Q.S יוסף (يُوسُف) - 111 נומער פון פערזן

الۤرٰ ۗ تِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِيْنِۗ

alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-mubīn(i).

אַליף לאַם ראַ. דאָס זענען קלאָרע פסוקים פֿון דעם בוך (אַל קוראַן).

اِنَّآ اَنْزَلْنٰهُ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

innā anzalnāhu qur'ānan ‘arabiyyal la‘allakum ta‘qilūn(a).

טאקע, מיר האָבן עס אַראָפּגעשיקט ווי אַן אַראַבישן קוראַן כּדי איר זאָלט פֿאַרשטיין.

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَآ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَۖ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِيْنَ

naḥnu naquṣṣu ‘alaika aḥsanal-qaṣaṣi bimā auḥainā ilaika hāżal-qur'ān(a), wa in kunta min qablihī laminal-gāfilīn(a).

מיר האָבן דיר (מוחמד) דערציילט די בעסטע מעשה דורך דיר אַנטפּלעקן דעם קוראַן, און טאַקע דו ביסט געווען פריער איינער פֿון די וואָס האָבן נישט געוואוסט.

اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(געדענקט), ווען יוסף האט געזאגט צו זיין טאטן, "אוי מיין טאטע! טאקע, איך (האב געחלומט) צו זען עלף שטערן, די זון און די לבנה; איך האב זיי אלע געזען זיך בייגן פאר מיר."

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

ער (זיין פאטער) האט געזאגט, "אוי מיין זון! דערצייל נישט דיינע חלומות צו דיינע ברידער, זיי וועלן פלאנירן (דיך צו פארניכטן). טאקע, דער שטן איז א קלארער שונא פאר מענטשן."

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

און אַזוי, גאָט האָט דיר אויסגעקליבן (צו ווערן אַ נביא) און דיר געלערנט עטלעכע פון די פּירושים פון חלומות און פאַרפֿולקאָמט (זיין טובה) אויף דיר און דער משפּחה פון יעקבֿ, ווי ער האָט פאַרפֿולקאָמט זיין טובה אויף דיינע צוויי זיידעס פריער, (נעמלעך) אַבֿרהם און יצחק. טאַקע, דיין גאָט איז אַל-וויסנדיק, אַל-קלוג.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

טאקע, אין (דער געשיכטע פון) יוסף און זיינע ברידער זענען דא סימנים (פון אללא'ס מאכט) פאר די וואס פרעגן.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

ווען זיי האבן געזאגט, "טאקע, יוסף און זיין ברודער (בוניאמין) זענען געווען מער באליבט ביי זייער טאטן ווי ביי אונז, אפילו כאטש מיר זענען געווען איין (שטארקע) גרופע. טאקע, אונזער טאטע איז געווען אין אן עכטן טעות.

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

הרגע יוסף אדער וואַרף אים ערגעץ אַזוי אַז דיין טאַטנס אויפֿמערקזאַמקייט זאָל פֿאַלן אויף דיר, און דערנאָך וועסטו ווערן אַ גוטער מענטש."

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

איינער פון זיי האט געזאגט, "הרג נישט יוסף, נאר ווארף אים אריין אין טיפן פון ברונעם כדי עטליכע פון די רייזנדע זאלן אים קענען אויפהייבן, אויב איר ווילט דאס טון."

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ

qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אוי, אונדזער טאַטע! פאַרוואָס טרויסטו אונדז נישט וועגן יוסף, ווען אין פאַקט ווילן מיר אַלע גוטס פֿאַר אים.

اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

לאָז אים גיין מיט אונדז מאָרגן אינדערפרי, כּדי ער זאָל קענען האָבן שפּאַס און זיך שפּילן, און מיר וועלן זיכער אויף אים אויפפּאַסן.

قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ

qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).

ער (יעקב) האט געזאגט, "טאקע, דיין גיין מיט אים (יוסף) איז זייער טרויעריג פאר מיר און איך שרעק זיך אז ער וועט ווערן געגעסן דורך וועלף בשעת דו ביסט נישט פארזיכטיג אויף אים."

قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).

טאקע, זיי האבן געזאגט, "אויב ער ווערט געגעסן דורך א וואָלף, אפילו מיר זענען פון דער (שטאַרקער) גרופּע, דעמאָלט זענען מיר דאָך די וואָס וועלן ליידן פארלוסטן."

فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).

אַלזאָ ווען זיי האָבן אים גענומען און מסכים געווען אים צו לייגן אין דעם דנאָ פון ברונעם, האָבן מיר אים געזאָגט: "דו וועסט זיי זיכער דערציילן וועגן דעם מעשה, בשעת זיי ווייסן נישט."

وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ

wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).

דעמאָלט זײַנען זײ געקומען צו זײער טאַטן אין אָוונט וויינענדיק.

قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ

qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אוי, אונדזער טאַטע! טאַקע, מיר זענען געגאַנגען לויפֿן און מיר האָבן איבערגעלאָזט יוסף לעבן אונדזערע זאַכן, דערנאָך איז ער געגעסן געוואָרן דורך וועלף; און איר וועט אונדז זיכער נישט גלויבן, אפילו אויב מיר זאָגן די אמת."

وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ

wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).

און זיי זענען געקומען טראָגנדיק זיין קלייד (באַפלעקט מיט) פאַלש בלוט. ער (יעקב) האָט געזאָגט, "טאַקע, דו אַליין זעסט דאָס שלעכטס אין דיינע ענינים ווי גוט; אַזוי נאָר געדולד איז בעסט (פֿאַר מיר). און זוכט הילף פֿון אַלאַ אַליין קעגן וואָס דו האָסט באַשריבן."

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

און אַ גרופּע רייזנדע זענען געקומען און זיי האָבן געשיקט נאָך אַ וואַסער-ברענגער. דערנאָך האָט ער אַראָפּגעלאָזט דעם עמער. ער האָט געזאָגט, "אָה, וואָס פֿאַר אַ פרייד, דאָ איז אַ יונגערמאַן!" דערנאָך באַהאַלטן זיי עס ווי סחורה. און אַלאַה איז אַל-וויסנדיק וועגן וואָס זיי טוען.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

און זיי האָבן אים (יוסף) פאַרקויפט פֿאַר אַ נידעריקן פּרייַז, נעמלעך בלויז אַ פּאָר דיראַמז, ווײַל זיי זענען נישט געווען אינטערעסירט אין אים.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

און דער מצרי וואָס האָט אים געקויפט האָט געזאָגט צו זײַן װײַב, "גיב אים אַ גוט אָרט (און דינסט), אפשר וועט ער אונדז זײַן נוצלעך אָדער מיר וועלן אים אַדאָפּטירן ווי אַ זון." און אַזוי האָבן מיר געגעבן יוסף אַ גוטע פּאָזיציע אין לאַנד (פון מצרים), און כּדי מיר זאָלן אים לערנען די פּירוש פֿון חלומות. און אַלאַ איז אַלמעכטיק איבער זײַן ענין, אָבער רובֿ מענטשן פֿאַרשטייען נישט.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

און ווען ער איז געווען אַלט גענוג האָבן מיר אים געגעבן מאַכט און וויסן. אַזוי באַלוינען מיר די וואָס טוען גוטס.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

און די פרוי וואָס ער (יוסף) האָט געוואוינט אין זיין הויז האָט אים פאַרפירט. און ער האָט פֿאַרמאַכט די טירן און געזאָגט: "קום נענטער צו מיר." יוסף האָט געזאָגט: "איך זוך באַשיצונג אין אַלאַ, טאַקע, מיין רבי האָט מיך גוט באַהאַנדלט." טאַקע, דער אומרעכטער מענטש וועט נישט האָבן קיין מזל.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

