Q.S जोसेफ (يُوسُف) - 111 श्लोकया ल्याः ३.

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

अलिफ लाम रा. थुपिं सफू (अल कुरान) या स्पष्ट श्लोकत खः ।

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

धात्थें हे जिमिसं थुकियात अरबी कुरानया रुपय् कुर्षण यानागु दु, ताकि छिमिसं थुइके फयेमा।

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

जिमिसं छितः (मुहम्मदयात) थ्व कुरान छितः पित हयाः दकलय् बांलाःगु बाखं कना, अले धात्थें हे छि व स्वयां न्ह्यः मसिउपिं मध्ये छम्ह खः ।

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(लुमंकि), जब युसुफं थः अबुयात धाल, "हे जिमि अबु ! खय्त ला जिं (सपनाय्) झिंछगू नगु, सूर्य व चन्द्रमा खना; जिं इपिं फुक्कं जितः प्रणाम यानाच्वंगु खना।"

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

वं (वया अबु) धाल, "हे जिमि काय् ! छंगु म्हगस छं दाजुकिजापिन्त कनेमते, इमिसं छन्त षडयन्त्र याइ (स्यंकेगु) । धात्थें हे शैतान मनूतय्गु निंतिं स्पष्ट शत्रु खः ।"

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

अले अथे हे, परमेश्वरं छितः ल्ययादिल (अगमवक्ता जुइत) अले छितः म्हगसया छुं व्याख्या स्यनादिल अले छितः व याकूबया परिवारयात (वयागु अनुग्रह) सिद्ध यानादिल, गथे वय् कलं व स्वयां न्ह्यः छिमि निम्ह बाज्या, (अर्थात) अब्राहाम व इसहाकयात थःगु अनुग्रह सिद्ध यानादिल। छिमि प्रभु सर्वज्ञः सर्वज्ञानी खः।

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

खय्त ला योसेफ व वया दाजुकिजापिनि (बाखं)य् न्यनीपिनिगु निंतिं (अल्लाहया शक्तिया) संकेत दु ।

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

जब इमिसं धाल, "खय्त ला युसुफ व वया किजा (बुन्यामिन)यात जिपिं स्वयां नं इमि अबुं अप्वः मतिना याःगु खः, जिपिं छगू (बल्लाःगु) पुचः जूसां । खय्त ला जिमि अबु धात्थेंगु गल्तीइ लानाच्वंगु खः ।"

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

युसुफयात स्यानादिसँ वा गनं वांछ्वयादिसँ, गुकिं यानाः छिमि अबुया ध्यान छिपाखे लाइ, अले वयां लिपा छि भिंम्ह मनू जुइ ।"

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

छम्हेस्यां धाल, “युसुफयात स्यायेमते, तर वयात कुँया क्वय् जक तयादिसँ, गुकिं यानाः वयात छुं यात्रीतय्सं ल्ह्वनाः यंकी, यदि छिं यायेगु खःसा ।”

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

इमिसं धाल, "हे जिमि अबु ! युसुफया खँय् छिं जिमित छाय् विश्वास मयायेगु, जबकि वास्तवय् जिपिं सकसिनं वयागु निंतिं भिं जुइगु इच्छा यानाच्वनागु दु ।"

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

कन्हय् सुथय् वयात जिपिं नापं वनेब्यु, अले वं रमाइलो व ख्याः याये फइ, अले जिमिसं वयात अवश्य हे स्वये ।”

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

वं (याकूबं) धाल, "खय्त ला छिगु व (युसुफ) नापं वनेवं जितः धात्थें हे दुःख बिल व जितः चिन्ता जुल कि वयात खिचां नयेगु जुइ, जबकि छि वयागु बारे लापरवाही जुयाच्वन ।"

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

खय्त ला इमिसं धाल, "जिपिं (बल्लाःपिं) पुचःया जूसां नं वयात खिचां नल धाःसा अवश्य नं जिपिं हे नोक्सानी जुइ ।"

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

अथे जुयाः इमिसं वयात यंकाः कुँया क्वय् तयेगु सहमति यायेवं जिमिसं वयात प्रकट याना, “छं इमित थ्व कर्मया बारे अवश्य हे कनेगु जुइ, जबकि इपिं सचेत मजू ।”

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

अनंलि इपिं बहनी ख्‍वयाः थः बौयाथाय्‌ वल।

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

इमिसं धाल, "हे जिमि अबु ! जिपिं दौडय् वनाः योसेफयात जिमिगु सामानलिसें त्वःताः वना, अले वयात छम्ह खिचां नल । जिमिसं सत्य खँ ल्हानासां छं जिमित विश्वास याइमखु ।"

