۞ اَتَأْمُرُوْنَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ اَنْفُسَكُمْ وَاَنْتُمْ تَتْلُوْنَ الْكِتٰبَ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
ata'murūnan-nāsa bil-birri wa tansauna anfusakum wa antum tatlūnal-kitāb(a), afalā ta‘qilūn(a).
Munfe ra i mixi gbEtE yamarima (e xa tinxin gni raba), kOnO i tan i yEtE nE nE, hali i to Kitaabui xaran (Torah)? Wo mu fahaamui sɔtɔxi?
وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ
wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).
Naxee mu a kolon e a falama, "Munfe ra Ala mu wOyEnma won bE a nun a mu tOnxOma (a sEmbE) won ma?" Naxee nu na e ya ra, nee fan nu bara e xa masenyi fala. E bɔɲɛ birin na keren. Awa, moxo bara tOnxOma (moxo sEmbE) yaba danxaniyatOe bE.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ
yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).
E wo maxOrin (Muhammad) bere nun kObiri fe ma. Wo xa a fala, "na fe firin birin kui yunubi xungbe na a nun munafanyi nde adamadie bE. KOnO yunubi dangi munafanyi ra." E man wo maxOrin ma (naxan) e lan ma e xa naxan yusi. Wo xa a fala, "naxan dangi (naxan tide na)." Na kui, Ala a xa masenyie tagi rabama wo bɛ alako wo xa a maɲɔxun,
اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).
Mixi yo mu na wo ya ma naxan wama a xa xEri sOtO a nun resE xE xure naxan bun ma, a bogi mOli birin na dEndE xEn, na xanbi a xa fori tEmui a xa die xurun? Na xanbi, foye xungbe naxa tE naxan nu na sansi kui, na nan a niya tE naxa a suxu. Na kui Ala a xa masenyie yaibama wo bE ala ko wo xa a ma gnOxun.
يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تُحَاۤجُّوْنَ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَمَآ اُنْزِلَتِ التَّوْرٰىةُ وَالْاِنْجِيْلُ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
yā ahlal-kitābi lima tuḥājjūna fī ibrāhīma wa mā unzilatit-taurātu wal-injīlu illā mim ba‘dih(ī), afalā ta‘qilūn(a).
Wo tan Kitaabui mixie! Munfe ra wo na wɔyɛnfe Iburahima xa fe ra, hali Tawureta Munsa nun Injili to mini a xanbi ra (Iburahima)? Wo mu fahaamui sɔtɔxi?
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا بِطَانَةً مِّنْ دُوْنِكُمْ لَا يَأْلُوْنَكُمْ خَبَالًاۗ وَدُّوْا مَا عَنِتُّمْۚ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاۤءُ مِنْ اَفْوَاهِهِمْۖ وَمَا تُخْفِيْ صُدُوْرُهُمْ اَكْبَرُ ۗ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْاٰيٰتِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū biṭānatam min dūnikum lā ya'lūnakum khabālā(n), waddū mā ‘anittum, qad badatil-bagḍā'u min afwāhihim, wa mā tukhfī ṣudūruhum akbar(u), qad bayyannā lakumul-āyāti in kuntum ta‘qilūn(a).
Wo tan naxee danxaniyaxi! Wo naxa wo booree fen naxee mu na wo tagi (naxee na diinɛ keren kui) alɔ wo booree laxi naxee ra, (barima) e mu dandanma wo xa tɔɔrɛ ra. E e xaxili tixi i xa gbaloe nan ma. Nɔndi na a ra, xɔnnanteya minima e dɛ kui, naxan nɔxunxi e bɔɲɛ ma, na dangi fe ɲaaxi ra. Awa, moxo bara a yaba wo bE (moxo xa) sEbEli, xa wo a faxamu.
