۞ اَتَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَاَنْتُمْ تَتْلُوْنَ الْكِتٰبَ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

ata'murūnan-nāsa bil-birri wa tansauna anfusakum wa antum tatlūnal-kitāb(a), afalā ta‘qilūn(a).

Щай дуца цогидазе лъикӀлъи (гьабизе) амру гьабулеб, мунго кӀочон тун, ТӀехь (Таврат) цӀалулеб букӀаниги? БичӀчӀуларищ дуда?

وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).

Лъаларез абула: «Щай нилъехъе Аллагь кӀалъаларев яги нилъехъе (жиндирго къудраталъул) гӀаламатал рихьизаруларев?» Гьединго гьезда цере рукӀаразги абун букӀана гьез абураб жо. Гьезул ракӀалги цого руго. ХӀакълъунго, Нижеца иман лъуразда баян гьаруна (Нижер къуваталъул) гӀаламатал.

۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ

yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъана гьекъолеб жоялъулги хӀаялъулги хӀакъалъулъ. Абе: "КӀиябго жоялъулъ кӀудияб мунагьги буго, гӀадамазе цо кинабалиго пайдаги буго. Амма мунагь пайдаялдаса цӀикӀкӀараб буго", - ян. Ва гьез дуда гьикъула щиб харж гьабизе кколебали. «ТӀокӀлъи (хӀажатаб жоялъул)» абун абе. Гьедин Аллагьас дуе Жиндирго аятал баян гьарула, дуда ракӀалде ккезегӀан,

اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Нужер цонигиясе бокьилаанищ гъоркьан гӀорал чвахулеб, батӀи-батӀиял пихъал ругеб хурмаялъул ва цӀибилалъул ах букӀине, цинги херлъи бачӀун, гӀисинал лъималгун тун. Цинги цӀа жаниб бугеб кутакаб гьуриялъ гьеб гъурула ва гьеб бухӀула. Гьедин бичӀчӀизабулеб буго Аллагьас нужее Жиндирго гӀаламатал, нужеца пикру гьабизе.

يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَمَآ اُنْزِلَتِ التَّوْرٰىةُ وَالْاِنْجِيْلُ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

yā ahlal-kitābi lima tuḥājjūna fī ibrāhīma wa mā unzilatit-taurātu wal-injīlu illā mim ba‘dih(ī), afalā ta‘qilūn(a).

Я, тӀехьалъул агьлу! Ибрагьимил хӀакъалъулъ щай нужеца дагӀба балеб, гьесда (Ибрагьимида) хадуб Тавратги Инжилги рещтӀаниги? БичӀчӀуларищ дуда?

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا بِطَانَةً مِّنْ دُوْنِكُمْ لَا يَأْلُوْنَكُمْ خَبَالًاۗ وَدُّوْا مَا عَنِتُّمْۚ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاۤءُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْۖ وَمَا تُخْفِيْ صُدُوْرُهُمْ اَكْبَرُ ۗ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْاٰيٰتِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū biṭānatam min dūnikum lā ya'lūnakum khabālā(n), waddū mā ‘anittum, qad badatil-bagḍā'u min afwāhihim, wa mā tukhfī ṣudūruhum akbar(u), qad bayyannā lakumul-āyāti in kuntum ta‘qilūn(a).

Я, иман лъурал гӀадамал! Дурго гурхӀелалдаса къватӀир ругел (цо диналъул) гьудулзаби дурго божарал гьудулзабилъун гьаруге, (щайгурелъул) гьез дуе къварилъи кьей киданиги тун букӀунаро. Гьезул хьул буго мун хвеялда. ХӀакълъунго гьезул кӀалдисан рокьукълъи загьирлъулеб буго, гьезул рекӀелъ бахчараб жо цӀикӀкӀун квешаб буго. ХӀакълъунго, Нижеца дуе (Нижер) аятал баян гьаруна, дуда бичӀчӀани.

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا

afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).

Гьединлъидал гьез Къуръаналъул къимат гьабуларищ (цӀалулеб)? (Къуръан) Аллагьасдасан букӀинчӀебани, хӀакълъунго гьезда гьелда жаниб гӀемерал дандекколарел жал ратилаан.

وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Ва гьаб дунялалъул гӀумру ккола гӀицӀго хӀаял ва кеп. Гьеб заманалда жаниб ахираталъул ракь унго-унголъунги лъикӀаб букӀуна диниял чагӀазе. БичӀчӀуларищ дуда?

قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).

Абе (МухӀамад): "Дица дуда абичӀо Аллагьасул хазина дида аскӀоб бугин, дида лъаларин гъайиблъи ва дица дуда абичӀо (яги) дун малаик вугин. Дун гӀицӀго дихъе рещтӀараб жоялда хадуб лъугьана". Абе: «Бецавги бихьулевги ращад ругищ, нужеца пикру гьабиларищ?»

وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).

Гьесул къавмалъги инкар гьабуна. Гьес (Ибрагьимица) абуна: "Дуца дида дагӀба базехъин бугищ Аллагьасул хӀакъалъулъ, гьес дун унго-унголъунги нухда вачун вукӀаниги? Дун хӀинкъуларо дуца Аллагьасда хурхинабулеб жоялдаса (балагьалдаса), дир БетӀергьанасе цо жо бокьичӀони. Дир БетӀергьанасул гӀелмуялъ кинабго гъорлъе бачуна. Дуда дарс босизе кӀоларищ?"

۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).

Абе (МухӀамад): "Биччанте дица цӀализе Аллагьас дуе гьукъараб жо. Гьесда щибго гьудуллъи гьабуге, дурго эбел-инсуе лъикӀлъи гьабе, дурго лъимал мискин ругин абун чӀваге. Ниж руго дуе ва гьезие ризкъи кьолел; дуда бичӀчӀизе

اِتَّبِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ

ittabi‘ū mā unzila ilaikum mir rabbikum wa lā tattabi‘ū min dūnihī auliyā'(a), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Дурго БетӀергьанасдасан духъе рещтӀараб жоялда нахърилълъа, гьев гурев цогидав чиясда нухмалъулевлъун вукӀунге. Нужеца цӀакъ дагьал дарсал росула.

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).