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

इमिसं वयात वयागु वसः (दाग दुगु) नक्कलि हि हल । वय् कलं (याकूबं) धयादिल, "खय्त ला छिं जक थ्व खँय् मभिंगुयात भिंगु कथं खनादिल। उकिं धैर्यता हे दकलय् बांलाः (जिगु निंतिं)। अले छिं वर्णन यानादीगु खँया विरुद्ध अल्लाहयाके ग्वाहालि फ्वनादिसँ।"

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

छपुचः यात्रुत वल अले लःया दराज छ्वयाहल । वं थःगु बाल्टिन क्वकयाः धाल, "अहो, गुलि अजूचायापु ! थन छम्ह ल्याय् म्हम्ह मनू दु !" अले इमिसं वयात ब्यापारया सामान कथं सुचुका बिल। अले अल्लाहं इमिसं छु यात धकाः सर्वज्ञ खः ।

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

इमिसं वयात (योसेफयात) म्हो मू, छुं दिरहमय् मीगु ज्या यात, छाय् धाःसा इमिसं वयात रुचि मतः ।

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

अले वयात न्याःम्ह मिश्रया मनुखं वया कलाःयात धाल, “वयात बांलाःगु थाय् (व सेवा) बियादिसँ, आशा दु, व जिमिगु निंतिं उपयोगी जुइ वा जिमिसं वयात मचाया रुपय् कायेगु जुइ ।” अले थुकथं जिमिसं योसेफयात देशय् (मिस्र) बांलाःगु थाय् बिया, अले जिमिसं वयात म्हगसया व्याख्या स्यना । अले अल्लाहयाके वयागु ज्याखँय् शक्ति दु, तर अप्वः मनूतय् सं थुइके मफु ।

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

अले व बुरा जुइवं जिमिसं वयात शक्ति व ज्ञान बिया । भिंगु ज्या याइपिन्त जिमिसं थुकथं सिरपाः बी।

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

अले वया छेँय् च्वंम्ह व (युसुफ) मिसां वयात फसे यात । वं लुखा तिनाः धाल-- “जिगु लिक्‍क वा।” युसुफं धाल, "जिं अल्लाहया शरण काये, धात्थें हे जिमि स्वामीं जितः बांलाक व्यवहार याःगु दु ।" धात्थें हे अन्यायपूर्ण मनू भाग्यमानि जुइ मखु ।

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

अले धात्थें हे, व मिसां वयात (युसुफ) इच्छा याःगु खः । अले युसुफं नं वयात कामना यात, यदि वं थः प्रभुपाखें छुं चिं मखंसा । थुकथं जिमिसं वयागु मभिंगु व घृणित खँयात लिचिला । धात्थें हे, व (युसुफ) जिमिसं ल्ययातःपिं सेवकत मध्ये खः ।

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

अले निम्हं लुखाय् ब्वाँय् वन, अले मिसां वयागु (युसुफया) कमिज ल्यूनें चीकाः स्यानाबिल । इमिसं वया भाःतयात लुखाय् लुइकल । वं (मिसां) धाल, "सुनां छिमि कलाःयात हानि यायेगु नियत तइ, वयात जेल वा पीडादायी सजाय बाहेक छु सिरपाः दइ ?"

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

वं (युसुफं) धाल, "जितः फसे यानाः लोभय् लाकूम्ह व हे खः ।" वया छेँजःया छम्ह प्रत्यक्षदर्शीं बयान बिउगु दु, “यदि वयागु कमिज न्ह्यःनेपाखे चिरिबाःगु खःसा अथे खःसा वं सत्य खँ ल्हानाच्वंगु दु, अले व (युसुफ) नं मखुगु खँ ल्हाइपिं मध्ये छम्ह खः ।”

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

अले यदि वयागु कमिजया ल्यूने चीरफार जुल धाःसा व मखुगु खँ ल्हाइम्ह खः, अले व (युसुफ) सत्यवादीत मध्ये छम्ह खः ।"

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

उकिं वं (मिसाया भाःतं) थःगु कमिजया लिउने चीरफार जूगु खनेवं धाल, "धात्थें हे थ्व छिगु धोखा खः । छिगु धोखा धात्थें हे तःधं ।"

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

हे युसुफ ! "थ्व ल्वःमंकि, अले (जिमि कलाः) थःगु पापया निंतिं क्षमा फ्वँ, छाय्धाःसा छ दोषी मनूत मध्ये छम्ह खः ।"

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

अले शहरय् च्वंपिं मिसातय्सं धाल, "अल-अजीजया कलाःम्हं थः दासयात वयात वशय् यायेत प्रलोभन बियाः प्रलोभन बिल, वया दास वास्तवय् वयात मतिना त्वंकूगु खः । झीसं वयात स्पष्ट त्रुटिइ खंगु जुइमाः ।"