اَفَلَا يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْاٰنَ ۗ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللّٰهِ لَوَجَدُوْا فِيْهِ اخْتِلَافًا كَثِيْرًا
afalā yatadabbarūnal-qur'ān(a), wa lau kāna min ‘indi gairillāhi lawajadū fīhikhtilāfan kaṡīrā(n).
Na kui e mu ra fan (xaran) al-quran? Xa (Al Qur'an) mu kelixi Ala nan ma, e nu fe gbegbe to ma naxan mu lanxi e bore ma.
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
A nun yi dunia xa duniE findixi bere nan na a nun sEwa. Na waxati, bOxi naxan na faxE xanbi a fisa mixie bE naxee na diinE kui. Wo mu fahaamui sɔtɔxi?
قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).
Wo xa a fala (Muhammad), "N mu a falaxi wo bE a Ala xa naafuli na n yi ra, n mu fe kolon naxan mu toma, n mu a fala wo bE n tan nan na malekE ra. N biraxi fe nan fOxOra naxan minixi n bE." Wo xa a fala, "Dunxuie nun mixi naxee se toma e keren nan e ra? Wo mu a ma gnOxunxi na ma?"
وَحَاۤجَّهٗ قَوْمُهٗ ۗقَالَ اَتُحَاۤجُّوْۤنِّيْ فِى اللّٰهِ وَقَدْ هَدٰىنِۗ وَلَآ اَخَافُ مَا تُشْرِكُوْنَ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ رَبِّيْ شَيْـًٔا ۗوَسِعَ رَبِّيْ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ اَفَلَا تَتَذَكَّرُوْنَ
wa ḥājjahū qaumuh(ū), qāla atuḥājjūnnī fillāhi wa qad hadān(i), wa lā akhāfu mā tusyrikūna bihī illā ay yasyā'a rabbī syai'ā(n), wasi‘a rabbī kulla syai'in ‘ilmā(n), afalā tatażakkarūn(a).
A xa ɲama fan naxa a matandi. A (Ibrahim) naxa a fala, "Wo na wOyEnfe n tan nun Ala xa fe ra, hali a to n ma kira ra yati? N mu gaxu ma (kasarE) wo nun Ala naxan ma, fo n ma Marigi wama fe nde xOn. N ma Marigi xa kolon fe birin na. Wo mu nOma sariyE sOtOde?"
۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).
Wo xa a fala (Muhammad), "A lu n xa Ala xa fe fala wo bE, wo naxa wo maso a ra, wo xa fe fangni raba wo xa forie bE, wo naxa wo xa die faxa barima e setare nan e ra. Won tan nan wo nun e xa baloe ra bama, wo naxa mixi faxa naxan mu tinxi Ala xa fe ra, fo wo xa a yamari tinxin wo xa a faxamu.
اِتَّبِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ
ittabi‘ū mā unzila ilaikum mir rabbikum wa lā tattabi‘ū min dūnihī auliyā'(a), qalīlam mā tażakkarūn(a).
Wo bira wo Marigi xa masenyi fOxOra, wo naxa bira mixi gbEtE fOxOra naxan mu findixi wo xa yarerati ra. Wo sariyE xurun nan tongo ma.
يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).
Wo tan Adama bɔnsɔɛ! Awa, moxo dugie rafalaxi wo bE ala ko wo xa wo ma sElExun a nun wo xa dugi rafelen. Kɔnɔ Ala xa dugi nan fan. Ala xa sEmbE tOnxOma ndee nan ya, n laxi a ra e fama nE ratu de.
فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Na kui, e xanbi ra, waxati kobie naxa fa, naxee Tawureta Munsa sɔtɔ, naxee yi duniɲa xa naafuli tongoxi. Na tɛmui e naxa a fala, «Muxu bara diɲɛ.» A nun tina, xa na duniE naafuli gbegbe fa e yi (a fan), e fama nE a tongode (a fan). E mu xirixi sariyE ra naxan na kitaabui kui, e mu sese falama ala xa fe ra fo nOndi, hali e to bara a xaran naxan falaxi a kui? Duniɲa bɔxi nan fisa mixie bɛ naxee na Ala xa diinɛ kui. Na tɛmui wo mu fahaamui sɔtɔma?