Я Адамил наслу! ХӀакълъунго, Нижеца кьуна дур гӀаврат бахчизе ва дуе берцинлъи гьабизе ретӀел. Амма такъваялъул ретӀел, гьеб лъикӀаб жо ккола. Гьединал руго Аллагьасул цо-цо гӀаламатал, батила гьезда ракӀалде щвезе.

فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Цинги гьезда хадуб бачӀана Таврат ирсалъе щвараб, дунялалъул гӀодобегӀанаб магӀишат босараб наслу (квешлъиялъул). Цинги гьез абуна: «Нижеда тӀаса лъугьина», – ян. Дунялалъул къайиялда релълъараб жо гьезухъе бачӀани, гьез гьелги росулаан. ТӀехьалда (Тавраталда) гьабураб къотӀи-къаялъ рухьарал рукӀинчӀищ гьел, жидеда жаниб бугеб жо лъан букӀаниги, Аллагьасул хӀакъалъулъ хӀакъаб гурони жо абизе гьечӀин абун? Аллагьасдаса хӀинкъарал чагӀазе ахираталъул рукъ лъикӀаб буго. БичӀчӀуларищ нужеда?

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Нижее бокьун букӀарабани, Нижеца доб (аяталдалъун) (гьесул даража) борхизабилаан, амма гьев дунялалдехун вуссун вукӀана ва жиндирго (гӀодобегӀанаб) мурадазда хадуб лъугьун вукӀана, цинги гьесул мисал гьве гӀадаб жо ккола, дуца гьев нахъе гъуни дуца гьесул мацӀ къватӀибе бахъула ва дуца гьев виччани гьес мацӀ къватӀибе бахъула (гьебги). Гьединаб буго Нижер аятал инкар гьабулезул мисал. Гьединлъидал гьел харбал рице, гьел пикру гьабизе тӀамизе.

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Ва хӀакълъунго, Нижеца жужахӀалъ цӀезабизе буго, жиназул ва гӀадамазул гӀемерисезе тамихӀги гьабун. Гьезул руго ракӀал, амма гьел хӀалтӀизаруларо бичӀчӀизе (Аллагьасул аятал) ва гьезул руго берал (амма) гьез хӀалтӀизаруларо рихьизе (Аллагьасул къуваталъул гӀаламатал), ва гьезул руго гӀундул (амма) гьез хӀалтӀизаруларо рагӀизе (Аллагьасул аятал). Гьел руго боцӀи гӀадал, дагьабги пасатлъарал. Гьел руго ургъел гьечӀел чагӀи.

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).

Ва рикӀкӀунаребищ гьез жидерго гьудул (МухӀамад) гӀадалав чи гурин. Гьев (МухӀамад) вуго гӀицӀго якъинго лъазабулев чи.

اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْۖ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۢ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ

awalam yanẓurū fī malakūtis-samāwāti wal-arḍi wa mā khalaqallāhu min syai'iw wa an ‘asā ay yakūna qadiqtaraba ajaluhum, fa bi'ayyi ḥadīṡim ba‘dahū yu'minūn(a).

Гьез рикӀкӀунеб гьечӀищ зобалазулги ракьалъулги ханлъиялъулги, Аллагьас бижанщинаб жоялъулги, батила гьезул (хӀалуциналъул) заман гӀагарлъун букӀиналъул? Цинги кинаб хабаралда гьелдаса хадуб гьел божизе ругел?

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).

Гьединлъидал дуца (МухӀамадица) рагъда гьел къезаруни, гьезда нахъа ругелги рикь-рикьизаре, гьел (тӀагӀинарун), гьезда дарс щвезелъун.

اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْاَمْرَۗ مَا مِنْ شَفِيْعٍ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اِذْنِهٖۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

inna rabbakumullāhul -lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsyi yudabbirul-amr(a), mā min syafī‘in illā mim ba‘di iżnih(ī), żālikumullāhu rabbukum fa‘budūh(u), afalā tażakkarūn(a).

ХӀакълъунго, нужер БетӀергьан вуго Аллагь, анлъго заманалда зобалги ракьги бижарав, цинги ГӀаршалда гӀодов чӀарав, киналго ишал рекъезаризе. Гьесул изнуялдаса хадуб гурони, лъиданиги кӀоларо шафагӀат гьабизе. Гьев вуго нужер БетӀергьан Аллагь, нужеца гьесие гӀибадат гьабе. Дуца дарсал росун рукӀинчӀищ?

هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاۤءً وَّالْقَمَرَ نُوْرًا وَّقَدَّرَهٗ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ مَا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ اِلَّا بِالْحَقِّۗ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

huwal-lażī ja‘alasy-syamsa ḍiyā'aw wal-qamara nūraw wa qaddarahū manāzila lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), mā khalaqallāhu zālika illā bil-ḥaqq(i), yufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Гьев вуго бакъ гвангъулеб нурлъунги, моцӀги нурлъунги гьабурав, гьелъул свералги чӀезарурал, соназул къадарги (заманалъул) хӀисабги нужеда лъазелъун. ТӀадегӀанав Аллагьас гьеб бижичӀо хӀакъикъатгун гурони, гӀаламатал (Жиндирго кӀодолъиялъул) лъалел гӀадамазе баян гьарун.

قُلْ لَّوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا تَلَوْتُهٗ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَدْرٰىكُمْ بِهٖ ۖفَقَدْ لَبِثْتُ فِيْكُمْ عُمُرًا مِّنْ قَبْلِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

qul lau syā'allāhu mā talautuhū ‘alaikum wa lā adrākum bih(ī), faqad labiṡtu fīkum ‘umuram min qablih(ī), afalā ta‘qilūn(a).

Абе (МухӀамад): «Аллагьасе бокьани, дица дуе гьеб цӀалилароан ва Аллагьас дуда лъазабилароан». Дун дуда аскӀов гӀумру гьабулев вукӀана цодагьалъ цеве (Къуръан рещтӀилалде). БичӀчӀуларищ дуда?

قُلِ انْظُرُوْا مَاذَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗوَمَا تُغْنِى الْاٰيٰتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ

qulinẓurū māżā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā tugnil-āyātu wan-nużuru ‘an qaumil lā yu'minūn(a).