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

अथे जुयाः व मिसां इमिगु अपमान न्यनाः मिसातय्त सःताः इमित च्वनेगु थाय् तयार यात, अले इपिं प्रत्येकं छगू चुपि (नसा स्यायेत) बिल, अले वं (युसुफयात) धाल, “इमित पिहां वा (थःत क्यनादिसँ) ।” मिसातय् सं वयात खनेवं (वयागु सुन्दरता) अजू ​​चाल, अले इमिसं (मसिइक) थःगु हे ल्हाः घाःपाः यात । थुकियात धायेगु झ्वलय् "अति परिपूर्ण अल्लाह, थ्व मनू मखु । थ्व धात्थें हे छम्ह महान देवदूत खः ।"

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

वं (अल-अजीजया कलाः) धाल, "व हे मनू खः गुम्हेस्यां जितः ख्याच्वः बियाबिल छाय्धाःसा (जिं वयात आकर्षित यानागु खः), अले धात्थें हे जिं वयात वशय् यायेत प्रलोभन बियागु खः तर वं अस्वीकार यात । यदि वं जिं आदेश बियागु ज्या मयाःसा वयात अवश्य हे जेलय् तइ, अले व छम्ह घृणित मनू जुइ ।"

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

युसुफं धाल, "हे प्रभु ! जिं इमिगु ब्वनापौ पूवंकेगु स्वयां जेलयात ययेका । यदि छिं जितः इमिगु धोखापाखें रक्षा मयाःगु जूसा जि (इमिगु इच्छा पूवंकेगु) झुके जुइगु खः व अवश्य नं जि मूर्ख मनूत मध्ये छम्ह जुइगु खः ।"

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

उकिं द्यवं योसेफया प्रार्थनायात स्वीकार यात, अले वं योसेफयात इमिगु धोखापाखें बचे यात । वय् कः सर्वश्रवण, सर्वज्ञ खः ।

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

अले इमिगु मनय् (योसेफया धर्मीताया) चिं खनेधुंकाः वयात छुं ईया निंतिं जेलय् तयेमाः धकाः बिचाः वल।

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

वलिसे निम्ह ल्याय् म्हपिं मनूत जेलय् दुहां वन । छम्हेस्यां धाल, “खः, जिं म्हगसय् जिं अंगूर दायेगु खनागु खः,” अले मेम्हेस्यां धाल, “जिं म्हगसय् खनागु खः, जिं थःगु छ्यनय् मरि ज्वनाः, गुलिखे मरि झंगःतय्सं नःगु खः ।” जिमित ब्याख्या बियादिसँ । धात्थें हे जिमिसं छन्त भिंगु ज्या याइपिं मध्यय् खनाच्वना ।

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

वं (युसुफं) धाल, "छिपिं निम्हसितं छु नं नसा बी, जिं टकविलया व्याख्या यायेत ताःलाकागु दु, (नसा) छिमिथाय् थ्यने न्ह्यः । व जितः द्यवं स्यनादीगुया छगू ब्व खः । वास्तवय् जिं अल्लाहयात विश्वास मयाइपिनिगु धर्म त्वःतागु दु, वास्तवय् इमिसं परलोकय् विश्वास याइमखु ।

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

अले जिं जिमि पुर्खा अब्राहाम, इसहाक व याकूबया धर्म नाला । झीसं (पैगम्बरतय् सं) अल्लाहलिसे छुं नं कथंया स्वापु तयेगु पाय् छि मजू । थ्व अल्लाहया अनुग्रहं झीत व मनूतय्त (फुक्कसित) खः; तर अप्वः मनूत कृतज्ञ मजू ।

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

हे निम्ह जेल कैदीत ! गुगु बांलाः, थीथी द्यःत कि सर्वशक्तिमान, सर्वशक्तिमान द्यः ?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

वय् कःयात त्वःताः छिमिसं पुजा यानादीगु नां जक खः गुगु छिमिसं थःम्हं हे दयेकादीगु खः कि छिमि पुर्खातय्सं दयेकादीगु खः । अल्लाहं थुपिं (नां)या खँय् छुं नं जानकारि पित मब्यूनि । व निर्णय अल्लाहया जक खः । वं छन्त वयात बाहेक मेपिं सुयातं पुजा यायेमते धकाः आज्ञा ब्यूगु दु । व हे सोझागु धर्म खः, तर अप्वःसिनं मस्यू ।

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

हे निम्ह जेलया कैदीत, “गलत छिपिं मध्ये छम्हेस्यां थः मालिकया निंतिं अय्लाःया व्यवस्था यायेगु जिम्मेवारी काइ । मेम्ह छम्ह धाःसा वयात क्रूसय् यख्खाइ, अले झंगःतय्सं वयागु छ्यंया छुं ब्व नइ । छिमिसं (जितः) न्यंगु खँया लिसः वःगु दु ।"