און טאַקע, די פרוי האָט אים (יוסף) געוואָלט. און יוסף האָט אויך אים געוואונטשט, אויב ער זעט נישט קיין סימן (פון) זיין גאָט. אַזוי האָבן מיר אָפּגעקערט פון אים דאָס שלעכטע און די שרעקלעכע זאַך. טאַקע, ער (יוסף) איז צווישן אונדזערע אויסדערוויילטע קנעכט.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

און זיי ביידע זענען געלאָפן צו דער טיר, און די פרוי האט ארויסגעצויגן זיין (יוסף'ס) קלייד פון הינטן ביז עס האט זיך צעריסן, און זיי ביידע האבן געפונען איר מאן ביי דער טיר. ער (די פרוי) האט געזאגט, "וואס איז דער באלוינונג פאר איינעם וואס וויל שלעכטס קעגן זיין ווייב, אחוץ תפיסה אדער (שטראף) מיט א שווערע יסורים?"

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

ער (יוסף) האט געזאגט, "זי איז די וואָס האָט מיך פֿאַרפֿירט און פֿאַרפֿירט." אַן עדות פֿון דער פֿרוי'ס משפּחה האָט געזאָגט, "אויב איר קלייד איז צעריסן פֿון פֿאָרנט, דאַן זאָגט די פֿרוי די אמת, און ער (יוסף) איז איינער פֿון די ליגנער.

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

און אויב זיין קלייד איז צעריסן פון הינטן, דעמאָלט איז עס די פרוי וואָס ליגט, און ער (יוסף) איז איינער פון די אמתע."

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

אַלזאָ ווען ער (די פרוי'ס מאַן) האָט געזען אַז זײַן (יוסף'ס) קלייד איז צעריסן געוואָרן פֿון הינטן, האָט ער געזאָגט, "טאַקע, דאָס איז דײַן טריק. דײַן טריק איז באמת גרויס."

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

אָ יוסף! "פֿאַרגעס דאָס, און (מײַן פֿרוי) בעט מחילה פֿאַר דײַנע זינד, ווײַל דו ביסט איינער פֿון די שולדיקע מענטשן."

۞ وَقَالَ نِسْوَةٌ فِى الْمَدِيْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّاۗ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

wa qāla niswatun fil-madīnatimra'atul-‘azīzi turāwidu fatāhā ‘an nafsih(ī), qad syagafahā ḥubbā(n), innā lanarāhā fī ḍalālim mubīn(in).

און די פרויען פון דער שטאָט האָבן געזאָגט, "אַל-עזיז'ס ווייב פאַרפירט און פאַרפירט איר דינסט צו זי אונטערדריקן; איר דינסט מאַכט זי באמת שיכור מיט ליבע. מיר זען זי זיכער אין קלאָרן טעות."

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَيْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَـاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّيْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَيْنَهٗٓ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّۖ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًاۗ اِنْ هٰذَآ اِلَّا مَلَكٌ كَرِيْمٌ

falammā sami‘at bimakrihinna arsalat ilaihinna wa a‘tadat lahunna muttaka'aw wa ātat kulla wāḥidim minhunna sikkīnaw wa qālatikhruj ‘alaihinn(a), falammā ra'ainahū akbarnahū wa qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), wa qulna ḥāsya lillāhi mā hāżā illā basyarā(n), in hāżā illā malakun karīm(un).

אַזוי ווען די פרוי האָט געהערט זייערע באַליידיקונגען, האָט זי איינגעלאַדן די פרויען און צוגעגרייט אַ זיץ פֿאַר זיי, און יעדע פֿון זיי האָט געגעבן אַ מעסער (צו שניידן דאָס מאָלצײַט), און דערנאָך האָט זי געזאָגט (צו יוסף), "קום אַרויס (ווײַז זיך) פֿאַר זיי." ווען די פרויען האָבן אים געזען, זענען זיי געווען ערשטוינט (פון זײַן שיינקייט), און זיי האָבן (אָן וויסן) פֿאַרוואונדעט זייערע אייגענע הענט. בשעת זיי האָבן געזאָגט, "מערסט פֿולקאָמען אַלאַ, דאָס איז נישט קיין מענטש. דאָס איז באמת אַן איידעלער מלאך."

