Abraza el Islam, haz clic aquí
Islam Al-Haq: Qur'an utz Hadith
(Islam saq)

Q.S Al-An'am (اَلْأَنْعَام) - 165 Xkʼihalebʼ li Raqal

(Eb’ li xul re li k’aleb’aal)

Qari

Murottal Audio

1

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمٰتِ وَالنُّوْرَ ەۗ ثُمَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ

al-ḥamdu lillāhil-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa ja‘alaẓ-ẓulumāti wan-nūr(a), ṡummal-lażīna kafarū birabbihim ya‘dilūn(a).

Nimaq ru li Allah li kiyiib’ank re li choxa ut li ch’och’, ut kixyiib’ li aak’ab’ ut li saqen, a’b’anan eb’ laj ink’a’ neke’paab’an toj neke’xjunaji rib’ rik’in lix Qaawa’.


2

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰٓى اَجَلًا ۗوَاَجَلٌ مُّسَمًّى عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ

huwal-lażī khalaqakum min ṭīnin ṡumma qaḍā ajalā(n), wa ajalum musamman ‘indahū ṡumma antum tamtarūn(a).

A’an li kiyo’ob’tesink aawe rik’in li b’on, toja’ naq kixxaqab’ li ajal (laa kamik), ut jun li hoonal li ka’ajwi’ a’an naxnaw. Abʼan, toj wiibʼanbʼil aachʼool.


3

وَهُوَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَفِى الْاَرْضِۗ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُوْنَ

wa huwallāhu fis-samāwāti wa fil-arḍ(i), ya‘lamu sirrakum wa jahrakum wa ya‘lamu mā taksibūn(a).

Ut A’an li Allah (li loq’oninb’il), sa’ choxa ut sa’ li ch’och’; A’an naxnaw li k’a’ru nekek’uula chi muqmu ut li k’a’ru nekech’olob’ ut naxnaw (jo’kan ajwi’) li k’a’ru nekeb’aanu.


4

وَمَا تَأْتِيْهِمْ مِّنْ اٰيَةٍ مِّنْ اٰيٰتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَ

wa mā ta'tīhim min āyatim min āyāti rabbihim illā kānū ‘anhā mu‘riḍīn(a).

Ut li junjunq chi raqal sa’eb’ li raqal re li Dios li nawulak rik’ineb’ (li ink’a’ neke’paab’an), junelik neke’xtz’eqtaana.


5

فَقَدْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۗ فَسَوْفَ يَأْتِيْهِمْ اَنْۢبـٰۤؤُا مَا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

faqad każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fa saufa ya'tīhim ambā'u mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Relik chi yaal, xe’xtz’eqtaana li yaal (li Alcorán) naq kiwulak rik’ineb’, jo’kan naq sa’ li kutan chalel taachalq rik’ineb’ (li yaalil na’leb’ re) li esilal li junelik ke’xse’e.


6

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Ma ink’a’ xe’xk’e reetal jarub’ tasal tenamit rub’elajeb’ a’an Xqasach, us ta (eb’ li tasal tenamit a’an) Xqak’ojob’ lix k’ojlajik sa’ li ruchich’och’, a’an jun li xaqxookil ch’oolej li maajun wa xqak’e eere. Kiqahoy li nimla hab’ sa’ xb’eeneb’ ut kiqak’e chi nume’k li nima’ rub’eleb’, toja’ naq kiqasacheb’ xb’aan lix maakeb’ xjuneseb’, ut kiqayiib’ jun chik tasal tenamit chirix lix tasal tenamiteb’.


7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتٰبًا فِيْ قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوْهُ بِاَيْدِيْهِمْ لَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa lau nazzalnā ‘alaika kitāban fī qirṭāsin fa lamasūhu bi'aidīhim laqālal-lażīna kafarū in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Ut wi ta xqataqla chaq chawu (Muhammad) tz’iib’anb’il chiru hu, re naq te’ruuq chixchapb’al sa’ ruq’eb’, eb’ laj ink’a’ neke’paab’an ke’xye raj, “A’in maak’a’ chik xyaalal, ka’ajwi’ tz’aqal li b’atz’unk.”


8

وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۗوَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ

wa qālū lau lā unzila ‘alaihi malak(un), wa lau anzalnā malakal laquḍiyal-amru ṡumma lā yunẓarūn(a).

Ut ke’xye: “K’a’ut naq ink’a’ kitaqlaak chaq jun li anjel rik’in (laj Muhammad)?” Wi ta taqataqla chaq jun li anjel (rik’in), relik chi yaal naq taa’oso’q raj li na’leb’, a’b’an ink’a’ raj taak’eemanq reheb’ (li b’ayaq) xramb’al.


9

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ مَلَكًا لَّجَعَلْنٰهُ رَجُلًا وَّلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَّا يَلْبِسُوْنَ

wa lau ja‘alnāhu malakal laja‘alnāhu rajulaw wa lalabasnā ‘alaihim mā yalbisūn(a).

Ut wi ta xqab’aanu raj li taqlanb’il aj k’amol esil a’an (rik’in) jun li anjel, xqab’aanu raj (sa’ xjalam-uuch) jun winq, ut (chi jo’kan) xqab’aanu raj chi yaal naq toj te’wiib’anq xch’ool jo’ chanru naq yookeb’ chi wiib’ank ch’oolej anajwan.


10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Ut relik chi yaal, junjunqeb’ li taql li ke’wan chaq rub’elaj laa’at (Muhammad) ke’se’eek, jo’kan naq li tojb’a-maak kikub’e sa’ xb’eeneb’ li ke’se’ek reheb’ jo’ xsumenkil lix se’ekeb’.


11

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Ye (Muhammad), “Tz’il rix li ruchich’och’, toja’ naq taawil k’a’ru xraqikeb’ li neke’tik’ti’ik.”


12

قُلْ لِّمَنْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلْ لِّلّٰهِ ۗ كَتَبَ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۗ لَيَجْمَعَنَّكُمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيْهِۗ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

qul limam mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), qul lillāh(i), kataba ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), layajma‘annakum ilā yaumil-qiyāmati lā raiba fīh(i), al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

Ye (Muhammad), “Ani re li k’a’ru wan sa’ choxa ut sa’ ch’och’?” Ye, “Re li Allah.” A’an xk’ojob’ (lix na’leb’ li) toq’ob’ank-u sa’ rib’. A’an tatxch’utub’ chi yaal sa’ xkutankil li wakliik chi yo’yo, maak’a’ xkab’ rix ch’oolej. Eb’ li neke’xrahob’tesi rib’eb’, ink’a’ neke’paab’an.


13

۞ وَلَهٗ مَا سَكَنَ فِى الَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۗوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa lahū mā sakana fil-laili wan-nahār(i), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ut re aßan chixjunil li cßaßru cuan chiru li kßojyîn joß ajcuiß chiru li cutan. Ut A’an li Na’ab’ink re chixjunil, li Naxnaw chixjunil.


14

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ اِنِّيْٓ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ اَوَّلَ مَنْ اَسْلَمَ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul agairallāhi attakhiżu waliyyan fāṭiris-samāwāti wal-arḍi wa huwa yuṭ‘imu wa lā yuṭ‘am(u), qul innī umirtu an akūna awwala man aslama wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).

Ye (Muhammad), “Ma tink’am junaq aj kolol we jalan chiru li Allah li kiyiib’ank re li choxa ut li ch’och’, us ta A’an naxk’e xtzakemq ut ink’a’ naxk’e xtzakemq?” Ye, “Relik chi yaal, taqlanb’ilin chi wank jo’ li xb’een li taa’ok chi kub’eek (chiru li Allah), ut maajun wa tin’ok sa’ li ch’uut aj politheista.”


15

قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Ye (Muhammad), “Ninxuwak chi yaal chiru li tojb’a-maak re li nimla kutan (Xkutankil li Raqok Aatin), wi ink’a’ ninpaab’ lin Qaawa’.”


16

مَنْ يُّصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمَهٗ ۗوَذٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِيْنُ

may yuṣraf ‘anhu yauma'iżin faqad raḥimah(ū), wa żālikal-fauzul-mubīn(u).

Ani nakana chi najt rik’in li tojb’a-maak sa’ xb’een sa’ li kutan a’an, toja’ naq relik chi yaal, li Allah kixk’e xtoq’ob’aal ru. Ut a’an li tz’aqal q’axok-u.


17

وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗٓ اِلَّا هُوَ ۗوَاِنْ يَّمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yamsaska bikhairin fa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Ut wi li Allah naxk’ul junaq li rahilal sa’ aab’een, maajun naru chirisinkil a’an, ka’ajwi’ a’an. Ut wi naxk’am chaq li chaab’ilal aawe, toja’ naq wan xwankil sa’ xb’een chixjunil.


18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖۗ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādih(ī), wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

Ut a’an li wan xwankil sa’ xb’eeneb’ lix moos. Ut A’an aj Na’leb’, aj Nawom.


19

قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً ۗ قُلِ اللّٰهُ ۗشَهِيْدٌۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۢ بَلَغَ ۗ اَىِٕنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰىۗ قُلْ لَّآ اَشْهَدُ ۚ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

qul ayyu syai'in akbaru syahādah(tan), qulillāhu syahīdum bainī wa bainakum, wa ūḥiya ilayya hāżal-qur'ānu li'unżirakum bihī wa man balag(a), a'innakum latasyhadūna anna ma‘allāhi ālihatan ukhrā, qul lā asyhad(u), qul innamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa innanī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

Ye (Muhammad), “Ani li ch’olob’anb’il na’leb’ jwal kaw wi’chik?” Ye, "Allah, A'an aj yehol nawom sa' qayanq laa'at ut laa'at. Li Alcorán a'in kik'utb'esiman chiwu re naq tinruuq xk'eeb'al jun li q'usuk aawe ut reheb' li neke'wulak rik'in (li Alcorán re). Ye, “Ink’a’ naru ninch’olob’ xyaalal.” Ye, “Relik chi yaal, ka’ajwi’ A’an li Nimajwal Dios ut laa’in maak’a’ ink’a’uxl chiru yalaq k’a’ru nekexjunaji (rik’in li Allah).”


20

اَلَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْرِفُوْنَهٗ كَمَا يَعْرِفُوْنَ اَبْنَاۤءَهُمْۘ اَلَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

al-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘rifūnahū kamā ya‘rifūna abnā'ahum, al-lażīna khasirū anfusahum fahum lā yu'minūn(a).

Eb’ li xqak’e reheb’ li Hu, neke’xnaw ru a’an (laj Muhammad) jo’ chanru neke’xnaw ruheb’ li ralal xk’ajol. Li ani neke’xrahob’tesi rib’, ink’a’ neke’xpaab’ (li Allah).


21

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Ut ani q’axal wi’chik ink’a’ tiik xch’ool chiru anihaq li naxyiib’ jun li tik’ti’ chiru li Allah, malaj li naxtz’eqtaanaheb’ lix raqal? Relik chi yaal, ebʼ li inkʼaʼ tiikebʼ xchʼool maakʼaʼebʼ xsumenkil.


22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَيْنَ شُرَكَاۤؤُكُمُ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ

wa yauma naḥsyuruhum jamī‘an ṡumma naqūlu lil-lażīna asyrakū aina syurakā'ukumul-lażīna kuntum taz‘umūn(a).

Ut (chijultiko’q eere), sa’ li kutan naq xqach’utub’eb’ chixjunil sa’ komonil toja’ naq xqaye reheb’ li neke’xjunaji rib’ rik’in li Allah, “B’ar wankeb’ lee dios li nekek’oxla chaq naq a’aneb’ (li qakomon)?”


23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ اِلَّآ اَنْ قَالُوْا وَاللّٰهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِيْنَ

Ṡumma lam takun fitnatuhum illā an qālū wallāhi rabbinā mā kunnā musyrikīn(a).

Toja’ naq ink’a’ ke’xk’e jun li sumenk li tik’ti’, ka’ajwi’ ke’xye, “Sa’ xk’ab’a’ li Allah, li Qaawa’, ink’a’ naqajunaji qib’ rik’in li Allah.”


24

اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

unẓur kaifa każabū ‘alā anfusihim wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

K’ehomaq reetal chan ru naq neke’tik’ti’ik xjuneseb’ rib’. Ut li loqʼonink li keʼxyoobʼ chaq junxil tsachq chiruhebʼ.


25

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Ut sa’ xyanqeb’ a’an wankeb’ li neke’ab’ink re laa (Muhammad) rilb’al ru, ut Xqak’e chi tz’aptz’o li raameb’ (re naq ink’a’ te’xtaw ru), ut tz’aptz’ookeb’ lix xik. Ut us ta te’ril chixjunil li eetalil (re li yaal), toj ink’a’ raj te’xpaab’ a’an. Jo’kan naq naq te’chalq aawik’in re xq’etb’al aawe, eb’ laj maak neke’xye: “A’in (li Alcorán) maak’a’ chik xyaalal, ka’ajwi’ jun li seraq’ reheb’ li najter tenamit.”