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
A nun man xa moxo nu wama, moxo nu (a xa niveau) ra te ma na (verse), kOnO a nu na duniE nan ma a nu bira a xa (a bun ma) waxOn gni fOxOra, na kui a xa misali luxi nE alo bare, xa wo a keri wo a ninxi ra mini ma a nun xa wo a lu a fan a ninxi ra mini ma. Na nan findixi misali ra mixie bE naxee tondixi moxo xa sEbElie ra. Na kui wo xa na taruxu fala ala ko e xa e xaxili ti.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
A nun man, won fama nE yahannama rafede yahannama ra, won fama nE jin nun adamee gbegbe ɲaxankatade. E bOgnE na e yi, kOnO e mu a rawalima ala ko e xa fahaamui sOtO (Ala xa masenyie) a nun e yae (kOnO) e mu a rawalima ala ko e xa a to (Ala xa sEmbE tOnxO ma), e tuli na (kOnO) e mu a rawalima e xa a ramE (Ala xa masenyie). E maniyaxi xurusee ra, e xa fe kobi dangi na birin na. E tan nan na mixie ra naxee mu e yɛtɛ ratangama.
اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ
awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).
A nun man e mu a ma gnOxun xi e boree (Muhammad) mu daxu. A (Muhammad) mu nu na sese ra fo a nu findixi marasi fima nan na.
اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْۖ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۢ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ
awalam yanẓurū fī malakūtis-samāwāti wal-arḍi wa mā khalaqallāhu min syai'iw wa an ‘asā ay yakūna qadiqtaraba ajaluhum, fa bi'ayyi ḥadīṡim ba‘dahū yu'minūn(a).
E mu koore nun bOxi mangEya toxi a nun Ala naxan birin daxi, a nun e xa waxati (naxan) bara makɔrɛ? Na xanbi e fama lade xibaaru mundun na?
فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِى الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
fa immā taṡqafannahum fil-ḥarbi fa syarrid bihim man khalfahum la‘allahum yażżakkarūn(a).
Na kui, xa wo (Muhammad) e bOxO gere kui, wo xa mixie rayensen e xanbi ra (wo xa e kana), ala ko e xa sariyE sOtO.
اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْاَمْرَۗ مَا مِنْ شَفِيْعٍ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اِذْنِهٖۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
inna rabbakumullāhul -lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsyi yudabbirul-amr(a), mā min syafī‘in illā mim ba‘di iżnih(ī), żālikumullāhu rabbukum fa‘budūh(u), afalā tażakkarūn(a).
Nakui, wo Marigi Ala nan a ra naxan koore nun bOxi daxi waxati senni bun ma, na xanbi a naxa dOxO mangE kibanyi fari ala ko a xa fe birin yamari. Mixi yo mu nOma maxOrin de fo a xa tin. Ala nan a ra, wo Marigi, na nan a ra wo xa a batu. Wo mu sariyE tongoxi?
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاۤءً وَّالْقَمَرَ نُوْرًا وَّقَدَّرَهٗ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ مَا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ اِلَّا بِالْحَقِّۗ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
huwal-lażī ja‘alasy-syamsa ḍiyā'aw wal-qamara nūraw wa qaddarahū manāzila lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), mā khalaqallāhu zālika illā bil-ḥaqq(i), yufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
A tan nan soge daaxi lanpui ra, kike fan findi naiyalanyi ra, a fa a ɲɛrɛ ki sugandi, alako wo xa ɲɛe xasabi nun a xasabi kolon. Ala mu yi fe daxi fo nOndi, a xa tOnxO ma yaba mixie bE naxee a kolon.