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

זי (אַל-עזיז'ס ווייב) האָט געזאָגט, "דאָס איז דער מענטש וואָס האָט דיר געבראַכט צו מיר צו באַשולדיקן ווייל (איך בין געווען צוגעצויגן צו) אים, און טאַקע, איך האָב אים פֿאַרפֿירט אים צו אונטערדריקן אָבער ער האָט זיך אָפּגעזאָגט. אויב ער טוט נישט וואָס איך האָב אים באַפֿוילן, וועט ער זיכער ווערן געפֿאַנגען, און ער וועט ווערן אַ פֿאַראַכטלעכער מענטש."

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

יוסף האט געזאגט, "אוי גאָט! איך בעפארצוג טורמע ווי צו מקיים זיין זייער איינלאדונג. אויב דו וואָלסט מיך נישט באַשיצט פון זייער אָפּנאַר, וואָלט איך געווען גענייגט צו (מקיים זיין זייערע ווילן) און פֿאַרשטייט זיך וואָלט איך געווען איינער פֿון די נאַרישע מענטשן."

فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

fastajāba lahū rabbuhū fa ṣarafa ‘anhu kaidahunn(a), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

אַזוי האָט גאָט אָנגענומען יוסף'ס תּפֿילה, און ער האָט געראַטעוועט יוסף פֿון זייער אָפּנאַר. ער איז דער אַל-הערנדיקער, אַל-וויסנדיקער.

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

דעמאָלט איז זיי אײַנגעפֿאַלן, נאָכדעם וואָס זיי האָבן געזען די סימנים (פֿון יוסף'ס אמתדיקייט), אַז זיי זאָלן אים אַרײַנלייגן אין תפֿיסה אויף אַ געוויסע צײַט.

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

און מיט אים זענען צוויי יונגעלייט געגאנגען אין תפיסה. איינער פון זיי האט געזאגט, "זיכער האב איך געחלומט פון אויספּרעסן וויינטרויבן," און א צווייטער האט געזאגט, "איך האב געחלומט אז איך טראג ברויט אויף מיין קאפ, א טייל דערפון איז געגעסן געווארן דורך פייגל." גיב אונז דעם טאקויל. טאקע, מיר האלטן אייך פאר צווישן די וואס טוען גוטס.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

ער (יוסף) האט געזאגט, "וואָס עסן מען וועט אייך ביידע געבן, איך בין געווען ביכולת צו דערקלערן דעם תקוויל, איידער (דאָס עסן) דערגרייכט אייך. דאָס איז טייל פון וואָס גאָט האָט מיך געלערנט. אין פאַקט, איך האָב פֿאַרלאָזט די רעליגיע פֿון די וואָס גלויבן נישט אין אַלאַ, אין פאַקט זיי גלויבן נישט אין דער וועלט וואָס וועט זיין."

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

און איך גיי נאך דער רעליגיע פון מיינע פארגייער: אברהם, יצחק און יעקב. עס איז נישט פאסיג פאר אונז (די נביאים) צו פארבינדן עפעס מיט גאט. עס איז פון גאט'ס חסד צו אונז און צו מענטשן (אלעמען); אבער רוב מענטשן זענען נישט דאנקבאר.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

אָ, צוויי תפיסה־געפאנגענע! וועלכע איז גוט, די פֿאַרשידענע געטער, צי דער אַלמעכטיקער, אַלמעכטיקער גאָט?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

וואָס איר דינען חוץ אים זענען בלויז נעמען וואָס איר האָט אויסגעטראַכט, זיך און אייערע אָבֿות. אַלאַה האָט נישט געשיקט קיין אויטאָריטעט וועגן זיי. דער משפט געהערט צו אַלאַה אַליין. ער האָט באַפֿױלן אַז איר זאָלט קיינעם נישט דינען חוץ אים. דאָס איז די ריכטיקע רעליגיע, אָבער רובֿ מענטשן ווייסן נישט.