26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْـَٔوْنَ عَنْهُ ۚوَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa hum yanhauna ‘anhu wa yan'auna ‘anh(u), wa iy yuhlikūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Ut neke’xram (eb’ li jun ch’ol chik) rab’inkil (li Alcorán) ut eb’ a’an ajwi’ neke’xnajtob’resi rib’ rik’in, ut ka’ajwi’ neke’xsach rib’, naq ink’a’ neke’xnaw.


27

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلَى النَّارِ فَقَالُوْا يٰلَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِاٰيٰتِ رَبِّنَا وَنَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alan-nāsi fa qālū yā laitanā nuraddu wa lā nukażżiba bi'āyāti rabbinā wa nakūna minal-mu'minīn(a).

Ut wi laa’at (Muhammad) xawil naq ke’k’ame’ sa’ xb’alb’a, ke’xye, “Wi ta toosutq’iiq (sa’ li ruchich’och’ a’in), chi yaal ink’a’ raj taqatz’eqtaanaheb’ li raqal re li Qaawa’, ut toowanq raj choq’ aj paab’anel.”


28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَّا كَانُوْا يُخْفُوْنَ مِنْ قَبْلُ ۗوَلَوْ رُدُّوْا لَعَادُوْا لِمَا نُهُوْا عَنْهُ وَاِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ

bal badā lahum mā kānū yukhfūna min qabl(u), wa lau ruddū la‘ādū limā nuhū ‘anhu wa innahum lakāżibūn(a).

A’b’an (relik chi yaal) choq’ reheb’ kik’utb’esiman li maa’usilal li ke’xmuq chaq junxil. Wi ta te’sutq’iiq sa’ li ruchich’och’, relik chi yaal naq te’xb’aanu wi’chik li k’a’ru ramb’il chiruheb’ xb’aanunkil. Relik chi yaal naq aj tikʼtiʼebʼ.


29

وَقَالُوْٓا اِنْ هِيَ اِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوْثِيْنَ

wa qālū in hiya illā ḥayātunad-dun-yā wa mā naḥnu bimab‘ūṡīn(a).

Ut relik chi yaal naq te’xye (jo’kan ajwi’), “Li yu’am ka’ajwi’ wan sa’ li ruchich’och’ a’in, ut ink’a’ toowakliiq chi yo’yo.”


30

وَلَوْ تَرٰٓى اِذْ وُقِفُوْا عَلٰى رَبِّهِمْ ۗ قَالَ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّ ۗقَالُوْا بَلٰى وَرَبِّنَا ۗقَالَ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa lau tarā iż wuqifū ‘alā rabbihim, qāla alaisa hāżā bil-ḥaqq(i), qālū balā wa rabbinā, qāla fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum takfurūn(a).

Ut wi laa’at (Muhammad) xawil naq ke’k’ame’ chiru lix Qaawa’eb’ (taawil raj chi yaal jun li k’a’ru nak’ulman li naxtoch’ xch’ooleb’). Kixye, “Ma ink’a’ yaal a’in (wakliik chi yo’yo)?” Ke'xsume: —Yaal, sa' xk'ab'a' li Qaawa'. Kixye, “Cheyal li tojb’a-maak a’in, xb’aan naq junxil xetz’eqtaana”.


31

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ اللّٰهِ ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوْا يٰحَسْرَتَنَا عَلٰى مَا فَرَّطْنَا فِيْهَاۙ وَهُمْ يَحْمِلُوْنَ اَوْزَارَهُمْ عَلٰى ظُهُوْرِهِمْۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ

qad khasiral-lażīna każżabū biliqā'illāh(i), ḥattā iżā jā'athumus-sā‘atu bagtatan qālū yā ḥasratanā ‘alā mā farraṭnā fīhā, wa hum yaḥmilūna auzārahum ‘alā ẓuhūrihim, alā sā'a mā yazirūn(a).

K’a’jo’ xnimal li sachk choq’ reheb’ li neke’xtz’eqtaana xk’ulb’al li Allah; jo’kan naq naq nachal li hoonal rik’ineb’ sa’ junpaat, neke’xye, “K’a’jo’ xnimal li rahil ch’oolejil naqab’aanu xb’aan naq ink’a’ xqak’e reetal li hoonal”, naq yookeb’ chixk’amb’al lix maakeb’ sa’ xb’een lix tel. Kʼajoʼ xuwajel li keʼxkuy .


32

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Ut li yu’am sa’ li ruchich’och’ a’in yal b’atz’unk ut sahil ch’oolejil. Chiru li hoonal a’an, li ch’och’ re li yu’am chirix li kamk tz’aqal chaab’il wi’chik choq’ reheb’ li neke’paab’an. Ma ink'a' neketaw ru?


33

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).

Relik chi yaal, Naqanaw naq li k’a’ru neke’xye naxk’e xrahil aach’ool (Muhammad), (maak’e aach’ool chi raho’k aach’ool) xb’aan naq relik chi yaal ink’a’ yookeb’ chi tik’ti’ik chawu, a’b’an li tenamit ink’a’ tiik xch’ool yookeb’ chixtz’eqtaanankileb’ li raqal re li Allah.


34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Ut relik chi yaal naq eb’ li taqlanb’il aj k’anjel rub’elaj eere ke’tik’ti’iik, a’b’an ke’xkuy li tik’ti’ ut li rahob’tesink (b’aanunb’il) chiruheb’, toj reetal naq kiwulak li Qatenq’ rik’ineb’. Ut maak’a’ naru naxjal li raqal (chaq’rab’) re li Allah. Ut relik chi yaal naq xwulak eerik'in jun raqal li esil ke'xye li apóstol.


35

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).

Ut wi lix sutq’ijikeb’ xch’ool ch’a’aj choq’ aawe (Muhammad), toja’ naq wi naru taab’aanu jun li jul sa’ li ch’och’ malaj jun li escaleras toj sa’ choxa toja’ naq naru taak’am chaq jun li sachb’a-ch’oolej choq’ reheb’, (toja’ naq taab’aanu). Ut wi ta kiraj li Allah, kixb’aanu raj naq chixjunileb’ te’xtaaqe li k’utul, jo’kan naq maajun wa tento tatwanq sa’ xyanqeb’ li maak’a’eb’ xna’leb’.


36

۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ

innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).

Ka’ajwi’ li ani neke’ab’ink neke’ab’in (xb’oqb’al li Allah), ut li ani neke’kam moqon te’waklesiiq chi yo’yo xb’aan li Allah, toja’ naq rik’in a’an te’sutq’iiq.


37

وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālū lau lā nuzzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha qādirun ‘alā ay yunazzila āyataw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Ut eb’ a’an (eb’ laj paab’anel) ke’xye: “K’a’ut naq ink’a’ kik’utb’esiman jun sachb’a-ch’oolej chiru (laj Muhammad) xb’aan li Qaawa’?” Ye, “Relik chi yaal, li Allah naru chixtaqlankil jun li sachb’a-ch’oolej, a’b’an lix k’ihaleb’ ink’a’ neke’xnaw.”


38

وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ

wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).

Ut maak’a’ junaq xul sa’ xb’een li ruchich’och’ chi moko junaq tz’i’ li naxik chi xik’ank rik’in wiib’ lix xik’, a’b’an chixjunileb’ a’an winq (jo’kan ajwi’) jo’ laa’at. Maak’a’ li k’a’ru xqakanab’ chi maak’a’ sa’ li Hu, toja’ naq rik’in li Dios te’ch’utub’aaq.


39

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا صُمٌّ وَّبُكْمٌ فِى الظُّلُمٰتِۗ مَنْ يَّشَاِ اللّٰهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَّشَأْ يَجْعَلْهُ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā ṣummuw wa bukmun fiẓ-ẓulumāt(i), may yasya'illāhu yuḍlilhu wa may yasya' yaj‘alhu ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Ut eb’ li neke’tz’eqtaanank reheb’ li Qaraqal tz’ap xik, mutz’eb’ ut sa’ tz’aqal aak’ab’. Ani naraj li Allah (re naq taa’oso’q), a’an tixb’alaq’i chi yaal. Ut ani naraj li Allah (re naq taa’b’eresiiq), relik chi yaal naq tixk’e sa’ li tiikil b’e.


40

قُلْ اَرَءَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ اَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ اَغَيْرَ اللّٰهِ تَدْعُوْنَۚ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi au atatkumus-sā‘atu agairallāhi tad‘ūn(a), in kuntum ṣādiqīn(a).

Ye (Muhammad), “Ch’olob’ chiwu wi li rahilal re li Allah nawulak aawik’in, malaj wi li Xkutankil li Wakliik chi yo’yo nawulak aawik’in, ma taa’ok chi b’oqok (eb’ li dios) jalaneb’ chiru li Allah, wi yaal aawe!”


41

بَلْ اِيَّاهُ تَدْعُوْنَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُوْنَ اِلَيْهِ اِنْ شَاۤءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُوْنَ ࣖ

bal iyyāhu tad‘ūna fa yaksyifu mā tad‘ūna ilaihi in syā'a wa tansauna mā tusyrikūn(a).

(Ink’a’), ka’ajwi’ re a’an nakapatz’ aatenq’ankil. Wi naraj, a’an tixrisi li k’a’ru (xiwxiwil) taapatz’ re, ut laa’at taakanab’ li k’a’ru nakajunaji (rik’in li Allah).


42

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Ut relik chi yaal, xqataqlaheb’ (eb’ laj taqlanel) rik’ineb’ li tenamit rub’elaj cheru, toja’ naq xqarahob’tesiheb’ rik’in (xk’eeb’al) li neb’a’il ut li rahilal, re naq te’xtz’aama (chiru li Allah) rik’in tuulanil.


43

فَلَوْلَآ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوْا وَلٰكِنْ قَسَتْ قُلُوْبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

falau lā iż jā'ahum ba'sunā taḍarra‘ū wa lākin qasat qulūbuhum wa zayyana lahumusy-syaiṭānu mā kānū ya‘malūn(a).

A’b’an k’a’ut naq ink’a’ ke’xtz’aama (chiru li Allah) rik’in tuulanil naq kichal li Qarahob’tesink sa’ xb’eeneb’? Relik chi yaal, kaweb’ li raameb’ ut laj Satanas kixk’e chi ilmank jo’ ch’ina-us li k’a’ru junelik neke’xb’aanu.


44

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ اَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍۗ حَتّٰٓى اِذَا فَرِحُوْا بِمَآ اُوْتُوْٓا اَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً فَاِذَا هُمْ مُّبْلِسُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī fataḥnā ‘alaihim abwāba kulli syai'(in), ḥattā iżā fariḥū bimā ūtū akhażnāhum bagtatan fa iżā hum mublisūn(a).

Jo’kan naq naq kisach sa’ xch’ooleb’ li q’usuk li kik’eeman reheb’, Xqate chixjunileb’ li okeb’aal (re sahil ch’oolejil) choq’ reheb’. Jo’kan naq naq ke’saho’ xch’ool rik’in li k’a’ru k’eeb’il reheb’, sa’ junpaat xqarahob’tesiheb’, jo’kan naq sa’ li hoonal a’an ke’ch’anaak xb’aan xsachb’aleb’ xch’ool.


45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۗ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

fa quṭi‘a dābirul-qaumil-lażīna ẓalamū, wal-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Joʼkan naq ebʼ li poyanam li moko tiikebʼ ta xchʼool keʼsacheʼk toj saʼ li xxeʼ. Ut chixjunil li loq’laj b’antioxink re li Allah, Qaawa’ re chixjunil li ruchich’och’.


46

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).

Ye (Muhammad), “Ch’olob’ chiwu wi li Allah naxmaq’ laa ab’ink ut laa ilok ut naxtz’ap laa waam, ani chik li dios chiru li Allah li wan xwankil chixk’eeb’aleb’ wi’chik aawe?” K’ehomaq reetal chan ru naq xqach’olob’ (chiruheb’) li reetalil li (Qawankil) chi k’iila sut, a’b’an ink’a’ ke’xkanab’ sutq’iik.


47

قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).

Ye (Muhammad), “Ch’olob’ chiwu wi lix tojb’a-maak li Allah taachalq aawik’in sa’ junpaat malaj chi k’utk’u, toja’ naq ma taawanq anihaq li (Allah) tixsach ru chi maak’a’eb’ laj maak?”


48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), faman āmana wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Eb’ li taql li xqataqlaheb’ tento raj te’xk’e li chaab’il esilal ut te’xk’e li q’usuk. Ani taapaab’anq ut tixtuqub’ ru, maak’a’ li xiw choq’ reheb’ ut ink’a’ neke’raho’ xch’ool.


49

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā yamassuhumul-‘ażābu bimā kānū yafsuqūn(a).

Ut eb’ li neke’xtz’eqtaana li Qaraqal te’xk’ul li tojb’a-maak xb’aan naq junelik neke’xb’aanu li maa’usilal (li maak).


50

قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).