قُلْ لَّوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا تَلَوْتُهٗ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَدْرٰىكُمْ بِهٖ ۖفَقَدْ لَبِثْتُ فِيْكُمْ عُمُرًا مِّنْ قَبْلِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
qul lau syā'allāhu mā talautuhū ‘alaikum wa lā adrākum bih(ī), faqad labiṡtu fīkum ‘umuram min qablih(ī), afalā ta‘qilūn(a).
Wo xa a fala (Muhammad), "Xa Ala tin, n mu nu a xaran ma wo bE, Ala fan mu nu a ra kolon ma wo bE." N nu sabatixi wo yire waxati nde beenun (xanun Al Qur'an xa mini). Wo mu fahaamui sɔtɔxi?
قُلِ انْظُرُوْا مَاذَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗوَمَا تُغْنِى الْاٰيٰتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ
qulinẓurū māżā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā tugnil-āyātu wan-nużuru ‘an qaumil lā yu'minūn(a).
Wo xa a fala, «Wo wo tuli mati fe ra naxan na koore nun bɔxi ma.» A tide mu na tOnxO ma (Ala xa gboe) a nun xOnEe bE naxee mixie ra kolon ma danxaniyataree bE.
۞ مَثَلُ الْفَرِيْقَيْنِ كَالْاَعْمٰى وَالْاَصَمِّ وَالْبَصِيْرِ وَالسَّمِيْعِۗ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ ࣖ
maṡalul-farīqaini kal-a‘mā wal-aṣammi wal-baṣīri was-samī‘(i), hal yastawiyāni maṡalā(n), afalā tażakkarūn(a).
Yi mixi firin xa taali (danxaniyatɔɛe nun danxaniyatɔɛe), a luxi nɛ alɔ dɔnxuie nun tulixɔrie nun mixie naxee nɔma se tode, e man nɔma fe mɛde. Na ɲama firin keren nan e ra? Na kui wo mu sariyE tongo ma?
وَيٰقَوْمِ مَنْ يَّنْصُرُنِيْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ طَرَدْتُّهُمْ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
wa yā qaumi may yanṣurunī minallāhi in ṭarattuhum, afalā tażakkarūn(a).
A nun n ma ɲama! Nde n malima Ala xa (ɲaxankatɛ) ma, xa n e keri? Wo mu xaranse tongoma?
يٰقَوْمِ لَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا ۗاِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى الَّذِيْ فَطَرَنِيْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
yā qaumi lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in ajriya illā ‘alal-lażī faṭaranī, afalā ta‘qilūn(a).
N ma ɲama! N mu wo maxOrin ma wo xa kObiri fi yi fe ma (n ma xili). N ma sare fatanxi Ala nan na naxan n daxi. Wo mu a fahaamuxi?»
اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).
Awa, moxo bara a rasanba alo arabu xui, ala ko wo xa a faxamu.
وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).
A nun man moxo mu mixi xErE wo ya ra (Muhammad), kOnO mixi nan xE moxo naxan ma senxi bOxi mixie tagi. E mu gnErE xi duniE ma e xa a to naxan dangi e singe ra (naxee nu wule falama xErE ma). A nun man, bOxi naxan na duniE dangi xanbi a fisa diinE kanyie bE. Wo mu fahaamui sɔtɔxi?
۞ اَفَمَنْ يَّعْلَمُ اَنَّمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ اَعْمٰىۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِۙ
afamay ya‘lamu annamā unzila ilaika mir rabbikal-ḥaqqu kaman huwa a‘mā, innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).
Na kui, mixi naxan a kolon Ala naxan masenxi i bɛ a findixi nɔndi nan na, a nun dɔnxui lanxi e boree ma? Xaxilimae gbansan nan nɔma xaranse sɔtɔde,
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ
wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).