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

צוויי ארעסטאנטן פון תפיסה, "איינער פון אייך וועט זיין פאראנטווארטלעך פארן צושטעלן זיין בעל מיט אלכוהאל. וואס אנבאלאנגט דעם צווייטן, וועט ער ווערן געקרייציקט, און פייגל וועלן עסן א טייל פון זיין קאפ. די זאך וואס איר האט מיך געפרעגט וועגן איז שוין געענטפערט געווארן."

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

און ער (יוסף) האט געזאגט צו דעם מענטש וואָס ער האט געוואוסט וועט זיין זיכער צווישן זיי ביידע, "ערקלער מיין סיטואַציע צו דיין רבי." אַזוי האט דער שטן אים געמאַכט פאַרגעסן צו דערקלערן (יוסף'ס צושטאַנד) צו זיין רבי. צוליב דעם איז ער (יוסף) געבליבן אין תפיסה פֿאַר עטלעכע יאָרן.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

און דער מלך האט געזאגט (צו די פירער פון זיין פאלק), "טאקע, איך האב געחלומט אז איך האב געזען זיבן פעטע קי ווערן געגעסן דורך זיבן דינע קי; זיבן שטענגלעך (פון ווייץ) וואס זענען געווען גרין און די אנדערע (זיבן שטענגלעך) וואס זענען געווען טרוקן. איר חשובע מענטשן! דערקלערט מיר וועגן די פּירוש פון מיין חלום אויב איר קענט פּירוש חלומות."

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

זיי האָבן געענטפערט, "(דאָס זענען) ליידיקע חלומות און מיר קענען זיי נישט טײַטשן."

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

און דער וואָס האָט איבערגעלעבט צווישן זיי צוויי האָט געזאָגט און זיך דערמאָנט (צו יוסף) נאָך אַ צייט, "איך וועל דיר דערציילן וועגן (אַ מענטש וואָס איז גוט אין) אויסטייטשן חלומות, אַזוי שיק מיך (צו אים)."

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

"יוסף, א זייער באַגלייבטער מענטש! דערקלער אונדז (די טייטש פון חלום) וועגן די זיבן פעטע קי וואָס זענען געגעסן געוואָרן דורך די זיבן דינע (ווייַבלעכע קי), זיבן גרינע שטענגלעך (פון ווייץ) און די אנדערע טרוקענע (זיבן שטענגלעך) אַזוי אַז איך קען צוריקקומען צו יענע מענטשן, אַזוי אַז זיי זאָלן וויסן."

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

ער (יוסף) האָט געזאָגט, "איר זאָלט באַאַרבעטן זיבן יאָר (אין אַ ריי) ווי געוויינטלעך; און וואָס איר וועט שניידן זאָלט איר לאָזן אויף זײַן שטאַם אַחוץ אַ ביסל פֿאַר אײַך צו עסן."

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

דערנאך וועלן קומען זיבן (יאָר) פון גרויסע שוועריקייטן, וואָס וועלן פֿאַרנוצן וואָס איר האָט פֿאַר זיי געשפּאָרט, אַחוץ אַ ביסל פֿון וואָס איר האָט געשפּאָרט.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

דערנאך וועט קומען א יאר אין וועלכן מענטשן וועלן באַקומען רעגן (אין גענוגנדיקע קוואַנטיטעט) און אין וועלכן זיי וועלן אויספּרעסן (וויינטרויבן).

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖ ۚفَلَمَّا جَاۤءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰى رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِيْ قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ ۗاِنَّ رَبِّيْ بِكَيْدِهِنَّ عَلِيْمٌ

wa qālal-maliku'tūnī bih(ī), falammā jā'ahur-rasūlu qālarji‘ ilā rabbika fas'alhu mā bālun-niswatil-lātī qaṭṭa‘na aidiyahunn(a), inna rabbī bikaidihinna ‘alīm(un).