«Зобалаздаги ракьалдаги бугеб жоялде кӀвар кье!» Гьелъул пайда букӀунаро гӀаламатазе (Аллагьасул кӀодолъиялъе) ва иман гьечӀел гӀадамазе цебеккунго лъазабиял гьарулел чапарзабазе.

۞ مَثَلُ الْفَرِيْقَيْنِ كَالْاَعْمٰى وَالْاَصَمِّ وَالْبَصِيْرِ وَالسَّمِيْعِۗ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ ࣖ

maṡalul-farīqaini kal-a‘mā wal-aṣammi wal-baṣīri was-samī‘(i), hal yastawiyāni maṡalā(n), afalā tażakkarūn(a).

КӀиябго къокъаялъул (капурзабазулги муъминзабазулги) мисал, бецӀал ва гӀинтӀамуларел гӀадамалги, рихьулел ва рагӀулел гӀадамалги релълъараб жо ккола. КӀиябго къокъа цогойищ бугеб? Цинги дарс босуларищ?

وَيٰقَوْمِ مَنْ يَّنْصُرُنِيْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ طَرَدْتُّهُمْ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

wa yā qaumi may yanṣurunī minallāhi in ṭarattuhum, afalā tażakkarūn(a).

Ва я дир къавм! Дица гьел нахъе гъуни, Аллагьасул (тамихӀалдаса) дие кумек лъица гьабилеб? Дуца дарсал росуларищ?

يٰقَوْمِ لَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا ۗاِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى الَّذِيْ فَطَرَنِيْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

yā qaumi lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in ajriya illā ‘alal-lażī faṭaranī, afalā ta‘qilūn(a).

Я, дир халкъ! Дица нужедаса гьеб (дир ахӀи) рецӀалил гӀарац гьарулеб гьечӀо. Дир кири дун вижарав Аллагьасдасан гурони гьечӀо. БичӀчӀуларищ дуда?»

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

ХӀакълъунго, Нижеца гьеб рещтӀана гӀараб Къуръанлъун, нужеда бичӀчӀизелъун.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Дудаса (МухӀаммад) цеве Нижеца витӀун вукӀинчӀо ракьалъул агьлуялда гьоркьоса Нижеца вахӀюял кьурав чи. Ракьалда хьвадун рукӀинчӀищ гьел, жидедаго цере рукӀаразул (чапарасда гьереси гьабурал) ккараб жо бихьизе. Ва хӀакъикъаталдаги ахираталъул ракь лъикӀаб буго диниял чагӀазе. БичӀчӀуларищ дуда?

۞ اَفَمَنْ يَّعْلَمُ اَنَّمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ اَعْمٰىۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِۙ

afamay ya‘lamu annamā unzila ilaika mir rabbikal-ḥaqqu kaman huwa a‘mā, innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).

Гьедин батани, дур БетӀергьанас духъе рещтӀараб жо хӀакъаб букӀин лъалел чагӀи бецал чагӀи гӀадин ругищ? ГӀакълу бугезда гурони ракӀалде щвеларо,

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

ХӀакълъунго, Нижеца Муса витӀана Нижер гӀаламаталгун (нижеца гьесда амру гьабуна): «Дурго халкъ бецӀлъиялдаса гвангъараб канлъиялде баче ва гьезда Аллагьасул къоял ракӀалде щвезаре». ХӀакълъунго, гьелъулъ руго (Аллагьасул къудраталъул) гӀаламатал сабру гьабулев ва щукру гьабулевщинав чиясе.

هٰذَا بَلٰغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوْا بِهٖ وَلِيَعْلَمُوْٓا اَنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّلِيَذَّكَّرَ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

hāżā balāgul lin-nāsi wa liyunżarū bihī wa liya‘lamū annamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa liyażżakkara ulul-albāb(i).

Ва гьеб (Къуръан) гӀадамазе (камилаб) баянлъун ккола, гьелдалъун гьезда лъазабизе, гьезда лъазелъун, гьев ТӀадегӀанав Аллагь вукӀин ва гӀакълу бугел гӀадамазе дарс босизелъун.

اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).

Гьединлъидал (Аллагь) Халикъав (щибго жо) бижуларев чиясда релълъаравищ вугев? Нужеца кӀвар кьезе гьечӀищ?

بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).

(Нижеца гьел ритӀана) баянал (мугӀжизатал) ва тӀахьал рачун. Нижеца духъе рещтӀана Ад-Зикр (Къуръан), дуца гӀадамазда жидехъе рещтӀараб жо бичӀчӀизабизе ва гьезул пикру гьабизе.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ

awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).

Ва гьезда бихьуларищ Аллагьас бижараб жо, гьелъул сипат кваранабги квегӀабги рахъалдехун буссун, Аллагьасе сужда гьабулеб хӀалалда, ва гьел (гӀамал гьабула) гӀодоре риччан.

ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

цинги кванай киналго пихъазул ва хьваде нужерго БетӀергьанасул (дуе) бигьалъизабураб нухдасан». ХӀанчӀил чехьалдаса бачӀуна батӀи-батӀиял кьеразул гьекъолеб жо (гьоцӀо), гьелда жаниб инсан сах гьавулеб даруги букӀуна ХӀакъикъаталдаги, гьелда жаниб гӀаламат букӀуна пикру гьабулезе.

اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Бихьулел гьечӀищ гьезда зобалазда бигьаго роржунел хӀанчӀи, Аллагь гурого лъицаниги нахъе кквечӀого? ХӀакълъунго, гьелда жанир гӀаламатал руго иман лъурал гӀадамазе.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

ХӀакълъунго, Аллагьас (нужеда) амру гьабулеб бугин ритӀухълъи гьабеян ва лъикӀал ишал гьареян, гӀагарлъиялъе кумек гьабеян, гьес гьукъула (гьабун) хъубал ишал, квешлъи ва тушманлъи. Гьес нужеда малъула нужеда лъай щвезелъун.

لَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ كِتٰبًا فِيْهِ ذِكْرُكُمْۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

laqad anzalnā ilaikum kitāban fīhi żikrukum, afalā ta‘qilūn(a).

ХӀакълъунго, Нижеца духъе рещтӀинабуна ТӀехь (Къуръан), дуе насихӀат жаниб бугеб. Цинги бичӀчӀуларищ дуда?