A nun man, moxo naxa Musa xEndE moxo xa tOnxO ma (sEmbE), (a nun moxo naxa a yamari), "I xa i xa mixie ramini dimi kui, i xa e raso naiyalanyi kui, i xa e ratu Ala xa lOxE ma." Na kui, tOnxOma (ala sEmbE) na mixi birin bE naxan dimEdi a nun tantui.
هٰذَا بَلٰغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوْا بِهٖ وَلِيَعْلَمُوْٓا اَنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّلِيَذَّكَّرَ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ
hāżā balāgul lin-nāsi wa liyunżarū bihī wa liya‘lamū annamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa liyażżakkara ulul-albāb(i).
A nun yi (Al-Qur'an) findixi (kamalixi) masen gni nan na adamadie bE, ala ko e xa ra kolon a ra, ala ko e xa a kolon a tan nan na Ala sEmbE ra a nun ala ko mixi xaxilimae xa sariyE sOtO.
اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).
Na kui, (Allah) Daalima lan nE a nun naxan mu nOma (fe yo) daade? Munfe ra wo mu wo tuli matixi?
بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).
(Moxo e xErE xi nE) e fama xibaarue ra ( kaabanakoe) a nun bukie. A nun moxo naxa Ad-Dhikr (Al Qur'an) rasanba wo ma, ala ko wo xa a yaba adamadie bE naxan minixi e bE a nun e xa a ma gnOxun,
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ
awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).
A nun man e mu se nde toxi ala naxan daaxi, a xa dimi na yirefanyi ma a nun yirefanyi ma, a na Ala sunbuxi ki ma, e na e yEtE magoroxi.
ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
na xanbi wo xa bogise mOli birin don a nun wo xa wo Marigi xa kira tongo naxan mafura wo bE. Kelife xOri furi kui ye minse nan mini ma naxan ma gningi wuyaxi, naxan kui se nde na naxan adamee rayabuma.
اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
E mu xɔnie toxi naxee nɔma ɲɛrɛde koore ma mafuren mafuren? Mixi yo mu a ra kanama fo Ala. Na kui, tOnxO ma yati (Ala xa gboe) danxaniyatEe bE.
۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ
innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).
Awa, Ala bara yamari (wo) wo xa tinxinyi raba, wo xa wali fanyie raba, wo xa mixie mali, a man bara wali kobie, fe kobie nun yaxuie ratɔn. A wo xaranma nɛ alako wo xa nɔ xarande.
لَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ كِتٰبًا فِيْهِ ذِكْرُكُمْۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ
laqad anzalnā ilaikum kitāban fīhi żikrukum, afalā ta‘qilūn(a).
Awa, moxo bara buki nde rasanba wo ma (Al Qur'an) naxan kui marasi na wo bE. Na tɛmui wo mu fahaamui sɔtɔma?
اَوَلَمْ يَرَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنٰهُمَاۗ وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاۤءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّۗ اَفَلَا يُؤْمِنُوْنَ
awalam yaral-lażīna kafarū annas-samāwāti wal-arḍa kānatā ratqan fa fataqnāhumā, wa ja‘alnā minal-mā'i kulla syai'in ḥayy(in), afalā yu'minūn(a).
Kafiree mu a kolon a koore nun bOxi nu na e bore ra, na xanbi moxo naxa e itaxun; a nun moxo see birin daxi ye nan kui; Na kui munfe ra e mu danxaniyaxi?
اُفٍّ لَّكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗاَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
uffil lakum wa limā ta‘budūna min dūnillāh(i), afalā ta‘qilūn(a).
Gbaloe wo tan nun wo naxan batuma bafe Ala ra! Wo mu a fahaamuxi?»
اَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ اَمْ جَاۤءَهُمْ مَّا لَمْ يَأْتِ اٰبَاۤءَهُمُ الْاَوَّلِيْنَ ۖ
afalam yaddabbarul-qaula am jā'ahum mā lam ya'ti ābā'ahumul-awwalīn(a).