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

अले वं (युसुफं) निम्हसिया दथुइ सुरक्षित जुइ धकाः म्हस्यूम्ह मनूयात धाल, “जिगु अवस्था छिमि मालिकयात थुइकादिसँ ।” उकिं शैतानं वयात वया मालिकयात (जोसेफया अवस्था) थुइकेत ल्वःमंकाबिल । थुकिं यानाः व (युसुफ) यक्व दँ तक जेलय् च्वनाच्वन ।

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

अले जुजुं (थःगु जनताया नायःतय् त) धाल, "खय्त ला जिं म्हगसय् खना कि जिं ७ म्ह तःधिकःपिं सायात ७ म्ह चीधिकःपिं सां नयाच्वंगु खना; ७ गू डण्डी (ग्वाः) वाउँसे च्वंगु व मेगु (न्हय् गू डण्डी) सुख्खा जुयाच्वंगु खः । हे प्रमुख मनूत ! जिगु म्हगसया व्याख्या जितः थुइकादिसँ ।

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

इमिसं लिसः बिल, "(थुपिं) खाली म्हगस खः अले जिमिसं उगु म्हगसया व्याख्या याये मफुत।"

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

अले इमि दथुइ म्वानाच्वंम्ह व छुं ई लिपा (योसेफयात) लुमंम्ह मनुखं धाल, “जिं छन्त म्हगसया व्याख्या यायेगुलिइ दक्षम्ह मनूया बारे सुचं बी, उकिं जितः (वयाथाय्) छ्वयादिसँ।”

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

योसेफ, हे दकलय् विश्वास याये बहःम्ह ! जिमित (स्वप्नया व्याख्या) न्हय् म्ह तःधिकःपिं सा, न्हय् म्ह ह्याउँगु छ्यं (ग्वाः) व न्हय् म्ह गंगु छ्यं (ग्वाः) नयेगु बारे थुइकादिसँ, अले जिं मनूतय् थाय् लिहां वये, गुकिं इमिसं सीके फइ।

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

वय् कलं (योसेफं) धयादिल, "छिमिसं न्ह्याबलें थें न्हय् दँ (क्रमिक) बुँज्या यायेत; अले छिमिसं छु छु लुइकादिल व छिमिसं नयेगु निंतिं भचा बाहेक मेगु छुं नं क्वँय् त्वःतेमाः।"

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

अले वयां लिपा न्हय् दँ (दँ) तःधंगु कष्ट वइ, गुकिं छिमिसं इमिगु निंतिं मुंकातःगु छुं भचा बाहेक मेगु छुं भचा भस्म याइ ।

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

वयां लिपा छगू दँ वइ गुकी मनूतय्त (पर्याप्त) वा वइ अले उगु इलय् इमिसं (अंगूर) दाइ ।”

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

अले जुजुं धाल-- “वयात जिथाय् हजि।” दूत वयाथाय् वःबलय् वं (युसुफं) धाल, "थःगु स्वामीयाथाय् लिहां हुँ, वयागु ल्हाः घाःपाः जूपिं मिसातय्त छु जुल धकाः न्यँ । खय्त ला जिमि प्रभु इमिगु धोखाया खँय् सचेत दु ।"

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

वं (जुजुं) (मिसातय् त) धाल, "युसुफयात थःत अधीनय् तयेगु प्रलोभन बियाबलय् छिपिं गथे जुयाच्वन ?" इमिसं धाल, "अल्लाह सिद्ध खः, जिमिसं वपाखें छुं नं बांमलाःगु खँ मस्यू ।" अल अजिजया कलाःम्हं धाःगु दु, “आः सत्य स्पष्ट जुल, जिं हे वयात प्रलोभन बियाः प्रलोभन बियागु खः, अले धात्थें हे व सत्यवादी मनूत मध्ये छम्ह खः ।”

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(युसुफं धाल), "अथे धइगु वं (अल-अजीजं) सीकेगु खः कि जिं धात्थें हे वयात विश्वासघात मयाःगु खः, जब व अन (छेँय्) मदु, अले विश्वासघात याइपिनिगु धोखायात अल्लाहं स्वीकार याइमखु ।

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

अले जिं थःत मुक्त (दल्तीं) धकाः (घोषणा) मयाये, छाय्धाःसा वास्तवय् कामं सदां दुष्टताय् यंकी, (काम) बाहेक गुकिया निंतिं जिमि प्रभुं दया बियादीगु दु । धात्थें हे जिमि प्रभु क्षमा याइम्ह खः, दयालु खः ।

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

अले जुजुं धाल, “वयात (युसुफयात) जिथाय् हजि, अले जिं वयात (सुं लिक्क लाःम्ह मनूया रुपय्) ल्यये ।” वं (जुजुं) वलिसे खँ ल्हायेधुंकाः वं (जुजुं) धाल, "खःत हे छ (थौंनिसें) जिमिगु घेराय् उच्च पदयाम्ह व विश्वास याये बहःम्ह मनू जुल ।"