Ye (Muhammad), “Ink’a’ xinye aawe naq lix b’ihomal li Allah wan wik’in, ut ink’a’ ninnaw li ink’a’ na’ilman ut ink’a’ (chi moko) xinye aawe naq laa’in jun anjel. Ka’ajwi’ xintaaqe li k’a’ru kik’utb’esiman chiwu.” Ye, "Ma juntaq'eeteb' li mutz'eb' rik'ineb' li neke'ilok? Ma ink'a' xak'oxla (a'an)?"


51

وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa anżir bihil-lażīna yakhāfūna ay yuḥsyarū ilā rabbihim laisa lahum min dūnihī waliyyuw wa lā syafī‘ul la‘allahum yattaqūn(a).

K’eheb’ xna’leb’ rik’in a’an (li Alcorán) reheb’ li neke’xuwak chi ch’utub’aak chiru lix Qaawa’ (sa’ xkutankil li wakliik chi yo’yo), naq maajun aj kolol reheb’ malaj aj tenq’anel (tenq’ank) choq’ reheb’ ka’ajwi’ li Allah, re naq te’xtaw li paab’aal.


52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَهٗ ۗمَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِّنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُوْنَ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa lā taṭrudil-lażīna yad‘ūna rabbahum bil-gadāti wal-‘asyiyyi yurīdūna wajhah(ū), mā ‘alaika min ḥisābihim min syai'iw wa mā min ḥisābika ‘alaihim min syai'in fa taṭrudahum fa takūna minaẓ-ẓālimīn(a).

Maa’isiheb’ li neke’b’oqok re lix Qaawa’ eq’la ut ewu, neke’royb’eni lix sahil xch’ool. Ink’a’ nakak’am ka’ch’in li teneb’ank sa’ xb’een li xb’aanuhomeb’ ut eb’ a’an ink’a’ neke’xk’am ka’ch’in li teneb’ank sa’ xb’een laa b’aanuhom, jo’kan naq laa’at (wan aak’ulub’) risinkileb’, re naq tatwanq sa’ xyanqeb’ laj maak.


53

وَكَذٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِّيَقُوْلُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِّنْۢ بَيْنِنَاۗ اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِالشّٰكِرِيْنَ

wa każālika fatannā ba‘ḍahum biba‘ḍil liyaqūlū ahā'ulā'i mannallāhu ‘alaihim mim baininā, alaisallāhu bi'a‘lama bisy-syākirīn(a).

Chi jo’kan xqayal rix junjunq reheb’ (li b’ihom) rik’ineb’ jalan chik (li neb’a’), re naq eb’ a’an (li b’ihom) te’xye, “Ma a’in li paay chi winq sa’ qayanq li kixk’e li rusilal li Allah?” (Li Allah naxye), “Ma ink’a’ naxnaw chi us li Allah chirixeb’ li neke’b’antioxin (re)?”


54

وَاِذَا جَاۤءَكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِنَا فَقُلْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلٰى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَۙ اَنَّهٗ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوْۤءًاۢ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَصْلَحَ فَاَنَّهٗ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iżā jā'akal-lażīna yu'minūna bi'āyātinā fa qul salāmun ‘alaikum kataba rabbukum ‘alā nafsihir-raḥmah(ta), annahū man ‘amila minkum sū'am bijahālatin ṡumma tāba mim ba‘dihī wa aṣlaḥa fa annahū gafūrur raḥīm(un).

Ut naq eb’ li neke’paab’ank re li Qaraqal te’chalq aawik’in, toja’ naq taaye, “Salamun ‘alaikum (chaab’il eere).” Laa Qaawa’ kixxaqab’ lix na’leb’ li toq’ob’ank-u sa’ rib’, (a’an) ani naxb’aanu li maa’usilal sa’ eeyanq xb’aan xmaak’a’il xnawom, toja’ naq naxjal xk’a’uxl chirix a’an ut naxchaab’ilob’resi rib’, toja’ naq a’an li Q’axal aj Kuy Maak, li Q’axal aj Uxtaan.


55

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلِتَسْتَبِيْنَ سَبِيْلُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa litastabīna sabīlal-mujrimīn(a).

Ut chi jo’kan xqach’olob’eb’ li raqal re li Alcorán, (re naq taa’ilmanq chi saqen ru lix b’eheb’ li tenamit aj paab’anel) ut re naq taa’ilmanq chi saqen ru lix b’eheb’ laj maak.


56

قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗ قُلْ لَّآ اَتَّبِعُ اَهْوَاۤءَكُمْۙ قَدْ ضَلَلْتُ اِذًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ

qul innī nuhītu an a‘budal-lażīna tad‘ūna min dūnillāh(i), qul lā attabi‘u ahwā'akum, qad ḍalaltu iżaw wa mā ana minal-muhtadīn(a).

Ye (Muhammad), “Xramman chiwu xloq’oninkileb’ li dios li nekeloq’oni chiru li Allah.” Ye, “Ink’a’ tintaaqe li rajom aach’ool. Wi tinb’aanu chi jo’kan, tinsachq chi yaal, ut laa’in moko jun ta reheb’ li neke’b’eresiik.”


57

قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).

Ye (Muhammad), "Laa'in (wankin) sa' li tz'aqal esilal (li Alcorán) rik'in lin Qaawa' naq yookat chixtz'eqtaanankil. Moko wan ta sa' lin wankilal (re xkub'sinkil li tojb'a-maak) naq taapatz' naq taa'uxq chi junpaat lix k'ulunik. Xk'ojob'ankil (li chaq'rab') a'an ka'ajwi' xk'ulub' li Allah. A'an naxch'olob' li yaal ut a'an li q'axal chaab'il aj k'uub'anel na'leb'."


58

قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ

qul lau anna ‘indī mā tasta‘jilūna bihī laquḍiyal-amru bainī wa bainakum, wallāhu a‘lamu biẓ-ẓālimīn(a).

Ye (Muhammad), “Wi ta wan chaq we li k’a’ru (li tojb’a-maak) nakapatz’ naq taachalq sa’ junpaat, chixjunil li k’a’aq re ru sa’ qayanq laa’at ut laa’at taa’oso’q raj.” Ut li Allah naxnaw chi us chirixeb’ laj maak.


59

۞ وَعِنْدَهٗ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَآ اِلَّا هُوَۗ وَيَعْلَمُ مَا فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَّرَقَةٍ اِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِيْ ظُلُمٰتِ الْاَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَّلَا يَابِسٍ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa ‘indahū mafātiḥul-gaibi lā ya‘lamuhā illā huw(a), wa ya‘lamu mā fil-barri wal-baḥr(i), wa mā tasquṭu miw waraqatin illā ya‘lamuhā wa lā ḥabbatin fī ẓulumātil-arḍi wa lā raṭbiw wa lā yābisin illā fī kitābim mubīn(in).

Ut lix laawil chixjunil li ink’a’ na’ilman wan rik’in; maajun chik nanawok re, ka’ajwi’ A’an. Aˈan naxnau li cˈaˈru cuan saˈ chˈochˈ ut saˈ li palau. Maajun xtoonal li che’ nat’ane’ li ink’a’ naxnaw chirix. Maak’a’ junaq iyaj sa’ li aak’ab’ re li ch’och’, chi moko k’a’ruhaq q’un malaj chaqi, li ink’a’ tz’iib’anb’il sa’ li tz’aqal Hu (Lauh Mahfuzh).


60

وَهُوَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ بِالَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيْهِ لِيُقْضٰٓى اَجَلٌ مُّسَمًّىۚ ثُمَّ اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa huwal-lażī yatawaffākum bil-laili wa ya‘lamu mā jaraḥtum bin-nahāri ṡumma yab‘aṡukum fīhi liyuqḍā ajalum musammā(n), ṡumma ilaihi marji‘ukum ṡumma yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).

Ut a’an li naxk’e chi wark chiru li q’ojyin ut a’an naxnaw k’a’ru nakab’aanu chiru li kutan. Toja’ naq A’an nakatxwaklesi sa’ xyi li q’ojyin re xtz’aqob’resinkil ru laa chihab’ xaqab’anb’il. Toja’ naq rik’in a’an tatsutq’iiq, toja’ naq a’an tixk’e aawe resil li k’a’ru xab’aanu.


61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهٖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُوْنَ

wa huwal-qāhiru fauqa ‘ibādihī wa yursilu ‘alaikum ḥafaẓah(tan), ḥattā iżā jā'a aḥadakumul-mautu tawaffathu rusulunā wa hum lā yufarriṭūn(a).

Ut a’an tz’aqal aj Awa’b’ej sa’ xb’eeneb’ chixjunil lix moos, ut kixtaqlaheb’ chaq eerik’in li anjel aj k’aak’alenel, re naq naq taachalq li kamk sa’ xb’een junaq eere, eb’ li qaanjel te’risi lix yu’am, ut ink’a’ te’xtz’eqtaana lix k’anjeleb’.


62

ثُمَّ رُدُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّۗ اَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ اَسْرَعُ الْحٰسِبِيْنَ

Ṡumma ruddū ilallāhi maulāhumul-ḥaqq(i), alā lahul-ḥukmu wa huwa asra‘ul-ḥāsibīn(a).

Toja’ naq eb’ a’an (eb’ lix moos li Dios) ke’sutq’isiik rik’in li Dios, li tz’aqal aj taqlanel reheb’. Chenaw naq chixjunileb’ li chaq’rab’ (sa’ li kutan a’an) wankeb’ rik’in. Ut A’an laj yiib’anel re li ajlank q’axal seeb’.


63

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).

Ye (Muhammad), “Ani naru tatxkol chiru li rahilal sa’ ch’och’ ut sa’ palaw, naq tattijoq chiru chi tuulan aach’ool ut chi q’un xyaab’ aakux?” (Rik’in xyeeb’al), “Wi ta xooxkol chiru a’in (li rahilal), laa’o raj li tenamit aj b’antioxink.”


64

قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ

qulillāhu yunajjīkum minhā wa min kulli karbin ṡumma antum tusyrikūn(a).

Ye (Muhammad), “A’an li Allah li naxkol aawe chiru li rahilal ut chiru li jar paay chi ch’a’ajkilal, a’b’an chirix a’an laa’at (nakatsutq’i) chi wank sa’ komonil rik’in A’an.”


65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلٰٓى اَنْ يَّبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّنْ فَوْقِكُمْ اَوْ مِنْ تَحْتِ اَرْجُلِكُمْ اَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَّيُذِيْقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُوْنَ

qul huwal-qādiru ‘alā ay yab‘aṡa ‘alaikum ‘ażābam min fauqikum au min taḥti arjulikum au yalbisakum syiya‘aw wa yużīqa ba‘ḍakum ba'sa ba‘ḍ(in), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti la‘allahum yafqahūn(a).

Ye (Muhammad), “A’an li wan xwankil chixtaqlankil li tojb’a-maak sa’ aab’een, chalen chaq taqe’q malaj rub’el laa woq malaj A’an nakatxjunaji sa’eb’ li ch’uut (li neke’wech’ink) ut naxb’aanu naq junjunq eere te’reek’a li rahob’tesink reheb’ jalan.” K’ehomaq reetal chan ru naq Naqach’olob’ chi k’iila sut li eetalil (re li Qawankil) re naq te’xtaw ru (eb’).


66

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّۗ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ ۗ

wa każżaba bihī qaumuka wa huwal-ḥaqq(u), qul lastu ‘alaikum biwakīl(in).

Ut eb’ laa tenamit neke’xtz’eqtaana (li tojb’a-maak) us ta yaal (li tojb’a-maak). Ye (Muhammad), “Ink’a’ wankin sa’ aab’een.”


67

لِكُلِّ نَبَاٍ مُّسْتَقَرٌّ وَّسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

likulli naba'im mustaqarruw wa saufa ta‘lamūn(a).

Li junjunq chi esilal (k’amb’il xb’aan li apostol) wan (xq’ehil) xk’ulb’al ut moqon teenaw.


68

وَاِذَا رَاَيْتَ الَّذِيْنَ يَخُوْضُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّٰى يَخُوْضُوْا فِيْ حَدِيْثٍ غَيْرِهٖۗ وَاِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطٰنُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرٰى مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa iżā ra'aital-lażīna yakhūḍūna fī āyātinā fa a‘riḍ ‘anhum ḥattā yakhūḍū fī ḥadīṡin gairih(ī), wa immā yunsiyannakasy-syaiṭānu falā taq‘ud ba‘daż-żikrā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Wi laa’at (Muhammad) nakawil naq eb’ li tenamit yookeb’ chi se’ek rik’ineb’ li Qaraqal, toja’ naq taakanab’eb’ toj reetal naq te’xik sa’ jalan chik li aatinak. Ut wi tz’aqal laj Satanas naxb’aanu naq taasachq sa’ aach’ool (li chaq’rab’ a’in), chirix naq taajultiko’q wi’chik aawe, matk’ojlaaq rik’ineb’ li ink’a’ tiikeb’ xch’ool.