Na kui e mu e yEtE ra bama (Ala) xa masen gni kui, xa na mu fe nde bara e sOtO naxan mu nu sOtOxi e benbae yi ra sinden?
سَيَقُوْلُوْنَ لِلّٰهِ ۗقُلْ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
sayaqūlūna lillāh(i), qul afalā tażakkarūn(a).
E a falama nɛ, «Ala bɛ.» Wo xa a fala, "Na kui wo mu ratu ma?"
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُزْجِيْ سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهٗ ثُمَّ يَجْعَلُهٗ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلٰلِهٖۚ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ جِبَالٍ فِيْهَا مِنْۢ بَرَدٍ فَيُصِيْبُ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَصْرِفُهٗ عَنْ مَّنْ يَّشَاۤءُۗ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهٖ يَذْهَبُ بِالْاَبْصَارِ ۗ
alam tara annallāha yuzjī saḥāban ṡumma yu'allifu bainahū ṡumma yaj‘aluhū rukāman fa taral-wadqa yakhruju min khilālih(ī), wa yunazzilu minas-samā'i min jibālin fīhā mim baradin fa yuṣību bihī may yasyā'u wa yaṣrifuhū ‘am may yasyā'(u), yakādu sanā barqihī yażhabu bil-abṣār(i).
Wo mu a toxi a Ala bara nuxuie ra gnErE dOgni ra, a fa e malan, a fa e malan, na xanbi wo tunE toma nE a minife ra yire makuye, a man (a man) glace ra gorofe kelife koore ma, (na nan na ki) kelife (naxan findixi) geyae ma, a fa e woli (glace) naxan e ma kanta nuxui ma A wama. Lanpui xa yanbE naxa a niya mixi mu nOma tode.
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ
awalam yarau ilal-arḍi kam ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).
A nun man e mu bOxi toxi, moxo sansi mOli mOli mOxOyEnxi naxan ma?
اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ
am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).
A tan (Allah) mu a ra naxan koore nun bOxi daxi, a ye ra goroxi wo bE kelife koore ma, na xanbi moxo naxa sansi gbegbe rafelen a ra a nun yire fangni? Wo mu fama wuri bilie raminide. Ala gbEtE yo mu na? Tinxinyi kui, e findixi mixie nan na naxee e makuyaxi (nɔndi ra).
اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ
am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
A mu a ra (Ala) naxan bOxi findi sabatixi ra, naxan xuree rafala a kui, naxan geyae rafala ala ko a xa sabati, naxan bOxi firin tagi rasama? Ala gbEtE yo mu na? Tinxinyi kui, e gbegbe mu a kolon.
اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ
am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).
A mu a ra (Ala) naxan mixie xa sali rasuxuma, naxee na tɔɔrɛ kui e na a maxandi tɛmui naxɛ, a fa na tɔɔrɛ ba a ma, a fa wo (adamadie) findi kalifae ra (yarerae) bɔxi ma? Ala gbEtE yo mu na? Wo ratuxi dondoroti nan ma (Ala xa hinnE).
اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).
A mu a ra (Ala) naxan wo ra tima dimi kui bOxi ma a nun baa ma a nun naxan foye rasanbama xibaaru fangni ra a xa hinnE singe ma? Ala gbEtE yo mu na? Ala xungbe nan a ra e naxan ma senxi e bore tagi.
اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).
A mu a ra (Allah) naxan (daalixie) daxi kelife a fOlOde, a fa a man gbilen (a man) a nun naxan baloe fima wo ma kelife koore ma a nun bOxi ma? Ala gbEtE yo mu na? Wo xa a fala, "wo xa nOndi masen, xa wo nOndi falama."
اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
E mu a kolon a moxo bara kOE raba e bE ala ko e xa malabu a kui, moxo bara kOE rafala ala ko e xa naiyalanyi fi? Na kui, tOnxO ma (Ala xa gboe) na danxaniyatEe bE.