און דער מלך האט געזאגט, "ברענגט אים צו מיר." ווען דער שליח איז געקומען צו אים, האט ער (יוסף) געזאגט, "גיי צוריק צו דיין הער און פרעג אים וואָס איז געשען מיט די פרויען וואָס האָבן אים פאַרוואונדעט די הענט. טאַקע, מיין האר איז באַוואוסטזיניק וועגן זייער אָפּנאַר."

قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ يُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖۗ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوْۤءٍ ۗقَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِيْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّۖ اَنَا۠ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla mā khaṭbukunna iż rāwattunna yūsufa ‘an nafsih(ī), qulna ḥāsya lillāhi mā ‘alimnā ‘alaihi min sū'(in), qālatimra'atul-‘azīzil-āna ḥaṣḥaṣal-ḥaqq(u), ana rāwattuhū ‘an nafsihī wa innahū laminaṣ-ṣādiqīn(a).

ער (דער מלך) האט געזאגט (צו די פרויען), "ווי אזוי זענט איר געווען ווען איר האט פארפירט יוסף זיך צו אונטערווארפן אים?" זיי האבן געזאגט, "אללא איז גאנץ, מיר האבן נישט געוואוסט גארנישט שלעכטס וועגן אים." אַל-עזיז'ס ווייב האט געזאגט, "איצט איז די אמת קלאר, איך בין געווען די וואס האט אים פארפירט און פארפירט, און טאקע ער איז געווען איינער פון די אמתע."

ذٰلِكَ لِيَعْلَمَ اَنِّيْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ كَيْدَ الْخَاۤىِٕنِيْنَ ۔

Żālika liya‘lama annī lam akhunhu bil-gaibi wa annallāha lā yahdī kaidal-khā'inīn(a).

(יוסף האט געזאגט), "דאָס איז כדי ער (אַל-עזיז) זאָל וויסן אַז איך האָב אים טאַקע נישט פֿאַרראַטן ווען ער איז נישט געווען דאָרט (אין שטוב), און אַז אַלאַה איז נישט מסכים מיט די אָפּנאַר פֿון די וואָס פֿאַרראַטן."

۞ وَمَآ اُبَرِّئُ نَفْسِيْۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ ۢ بِالسُّوْۤءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّيْۗ اِنَّ رَبِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa mā ubarri'u nafsī, innan-nafsa la'ammāratum bis-sū'i illā mā raḥima rabbī, inna rabbī gafūrur raḥīm(un).

און איך דערקלער זיך נישט (נישט) אלס פריי (פון טעותים), ווייל אין פאקט פירט תאווה שטענדיג צו שלעכטס, אחוץ (תאווה) פאר וועלכער מיין האר האט זיך רחמנות געגעבן. טאקע, מיין האר איז מוחל, מערסט רחמנותדיק.

وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِيْ بِهٖٓ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِيْۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِيْنٌ اَمِيْنٌ

wa qālal-maliku'tūnī bihī astakhliṣhu linafsī, falammā kallamahū qāla innakal-yauma ladainā makīnun amīn(un).

און דער מלך האט געזאגט, "ברענגט אים (יוסף) צו מיר, כדי איך זאל אים אויסקלויבן (אלס איינעם נאנט צו מיר)." ווען ער (דער מלך) האט זיך מיט אים אפגערעדט, האט ער (דער מלך) געזאגט, "טאקע דו (פון) היינט אן ביסטו געווארן א מענטש מיט א הויכן פאזיציע אין אונזער קרייז און א פארטרויטער."

قَالَ اجْعَلْنِيْ عَلٰى خَزَاۤىِٕنِ الْاَرْضِۚ اِنِّيْ حَفِيْظٌ عَلِيْمٌ

qālaj‘alnī ‘alā khazā'inil-arḍ(i), innī ḥafīẓun ‘alīm(un).

ער (יוסף) האָט געזאָגט, "מאַך מיך דעם קאַסירער פֿון לאַנד (פֿון מצרים); ווײַל איך בין טאַקע אַ מענטש פֿון וויסן און בקיאות."

وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِ يَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاۤءُۗ نُصِيْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَاۤءُ وَلَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍi yatabawwa'u minhā ḥaiṡu yasyā'(u), nuṣību biraḥmatinā man nasyā'u wa lā nuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

און אזוי האבן מיר געגעבן יוסף א שטעלע אין דעם לאנד (מצרים); צו וואוינען וואו ער וויל. מיר שענקען רחמנות צו וועמען מיר ווילן און מיר פארשווענדן נישט די באלוינונג פון די וואס טוען גוטס.

وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

און טאַקע, די באַלוינונג אין יענער וועלט איז בעסער פֿאַר די וואָס גלויבן און זענען שטענדיק פֿרום.

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

און יוסף'ס ברידער זענען געקומען (קיין מצרים) און זיי זענען אריין (אין זיין אָרט). אַזוי ער (יוסף) האָט זיי דערקענט, כאָטש זיי האָבן אים (מער) נישט דערקענט.

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

און ווען ער (יוסף) האט צוגעגרייט עסן פאר זיי, האט ער געזאגט, "ברענגט צו מיר אייער ברודער וואס איז פון דעם זעלבן פאטער ווי דו (בנימין), זעסטו נישט אז איך גיב פולע מאס און בין דער בעסטער פון גאסטגעבער?

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

אַלזאָ אויב איר ברענגט עס מיר נישט, וועט איר מער נישט באַקומען קיין (תבואה) פֿון מיר און וועט נישט קומען נאָענט צו מיר."

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "מיר וועלן איבעררעדן זײַן טאַטן (אים צו נעמען) און מיר וועלן עס זיכער טאָן."

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

און ער (יוסף) האט געזאגט צו זיינע קנעכט, "לייגט זייערע (אויסטויש) סחורות אין זייערע זעק, כדי זיי זאלן וויסן אז ווען זיי וועלן צוריקקומען צו זייערע משפחות, וועלן זיי האפענטליך צוריקקומען."

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

אַלזאָ ווען זיי זענען צוריקגעקומען צו זייער טאַטן (יעקב), האָבן זיי געזאָגט: "אונדזער טאַטע! מיר וועלן מער נישט באַקומען קיין תבואה (אויב מיר נעמען נישט אונדזער ברודער מיט זיך), לאָזט אונדזער ברודער גיין מיט אונדז, כּדי מיר זאָלן באַקומען עפּעס, און מיר וועלן אים זיכער היטן."

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

ער (יעקב) האט געזאגט, "ווי אזוי וועל איך אים (בוניאמין) דיר איבערגעבן, אזוי ווי איך האב דיר פריער איבערגעגעבן זיין ברודער (יוסף)?" אלזא איז גאט דער בעסטער היטער און ער איז דער מערסט רחמנותדיקער צווישן די רחמנותדיקע.

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

און ווען זיי האבן געעפנט זייערע סחורות, האבן זיי געפונען זייערע סחורות (אויסטויש) צוריקגעגעבן צו זיי. זיי האבן געזאגט, "אוי, אונזער טאטע! וואס נאך קענען מיר ווילן? דאס איז אונזערע סחורות צוריקגעגעבן צו אונדז, און מיר וועלן קענען פיטערן אונזערע משפחות, און מיר וועלן זארגן פאר אונזערע קרובים, און מיר וועלן האבן אן עקסטערע ראציע (פון תבואה) אזוי שווער ווי א קעמל'ס לאסט. דאס איז אן גרינגע זאך (פארן מלך פון מצרים)."

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

ער (יעקב) האט געזאגט, "איך וועל אים נישט (אַוועקשיקן) מיט דיר ביז דו וועסט מיר שווערן ביי גאָט אַז דו וועסט אים צוריקברענגען צו מיר סיידן דו וועסט זיין ארומגערינגלט." ווען זיי האבן געשוואוירן, האט ער (יעקב) געזאגט, "גאָט איז עדות צו וואָס מיר זאָגן."