69

وَمَا عَلَى الَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِّنْ شَيْءٍ وَّلٰكِنْ ذِكْرٰى لَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa mā ‘alal-lażīna yattaqūna min ḥisābihim min syai'iw wa lākin żikrā la‘allahum yattaqūn(a).

Eb’ li ani aj paab’anel ink’a’ neke’xk’am ka’ch’in aj wi’ li teneb’ank sa’ xb’eeneb’ lix (maakeb’); a’b’an (teneb’anb’il chi) xjultikankil reheb’ naq (jo’kan ajwi’) te’wanq chi paab’anb’il.


70

وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖٓ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۢ بِمَا كَسَبَتْۖ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ ۚوَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ

wa żaril-lażīnattakhażū dīnahum la‘ibaw wa lahwaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā wa żakkir bihī an tubsala nafsum bimā kasabat, laisa lahā min dūnillāhi waliyyuw wa lā syafī‘(un), wa in ta‘dil kulla ‘adlil lā yu'khaż minhā, ulā'ikal-lażīna ubsilū bimā kasabū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).

Kanab’omaq li ani neke’xk’e lix paab’aaleb’ choq’ b’atz’unk ut b’atz’unk, ut xe’b’alaq’iik xb’aan lix yu’am li ruchich’och’. K’eheb’ xna’leb’ (eb’) rik’in li Alcorán re naq chixjunileb’ ink’a’ te’t’ane’q (sa’ xb’alb’a), xb’aan lix b’aanuhomeb’ xjuneseb’ rib’. Maak’a’ chik aj kolol re malaj aj tenq’anel (tenq’ank) choq’ re, ka’ajwi’ li Allah. Ut wi naraj xkʼebʼal yalaq kʼaru chi tojok, chʼolchʼo naq inkʼaʼ taakʼulubʼaaq. A’aneb’ a’in li tenamit li ke’sub’e’ (sa’ xb’alb’a), xb’aan lix b’aanuhomeb’ xjuneseb’. Ke’xk’ul li uk’a’ rik’in li ha’ q’axal ra ut jun li tojb’a-maak jwal ra xb’aan naq ink’a’ ke’xpaab’ junxil.


71

قُلْ اَنَدْعُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلٰٓى اَعْقَابِنَا بَعْدَ اِذْ هَدٰىنَا اللّٰهُ كَالَّذِى اسْتَهْوَتْهُ الشَّيٰطِيْنُ فِى الْاَرْضِ حَيْرَانَ لَهٗٓ اَصْحٰبٌ يَّدْعُوْنَهٗٓ اِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ اِنَّ هُدَى اللّٰهِ هُوَ الْهُدٰىۗ وَاُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul anad‘ū min dūnillāhi mā lā yanfa‘unā wa lā yaḍurrunā wa nuraddu ‘alā a‘qābinā ba‘da iż hadānallāhu kal-lażīstahwathusy-syayāṭīnu fil-arḍi ḥairāna lahū aṣḥābuy yad‘ūnahū ilal-huda'tinā, qul inna hudallāhi huwal-hudā, wa umirnā linuslima lirabbil-‘ālamīn(a).

Ye (Muhammad), “Ma too’ok chixpatz’b’al k’a’ruhaq chik chiru li Allah, li ink’a’ naru naxk’e rusilal qe ut ink’a’ (jo’kan ajwi’) tixk’am chaq li rahilal qe, ut (ma) toosutq’iiq chirix, chirix naq li Allah xooxb’eresi, jo’eb’ li tenamit li xe’b’eresiik xb’aan laj Satanas sa’ li ruchich’och’, sa’ jun li wanjik re sachk.” Eb’ li ramiiw ke’xb’oq sa’ li tiikil b’e (rik’in xyeeb’al), “Taaqehaq.” Ye, “Relik chi yaal naq lix b’eresihom li Allah a’an li (tz’aqal) b’eresink; ut taqlanb’ilo chixkanab’ankil qib’ chiru li Qaawa’ re chixjunil li ruchich’och’,


72

وَاَنْ اَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاتَّقُوْهُۗ وَهُوَ الَّذِيْٓ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ

wa aqīmuṣ-ṣalāta wattaqūh(u), wa huwal-lażī ilaihi tuḥsyarūn(a).

ut re xb’aanunkil li tij ut xxuwankil ru.” Ut A’an li Qaawa’ li texch’utub’aq wi’ chejunilex.


73

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ وَيَوْمَ يَقُوْلُ كُنْ فَيَكُوْنُۚ قَوْلُهُ الْحَقُّۗ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِۗ عٰلِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيْمُ الْخَبِيْرُ

wa huwal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), wa yauma yaqūlu kun fa yakūn(u), qauluhul-ḥaqq(u), wa lahul-mulku yauma yunfakhu fiṣ-ṣūr(i), ‘ālimul-gaibi wasy-syahādati wa huwal-ḥakīmul-khabīr(u).

A’an li kiyo’ob’tesink re li choxa ut li ch’och’ rik’in li yaal, naq kixye, “Chiwanq!” Jo’kan naq a’an li k’a’ru wan. Yaal li Raatin, ut re a’an chixjunil li wankilal naq nayaab’asiman li trompeet. Naxnaw li ink’a’ na’ilman ut li tz’aqal yaal. A’an li Q’axal Wan Xna’leb’, li Q’axal Tz’aqal re ru.


74

۞ وَاِذْ قَالَ اِبْرٰهِيْمُ لِاَبِيْهِ اٰزَرَ اَتَتَّخِذُ اَصْنَامًا اٰلِهَةً ۚاِنِّيْٓ اَرٰىكَ وَقَوْمَكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa iż qāla ibrāhīmu li'abīhi āzara atattakhiżu aṣnāman ālihah(tan), innī arāka wa qaumaka fī ḍalālim mubīn(in).

Ut (jultiko’q eere) naq laj Ibrahim kixye re lix yuwa’ laj Azar, “Ma us choq’ eere naq teeb’aanu li dios reheb’ li jalam-uuch a’an?


75

وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ

wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).

Ut chi jo’kan xqak’ut chiru laj Abraham (Li qawankil) sa’ choxa ut sa’ ch’och’, ut re naq taawanq sa’ xyanqeb’ li neke’paab’an .


76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ

falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).

Naq ak x’ok chi q’ojyino’k li q’ojyin, a’an (laj Abraham) kiril jun li chahim (toja’ naq) kixye, “A’an a’in lin Qaawa’.” Jo’kan naq naq ki’ok li chahim kixye, “Ink’a’ nawulak chiwu li k’a’ru na’ok chi kub’eek.”


77

فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ

falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).

Toja’ naq naq kiril li po chi elk chaq kixye, “A’an a’in lin Qaawa’.” A’b’an naq ki’ok li po kixye, “Relik chi yaal, wi ta ink’a’ kinxb’eresi lin Qaawa’, laa’in raj jun reheb’ li xe’sachk.”


78

فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

Toja’ naq naq kiril li saq’e chi elk chaq, kixye, “A’an a’in lin Qaawa’, a’in q’axal nim wi’chik xwankil.” A’b’an naq ki’ok li saq’e, kixye, “At intenamit! Relik chi yaal, nintz’eqtaana li k’a’ru nekexjunaji wib’ rik’in.”


79

اِنِّيْ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِيْ فَطَرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ حَنِيْفًا وَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۚ

innī wajjahtu wajhiya lil-lażī faṭaras-samāwāti wal-arḍa ḥanīfaw wa mā ana minal-musyrikīn(a).

Ninsutq’isi li wilob’aal rik’in (Allah) li kiyiib’ank re li choxa ut li ruchich’och’ rik’in tz’aqal kub’iha’ (xtaaqenkil) li tz’aqal paab’aal, ut laa’in moko jun ta reheb’ laj k’iila dios.


80

وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).

Ut eb lix tenamit queˈxtzˈekta̱na. A’an (laj Ibrahim) kixye, "Ma tatxik chi wech’ink wik’in chirix li Allah, us ta tz’aqal xinxb’eresi? Ink’a’ ninxuwak chiru (li rahilal rik’in) li k’a’ru nakajunaji rik’in li Allah, ka’ajwi’ wi naraj lin Qaawa’ k’a’ruhaq. Lix nawom lin Qaawa’ naxtz’ap ru chixjunil. Ma ink’a’ naru nakatzol jun li tzolok?"


81

وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ

wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).

Chan ru naq tinxuwa li k’a’ru nekexjunaji (rik’in li Allah), us ta ink’a’ nekexxuwa li k’a’ru ink’a’ xk’utb’esi cheru li Allah ajwi’ chirix xjunajinkileb’ li komon rik’in. B’ar wan reheb’ li wiib’ ch’uut li wan xk’ulub’ chi kolb’il rix (chiru li rahilal), wi ka’ajwi’ nekenaw?”


82

اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَلَمْ يَلْبِسُوْٓا اِيْمَانَهُمْ بِظُلْمٍ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمُ الْاَمْنُ وَهُمْ مُّهْتَدُوْنَ ࣖ

al-lażīna āmanū wa lam yalbisū īmānahum biẓulmin ulā'ika lahumul-amnu wa hum muhtadūn(a).

Eb’ li neke’paab’an ut ink’a’ neke’xjunaji lix paab’aaleb’ rik’in li shirk, a’aneb’ a’in li tenamit li neke’reek’a naq kolb’ileb’ rix ut neke’xk’ul xb’eresinkileb’.


83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ اٰتَيْنٰهَآ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰى قَوْمِهٖۗ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa tilka ḥujjatunā ātaināhā ibrāhīma ‘alā qaumih(ī), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Ut a’an li Qak’ulub’ li xqak’e re laj Ibrahim re naq tixk’ul rib’ rik’in lix tenamit. Naqawaklesi li xnimal ru ani tqaj. Relik chi yaal, laa Qaawa’ a’an aj Na’leb’, aj Nawom re chixjunil.


84

وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰى وَهٰرُوْنَ ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَۙ

wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), kullan hadainā wa nūḥan hadainā min qablu wa min żurriyyatihī dāwūda wa sulaimāna wa ayyūba wa yūsufa wa mūsā wa hārūna wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ut xqak’e re laj Isaak ut laj Jakob. Re li junjunq reheb’ a’an Xqak’e xb’eresinkileb’; ut rub’elaj a’an xqak’e xb’eresinkil laj Noe, ut reheb’ junjunq li ralal xk’ajol (laj Ibrahim), a’aneb’ laj Dawud, laj Sulayman, laj Ayyub, laj Yusuf, laj Musa, ut laj Harun. Ut chi jo’kan naqak’e xtojb’aleb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal,


85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰى وَعِيْسٰى وَاِلْيَاسَۗ كُلٌّ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَۙ

wa zakariyyā wa yaḥyā wa ‘īsā wa ilyās(a), kullum minaṣ-ṣāliḥīn(a).

ut laj Zacarías, laj Yaya, laj Isa ut laj Ilías. Chixjunilebʼ aʼan aj paabʼanel, .


86

وَاِسْمٰعِيْلَ وَالْيَسَعَ وَيُوْنُسَ وَلُوْطًاۗ وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعٰلَمِيْنَۙ

wa ismā‘īla wal-yasa‘a wa yūnusa wa lūṭā(n), wa kullan faḍḍalnā ‘alal-‘ālamīn(a).

ut laj Ismail, laj Alyasa, laj Yunus ut laj Lut. Li junjunq qe xnimob’resi (lix liceens) chiruheb’ jalan chik li tenamit (sa’ lix hoonal), .


87

وَمِنْ اٰبَاۤىِٕهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ وَاِخْوَانِهِمْ ۚوَاجْتَبَيْنٰهُمْ وَهَدَيْنٰهُمْ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa min ābā'ihim wa żurriyyātihim wa ikhwānihim, wajtabaināhum wa hadaināhum ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

(ut xqanimob’resi ajwi’ lix k’ihaleb’) junjunq reheb’ lix xe’toonileb’, li ralal xk’ajoleb’ ut li ras riitz’ineb’. Xqasik’eb’ ru (re naq te’wanq choq’ profeet ut apostol) ut Xqab’eresiheb’ sa’ li tiikil b’e.


88

ذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۗوَلَوْ اَشْرَكُوْا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa lau asyrakū laḥabiṭa ‘anhum mā kānū ya‘malūn(a).

A’an a’in lix b’eresihom li Allah, rik’in a’an naxk’e xb’eresinkil yalaq ani sa’ xyanqeb’ lix moos li naraj. Wi neke’xjunaji rib’ rik’in li Allah, li chaab’il b’aanuhom xe’xb’aanu taa’oso’q chi yaal.


89

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚفَاِنْ يَّكْفُرْ بِهَا هٰٓؤُلَاۤءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَّيْسُوْا بِهَا بِكٰفِرِيْنَ

ulā'ikal-lażīna ātaināhumul-kitāba wal-ḥukma wan-nubuwwah(ta), fa iy yakfur bihā hā'ulā'i faqad wakkalnā bihā qaumal laisū bihā bikāfirīn(a).