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

वय् कलं (युसुफं) धयादिल, "जितः देय् (मिस्रया) कोषाध्यक्ष दयेकि, छाय् धाःसा धात्थें हे जि छम्ह रक्षकय् बांलाःम्ह व ज्ञान दुम्ह मनू खः।"

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

अले थुकथं जिमिसं योसेफयात थ्व देशय् (मिस्र) छगू पद बिया; वं गन यः अन च्वनेत । जिमिसं सुयात दया याये यः अले जिमिसं भिंगु ज्या याइपिनिगु सिरपाः सित्तिं छ्वये मखु ।

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

अले धात्थें हे विश्वास याइपिं व सदां भक्त जुइपिनिगु निंतिं परलोकया सिरपाः बांलाः ।

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

अले योसेफया दाजुकिजापिं (मिश्रय्) वल अले इपिं (वयागु थासय्) दुहां वन। उकिं वं (युसुफं) इमित म्हस्यू, जबकि इमिसं वयात म्हसीके मफुत (आः) ।

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

अले वं (युसुफं) इमित नसा दयेकूबलय् वं धाल, “छिपिं (बुन्यामिन) थें हे अबुयाम्ह छिमि किजायात जिथाय् हयादिसँ, जिं मापदण्डयात परिपूर्ण यानागु व जि दकलय् बांलाःम्ह होस्ट खः धकाः छिमिसं मखना ला ?

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

उकिं यदि छिं थ्व जिथाय् महयादिल धाःसा छितः जिपाखें आः छुं नं (अन्न) राशन दइमखु अले जिगु लिक्क वयेमते ।"

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

इमिसं धाल, “जिमिसं वया अबुयात (वयात यंकेगु) अनुनय यायेगु व वास्तवय् यायेगु जुइ ।”

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

अले वं (युसुफं) थः दासतय् त धाल, “इमिगु (विनिमय) सामान इमिगु बोराय् तयादिसँ, गुकिं इमिसं सीके फइ कि इपिं थः परिवारयाथाय् लिहां वयेधुंकाः आशा दु, इपिं हानं लिहां वइ ।”

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

अथे जुयाः इपिं थः अबु (याकूब)याथाय् लिहां वयेवं इमिसं धाल, "हे जिमि अबु ! जिमित मेगु हिस्सा (अन्नया) दइमखु (जिमिसं जिमि किजायात महःसा), उकिं जिमि किजायात जिपिं नापं वनेब्यु, गुकिं जिमित हिस्सा कायेफइ, अले जिमिसं धात्थें हे वयात स्वये।"

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

वं (याकूबं) धाल, “न्हापा वया किजा (युसुफ)यात विश्वास यानागु थें जिं वयात (बुन्यामिनयात) गथे यानाः छन्त विश्वासय् तयेगु ?” अथे जूगुलिं अल्लाह दकलय् बांलाःम्ह रक्षक खः अले व दयालुतय् दथुइ दकलय् दयालु खः ।

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

अले इमिसं इमिगु सामान चायेकूबलय् इमिगु सामान (विनिमय) इमित लित बिउगु खन । इमिसं धाल, "हे जिमि अबु ! जिमित थ्व स्वयां अप्वः छु माःगु दु । थुपिं जिमिगु सामान जिमित लित बिउगु दु, अले जिमिसं जिमि छेँजःयात नके फइ, अले जिमिसं जिमि थःथितिपिन्त स्वये फइ, अले जिमिके उँटया भार थें भारी अतिरिक्त राशन (अन्न) दइ । व अःपुगु खँ खः (मिश्रया जुजुया निंतिं)।"

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

वं (याकूबं) धाल, “छं घेरे मयाःतले छं वयात जिथाय् लित हयेगु धकाः अल्लाहया नामं जितः कसम नये मफुतले जिं वयात छ नापं छ्वयेमखु ।” इमिसं पाः फयेधुंकाः वं (याकूबं) धाल, “जिमिसं धयागु खँया अल्लाह साक्षी खः ।”

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

अले वं (याकूबं) धाल, "हे जिमि मस्त ! छगू लुखां दुहां वने मते, अले थीथी लुखां दुहां वने मते । अथेसां जिं छिमित अल्लाहया (भाग्य)पाखें भचा नं रक्षा यायेमफु । व निर्णय अल्लाहया निंतिं जक खः । जिं वय् कःयाके जिगु भरोसा तया अले वय् कःयाके नं भरोसा तया ।"

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

अले इपिं थः अबुया आदेश कथं दुहां वःबलय् (इमिगु दुहां वनेगु) अल्लाहया निर्णययात भचा नं अस्वीकार याये मफुत, (तर व) याकूबयाके छगू इच्छा जक खः गुकियात वं निर्धारण याःगु खः । अले धात्थें हे वयाके ज्ञान दु, छाय् धाःसा जिमिसं वयात स्यनागु दु । तर अप्वःसिनं मस्यू ।