اَوَلَمْ يَرَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنٰهُمَاۗ وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاۤءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّۗ اَفَلَا يُؤْمِنُوْنَ

awalam yaral-lażīna kafarū annas-samāwāti wal-arḍa kānatā ratqan fa fataqnāhumā, wa ja‘alnā minal-mā'i kulla syai'in ḥayy(in), afalā yu'minūn(a).

Капурзабазда лъаларищ цо заманалда зобалги ракьги цолъарал рукӀин, цинги Нижеца гьел ратӀа гьарун рукӀин; Нижеца кинабго чӀагояб жо лъедаса бахъана; цинги щай гьел божуларел?

اُفٍّ لَّكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗاَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

uffil lakum wa limā ta‘budūna min dūnillāh(i), afalā ta‘qilūn(a).

Балагьги нужееги, Аллагь тун нужеца гӀибадат гьабулеб жоялъеги! БичӀчӀуларищ дуда?»

اَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ اَمْ جَاۤءَهُمْ مَّا لَمْ يَأْتِ اٰبَاۤءَهُمُ الْاَوَّلِيْنَ ۖ

afalam yaddabbarul-qaula am jā'ahum mā lam ya'ti ābā'ahumul-awwalīn(a).

Гьединлъидал гьез (Аллагьасул) рагӀи гӀумруялде бахъинабулеб гьечӀищ, яги гьезухъе цебе умумузухъе бачӀинчӀеб жо бачӀунищ бугеб?

سَيَقُوْلُوْنَ لِلّٰهِ ۗقُلْ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

sayaqūlūna lillāh(i), qul afalā tażakkarūn(a).

Гьез жаваб кьела: «Гьеб Аллагьасул буго», - ян. «Гьедин батани, ракӀалда гьечӀищ?»

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُزْجِيْ سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهٗ ثُمَّ يَجْعَلُهٗ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلٰلِهٖۚ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ جِبَالٍ فِيْهَا مِنْۢ بَرَدٍ فَيُصِيْبُ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَصْرِفُهٗ عَنْ مَّنْ يَّشَاۤءُۗ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهٖ يَذْهَبُ بِالْاَبْصَارِ ۗ

alam tara annallāha yuzjī saḥāban ṡumma yu'allifu bainahū ṡumma yaj‘aluhū rukāman fa taral-wadqa yakhruju min khilālih(ī), wa yunazzilu minas-samā'i min jibālin fīhā mim baradin fa yuṣību bihī may yasyā'u wa yaṣrifuhū ‘am may yasyā'(u), yakādu sanā barqihī yażhabu bil-abṣār(i).

Нужеда бихьуларищ Аллагьас накӀкӀал хӀалихъего хьвадизарулел рукӀин, цинги гьел цоцалъ журазарулел рукӀин, цинги гьел ракӀарулел рукӀин, цинги нужеда бихьула гьоркьорлъабаздасан цӀад бачӀунеб букӀин ва гьес (гьединго) зодисан (гьединго) цӀорол (цӀералъул) цӀоросаролъ гӀодобе биччалеб букӀин, (ай) мугӀруздаса (накӀкӀазул гъутӀбуздаса) мугӀруздаса гъоркье ритӀула, цинги гьес гьезда тӀад лъола Жиндие бокьарав чиясдаса гьел рикӀкӀад гьаре. ЦӀа-каналъул канлъиялъ бихьизе рес гьечӀин абизе бегьула.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ

awalam yarau ilal-arḍi kam ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).

Ва бихьичӀищ гьезда ракь, кигӀан нилъеца гьелда тӀад батӀи-батӀиял лъикӀал гъутӀби гӀезарурал?

اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ

am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).

Гьес (Аллагьас) гурищ зобалги ракьги бижарав, зодисан нужее лъим рещтӀинабурав, цинги гьелдалъун нижеца берцинал бербалагьиял ругел ахал гӀезарурал? Нужеда гъутӀби гӀезаризе кӀвезе гьечӀо. Аллагь гурев (цоги) аллагь вугищ? ХӀакъикъаталдаги гьел руго (хӀакъикъаталдаса) рикӀкӀалъарал гӀадамал.

اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ

am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Гьев гурищ (Аллагь) ракь гӀумру гьабизе бакӀлъун гьабурав, гьелъул кьватӀелазда жанир гӀорал гьарурал, гьелъие (чӀезабизе) мугӀрул гьарурал ва кӀиго ралъдада гьоркьоб бикьи гьабурав? Аллагь гурев (цоги) аллагь вугищ? ХӀакъикъаталдаги гьезул гӀемерисезда лъалеб гьечӀо.

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Гьес (Аллагьас) гурищ Жиндихъе дугӀа гьабураб мехалъ къварилъи ккарал гӀадамазул (дугӀа къабул гьабулев, къварилъи нахъе бахъулев ва нуж (гӀадамал) ракьалда халифаллъун (цевехъанзабилъун) гьарулел? Аллагь гурев (цоги) аллагь вугищ? Дуда цӀакъ дагьал гурони ракӀалде щвечӀо (Аллагьасул нигӀматазул).

اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

Гьев (Аллагь) гурищ ракьалдаги ралъдалъги бецӀлъиялда нужее нух бихьизабулев ва жиндирго рахӀмат бачӀиналде цебе хабарлъун гьури битӀулев? Аллагь гурев (цоги) аллагь вугищ? Аллагь тӀадегӀанав вуго гьез цоцазда гӀахьал гьабулеб жоялъухъ.

اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Гьев гурищ (Аллагь) байбихьудасаго (махлукъатал) рижарав, хадуб гьеб такрар гьабурав, зобалаздасаги ракьалдасаги нужее ризкъи кьолев? Аллагь гурев (цоги) аллагь вугищ? «Нужерго хӀакъикъаталъул далил кье, нуж ритӀухъал ратани», - ян абе.

اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Гьезда бихьуларищ Нижеца гьезие сордо хӀухьбахъизе гьабураблъи ва къо канлъи кьезе гьабураблъи? ХӀакълъунго, гьелдалъун гӀаламатал руго (Аллагьасул кӀодолъиялъул) иман лъуразда.

وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).