A’aneb’ a’in li tenamit li xqak’e reheb’ li hu, li chaab’il na’leb’ ut li profeetil aatin. Wi li tenamit (Quraish) neke’xtz’eqtaana, toja’ naq laa’o taqaq’axtesi sa’ ruq’ jun tenamit li ink’a’ naxtz’eqtaana.


90

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).

A’aneb’ a’an (eb’ li profeet) li xe’b’eresiik xb’aan li Allah, jo’kan naq taaqe lix b’eresihomeb’. Ye (Muhammad), “Ink’a’ ninpatz’ aawe k’a’ruhaq choq’ reeqaj xnumsinkil (li Alcorán).” Li Alcorán maak’a’ chik xyaalal, ka’ajwi’ jun q’usuk choq’ reheb’ (chixjunileb’ li tenamit) sa’ chixjunil li ruchich’och’.


91

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖٓ اِذْ قَالُوْا مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى بَشَرٍ مِّنْ شَيْءٍۗ قُلْ مَنْ اَنْزَلَ الْكِتٰبَ الَّذِيْ جَاۤءَ بِهٖ مُوْسٰى نُوْرًا وَّهُدًى لِّلنَّاسِ تَجْعَلُوْنَهٗ قَرَاطِيْسَ تُبْدُوْنَهَا وَتُخْفُوْنَ كَثِيْرًاۚ وَعُلِّمْتُمْ مَّا لَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنْتُمْ وَلَآ اٰبَاۤؤُكُمْ ۗقُلِ اللّٰهُ ۙثُمَّ ذَرْهُمْ فِيْ خَوْضِهِمْ يَلْعَبُوْنَ

wa mā qadarullāha ḥaqqa qadrihī iż qālū mā anzalallāhu ‘alā basyarim min syai'(in), qul man anzalal-kitābal-lażī jā'a bihī mūsā nūraw wa hudal lin-nāsi taj‘alūnahū qarāṭīsa tubdūnahā wa tukhfūna kaṡīrā(n), wa ‘ullimtum mā lam ta‘lamū antum wa lā ābā'ukum, qulillāh(u), ṡumma żarhum fī khauḍihim yal‘abūn(a).

Ink’a’ neke’xnima ru li Allah jo’ tento raj naq neke’xye, “Li Allah maak’a’ xk’utb’esi chiruheb’ li winq.” Ye (Muhammad), “Ani kixtaqla chaq li Hu (Torah) li kixk’am chaq laj Moises jo’ saqen ut b’eresink choq’ reheb’ li winq, laa’at xayiib’ li Hu choq’ xjek’inkil li hu, xak’ut (xraqalil) ut xamuq naab’al re, us ta kik’ute’ chawu li k’a’ru ink’a’ nawb’il ru, chi moko xb’aaneb’ laa’at chi moko xb’aaneb’ laa ances.” Ye, “A’an li Allah (li kitaqlank chaq re),” toja’ naq (chirix a’an), kanab’eb’ chi b’atz’unk sa’ lix sachlijikeb’.


92

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰى وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحٰفِظُوْنَ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakum muṣaddiqul-lażī baina yadaihi wa litunżira ummal-qurā wa man ḥaulahā, wal-lażīna yu'minūna bil-ākhirati yu'minūna bihī wa hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).

Ut a’in (Al-Qur’an), jun li hu li xqataqla chaq rik’in nimla osob’tesink, naxk’ojob’eb’ li hu li ke’wan (k’utb’esinb’il) junxil ut re naq laa’ex teek’e li q’usuk reheb’ (li wankeb’ sa’) Ummul Qura (Meca) ut eb’ li tenamit sa’ xsutam. Eb’ li tenamit li neke’paab’ank re li yu’am chirix li kamk neke’xpaab’ chi yaal a’an (li Alcorán), ut junelik neke’xpaab’ lix tijeb’.


93

وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ قَالَ اُوْحِيَ اِلَيَّ وَلَمْ يُوْحَ اِلَيْهِ شَيْءٌ وَّمَنْ قَالَ سَاُنْزِلُ مِثْلَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ تَرٰٓى اِذِ الظّٰلِمُوْنَ فِيْ غَمَرٰتِ الْمَوْتِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ بَاسِطُوْٓا اَيْدِيْهِمْۚ اَخْرِجُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُوْنِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ اٰيٰتِهٖ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa man aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au qāla ūḥiya ilayya wa lam yūḥa ilaihi syai'uw wa man qāla sa'unzilu miṡla mā anzalallāh(u), wa lau tarā iżiẓ-ẓālimūna fī gamarātil-mauti wal-malā'ikatu bāsiṭū aidīhim, akhirjū anfusakum, al-yauma tujzauna ‘ażābal-hūni bimā kuntum taqūlūna ‘alallāhi gairal-ḥaqqi wa kuntum ‘an āyātihī tastakbirūn(a).

Ani li q’axal wi’chik ink’a’ tiik xch’ool chiru li ani naxyiib’ li tik’ti’ chiru li Allah malaj li naxye, “Xk’utb’esiman chiwu,” us ta maak’a’ k’utb’il chiru, ut li ani naxye, “Tintaqla chaq li k’a’ru xk’utb’esi li Allah.” (K’a’jo’ raj naq xiwxiw) wi ta taawil naq eb’ laj maak (wankeb’) sa’ rahilal re kamk, naq eb’ li anjel yookeb’ chixsak’b’aleb’ rik’in li ruq’eb’, (naq yookeb’ chixyeeb’al), “Isi laa waam.” Sa’ li kutan a’in taa’osob’tesiiq rik’in jun li tojb’a-maak jwal q’etq’et, xb’aan naq xat-aatinak chiru li Allah (aatin) li moko yaal ta ut (xb’aan naq) xanima aawib’ rik’ineb’ lix raqal.


94

وَلَقَدْ جِئْتُمُوْنَا فُرَادٰى كَمَا خَلَقْنٰكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّتَرَكْتُمْ مَّا خَوَّلْنٰكُمْ وَرَاۤءَ ظُهُوْرِكُمْۚ وَمَا نَرٰى مَعَكُمْ شُفَعَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ زَعَمْتُمْ اَنَّهُمْ فِيْكُمْ شُرَكٰۤؤُا ۗ لَقَدْ تَّقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَّا كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ ࣖ

wa laqad ji'tumūnā furādā kamā khalaqnākum awwala marratiw wa taraktum mā khawwalnākum warā'a ẓuhūrikum, wa mā narā ma‘akum syufa‘ā'akumul-lażīna za‘amtum annahum fīkum syurakā'(u), laqat taqaṭṭa‘a bainakum wa ḍalla ‘ankum mā kuntum taz‘umūn(a).

Ut laa’at tz’aqal nakatchal qik’in laa’at jo’ chanru naq xatqayo’ob’tesi sa’ xtiklajik, ut li k’a’ru xqak’e aawe, nakaakanab’ chirix (sa’ li ruchich’och’). Ink’a’ naqil li aj tenq’anel (tenq’ank) eerik’in li nekek’oxla naq a’aneb’ komon (re li Allah). Relik chi yaal, (chixjunil li b’ak’leb’) sa’ eeyanq x’oso’ ut li k’a’ru xek’oxla junxil (jo’ rochb’een li Allah) xsach eerik’in.


95

۞ اِنَّ اللّٰهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰىۗ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

innallāha fāliqul-ḥabbi wan-nawā, yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa mukhrijul-mayyiti minal-ḥayy(i), żālikumullāhu fa annā tu'fakūn(a).

Relik chi yaal, a’an li Allah li naxk’iresi li iyaj (li iyaj) ut li iyaj (li datil). A'an narisiheb li yo'yo̱queb sa' xya̱nkeb li camenak ut narisiheb li camenak sa' xya̱nkeb li yo'yo̱queb. A’an a’in li (wankilal) re li Allah, jo’kan ut, k’a’ut naq toj nekexsutq’iik?


96

فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Kixyiib’ li eq’la ut kixyiib’ li q’ojyin choq’ hilank, ut (kixyiib’) li saq’e ut li po choq’ ajlank. A’an a’in lix chaq’rab’ li Allah, li Nimajwal, li Naxnaw chixjunil.


97

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ النُّجُوْمَ لِتَهْتَدُوْا بِهَا فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa huwal-lażī ja‘ala lakumun-nujūma litahtadū bihā fī ẓulumātil-barri wal-baḥr(i), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ut a’an li kiyiib’ank re li chahim choq’ aawe, re naq taak’eheb’ choq’ aab’eresinkil sa’ li aak’ab’ sa’ ch’och’ ut sa’ palaw. Xqach’olob’ li reetalil (li Qawankil) chiruheb’ li neke’xnaw.


98

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).

Ut a’an li kiyo’ob’tesink aawe chalen chaq jun ajwi’ (Adan), jo’kan naq (choq’ aawe) wan jun na’ajej re kanaak ut jun na’ajej re k’uulank. Relik chi yaal, Xqach’olob’ li eetalil (re li Qanimal ru) chiruheb’ li neke’xnaw.


99

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Ut a’an li naxtaqla chaq li ha’ chalen chaq sa’ choxa, toja’ naq naqak’e chi k’iik li jar paay chi pim rik’in, jo’kan naq naqak’am chaq sa’eb’ li pim a’an li q’unal pim, Naqak’am chaq sa’eb’ li q’unal pim a’an naab’al li iyaj; ut rik’in li che’ palmera, xqak’eheb’ li ruq’ che’ li t’uyub’anb’ileb’, ut li awimq, ut (Xqak’e ajwi’ chaq) li olivo ut li granada li juntaq’eeteb’ ut li ink’a’ juntaq’eeteb’. K'e aach'ool chi rilb'al li ru naq na'uuchink ut nak'ano'k. Relik chi yaal, sa’ li na’leb’ a’an wankeb’ li eetalil (re lix wankil li Allah) choq’ reheb’ li neke’paab’an.


100

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوْا لَهٗ بَنِيْنَ وَبَنٰتٍۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يَصِفُوْنَ ࣖ

wa ja‘alū lillāhi syurakā'al-jinna wa khalaqahum wa kharaqū lahū banīna wa banātim bigairi ‘ilm(in), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yaṣifūn(a).

Ut eb’ a’an (eb’ laj k’iila dios) ke’xk’eheb’ li jinn choq’ rochb’een li Allah, us ta a’an kixyo’ob’tesiheb’ (li jinn), ut ke’tik’ti’ik (xyeeb’al), “Li Allah wankeb’ ralal ut xrab’in,” ​​chi maak’a’ (xk’ojleb’aal) li nawom. Loq’laj b’aanuhom re li Allah ut li Q’axal Taqenaq Xwankil rik’ineb’ li na’leb’ neke’xch’olob’.


101

بَدِيْعُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنّٰى يَكُوْنُ لَهٗ وَلَدٌ وَّلَمْ تَكُنْ لَّهٗ صَاحِبَةٌ ۗوَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍۚ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ

badī‘us-samāwāti wal-arḍ(i), annā yakūnu lahū waladuw wa lam takul lahū ṣāḥibah(tun), wa khalaqa kulla syai'(in), wa huwa bikulli syai'in‘alīm(un).

A’an (li Allah) a’an laj yo’ob’tesinel re li choxa ut li ch’och’. Chan ru (naru) naq wankeb’ xkok’al naq maak’a’ rixaqil? A’an kiyo’ob’tesink re chixjunil li k’a’aq re ru; ut A’an naxnaw chixjunil.


102

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوْهُ ۚوَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ

Żālikumullāhu rabbukum, lā ilāha illā huw(a), khāliqu kulli syai'in fa‘budūh(u), wa huwa ‘alā kulli syai'iw wakīl(un).

A’an a’in li Allah, laa Dios; maajun chik dios kaʼajwiʼ Aʼan; aj yo’ob’tesinel re chixjunil li k’a’aq re ru, jo’kan naq loq’oni ru; A'an laj ilol re chixjunil li c'a'ak re ru.


103

لَا تُدْرِكُهُ الْاَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْاَبْصَارَۚ وَهُوَ اللَّطِيْفُ الْخَبِيْرُ

lā tudrikuhul-abṣāru wa huwa yudrikul-abṣār(a), wa huwal-laṭīful-khabīr(u).

Ink’a’ naru chi wulak sa’ li rilob’aal li xnaq’ qu, b’ar wi’ naru chirilb’al chixjunil li k’utb’esinb’il matk’, ut a’an li Q’axal Ch’ina-us, li Q’axal Wan Xna’leb’.


104

قَدْ جَاۤءَكُمْ بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْۚ فَمَنْ اَبْصَرَ فَلِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَاۗ وَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِحَفِيْظٍ

qad jā'akum baṣā'iru mir rabbikum, faman abṣara fa linafsih(ī), wa man ‘amiya fa ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biḥafīẓ(in).