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

अले इपिं (गन) युसुफं दुहां वःबलय् वं थः किजा (बुन्यामिन)यात थःगु थासय् तल, वं (युसुफं) धाल, “खःत हे जि छिमि किजा खः, इमिसं याःगु ज्यायात कयाः दुःख जुइमते ।”

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

उकिं इमिगु निंतिं नसा दयेकेधुंकाः वं (युसुफं) थः किजाया बोराय् कप तल । अले सुनां हाल, "हे कारवां ! पक्का हे छिपिं खुँ खः।"

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

इमिसं इमित (द्वपं ब्यूपिन्त) सामना यानाः न्यन, “छिमिसं छु तंकल ?”

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

इमिसं लिसः बिल, “जिमिसं जुजुया कप तंकागु दु, सुनां लित बी, वयात उँटया भार नसा दइ, अले जिं उकिया ग्यारेन्टी बिया ।”

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

इमिसं (युसुफया दाजुकिजापिन्सं) लिसः बिल, “अल्लाहया कसमं छिं सिउ, जिपिं थुगु देशय् दुराचार यायेत वयागु मखु, अले जिपिं खुँ नं मखु ।”

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

इमिसं धाल, “अय्‌नं मखुगु खँ ल्हात धाःसा छु सजाँय जुइ?”

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

इमिसं लिसः बिल, “सजाँय धइगु सुनां थःगु बोराय् तनाच्वंगु सामान लुइकल, वयात सजाँय जुइ, जिमिसं अपराध याइपिन्त थुकथं हे सजाँय बी ।”

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

अथे जुयाः वं थः किजाया बोरा स्वयां न्ह्यः हे इमिगु बोरा मालेगु शुरु यात, अले वं थः किजाया बोरां पिकात । थुकथं जिमिसं युसुफया निंतिं ब्यवस्था याना । अल्लाहं मयःतले वं थः किजायात जुजुया नियम कथं सजाय बी फइमखु । जिमिसं सुयात दर्जाय् थकाये । अले सकलें सःसिउपिं मनूतय् च्वय् सुं छम्ह दइ गुम्हेस्यां अप्वः स्यू ।

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

इमिसं धाल -- “वय् कलं खुया यंकल धाःसा व स्वयां न्ह्यः वया किजां नं खुया यंकल।” उकिं युसुफं थःगु नुगलय् सुचुका तल अले इमित क्यने मफुत । वं धाल (थःगु नुगलय्), "छंगु स्थिति वास्तवय् अझ बांमलाःगु दु । अले अल्लाहं छिं छु व्याख्या यानादी धकाः बांलाक सिउ ।"

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

इमिसं धाल, "हे अल-अजीज ! वया अबु बुराम्ह दु, उकिं जिपिं मध्यय् छम्हसित वयागु पलेसा का, धात्थें हे जिमिसं खना कि छ भिंगु ज्या याइपिं मध्ये छम्ह खः।"

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

वय्कलं (युसुफं) धयादिल, “जिं अल्लाहयात (सुयातं) हिरासतय् तयेगुपाखें रक्षा फ्वनाच्वना, जिमिसं जिमिगु सम्पत्ति लुइकाम्ह मनूयात बाहेक, यदि जिमिसं अथे (यायेगु) खःसा थुकिया अर्थ जिपिं गलत ज्या याइपिं खः ।”

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

उकिं जब इपिं थुकियात (योसेफया निर्णय) निराश जुल, इपिं याकःचा (विमर्श यायेगु झ्वलय्) खिउँसे च्वनाः खिउँसे च्वन । इपिं मध्यय् दकलय् तःधिकःम्हेस्यां धाल, "छं मस्यू ला कि छिमि अबुं छंके (अल्लाहया नां) छगू बचं काःगु खः अले व स्वयां न्ह्यः छं युसुफयात त्वःताः वन ? उकिं जिं थ्व देय् (मिस्र) त्वःतेमखु, जबतक जिमि अबुं (लिहां वनेगु) अनुमति मब्यूतले, वा अल्लाहं जिगु विरुद्ध निर्णय मयाःतले । अले व हे दकलय् बांलाःम्ह न्यायाधीश खः ।"

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

छिमि अबुयाथाय् लिहां हुँ अले धा, "हे जिमि अबु ! धात्थें हे छिमि काय् नं खुया यंकल अले जिमिसं स्यूगु जक खनागु दु अले उकिया ल्यूने छु दु धकाः जिमिसं मस्यू ।"

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

अले जिपिं गन दु, व जिपिं नापं वःगु कारवांया बारे न्यँ । अले जिपिं पाय्छिपिं मनूत खः ।”

