “Laa’in laj Jose, ut a’in li was wiitz’in. Relik chi yaal, li Allah kixk’e lix rusilal sa’ qab’een. Relik chi yaal, ani naxxuwa ru li Allah ut wan xkuyum, toja’ naq relik chi yaal, li Allah ink’a’ naxsach lix q’ajkamunkileb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal.”
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ
qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).
Ke’xye, “Sa’ xk’ab’a’ li Allah, li Allah tz’aqal xxsik’ eeru chiqu, ut relik chi yaal naq laa’o li wan qamaak (aj maak).”
قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
A’an (laj Yusuf) kixye, “Sa’ li kutan a’in maak’a’ li q’etq’etil sa’ eeb’een, li Allah tixkuy eemaak. Ut a’an li q’axal aj uxtaan sa’ xyanqeb’ laj uxtaan”.
اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ
iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).
Ayu rik’in lin t’ikr, toja’ naq taa’ok chi b’atz’unk sa’ ru lin yuwa’, toja’ naq taa’iloq chirix; ut k'am chaq chixjunil laajunkab'al wik'in”.
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Ut naq li ch’uut xe’el chaq (chalen chaq sa’ li ch’och’ Egipto), lix yuwa’eb’ kixye, “Relik chi yaal naq xink’e reetal lix b’onol laj Yusuf, wi ta ink’a’ xinjit naq q’un inna’leb’ (relik chi yaal naq xintiik raj ru)”.
قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ
qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).
Ke’xye (lix junkab’al), “Rik’in li Allah, toj wankat sa’ laa q’etq’etil junxil.”
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Jo’kan naq naq kiwulak laj k’amol re li chaab’il esilal, kixch’aj (li t’ikr) sa’ xb’een li rilob’aal (laj Jakob), toja’ naq kiru chi ilok wi’chik. A’an (laj Jacob) kixye, “Ma ink’a’ xinye eere naq ninnaw rik’in li Allah li k’a’ru ink’a’ nekenaw laa’ex?”
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
Ke'xye: "At qayuwa'! Patz' xkuyb'al qamaak xb'aan li qamaak, relik chi yaal naq wan qamaak (aj maak)".
قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).
A’an (laj Jakob) kixye, “Tinpatz’ xkuyb’al inmaak chiru li Qaawa’ choq’ aawe. Relik chi yaal, a’an li q’axal aj kuyuk maak, li q’axal aj uxtaan”.
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ
falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).
Jo’kan naq naq ke’ok (b’ar wi’) laj Yusuf, kixq’alu (ut kixkawresi jun na’ajej choq’ reheb’) lix na’ xyuwa’, ut kixye, “Okanqex sa’ li ch’och’ Egipto, wi naraj li Dios, chi kolb’il eeru.”
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Ut kixwaklesiheb’ lix na’ xyuwa’ sa’ li k’ojarib’aal. Ut eb’ a’an (chixjunileb’) ke’xwiq’ib’ rib’ chiru (laj Yusuf). Ut a’an (Yusuf) kixye, “At inyuwa’! A’in xyaalal lin matk’ junxil. Ut relik chi yaal naq lin Qaawa’ kixk’e chi tz’aqal yaal. Relik chi yaal, lin Qaawa’ kixb’aanu li chaab’ilal we, naq kinixkol chaq sa’ tz’alam ut naq xatxk’am chaq sa’ li k’aleb’aal, chirix naq laj Satanas kixsach (li wank sa’ komonil) sa’ inyanq laa’in ut eb’ li was wiitz’in, Relik chi yaal naq a’an li Qaawa’ li q’un xch’ool. Li Naxnaw Chixjunil, li Naxnaw Chixjunil.
۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ
rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).
Lin Qaawa’, relik chi yaal naq xak’e we junjunq li wankilal ut xak’ut chiwu junjunq lix ch’olob’ankil li matk’. (At Dios), aj yo’ob’tesinel re li choxa ut li ch’och’, laa’at aj kolol we sa’ li ruchich’och’ a’in ut sa’ li ruchich’och’ chirix a’an, kanab’in jo’ aj musulman ut chatjunaji wib’ rik’ineb’ laj paab’anel”.
ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ
Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).
A’an a’in junjunq li esilal ink’a’ na’ilman ru li xqak’utb’esi chawu (Muhammad); us ta maawa’at chixk’atqeb’, naq ke’xk’ulub’a xk’uub’ankil jun li b’alaq’il na’leb’ (re xk’eeb’al laj Jose sa’ li jul).
وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ
wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).
Ut li xkʼihalil ebʼ li qas qiitzʼin inkʼaʼ teʼxpaabʼ usta tzʼaqal taawaj.
وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ
wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).
Ut maak’a’ nakapatz’ reheb’ choq’ reeqaj (laa b’oqb’al), xb’aan naq li (b’oqok) a’an a’an jun k’utuk choq’ re chixjunil li ruchich’och’.
وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).
Ut jarub’ li eetalil (re lix nimal ru li Allah) sa’ choxa ut sa’ ruchich’och’ ke’nume’ wi’, a’b’an ke’xsutq’isi rib’ chiruheb’.
وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ
wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).
Ut lix k’ihaleb’ ink’a’ neke’xpaab’ li Allah, relik chi yaal neke’xjunaji li komon rik’in.
اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).
Ma neke’reek’a naq kolb’ileb’ rix chiru lix k’ulunik lix tojb’a-maak li Allah li naxtz’ap ruheb’, malaj li Xkutankil li Raqok Aatin li taachalq rik’ineb’ sa’ junpaat, naq ink’a’ neke’xnaw ru?
قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ
qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).
Ye (Muhammad), “A’in lin b’e, laa’in ut eb’ li neke’taaqenk we naqab’oq (laa’at) rik’in li Allah chi kaw qach’ool, Loq’alil li Allah, ut laa’in moko jun ta reheb’ laj k’iila dios.”
وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).
Ut ink’a’ xqataqla chaq rub’elaj laa’at (Muhammad), jun b’an li winq li xqak’e re li k’utb’esinb’il na’leb’ sa’ xyanqeb’ li tenamit re li ch’och’. Ma ink’a’ tab’i’ ke’b’eek sa’ li ruchich’och’ ut ke’ril li k’a’ru ke’xk’ul li ke’wan chaq rub’elajeb’ (li ke’xtz’eqtaana li apostol). Ut relik chi yaal, li ch’och’ chirix li kamk jwal chaab’il wi’chik choq’ reheb’ laj paab’anel. Ma ink'a' neketaw ru?
حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ
Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).
Jo’kan naq naq eb’ li apostol maak’a’ chik royb’enihomeb’ (chirix li xpaab’aaleb’ li xtenamit) ut neke’xpaab’ naq xe’tik’ti’iik, toja’ naq eb’ a’an (eb’ li apostol) neke’chal chiqatenq’ankil, toja’ naq te’kole’q xb’aan li ani naqaj laa’o. Ut li Qatojb’a-maak ink’a’ naru xtz’eqtaanankil xb’aaneb’ laj maak .
لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ
laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).
Relik chi yaal, sa’eb’ lix seraq’ wan li k’utuk choq’ reheb’ li ani wankeb’ xk’a’uxl. (Li Corán) maawa’ jun seraq’ yiib’anb’il, naxk’e b’an xyaalal li (hu) li ak wan chaq, naxch’olob’ chixjunil, ut (jo’) b’eresink ut uxtaan choq’ reheb’ li neke’paab’an.