Relik chi yaal, eb’ li k’utb’esinb’il na’leb’ ch’olch’o ru xe’chal rik’in laa Qaawa’. Ani naril (li yaal), toja’ naq (li rusilal) a’an choq’ re xjunes rib’; ut ani mutz’ (ink’a’ naril li yaal), toja’ naq a’an li nasach. Ut laa’in (laj Muhammad) moko (laa) aj k’aak’alenel ta.


105

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa każālika nuṣarriful-āyāti wa liyaqūlū darasta wa linubayyinahū liqaumiy ya‘lamūn(a).

Ut chi jo’kan xqach’olob’ li Qaraqal chi k’iila sut re naq eb’ laj paab’anel te’xye, “Xetzol li raqal a’in (rik’ineb’ li Tenamit re li Hu),” ut re naq tooruuq chixch’olob’ankil li Alcorán chiruheb’ li neke’xnaw.


106

اِتَّبِعْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ

ittabi‘ mā ūḥiya ilaika mir rabbik(a), lā ilāha illā huw(a), wa a‘riḍ ‘anil-musyrikīn(a).

Taaqe li k’a’ru xk’utb’esi chawu laa Qaawa’ (Muhammad); maajun chik dios kaʼajwiʼ Aʼan; ut neke’xsutq’isi rib’ rik’ineb’ laj k’iila dios.


107

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكُوْاۗ وَمَا جَعَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًاۚ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيْلٍ

wa lau syā'allāhu mā asyrakū, wa mā ja‘alnā ‘alaihim ḥafīẓā(n), wa mā anta ‘alaihim biwakīl(in).

Ut wi ta kiraj li Allah, ink’a’ raj te’xjunaji rib’ rik’in (A’an). Ut ink’a’ laa’at xqak’e choq’ aj k’aak’alenel reheb’; ut maawa’at aj k’aak’alenel reheb’.


108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَيَسُبُّوا اللّٰهَ عَدْوًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ كَذٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ اُمَّةٍ عَمَلَهُمْۖ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lā tasubbul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi fa yasubbullāha ‘adwam bigairi ‘ilm(in), każālika zayyannā likulli ummatin ‘amalahum, ṡumma ilā rabbihim marji‘uhum fa yunabbi'uhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Ut meemajewaheb’ li neke’loq’onink re jalan chik chiru li Allah, xb’aan naq chirix a’an te’xmajewa li Allah rik’in xnumsinkil li xmaril chi maak’a’ junaq xk’ojleb’aal sa’ li nawom. Chi jo’kan, Naqab’aanu naq li junjunq chi tenamit te’xk’oxla chi us lix k’anjeleb’. Toja’ naq rik’in li Dios te’sutq’iiq wi’chik, ut a’an tixye reheb’ li k’a’ru xe’xb’aanu.


109

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَاۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَآ اِذَا جَاۤءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'athum āyatul layu'minunna bihā, qul innamal-āyātu ‘indallāhi wa mā yusy‘irukum annahā iżā jā'at lā yu'minūn(a).

Ut ke’xye li jurament sa’ xk’ab’a’ li Allah chi anchal xch’ooleb’, naq wi taachalq junaq sachb’a-ch’oolej rik’ineb’, te’xpaab’ chi yaal. Ye, “Eb’ li sachb’a-ch’oolej ka’ajwi’ wankeb’ rik’in li Allah.” Ut ma nekenaw naq naq te’chalq li sachb’a-ch’oolej (raqal) ink’a’ te’paab’anq.


110

وَنُقَلِّبُ اَفْـِٕدَتَهُمْ وَاَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوْا بِهٖٓ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّنَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ ࣖ ۔

wa nuqallibu af'idatahum wa abṣārahum kamā lam yu'minū bihī awwala marratiw wa nażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Ut (jo’kan ajwi’) xqasutq’isi li raameb’ ut li rilob’aaleb’ jo’ naq xb’een wa ink’a’ ke’xpaab’ a’an (li Alcorán), ut xqakanab’eb’ chi sachsookeb’ xch’ool sa’ li sachk.


111

۞ وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَآ اِلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْٓا اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ

wa lau annanā nazzalnā ilaihimul-malā'ikata wa kallamahumul-mautā wa ḥasyarnā ‘alaihim kulla syai'in qubulam mā kānū liyu'minū illā ay yasyā'allāhu wa lākinna akṡarahum yajhalūn(a).

Ut us ta tz’aqal xqataqlaheb’ li anjel rik’ineb’, ut eb’ li kamenaq xe’aatinak rik’ineb’ ut xqach’utub’ (jo’kan ajwi’) chiruheb’ chixjunil (li neke’raj), ink’a’ raj te’paab’anq, ka’ajwi’ wi kiraj li Allah. A’b’an lix k’ihaleb’ ink’a’ neke’xnaw (li xyaalalil li yaal).


112

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ut chi jo’kan choq’ re li junjunq chi profeet Kiqayiib’eb’ li xik’ neke’ilok qe li wankeb’ wi’ laj tza, li winq ut li jinn, junjunq reheb’ a’an ke’xch’olob’ chi kok’ aj xsa’ li ch’ina-usil aatin reheb’ jalan jo’ b’alaq’. Ut wi naraj laa Qaawa’, ink’a’ te’xb’aanu, jo’kan naq che’wanq rik’in li k’a’ru (tik’ti’) neke’xyiib’.


113

وَلِتَصْغٰٓى اِلَيْهِ اَفْـِٕدَةُ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوْا مَا هُمْ مُّقْتَرِفُوْنَ

wa litaṣgā ilaihi af'idatul-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa liyarḍauhu wa liyaqtarifū mā hum muqtarifūn(a).

Ut re naq li kok’ ch’oolej reheb’ li ink’a’ neke’paab’ank re li yu’am chirix li kamk, te’b’eresiiq xb’aan li ch’ina-usil b’atz’unk a’an, ut te’wulaq chiruheb’, ut re naq te’xb’aanu li k’aynaqeb’ wi’ chixb’aanunkil.


114

اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا ۗوَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ

afagairallāhi abtagī ḥakamaw wa huwal-lażī anzala ilaikumul-kitāba mufaṣṣalā(n), wal-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘lamūna annahū munazzalum mir rabbika bil-ḥaqqi falā takunanna minal-mumtarīn(a).

Ma us naq tinsik’ jun aj raqol aatin jalan chiru li Allah, us ta a’an li kixk’utb’esi li Hu (Al Qur’an) cheru chi tz’aqal? Eb’ li xqak’e reheb’ li Hu neke’xnaw chi us naq a’an (li Alcorán) kitaqlaak chaq rik’in laa Qaawa’ chi yaal. Joʼkan naq matkʼanjelak joʼ jun rehebʼ li nekeʼwiibʼank xchʼool.


115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَّعَدْلًاۗ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِهٖ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa tammat kalimatu rabbika ṣidqaw wa ‘adlā(n), lā mubaddila likalimātih(ī), wa huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Ut li raatin laa Qaawa’ (li Alcorán) tz’aqal re ru sa’ li yaal ut sa’ li tiikilal. Maak’a’ naru chixjalb’al li raatin. Ut A’an li Na’ab’ink re chixjunil, li Naxnaw chixjunil.


116

وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ

wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).

Ut wi neketaaqe lix k’ihaleb’ li tenamit sa’ li ruchich’och’ a’in, relik chi yaal naq te’xb’eresi chi elk sa’ xb’ehil li Allah. Li k’a’ru neke’xtaaqe yal b’alaq’il na’leb’ ut ka’ajwi’ neke’xyiib’ li tik’ti’.


117

اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ مَنْ يَّضِلُّ عَنْ سَبِيْلِهٖۚ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

inna rabbaka huwa a‘lamu may yaḍillu ‘an sabīlih(ī), wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Relik chi yaal, a’an lee Qaawa’ li naxnaweb’ chi us li ani neke’sach sa’ lix b’e, ut a’an naxnaw chi us li ani neke’b’eresiik.


118

فَكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ بِاٰيٰتِهٖ مُؤْمِنِيْنَ

fa kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi in kuntum bi'āyātihī mu'minīn(a).

Jo’kan naq chetzeka li k’a’ru (naq kamsinb’il) naxk’ab’a’i xk’ab’a’ li Allah, wi nekepaab’ lix raqal.


119

وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَأْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَاۤىِٕهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ

wa mā lakum allā ta'kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi wa qad faṣṣala lakum mā ḥarrama ‘alaikum illā maḍṭurirtum ilaih(i), wa inna kaṡīral layuḍillūna bi'ahwā'ihim bigairi ‘ilm(in), inna rabbaka huwa a‘lamu bil-mu‘tadīn(a).

Ut k’a’ut naq ink’a’ taawaj xtzekankil li k’a’ru (xtib’el li xul) li (naq nakamsiik) xk’ab’a’ li Allah nayeeman re, us ta li Allah kixch’olob’ chawu li k’a’ru xram chawu, ka’ajwi’ wi teneb’anb’ilat chixb’aanunkil. Ut relik chi yaal, naab’aleb’ neke’b’alaq’ink reheb’ li tenamit rik’in li rajom xch’ooleb’ chi maak’a’eb’ xnawom. Laa Qaawa’ naxnaw chi us li ani neke’q’etq’eto’k.


120

وَذَرُوْا ظَاهِرَ الْاِثْمِ وَبَاطِنَهٗ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ يَكْسِبُوْنَ الْاِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوْا يَقْتَرِفُوْنَ

wa żarū ẓāhiral-iṡmi wa bāṭinah(ū), innal-lażīna yaksibūnal-iṡma sayujzauna bimā kānū yaqtarifūn(a).

Ut checanabak li ma̱c, li nacˈutun joˈ ajcuiˈ li mukmu. Relik chi yaal, eb’ li neke’maakob’k te’xk’ul reeqaj li k’a’ru xe’xb’aanu.


121

وَلَا تَأْكُلُوْا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَاِنَّهٗ لَفِسْقٌۗ وَاِنَّ الشَّيٰطِيْنَ لَيُوْحُوْنَ اِلٰٓى اَوْلِيَاۤىِٕهِمْ لِيُجَادِلُوْكُمْ ۚوَاِنْ اَطَعْتُمُوْهُمْ اِنَّكُمْ لَمُشْرِكُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū mimmā lam yużkarismullāhi ‘alaihi wa innahū lafisq(un), wa innasy-syayāṭīna layūḥūna ilā auliyā'ihim liyujādilūkum, wa in aṭa‘tumūhum innakum lamusyrikūn(a).

Ut meetzaka li k’a’ru (xtib’el li xul) li (naq nakamsiik) ink’a’ naxk’am xk’ab’a’ li Allah, li b’aanuhom a’an tz’aqal maa’usilal. Relik chi yaal, eb’ laj tza te’xch’olob’ chi kok’ aj xsa’ reheb’ li ramiiw re naq te’xwech’ rib’ eerik’in. Ut wi nakat-abʼink chiruhebʼ, relik chi yaal naq xat-ok choʼq aj paabʼanel naabʼal li yos.


122

اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).

Ut ma juntaq’eet junaq li poyanam li kamenaq chaq ut chirix a’an xqak’e chi yo’yo ut xqak’e re jun li saqen li naxk’e chi b’eek sa’ xyanqeb’ li tenamit, juntaq’eet rik’in junaq li poyanam li kiwan sa’ aak’ab’, jo’kan naq ink’a’ kiru chi elk chaq chi sa’? Chi jo’kan na’ok chi ch’ina-us choq’ reheb’ laj ink’a’ neke’paab’an li k’a’ru neke’xb’aanu.


123

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَاۗ وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā fī kulli qaryatin akābira mujrimīhā liyamkurū fīhā, wa mā yamkurūna illā bi'anfusihim wa mā yasy‘urūn(a).

Ut chi jo’kan sa’ li junjunq chi ch’och’ Kiqayiib’eb’ li maa’us aj taqlanel re xb’aanunkil li b’alaq’il na’leb’ sa’ li ch’och’ a’an. Abʼan yal yookebʼ xbʼalaqʼinkil ribʼ chi inkʼaʼ nekeʼxkʼe reetal.


124

وَاِذَا جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ قَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ حَتّٰى نُؤْتٰى مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ رُسُلُ اللّٰهِ ۘ اَللّٰهُ اَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسٰلَتَهٗۗ سَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا صَغَارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعَذَابٌ شَدِيْدٌۢ بِمَا كَانُوْا يَمْكُرُوْنَ

wa iżā jā'athum āyatun qālū lan nu'mina ḥattā nu'tā miṡla mā ūtiya rusulullāh(i), allāhu a‘lamu ḥaiṡu yaj‘alu risālatah(ū), sayuṣībul-lażīna ajramū ṣagārun ‘indallāhi wa ‘ażābun syadīdum bimā kānū yamkurūn(a).