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

वं (याकूबं) धाल, "वास्तवय् छ हे जक बांलाःगु (बांमलाःगु) खँ खनी । अथे जुयाः (जिगु धैर्यता) बांलाःगु धैर्य खः । आशा दु अल्लाहं इमित फुक्कसित जिगुथाय् हयाबी । खय्त ला वय् कः सर्वज्ञ, दकलय् बुद्धिमान खः ।"

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

अले व (याकूबं) इमित (वया काय् पिन्त) लिचिलाः “हे योसेफया निंतिं जिगु दुःख” धकाः धाल, अले वयागु मिखा दुःखं ह्याउँसे च्वन। वं सुम्क थःगु तंयात (थः मस्तय् प्रति) लिचिल ।

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

इमिसं धाल, “अल्लाहया कसमं, छिमिसं युसुफयात लुमंकेगु त्वःतेमते, जबतक छितः तच्वःगु ल्वचं (पीडित) जुइमखु वा छिपिं नाश जुइपिं मनूत मध्येय् मलाः ।”

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

वं (याकूबं) लिसः बिल, "जिं थःगु दुःख व दुःखया गुनासो अल्लाहयात जक यानाच्वना । अले छिमिसं मस्यूगु खँ जिं अल्लाहपाखें सिउ ।"

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

हे जिमि मस्‍त ! हुँ, युसुफ व वया दाजुकिजापिनिगु बारे (समाचार) मालादिसँ अले अल्लाहया दयापाखें निराश जुइमते । खय्त ला अल्लाहया दयापाखें निराश जुइपिं मनूत अविश्वास याइपिं जक खः ।"

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

अथे जुयाः इपिं युसुफया थासय् दुहां वनाः धाल, "हे अल-अजीज ! जिपिं व जिमि छेँजःपिं प्रतिकूलतां ग्रस्त जुयाच्वनागु दु अले जिपिं मू मदुगु वस्तुत हयाः वयागु खः, उकिं जिमिगु कोटा (अन्नया) पूवंकादिसँ अले जिमित भिक्षाटन बियादिसँ । खय्त ला अल्लाहं भिक्षाटन याइपिन्त इनाम बियादी ।"

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

वं (युसुफं) धाल, "छिं थःगु कर्मया (परिणाम) महसुस मयाःगुलिं युसुफ व वया दाजुकिजापिन्त छु यानागु खः (दुष्ट) छिमिसं सिउ ला ?"

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

इमिसं धाल-- “छि धात्थें हे योसेफ खः ला?” वं (युसुफं) लिसः बिल, "जि युसुफ खः, थ्व जिमि किजा खः । धात्थें हे अल्लाहं जिमित थःगु अनुग्रह बियादीगु दु । धात्थें हे सु भक्त व धैर्यवान जुइ, अले धात्थें हे अल्लाहं भिंगु ज्या याइपिनिगु सिरपाः बर्बाद याइमखु ।"

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

इमिसं धाल, “अल्लाहया कसमं, अल्लाहं धात्थें हे छितः जिमित स्वयाः ययेकूगु दु, अले धात्थें हे जिपिं हे दोषी (पापी) खः ।”

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

वय्कलं (युसुफं) धयादिल, "थ्व दिं छिगु विरुद्ध छुं नं बन्दा मदु, अल्लाहं छितः क्षमा यानादीमा। अले व दयालुत मध्ये दकलय् दयालु खः।"

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

जिगु वसः ज्वनाः हुँ, अले जिमि अबुया ख्वालय् त्वपु, अले वं लिफः स्वइ; अले छिमि छेँजःपिं फुक्‍कं जिथाय् हयादिसँ।”

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

अले कारवां वनेधुंकाः (मिस्र देशं) इमि अबुम्हं धाल, “खःत हे जिं युसुफया गन्ध ताल, यदि छिमिसं जितः मन कमजोर धकाः द्वपं मब्यूगु खःसा (अवश्य नं छिमिसं जितः न्यायोचित ठहर यानादीगु खः) ।”

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

इमिसं (वया छेँजःपिन्सं) धाल, “अल्लाहया कसम, छिपिं आः नं थःगु न्हापाया गल्तीइ हे दु ।”

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

उकिं भिंगु बुखँ बीम्ह मनू थ्यंबलय् वं थःगु (याकूबया) ख्वालय् (वसः) त्वपुल, अले वं हानं खंके फत । वं (याकूबं) धाल, "जिं छन्त मधायागु खः ला कि छं मस्यूगु खँ जिं अल्लाहपाखें सिउ ।"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

इमिसं धाल, "हे जिमि अबु ! जिमिगु पापया निंतिं जिमिगु निंतिं क्षमा फ्वँ, धात्थें हे जिपिं दोषी (पापी) खः।"