Ва щиб (бечелъи, хъулухъ, наслу) дуе кьуниги, гьеб буго дунялалъул гӀумруялъул лазат ва гьелъул накъищал; Аллагьасда аскӀоб бугеб жо лъикӀаб ва абадияб букӀуна. БичӀчӀуларищ дуда?

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ الَّيْلَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِضِيَاۤءٍ ۗ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumul-laila sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum biḍiyā'(in), afalā tasma‘ūn(a).

Абе (МухӀамад): "Дуда щиб кколеб, Аллагьас дуе сордо гьоркьоса къотӀичӀого къиямасеб къоялде щвезегӀан гьабулеб батани, Аллагь гуревги, дуе канлъи бачӀинабулев аллагь щив вугев, дуда рагӀуларищ?"

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِيْهِ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

qul ara'aitum in ja‘alallāhu ‘alaikumun-nahāra sarmadan ilā yaumil-qiyāmati man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bilailin taskunūna fīh(i), afalā tubṣirūn(a).

Абе (МухӀамад): "Щиб дуда кколеб, Аллагьас дуе къо гьоркьоса къотӀичӀого къиямасеб къоялде щвезегӀан гьабун букӀарабани, Аллагь гуревги, сордо духъе хӀухьбахъиялъул заманлъун бачӀинабулев аллагь щив вугев? Нужеца кӀвар кьолеб гьечӀищ?"

اَوَلَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللّٰهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ ۗاِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرٌ

awalam yarau kaifa yubdi'ullāhul-khalqa ṡumma yu‘īduh(ū), inna żālika ‘alallāhi yasīr(un).

Ва гьезда кӀвар кьечӀищ Аллагьас (махлукъат) бижизе байбихьулеб куц, хадуб гьес гьеб (нахъеги) такрар гьабулеб бугебали. ХӀакълъунго, Аллагьасе гьеб бигьаяб буго.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ بَدَاَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّٰهُ يُنْشِئُ النَّشْاَةَ الْاٰخِرَةَ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ۚ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa bada'al-khalqa ṡummallāhu yunsyi'un-nasy'atal-ākhirah(ta), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Абе: "Ракьалда тӀад хьваде, цинги балагье (Аллагьас) (махлукъат) бижизе байбихьулеб куц, цинги Аллагьас ахирияб лъугьа-бахъин бачӀинабулеб. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав".

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ ۗ مَا خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ وَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَاۤئِ رَبِّهِمْ لَكٰفِرُوْنَ

awalam yatafakkarū fī anfusihim, mā khalaqallāhus-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā illā bil-ḥaqqi wa ajalim musammā(n), wa inna kaṡīram minan-nāsi biliqā'i rabbihim lakāfirūn(a).

Ва щай гьез жидецаго (лъугьа-бахъиналъул) пикру гьабулареб? ТӀадегӀанав Аллагьас зобалги ракьги гьезда гьоркьоб бугебщинабги бижун гьечӀо битӀун (мурадгун) ва бихьизабараб заманалда жаниб гурони. Ва хӀакъикъаталдаги, гӀемерисел гӀадамаз хӀакъикъаталдаги инкар гьабула жидерго Аллагьгун дандчӀваялдаса.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوْٓا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَّوَدَّةً وَّرَحْمَةً ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

wa min āyātihī an khalaqa lakum min anfusikum azwājal litaskunū ilaihā wa ja‘ala bainakum mawaddataw wa raḥmah(tan), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

Гьесул (Жиндирго кӀодолъиялъул) гӀаламатазда гьоркьоб - гьес нужее нужерго тайпаялдаса гьудулзаби рижизари, нуж гьездехун махщел букӀине ва нуж гьезда гьоркьор рахӀат хвезабизе, нужеда гьоркьоб рокьул ва гьудуллъиялъул асарал рижизари. ХӀакълъунго, гьелдалъун руго хӀакълъунго гӀаламатал (Аллагьасул кӀодолъиялъул) пикру гьабулел гӀадамазе.

ضَرَبَ لَكُمْ مَّثَلًا مِّنْ اَنْفُسِكُمْۗ هَلْ لَّكُمْ مِّنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ شُرَكَاۤءَ فِيْ مَا رَزَقْنٰكُمْ فَاَنْتُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌ تَخَافُوْنَهُمْ كَخِيْفَتِكُمْ اَنْفُسَكُمْۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

Ḍaraba lakum maṡalam min anfusikum, hal lakum mim mā malakat aimānukum min syurakā'a fī mā razaqnākum fa'antum fīhi sawā'un takhāfūnahum kakhīfatikum anfusakum, każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘qilūn(a).

Нужерго хӀакъалъулъ мисалал рачуна гьес нужее. Нужее бокьани, нужер ругел лагъзадерил цонигияв Нижеца нужее кьураб ризкъиялъулъ нужее гьудуллъи гьабизе, нуж гьезда ращадлъизе, цинги нуж гьездаса хӀинкъула, нужерго мадугьаласдаса хӀинкъулел гӀадин. Гьедин бичӀчӀизабулеб буго Нижеца аятал бичӀчӀулеб агьлуялъе.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلُۗ كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّشْرِكِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qabl(u), kāna akṡaruhum musyrikīn(a).

Абе (МухӀамад): "Ракьалда хьваде ва балагье некӀсияб халкъалъул ахир кинаб букӀарабали. Гьезул гӀемерисел рукӀана (Аллагьасда) гьудуллъи гьабулел гӀадамал".

فَانْظُرْ اِلٰٓى اٰثٰرِ رَحْمَتِ اللّٰهِ كَيْفَ يُحْيِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ ذٰلِكَ لَمُحْيِ الْمَوْتٰىۚ وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

fanẓur ilā āṡāri raḥmatillāhi kaifa yuḥyil-arḍa ba‘da mautihā, inna żālika lamuḥyil-mautā, wa huwa ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Гьединлъидал кӀвар кье Аллагьасул рахӀматалъул лъалкӀазде, Аллагьас ракь хвараб мехалъ (бакъвараб мехалъ) чӀаго гьабураб куцалде. ХӀакъикъаталдаги, гьелъул магӀна ккола Гьес чӀванкъотӀун (къуват бугин) хварал чӀаго гьаризе. Ва гьев вуго кинабго жоялда тӀад хӀалкӀолев.