Ut naq nachal jun raqal rik’ineb’, neke’xye, “Ink’a’ toopaab’anq (toopaab’anq) toj reetal naq taak’eemanq qe jo’ li kik’eeman reheb’ lix apostol li Allah.” Li Allah naxnaw chi us b’ar naxk’e lix k’anjel jo’ apostol. Eb’ li tenamit li neke’maakob’k te’k’ame’q chi q’etq’eto’k chiru li Allah ut chi kaw tojb’a-maak xb’aan li b’alaq’il na’leb’ xe’xb’aanu.


125

فَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ اَنْ يَّهْدِيَهٗ يَشْرَحْ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِۚ وَمَنْ يُّرِدْ اَنْ يُّضِلَّهٗ يَجْعَلْ صَدْرَهٗ ضَيِّقًا حَرَجًا كَاَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِى السَّمَاۤءِۗ كَذٰلِكَ يَجْعَلُ اللّٰهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

fa may yuridillāhu ay yahdiyahū yasyraḥ ṣadrahū lil-islām(i), wa may yurid ay yuḍillahū yaj‘al ṣadrahū ḍayyiqan ḥarajan ka'annamā yaṣṣa‘‘adu fis-samā'(i), każālika yaj‘alullāhur-rijsa ‘alal-lażīna lā yu'minūn(a).

Li ani naraj li Allah tixk’ul li b’eresink (b’eresink), A’an tixte lix sa’ re (xk’ulub’ankil) li Islam. Ut ani naraj naq taa’oso’q, naxk’e chi q’un ut chi q’un lix sa’, chanchan naq (yook) chi taqe’k sa’ choxa. Chi jo’kan li Allah naxk’e li tojb’a-maak sa’ xb’eeneb’ li ink’a’ neke’paab’an.


126

وَهٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيْمًاۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa hāżā ṣirāṭu rabbika mustaqīmā(n), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yażżakkarūn(a).

Ut a’in lix tiikil b’e laa Qaawa’. Xqach’olob’ (Li Qa) raqal chiruheb’ li ke’k’uluk re li q’usuk.


127

۞ لَهُمْ دَارُ السَّلٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

lahum dārus-salāmi ‘inda rabbihim wa huwa waliyyuhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Choq’ reheb’ (kixk’e) jun na’ajej re tuqtuukilal (choxa) rik’in lix Qaawa’eb’. Ut A'an aj kolol reheb xban li cha̱bil c'anjel neque'xba̱nu.


128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًاۚ يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِّنَ الْاِنْسِ ۚوَقَالَ اَوْلِيَاۤؤُهُمْ مِّنَ الْاِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَّبَلَغْنَآ اَجَلَنَا الَّذِيْٓ اَجَّلْتَ لَنَا ۗقَالَ النَّارُ مَثْوٰىكُمْ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗاِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa yauma yaḥsyuruhum jamī‘ā(n), yā ma‘syaral-jinni qadistakṡartum minal-ins(i), wa qāla auliyā'uhum minal-insi rabbanastamta‘a ba‘ḍunā biba‘ḍiw wa balagnā ajalanal-lażī ajjalta lanā, qālan-nāru maṡwākum khālidīna fīhā illā mā syā'allāh(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).

Ut (jultikaq eere) li kutan naq kixch’utub’eb’ chixjunil (ut li Allah kixye), “At ch’uut chi aj jinn! Ut eb' li ramiiw li wankeb' sa' xyanqeb' li tenamit ke'xye: “At Qaawa', xoosaho'k sa' qach'ool chiqib'il qib' ut anaqwan xwulak xq'ehil li xak'uub' cho'q qe”, chankeb'. Li Allah naxye, “Li b’ak’leb’aal ch’iich’ taawanq choq’ laa na’aj chi junelik, wi ink’a’ naraj li Allah jalan chik.” Relik chi yaal, laa Qaawa’ a’an aj Na’leb’, aj Nawom re chixjunil.


129

وَكَذٰلِكَ نُوَلِّيْ بَعْضَ الظّٰلِمِيْنَ بَعْضًاۢ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa każālika nuwallī ba‘ḍaẓ-ẓālimīna ba‘ḍam bimā kānū yaksibūn(a).

Ut chi jo’kan xqak’eheb’ choq’ ramiiw junjunq reheb’ laj maak chirib’ileb’ rib’, jo’ chanru li k’a’ru ke’xb’aanu.


130

يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

O tzoleb’aal reheb’ li jinn ut li winq! Ma ink’a’ xe’chal eerik’in aj taqlanel chalen chaq sa’ eeyanq, xe’xnumsiheb’ Lin raqal cheru ut xe’xk’e eere xna’leb’ chirix li ch’utam sa’ li kutan a’in? Ke’xsume: “(Yaal), laa’o aj yehol nawom chiqix laa’o.” A’b’an ke’b’alaq’iik xb’aan li yu’am re li ruchich’och’ a’in ut ke’ok choq’ aj yehol nawom chirixeb’ rib’, naq a’aneb’ aj maak.


131

ذٰلِكَ اَنْ لَّمْ يَكُنْ رَّبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى بِظُلْمٍ وَّاَهْلُهَا غٰفِلُوْنَ

Żālika allam yakur rabbuka muhlikal-qurā biẓulmiw wa ahluhā gāfilūn(a).

Chi jo’kan (ke’taqlaak li apostol) xb’aan naq laa Qaawa’ ink’a’ tixsach junaq tenamit chi maak’a’ xyaalal, naq eb’ li wankeb’ chi sa’ maak’a’eb’ xk’a’uxl (ink’a’ toj neke’xnaw).


132

وَلِكُلٍّ دَرَجٰتٌ مِّمَّا عَمِلُوْاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ

wa likullin darajātum mimmā ‘amilū, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).

Ut li junjunq chi poyanam wan jun li xnimal ru, (jo’ chanru) li k’a’ru neke’xb’aanu. Ut laa Qaawaʼ moko maakʼaʼ ta xnawom chirix li nekeʼxbʼaanu.


133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۗاِنْ يَّشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْۢ بَعْدِكُمْ مَّا يَشَاۤءُ كَمَآ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ اٰخَرِيْنَ

wa rabbukal-ganiyyu żur-raḥmah(ti), iy yasya' yużhibkum wa yastakhlif mim ba‘dikum mā yasyā'u kamā ansya'akum min żurriyyati qaumin ākharīn(a).

Ut laaQaawa' a'an li Nimajwal, nujenaq chi uxtaan. Wi naraj, tatxsach ut chirix naq laa’at (neke’sache’) tatxk’e sa’ xna’aj rik’ineb’ li naraj, jo’ chanru naq xatxyo’ob’tesi rik’ineb’ li ralal xk’ajol jalan chik ch’uut.


134

اِنَّ مَا تُوْعَدُوْنَ لَاٰتٍۙ وَّمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ

innamā tū‘adūna la'āt(in), wa mā antum bimu‘jizīn(a).

Relik chi yaal, yalaq k’a’ru yeechi’inb’il aawe taachalq chi yaal ut ink’a’ naru taatz’eqtaana.


135

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Ye (Muhammad), "At lin tenamit! B'aanuhomaq jo' chanru lee k'ojlajik, laa'in ajwi' ninb'aanu (jo'kan). Moqon teenaw ani taa'ok sa' li (q'axal chaab'il) na'ajej sa' li ruchich'och' (moqon). Relik chi yaal, eb' li tenamit ink'a' tiikeb' xch'ool ink'a' te'wanq xsumenkil".


136

وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).

Ut ke’xk’e b’ayaq li ru li pim ut li xul (xraqalil) choq’ re li Allah, ut ke’xye jo’ chanru lix k’a’uxleb’, “A’in choq’ re li Allah ut a’in choq’ reheb’ li qajalanil jalam-uuch.” Li jun raqal li wan choq’ reheb’ lix jalam-uuch ink’a’ taawulaq rik’in li Allah, ut li jun raqal li wan choq’ re li Allah taawulaq rik’ineb’ lix jalam-uuch. Jwal yibʼ ru li xeʼxkʼoxla xbʼaanunkil.


137

وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Ut jo’kan naq eb’ lix jalam-uuch (laj Satanas) ke’xb’aanu naq ch’ina-us choq’ reheb’ naab’al li k’iila dios re xkamsinkileb’ li ralal xk’ajol, re xsachb’aleb’ ut xpo’b’al ru lix paab’aaleb’ a’an. Ut wi ta kiraj li Allah, ink’a’ raj te’xb’aanu. Kanab’eb’ chi wank rik’in li k’a’ru (tik’ti’) neke’xyiib’.


138

وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).

Ut ke’xye (jo’ chan ru li xk’a’uxleb’), “A’aneb’ a’in li xul ut li k’a’aq re ru re li awimq li ramb’ileb’, ink’a’ naru xtzekankil, ka’aj wi’ xb’aaneb’ li naqaj laa’o”. Ut wankeb’ ajwi’ li xul li ramb’ileb’ (ink’a’ kanab’anb’ileb’) chi b’eek, ut wankeb’ li xul li (naq neke’kamsiik) maare ink’a’ neke’xye xk’ab’a’ li Allah, a’in jun tik’ti’ chiru li Allah. Sa’ li kutan chalel, li Allah tixk’eheb’ xtojb’al rix chixjunil li xe’xb’aanu.


139

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).

Ut ke’xye (jo’kan ajwi’), “Li k’a’ru wan sa’ xsa’eb’ li xul a’in, a’an tz’aqal choq’ reheb’ li qawinq, a’an haram choq’ reheb’ li qixaqil”. Ut wi li k’a’ru wan sa’ li xsa’ (nayo’la) nakam, toja’ naq chixjunileb’ naru (neke’xwa’). Sa’ li kutan chalel, li Allah tixk’eheb’ xtojb’al rix li k’a’ru xe’xk’uub’. Relik chi yaal, li Allah a’an aj na’leb’, aj nawonel.


140

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ

qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).

Relik chi yaal naq a’an jun sachk choq’ reheb’ li neke’xkamsiheb’ li ralal xk’ajol xb’aan naq maak’a’eb’ xnawom chi maak’a’eb’ xnawom, ut neke’xram li tzakemq li kixk’e li Allah reheb’ rik’in yal xyiib’ankil li tik’ti’ chiru li Allah. Relik chi yaal, xe’sach sa’ xb’eheb’ ut ink’a’ neke’b’eresiik.


141

۞ وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَ جَنّٰتٍ مَّعْرُوْشٰتٍ وَّغَيْرَ مَعْرُوْشٰتٍ وَّالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا اُكُلُهٗ وَالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ كُلُوْا مِنْ ثَمَرِهٖٓ اِذَآ اَثْمَرَ وَاٰتُوْا حَقَّهٗ يَوْمَ حَصَادِهٖۖ وَلَا تُسْرِفُوْا ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَۙ

wa huwal-lażī ansya'a jannātim ma‘rūsyātiw wa gaira ma‘rūsyātiw wan-nakhla waz-zar‘a mukhtalifan ukuluhū waz-zaitūna war-rummāna mutasyābihaw wa gaira mutasyābih(in), kulū min ṡamarihī iżā aṡmara wa ātū ḥaqqahū yauma ḥaṣādih(ī), wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Ut a’an li kiyiib’ank re li pim li neke’k’iik ut li ink’a’ neke’k’iik, li datil, li pim jalan jalanq xsahil, li olivo ut li granada li juntaq’eeteb’ (sa’ xyiib’ankil ut xb’onol) ut ink’a’ juntaq’eeteb’ (sa’ xsahil). Chak’ux li ru naq taa’uuchinq ut k’e laa k’ulub’ (zakat) naq taa’oso’q li q’olok, a’b’an maak’e chi numtaak. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ nawulak chiruheb’ li numtajenaq li kristiaan, .


142

وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ

wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).

ut sa’ xyanqeb’ li xul wankeb’ li neke’k’anjelak re xk’amb’al li iiq ut wankeb’ (jo’kan ajwi’) li tento te’kamsiiq. Chatzeka li tzakemq xk’e aawe li Allah, ut mattaaqe lix b’e laj Satanas. Relik chi yaal naq laj Satanas tzʼaqal aj xikʼ ilonel aawe, .


143

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

wankeb’ waqxaqib’ li xul re k’aleb’aal chi ka’kab’il (kaahib’ chi ka’kab’il); jun sumal li karneer ut jun sumal li chiba̱t. Ye, “K’a’ru li ramb’il xb’aan li Allah sa’ xyanqeb’ wiib’ li winq malaj wiib’ li ixq malaj li k’a’ru wan sa’ xsa’ li wiib’ chi ixq? Ch’olob’ chiwu rik’in li nawom wi yaal aawe.”


144

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Ut chiru jun li kameey jun sumal ut chiru jun li wakax jun sumal. Ye, "K'a'ru li ramb'il sa' xyanqeb' wiib' li winq malaj wiib' li ixq, malaj li k'a'ru wan sa' xsa' li wiib' chi ixq? Ma laa'ex aj yehol nawom naq li Allah kixk'ojob' a'in cho'q eere? Ani q'axal wi'chik ink'a' tiik xch'ool chiruheb' li neke'yiib'ank tik'ti' chiru li Allah re xb'eresinkileb' li tenamit chi maak'a'eb' xnawom?" Relik chi yaal, li Allah ink’a’ tixb’eresiheb’ li tenamit li ink’a’ tiikeb’ xch’ool.