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

वय् कलं (याकूबं) धयादिल, "जिं छिगु निंतिं जिमि प्रभुयात क्षमा फ्वने। खय्त ला वय् कः दकलय् अप्वः क्षमा याइम्ह, दकलय् दयालु खः।"

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

अथे जुयाः इपिं (गन) युसुफं दुहां वःबलय् वं थः मांअबुयात घय् पुल (अले थाय् तयार यात) अले धाल, “भगवानं इच्छा याःसा मिश्र देशय् सुरक्षित जुयाः दुहां हुँ ।”

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

अले वं थः मांअबुयात राजगद्दीइ ब्वलंकल । अले इमिसं वयात (युसुफयात) प्रणाम यात । अले वं (युसुफं) धाल, "हे जिमि अबु ! थ्व जिगु न्हापाया म्हगसया व्याख्या खः । अले धात्थें हे जिमि प्रभुं थुकियात वास्तविकताय् हिलाबिल । धात्थें हे जिमि प्रभुं जितः भिंगु ज्या याःगु दु, जब वं जितः जेलं मुक्त यात अले जब वं छन्त गामं हःगु खः, शैतानं जि व जिमि दाजुकिजापिनि दथुइ (सम्बन्ध) स्यंकेधुंकाः, धात्थें हे व जिमि प्रभुया इच्छा खः । सर्वज्ञ, सर्वज्ञानी।

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

जिमि प्रभु, धात्थें हे छिं जितः छुं शक्ति बियादीगु दु अले म्हगसया छुं व्याख्या स्यनादीगु दु । (हे भगवान), स्वर्ग व पृथ्वीया सृष्टिकर्ता, छि जिगु संसार व परलोकय् रक्षक खः, जितः मुस्मां जुयाः त्वःताः पुण्यवानलिसे स्वानादिसँ ।"

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

व छुं अदृश्य समाचार खः गुगु जिमिसं छितः (मुहम्मद) क्यनागु दु; छ इमिगु लिक्क मदुसां इमिसं छगू चाल (योसेफयात तुंइ तयेगु) व्यवस्था यायेत सहमत जूबलय् ।

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

अले छन्त धात्थें हे यःसां अप्वः मनूतय् सं पत्याः याइ मखु ।

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

अले छिं इमिके (छिगु आह्वानया निंतिं) छुं नं कथंया पलेसा फ्वने मते, छाय्धाःसा व (आह्वान) सकल संसारया निंतिं छगू शिक्षा खः ।

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

अले इमिसं स्वर्ग व पृथ्वीइ गुलि चिं (अल्लाहया महानताया) क्यन, तर इमिसं उकियात त्वःताः वन ।

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

अले इपिं मध्यय् अप्वःसिनं अल्लाहयात विश्वास याइमखु, वास्तवय् इमिसं वय् कःलिसे साझेदार याइ ।

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

छु इमिसं थःत घेरे याइगु अल्लाहया सजाँय वइगुपाखें सुरक्षित महसुस याइ ला, वा थःत अनभिज्ञ जुयाच्वंगु इलय् आकाझाकां कघौत वइगुपाखें सुरक्षित महसुस याइ ला ?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

(हे मुहम्मद) धायेगु, "थ्व जिगु लँपु खः : जिं अल्लाहयात आह्वान याना, जि व जिगु अनुसरण याइपिन्त निश्चित रुपं आह्वान याना । अल्लाहया महिमा जुइमा, अले जि शर्कवादीत मध्ये छम्ह मखु ।"

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

अले जिमिसं छि स्वयां न्ह्यः (मुहम्मद) मखु, बरु छम्ह मनूयात छ्वयाहयागु खः, गुम्हेसित जिमिसं भूमिया मनूतय् दथुइ रह्यत बियागु खः । इमिसं पृथ्वीइ चाःहिलाः थः स्वयां न्ह्यःयापिंत (प्रेरितयात अस्वीकार याःपिंत) छु जुल धकाः मस्वःगु खः ला। अले धात्थें हे पुण्यवानतय् निंतिं परलोकया भूमि बांलाः । मथुल ला?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

अथे जुयाः जब प्रेरिततय् के आशा मदु (इमि मनूतय् गु विश्वासया बारे) अले इमित मखुगु खँ ल्हाःगु विश्वास याइ, अले इपिं (प्रेरितत) जिमिगु ग्वाहालिइ वइ, अले जिमिसं इच्छा यानाच्वंम्हेस्यां इमित उद्धार याइ । अले पापीतय् गु सजाँययात अस्वीकार याये फै मखु ।

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

धात्थें हे, इमिगु बाखनय् कारण दुपिं मनूतय् निंतिं स्यनेगु दु । (कुरान) दयेका तःगु बाखं मखु, तर न्हापाया (सफूत)यात न्यायोचित ठहर याइ, सकतां व्याख्या याइ, अले (अस) विश्वास याइपिन्त मार्गदर्शन व दया बी ।