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۖ كُلٌّ يَّجْرِيْٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى وَّاَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

alam tara annallāha yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī ilā ajalim musammaw wa annallāha bimā ta‘malūna khabīr(un).

Нужеда кӀвар кьечӀищ Аллагьас сордо къоялда жаниб, къо сордоялда жаниб лъураб ва бакъги моцӀги мутӀигӀ гьабураб, гьезул щибалъул бихьизабараб заман щвезегӀан сверулеб букӀин. ХӀакълъунго, Аллагь бищунго цӀодорго вуго нужеца гьабулеб жоялда.

اَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍۗ اَفَلَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lahum kam ahlaknā min qablihim minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyāt(in), afalā yasma‘ūn(a).

Гьезие гӀаламатлъун гьечӀищ гьеб, жидедаса цебе букӀараб чан халкъ Нижеца тӀагӀинабурабали, гьел жалго жидерго рукъзабахъ хьвадулел рукӀаго. ХӀакълъунго, гьелъулъ руго (Аллагьасул къудраталъул) гӀаламатал. ГӀенеккулел гьечӀищ гьел (кӀвар кьолел гьечӀищ)?

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّا نَسُوْقُ الْمَاۤءَ اِلَى الْاَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ اَنْعَامُهُمْ وَاَنْفُسُهُمْۗ اَفَلَا يُبْصِرُوْنَ

awalam yarau annā nasūqul-mā'a ilal-arḍil juruzi fanukhriju bihī zar‘an ta'kulu minhu an‘āmuhum wa anfushum, afalā yubṣirūn(a).

Гьезда кӀвар кьечӀищ Нижеца (накӀкӀал гъорлъ ругел) лъим ракьалдехун битӀизабиялъул, цинги Нижеца (цӀадул лъимгун цадахъ) гъветӀ-хер гӀезабуна, гьезул боцӀуцаги жидецагоги гьелдаса кваназе. Гьедин батани, щай гьез кӀвар кьолареб?

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَاۤءَتْكُمْ جُنُوْدٌ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا وَّجُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرًاۚ

yā ayyuhal-lażīna āmanużkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż jā'atkum junūdun fa'arsalnā ‘alaihim rīḥaw wa junūdal lam tarauhā, wa kānallāhu bimā ta‘malūna baṣīrā(n).

Я, иман лъурал гӀадамал! РакӀалде щвезабе Аллагьасул рахӀмат (гьес гьабураб) дуе аскар бачӀараб мехалъ, цинги Нижеца гьезда тӀаде битӀана гьури ва дуда бихьулареб аскар. Аллагь вуго нужеца гьабулебщинаб бихьулев.

اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنْ نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ ࣖ

afalam yarau ilā mā baina aidīhim wa mā khalfahum minas-samā'i wal-arḍ(i), in nasya' nakhsif bihimul-arḍa au nusqiṭ ‘alaihim kisafam minas-samā'(i), inna fī żālika la'āyatal likulli ‘abdim munīb(in).

Гьединлъидал гьез кӀвар кьолеб гьечӀищ жидеда цебеги нахъаги бугеб зобалги ракьги? Нижее бокьани, нижеца гьел ракьалда рукъилаан яги гьезда тӀад зобалаздаса кескал рещтӀинаан. ХӀакълъунго, хӀакъикъаталдаги (Аллагьасул къудраталъул) гӀаламат букӀиналдалъун (Жиндихъе) тӀадвуссарав щивав лагъасе.

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْۗ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللّٰهِ يَرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۖ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

yā ayyuhan-nāsużkurū ni‘matallāhi ‘alaikum, hal min khāliqin gairullāhi yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tu'fakūn(a).

Я, гӀадамал! Аллагьасул дуде гьабураб нигӀмат ракӀалде щвезабе. Аллагь гурев цоги халикъ вугищ нужее зобалаздасаги ракьалдасаги ризкъи кьезе кӀолев? Гьев гурони, цоги аллагь гьечӀо; цинги щай мун (тавхидалдаса) нахъе лъугьарав?

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ ثَمَرٰتٍ مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهَا ۗوَمِنَ الْجِبَالِ جُدَدٌ ۢبِيْضٌ وَّحُمْرٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهَا وَغَرَابِيْبُ سُوْدٌ

alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa'akhrajnā bihī ṡamarātim mukhtalifan alwānuhā, wa minal-jibāli judadum bīḍuw wa khumrum mukhtalifun alwānuhā wa garābību sūd(un).

Нужеда бихьичӀищ Аллагьас зобалаздасан лъим рещтӀинабулеб букӀин ва гьеб лъедалъун Нижеца батӀи-батӀиял пихъал рижизарулел рукӀин. Ва мугӀрузда гьоркьор руго батӀи-батӀиял кьеразул хъахӀал ва багӀарал хъирмал ва руго (гьединго) кьерхараб чӀегӀералги.

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَكَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعْجِزَهٗ مِنْ شَيْءٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِۗ اِنَّهٗ كَانَ عَلِيْمًا قَدِيْرًا

awalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim wa kānū asyadda minhum quwwah(tan), wa mā kānallāhu liyu‘jizahū min syai'in fis-samāwāti wa lā fil-arḍ(i), innahū kāna ‘alīman qadīrā(n).

Ва гьез ракьалдасан сапар бухьинчӀищ ва гьезда бихьичӀищ жидедаго цере рукӀаразул ахир кинаб букӀарабали (Аварагасда инкар гьабурал), гьел жидедаса къуваталъул рахъалъ цӀикӀкӀарал рукӀаго? Ва зобалаздаги ракьалдаги Аллагь загӀип гьавизе сунданиги кӀоларо. ХӀакълъунго, Гьев вуго кинабго лъалев, кинабго хӀалкӀолев.

وَلَقَدْ اَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيْرًا ۗاَفَلَمْ تَكُوْنُوْا تَعْقِلُوْنَ

wa laqad aḍalla minkum jibillan kaṡīrā(n), afalam takūnū ta‘qilūn(a).

ХӀакъикъаталдаги гьес (шайтӀаналъ) нужер гӀемерисел къосинаруна. Цинги бичӀчӀуларищ дуда?