145

قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).

Ye, “Ink’a’ xintaw sa’ li k’a’ru kik’utb’esiman chiwu, k’a’ruhaq li ramb’il chi wa’ak choq’ reheb’ li neke’raj xtzekankil, ka’ajwi’ lix tib’eleb’ li xul kamenaqeb’ (xb’aqel), li kik’ li yoo chi elk, li xul li neke’kamsiik —xb’aan naq chixjunil a’an tz’aj ru —malaj li xul li kamsinb’ileb’ moko sa’ ta (li k’ab’a’ej re) li wants choq’ re li Allah wanced. limite) toja’ naq relik chi yaal, laa Qaawa’ a’an aj Kuy Maak, Q’axal aj Uxtaan.


146

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).

Ut reheb’ laj Judio, xqaram chixjunileb’ (li xul) li wankeb’ xxukub’, ut xqaram chiruheb’ lix b’aqel li wakax ut li karneer, ka’ajwi’ li k’a’ru naxchap rib’ rik’in lix b’aqel, malaj li k’a’ru wan sa’ lix b’aqel, malaj li k’a’ru b’onb’il rik’in b’aqel. Chi jo’kan xqak’eheb’ chi tojb’a-maak xb’aan naq ink’a’ ke’ab’in. Ut relik chi yaal, Laa’o li Q’axal Yaal.


147

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

Jo’kan ut, wi neke’tik’ti’ik chawu, ye, “Laa Qaawa’ nim xtoq’ob’aal ru, ut lix tojb’a-maak choq’ reheb’ laj maak ink’a’ naru xramb’al.”


148

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Eb’ laj k’iila dios te’xye, “Wi ta kiraj li Allah, ink’a’ raj xqajunaji li komon rik’in, chi moko eb’ li qaxe’ qatoon, ut ink’a’ raj xqaram k’a’ruhaq.” Jo’kan ajwi’ li ke’wan chaq rub’elajeb’ li ke’tik’ti’ik (eb’ li taql) toj reetal naq ke’xyal li Qatojb’a-maak. Ye (Muhammad), "Ma wan junaq aanawom li naru nakak'ut chiqu? Li k'aru nakataaqe a'an yal k'oxlak, ut ka'ajwi' nakak'oxla."


149

قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُۚ فَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qul fa lillāhil-ḥujjatul-bāligah(tu), fa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Ye (Muhammad), "Li jun ajwi' chi xyaalal a'an li Allah. Jo'kan naq wi naraj, chejunilex texb'eresiiq."


150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

Ye (Muhammad), “K’ameb’ chaq laa testiiw li te’ruuq chixk’utb’al xyaalal naq li Allah kixram a’in.” Wi neke’xch’olob’ xyaalal, laa’at ink’a’ raj (jo’kan ajwi’) taak’e xyaalal rik’ineb’. Maataaqe li rajom xch’ooleb’ li neke’xtz’eqtaana li Qaraqal ut li ink’a’ neke’xpaab’ li yu’am chirix li kamk, ut neke’xjunaji li komon rik’in li Dios.


151

۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

Chixyeeb’al (Muhammad), "Kanab’in chixyeeb’al li k’a’ru xram chawu li Dios. Maak’am junaq k’a’aq re ru rik’in, b’aanu li chaab’ilal reheb’ laa na’ aayuwa’, maakamsiheb’ laa kok’al xb’aan naq neb’a’eb’. Laa’o li naqak’e li tzakemq choq’ aawe ut reheb’; laa'at re naq taataw ru .


152

وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ ۚوَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِۚ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَاۚ وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْاۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَۙ

wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa auful-kaila wal-mīzāna bil-qisṭ(i), lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, wa iżā qultum fa‘dilū wa lau kāna żā qurbā, wa bi‘ahdillāhi aufū, żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tażakkarūn(a).

Ut matnach’ok rik’in li k’a’ru re junaq li maak’a’ xna’ xyuwa’, ka’ajwi’ sa’ jun li na’leb’ jwal us wi’chik, toj reetal naq taawulaq (xchihab’il) li ninq’e. Ut tz’aqob’resi ru li b’isleb’ ut li b’isleb’ chi tiik. Inkʼaʼ naqatenqʼa junaq li poyanam aʼ yaal chanru li xseebʼal. Naq tat-aatinaq, aatinan chi tiik aach’ool, us ta a’an (laa) rech kab’al ut tz’aqob’resi ru lix yeechi’ihom li Allah. Chi jo’kan nakatxtaqla naq chijultiko’q aawe.”


153

وَاَنَّ هٰذَا صِرَاطِيْ مُسْتَقِيْمًا فَاتَّبِعُوْهُ ۚوَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ

wa anna hāżā ṣirāṭī mustaqīman fattabi‘ūh(u), wa lā tattabi‘us-subula fa tafarraqa bikum ‘an sabīlih(ī), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tattaqūn(a).

Ut relik chi yaal, a’in Lin tiikil b’e. Toja’ naq taaqe! Maataaqe (xkomon chik) li b’e li te’xjek’i eere chiru lix b’e. Chi jo’kan kixtaqlaheb’ naq texwanq chi paab’anb’il.


154

ثُمَّ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيْٓ اَحْسَنَ وَتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُوْنَ ࣖ

Ṡumma ātainā mūsal-kitāba tamāman ‘alal-lażī aḥsana wa tafṣīlal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum biliqā'i rabbihim yu'minūn(a).

Toja’ naq xqak’e re laj Moises li Hu (Torah) re xtz’aqob’resinkil ru (Li qosob’tesihom) sa’ xb’eeneb’ li neke’b’aanunk re li chaab’ilal, re xch’olob’ankil chixjunil, ut jo’ b’eresink ut uxtaan, re naq te’xpaab’ xk’ulb’al lix Qaawa’.


155

وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۙ

wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakun fattabi‘ūhu wattaqū la‘allakum turḥamūn(a).

Ut a’in li Hu (Al-Qur’an) li xqataqla chaq chi kub’eek nujenaq rik’in osob’tesink. Taaqe a’an, ut wanqex chi paab’anb’il re naq teek’ul li uxtaan,


156

اَنْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰى طَاۤىِٕفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَاۖ وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَۙ

an taqūlū innamā unzilal-kitābu ‘alā ṭā'ifataini min qablinā, wa in kunnā ‘an dirāsatihim lagāfilīn(a).

(Xqataqla chaq li Alcorán) re naq (ink’a’) taaye, “Li hu a’in ka’ajwi’ kik’utb’esiman chiru wiib’ ch’uut chiqu (eb’ laj Judio ut eb’ laj Kristiano) ut relik chi yaal, ink’a’ naqak’e qach’ool chirix li k’a’ru neke’ril ru,” .


157

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

malaj naq laa’at (ink’a’) taaye, “Wi ta kik’utb’esiman chiqu li Hu, q’axal wi’chik raj b’eresinb’ilo chiruheb’ a’an.” Relik chi yaal, xchalk eerik’in jun li ch’olob’ank chi saqen ru, li b’eresink ut li toq’ob’ank-u rik’in lee Qaawa’. Ani q’axal wi’chik ink’a’ tiik xch’ool chiru li ani naxtz’eqtaanaheb’ li raqal re li Allah ut naxtz’eqtaanaheb’? Sa’ li kutan chalel, Tqaq’ajkamuheb’ li neke’xtz’eqtaana li Qaraqal rik’in jun li tojb’a-maak jwal kaw, xb’aan naq junelik neke’xsutq’isi rib’.


158

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ اَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ ۗيَوْمَ يَأْتِيْ بَعْضُ اٰيٰتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا اِيْمَانُهَا لَمْ تَكُنْ اٰمَنَتْ مِنْ قَبْلُ اَوْ كَسَبَتْ فِيْٓ اِيْمَانِهَا خَيْرًاۗ قُلِ انْتَظِرُوْٓا اِنَّا مُنْتَظِرُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya rabbuka au ya'tiya ba‘ḍu āyāti rabbik(a), yauma ya'tī ba‘ḍu āyāti rabbika lā yanfa‘u nafsan īmānuhā lam takun āmanat min qablu au kasabat fī īmānihā khairā(n), qulintaẓirū innā muntaẓirūn(a).

Li k’a’ru yookeb’ chiroyb’eninkil, a’an lix k’ulunik jun li anjel rik’ineb’, malaj lix k’ulunik laa Qaawa’, malaj junaq eetalil chalen chaq laa Qaawa’. Sa’ li kutan naq te’k’utunq junjunq lix reetalil laa Qaawa’, lix paab’aal anihaq li ink’a’ kipaab’an rub’elaj a’an ink’a’ chik taa’oksimanq, malaj (ink’a’) kixyal xb’aanunkil li chaab’ilal rik’in lix paab’aal. Ye, "Oyb'eni! Laa'o ajwi' yooko chiroyb'eninkil".


159

اِنَّ الَّذِيْنَ فَرَّقُوْا دِيْنَهُمْ وَكَانُوْا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِيْ شَيْءٍۗ اِنَّمَآ اَمْرُهُمْ اِلَى اللّٰهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْعَلُوْنَ

innal-lażīna farraqū dīnahum wa kānū syiya‘al lasta minhum fī syai'(in), innamā amruhum ilallāhi ṡumma yunabbi'uhum bimā kānū yaf‘alūn(a).

Relik chi yaal, eb’ li neke’xjach ru lix paab’aaleb’ ut neke’ok (chi jachjo ru) sa’ ch’uut, moko laa’ex ta (laj Muhammad) teneb’anb’il sa’ xb’eeneb’ chi ka’ch’in. Relik chi yaal, lix k’anjeleb’ wan (sa’ ruq’) li Allah. Toja’ naq tixye reheb’ li k’a’ru xe’xb’aanu.


160

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ عَشْرُ اَمْثَالِهَا ۚوَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزٰٓى اِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati fa lahū ‘asyru amṡālihā, wa man jā'a bis-sayyi'ati falā yujzā illā miṡlahā wa hum lā yuẓlamūn(a).

Li ani tixbânu li us tixcßul lajêb sut lix kßajcâmunquil li xbânuhom. Ut li ani ta̱ba̱nunq re li ma̱usilal tixqꞌue re̱kaj aꞌ yal chanru lix ma̱usilal. Ink’a’ neke’xk’ul li rahilal chi ka’ch’in (neke’xk’ul li maa’usilal).


161

قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْٓ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ەۚ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭim mustaqīm(in), dīnan qiyamam millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Ye (Muhammad), "Relik chi yaal, lin Qaawa' xinxb'eresi sa' li tiikil b'e, li tz'aqal paab'aal, li tiikil paab'aal re laj Abraham. A'an (laj Abraham) moko wan ta sa' xyanqeb' laj paab'anel".


162

قُلْ اِنَّ صَلَاتِيْ وَنُسُكِيْ وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِيْ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qul inna ṣalātī wa nusukī wa maḥyāya wa mamātī lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Ye (Muhammad), “Relik chi yaal naq lin tij, lin loq’onink, lin yu’am ut lin kamik ka’ajwi’ choq’ re li Allah, Qaawa’ re chixjunil li ruchich’och’, .


163

لَا شَرِيْكَ لَهٗ ۚوَبِذٰلِكَ اُمِرْتُ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُسْلِمِيْنَ

lā syarīka lah(ū), wa biżālika umirtu wa ana awwalul-muslimīn(a).

maak’a’ junaq rochb’een choq’ re; ut jo’kan naq kintaqlaak ut laa’in li xb’een li kinkub’e wib’ (Musulman).


164

قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍۗ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۚ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

qul agairallāhi abgī rabbaw wa huwa rabbu kulli syai'(in), wa lā taksibu kullu nafsin illā ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Ye (Muhammad), "Ma (us) naq tinsik' junaq dios jalan chiru li Allah, naq a'an li Qaawa' re chixjunil. Chiru li junjunq chi maak naxb'aanu junaq li poyanam, ka'ajwi' a'an wan xmaak. Ut junaq li poyanam ink'a' tixk'am li iiq re li xmaak jalan chik. Toja' naq rik'in laa Qaawa' tatsutq'iiq, ut a'an tixye aawe li k'a'ru xawech' rix junxil."


165

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْۗ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifal-arḍi wa rafa‘a ba‘ḍakum fauqa ba‘ḍin darajātil liyabluwakum fī mā ātākum, inna rabbaka sarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Ut a’an li kixyiib’ eere choq’ aj califa sa’ li ruchich’och’ ut kixwaklesi (xnimal ru) junjunq eere sa’ xb’eeneb’ li jun ch’ol chik, re eeyalb’al rix sa’ xb’een li (maatan) kixk’e eere. Relik chi yaal, laa Qaawa’ jwal seeb’ chi tojb’a-maak ut relik chi yaal, A’an Q’axal aj Kuy Maak, Q’axal aj Uxtaan.