وَمَنْ نُّعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِى الْخَلْقِۗ اَفَلَا يَعْقِلُوْنَ

wa man nu‘ammirhu nunakkishu fil-khalq(i), afalā ya‘qilūn(a).

Нижеца гьесул гӀумру халат бахъинабурав чи, Нижеца гьев (жиндирго) гӀумруялъул байбихьуде тӀадвуссинавизе вуго. Гьедин батани, щай гьезда бичӀчӀулареб?

وَلَهُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُۗ اَفَلَا يَشْكُرُوْنَ

wa lahum fīhā manāfi‘u wa masyārib(u), afalā yasykurūn(a).

Гьездасан пайда босула ва гьекъола. Гьединлъидал гьез баркала кьезе гьечӀищ?

اَوَلَمْ يَرَ الْاِنْسَانُ اَنَّا خَلَقْنٰهُ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

awalam yaral-insānu annā khalaqnāhu min nuṭfatin fa'iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

Ва бихьуларищ инсанасда Нижеца жив вижун вукӀин цо тӀанкӀалдаса, ва гьев вуго рагьараб тушман!

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَۙ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).

Гьединлъидал нужеца кӀвар кье нужеда лъазабуразул ахиралде.

وَبِالَّيْلِۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa bil-lail(i), afalā ta‘qilūn(a).

ва къаси мехалъ. Гьедин батани, щай нужеда бичӀчӀулареб?

اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَۚ

afalā tażakkarūn(a).

Гьедин батани, щай дуца пикру гьабулареб?

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَلَكَهٗ يَنَابِيْعَ فِى الْاَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهٖ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهٗ حُطَامًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِاُولِى الْاَلْبَابِ ࣖ

alam tara annallāha anzala minas-samā'i mā'an fasalakahū yanābī‘a fil-arḍi ṡumma yaj‘aluhū ḥuṭāmā(n), ina fī żālika lażikrā li'ulil-albāb(i).

Нужеда бихьуларищ Аллагьас зобалаздасан лъим рещтӀинабулеб ва гьеб ракьалда иццал гӀадин чвахулеб, цинги гьелдалъун батӀи-батӀиял кьеразул хурзал рижизарулел рукӀин; цинги гьел бакъвала ва нужеда гьел хъахӀлъулел рихьула, цинги Гьес гьел тӀиритӀарал рищни-къуллъун гьарула. ХӀакълъунго, гьелъулъ буго гӀакъилал гӀадамазе дарс.

اَللّٰهُ يَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حِيْنَ مَوْتِهَا وَالَّتِيْ لَمْ تَمُتْ فِيْ مَنَامِهَا ۚ فَيُمْسِكُ الَّتِيْ قَضٰى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرٰىٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

allāhu yatawaffal-anfusa ḥīna mautihā wal-latī lam tamut fī manāmihā, fayumsikul-latī qaḍā ‘alaihal-mauta wa yursilul-ukhrā ilā ajalim musammā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

Аллагьас (инсан) хвараб мехалъ гьесул гӀумруги, жеги хвечӀев (инсанасул) гӀумруги кьижун вугеб мехалъ ккуна; Гьединлъидал гьес хвел лъазабураб (гӀадамазул) гӀумру цӀунун хутӀула ва цогидазул гӀумру эркен гьабула бихьизабараб заман щвезегӀан. ХӀакълъунго, гьелда жанир руго пикру гьабулел гӀадамазе Аллагьасул гӀаламатал.

اِنَّا جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَۚ

innā ja‘alnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

Нижеца Къуръан гӀараб мацӀалда гьабуна нужеда бичӀчӀизе.

وَفِيْ خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِنْ دَاۤبَّةٍ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَۙ

wa fī khalqikum wa mā yabuṡṡu min dābbatin āyātul liqaumiy yūqinūn(a).

Нужер махлукъаталдаги, ракьалда тӀиритӀарал чӀагоял рухӀчӀаголъабаздаги гӀаламатал руго иман лъурал гӀадамазе.

هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ

hāżā baṣā'iru lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yūqinūn(a).

Гьаб (Къуръан) ккола инсанияталъе нух бихьизабулеб, щулияб иман бугеб халкъалъе нух бихьизабулеб ва рахӀмулъун.

اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).

Дуда вихьаравищ гьев, жиндир гӀищкъу аллагьлъунги босун, Аллагьас лъан гьев мекъи виччарав, Аллагьас гьесул гӀиналдаги ракӀалдаги мугьру чӀварав, гьесул беразда тӀад пардавги лъурав? Гьедин батани, лъицаха гьев нухда вачине кӀолев Аллагьасдаса хадув (гьев мекъи виччарав?) Гьедин батани, нужеца цӀодорлъи гьабуларищ?

اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ اَمْ عَلٰى قُلُوْبٍ اَقْفَالُهَا

afalā yatadabbarūnal-qur'āna am ‘alā qulūbin aqfāluhā.

Гьединлъидал гьез Къуръаналъул къимат гьабулеб гьечӀищ яги гьезул ракӀал къанищ ругел?

وَفِيْٓ اَنْفُسِكُمْ ۗ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ

wa fī anfusikum, afalā tubṣirūn(a).

ва (гьединго) дуего. Цинги нужеца кӀвар кьолеб гьечӀищ?

اَمْ خَلَقُوا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَۚ بَلْ لَّا يُوْقِنُوْنَۗ

am khalaqus-samāwāti wal-arḍ(a), bal lā yūqinūn(a).

Яги гьезищ бижараб зобалги ракьги? Амма гьел божуларо (гьез бицунеб жоялда).

وَلَقَدْ تَّرَكْنٰهَآ اٰيَةً فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqat taraknāhā āyatan fahal mim muddakir(in).

ХӀакълъунго, Нижеца гьеб гама гӀаламатлъун (дарслъун) гьабуна. Гьединлъидал дарсал росизе разияв чи вугищ?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Ва хӀакълъунго, Нижеца Къуръан бигьа гьабуна цебеккунго лъазабизе, гьединлъидал вугищ цӀодорлъи гьабизе бокьарав чи?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ ࣖ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Ва хӀакълъунго, Нижеца Къуръан бигьа гьабуна цебеккунго лъазабизе, гьединлъидал вугищ цӀодорлъи гьабизе бокьарав чи?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Ва хӀакълъунго, Нижеца Къуръан бигьа гьабуна цебеккунго лъазабизе, гьединлъидал вугищ цӀодорлъи гьабизе бокьарав чи?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ ࣖ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Ва хӀакълъунго, Нижеца Къуръан бигьа гьабуна цебеккунго лъазабизе, гьединлъидал вугищ цӀодорлъи гьабизе бокьарав чи?

اَفَرَءَيْتُمْ مَّا تُمْنُوْنَۗ

afa ra'aitum mā tumnūn(a).

Гьединго нужеца кӀвар кьолебищ нужеца биччалеб (инсанасул мугьалде).

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْاَةَ الْاُوْلٰى فَلَوْلَا تَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ‘alimtumun-nasy'atal-ūlā falau lā tażakkarūn(a).

Ва унго-унголъунги, нужеда лъала тӀоцебесеб махлукъат, щай нужеца дарс босулареб?

اَفَرَءَيْتُمُ الْمَاۤءَ الَّذِيْ تَشْرَبُوْنَۗ

afa ra'aitumul-mā'al-lażī tasyrabūn(a).

Нужеца киданиги кӀвар кьунищ нужеца гьекъолеб лъеде?

هُوَ الَّذِيْٓ اَخْرَجَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِاَوَّلِ الْحَشْرِۗ مَا ظَنَنْتُمْ اَنْ يَّخْرُجُوْا وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ مَّانِعَتُهُمْ حُصُوْنُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ فَاَتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوْا وَقَذَفَ فِيْ قُلُوْبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُوْنَ بُيُوْتَهُمْ بِاَيْدِيْهِمْ وَاَيْدِى الْمُؤْمِنِيْنَۙ فَاعْتَبِرُوْا يٰٓاُولِى الْاَبْصَارِ

huwal-lażī akhrajal-lażīna kafarū min ahlil-kitābi min diyārihim li'awwalil-ḥasyr(i), mā ẓanantum ay yakhrujū wa ẓannū annahum māni‘atuhum ḥuṣūnuhum minallāhi fa atāhumullāhu min ḥaiṡu lam yaḥtasibū wa qażafa fī qulūbihimur-ru‘ba yukhribūna buyūtahum bi'aidīhim wa aidil-mu'minīn(a), fa‘tabirū yā ulil-abṣār(i).

Гьев вукӀана тӀоцебе нахъе гъеялъул заманаялъ агьлу-китапалъул агьлуялда гьоркьоса капурзаби ватӀаназдаса росулъа нахъе гъурав чи. Дуда ракӀалдецин ккун букӀинчӀо гьел къватӀире рахъине ругин ва гьезул ракӀчӀун букӀана жидерго хъалабазда жал Аллагьасул (гӀазабалдаса) цӀунизе кӀвеялда; Гьединлъидал Аллагьас гьезде (гӀазаб) бачана гьезда ракӀалдаго букӀинчӀеб рахъалдасан. Аллагьас гьезул рекӀелъ хӀинкъи лъугьинабуна; Гьедин гьезул рукъзал жиндирго квераздалъун ва муъминзабазул квераздалъун риххизарулаго. Гьединлъидал (доб лъугьа-бахъин) дарслъун босе, я гӀакълуялъул агьлу!

لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).

Гьаб Къуръан Нижеца магӀарде рещтӀани, хӀакълъунго дуда гьеб бихьилаан Аллагьасукьа хӀинкъун гӀодоб къулун, бикь-бикьун. Ва Нижеца гьел мисалал рижана гӀадамазе, гьезда пикру гьабизе лъазелъун.

الَّذِيْ خَلَقَ سَبْعَ سَمٰوٰتٍ طِبَاقًاۗ مَا تَرٰى فِيْ خَلْقِ الرَّحْمٰنِ مِنْ تَفٰوُتٍۗ فَارْجِعِ الْبَصَرَۙ هَلْ تَرٰى مِنْ فُطُوْرٍ

allażī khalaqa sab‘a samāwātin ṭibāqā(n), mā tarā fī khalqir-raḥmāni min tafāwut(in), farji‘il-baṣara hal tarā min fuṭūr(in).

Анкьго зоб гъат-гъат гьабун бижарав. ТӀадегӀанав Аллагьасул махлукъаталда жаниб баланс гьечӀеб жо бихьизе гьечӀо дуда. Гьединлъидал цоги нухалъ балагье, щибниги квешлъи бихьулищ?

ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ اِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَّهُوَ حَسِيْرٌ

Ṡummarji‘il-baṣara karrataini yanqalib ilaikal-baṣaru khāsi'aw wa huwa ḥasīr(un).

Цинги (дурго) бербалагьи цоги нухалъ (ва) цоги нухалъ такрар гьабе, ракӀчӀун дур бербалагьи духъе тӀадбуссинабила щибго гӀунгутӀи батичӀого ва гьеб (дурго бербалагьи) свакараб хӀалалда.

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صٰۤفّٰتٍ وَّيَقْبِضْنَۘ مَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا الرَّحْمٰنُۗ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍۢ بَصِيْرٌ

awalam yarau ilaṭ-ṭairi fauqahum ṣāffātiw wa yaqbiḍn(a), mā yumsikuhunna illar-raḥmān(u), innahū bikulli syai'im baṣīr(un).

Гьезда рихьуларищ жидеда тӀад ругел хӀанчӀи, жидерго куркьбал тӀиритӀизарун, гьел цоцалъ гъурун? Цонигиясда кӀоларо гьезие (гьаваялда) квербакъизе, РахӀманасда гурони. ХӀакълъунго, Гьев вуго кинабго бихьулев.

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ اِلٰى طَعَامِهٖٓ ۙ

falyanẓuril-insānu ilā ṭa‘āmih(ī).

Гьединлъидал биччанте инсанас кӀвар кьезе жидерго кванил нигӀматазде.

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ

falyanẓuril-insānu mimma khuliq(a).

Гьединлъидал инсанас хӀисаб гьабизе биччанте жив вижараб жоялдасан.

اَفَلَا يَنْظُرُوْنَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْۗ

afalā yanẓurūna ilal-ibili kaifa khuliqat.

Гьединлъидал балагьуларищ гьел хӀамихъ, кин гьеб бижарабали?