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

און ער (יעקב) האט געזאגט, "מיינע קינדער! גייט נישט אריין פון איין טויער, און גייט אריין פון פארשידענע טויערן; אבער, איך קען אייך נישט פארטיידיגן אפילו אין די מינדסטע פון גאט'ס (גורל). יענע באשלוס איז נאר פאר גאט. אין אים לייג איך מיין צוטרוי און אין אים לייגן אויך די וואס לייגן זייער צוטרוי."

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

און ווען זיי זענען אריין לויט זייער פאטער'ס באפעל, (זייער אריינגאנג) האבן נישט געקענט אין גאנצן קעגנשטעלן דעם באפעל פון גאט, (אבער עס איז געווען) נאר א תאווה אין יעקב וואס ער האט באשלאסן. און טאקע ער האט געהאט וויסן, ווייל מיר האבן אים געלערנט. אבער רוב מענטשן ווייסן נישט.

وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).

און ווען זיי זענען אריין (וואו) יוסף, האט ער געשטעלט זיין ברודער (בוניאמין) אויף זיין ארט, ער (יוסף) האט געזאגט, "טאקע איך בין דיין ברודער, זייט נישט טרויעריג וועגן וואס זיי האבן געטאן."

فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ

falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).

אַלזאָ ווען מען האָט זיי צוגעגרייט עסן, האָט ער (יוסף) אַרײַנגעלייגט דעם בעכער אין זײַן ברודערס זאַק. דערנאָך האָט עמעצער געשריגן, "אָה קאַראַוואַן! זיכער זײַט איר גנבים."

قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ

qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).

זיי האָבן געפרעגט, בשעת זיי האָבן זיך געשטעלט קעגן זיי (וואָס האָבן באַשולדיקט), "וואָס האָט איר פאַרלוירן?"

قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ

qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).

זיי האָבן געענטפערט, "מיר האָבן פאַרלוירן דעם קעניגס בעכער, און ווער עס קען עס צוריקגעבן וועט באַקומען (עסן אַזוי שווער ווי) אַ קעמלס לאַסט, און איך גאַראַנטיר דאָס."

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِيْنَ

qālū tallāhi laqad ‘alimtum mā ji'tanā linufsida fil-arḍi wa mā kunnā sāriqīn(a).

זיי (יוסף'ס ברידער) האבן געענטפערט, "ביי גאט, באמת, דו ווייסט אז מיר זענען נישט געקומען צו מאכן שלעכטס אין דעם לאנד און מיר זענען נישט קיין גנבים."

قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ

qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אָבער וואָס איז די שטראָף אויב דו ליגסט?"

قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

זיי האָבן געענטפערט, "די שטראָף איז פֿאַר ווער עס געפינט דאָס פֿאַרלוירענע אין זײַן זאַק, אַזוי וועט ער אַליין באַקומען זײַן שטראָף. אַזוי שטראָפֿן מיר די שלעכטע."

فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ

fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).

האָט ער אָנגעהויבן דורכקוקן זייערע זעק איידער זיין ברודערס, און דערנאָך האָט ער אַרויסגענומען דעם קעניגס בעכער פֿון זיין ברודערס זאַק. אַזוי האָבן מיר זיך צוגעגרייט פֿאַר יוסף. ער קען נישט באַשטראָפן זיין ברודער לויטן קעניגס געזעץ, סיידן גאָט וויל. מיר הייבן אין ראַנג וועמען מיר ווילן; און העכער יעדן מענטש פֿון וויסן איז איינער וואָס ווייסט מער.

۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ

qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אויב ער גנבעט, דעמאָלט טאַקע פריער האָט זײַן ברודער אויך געגנבעט." אַזוי האָט יוסף באַהאַלטן (צער) אין זײַן האַרצן און האָט עס זיי נישט געוויזן. ער האָט געזאָגט (אין זײַן האַרצן), "אײַער לאַגע איז טאַקע ערגער. און אַלאַ ווייסט בעסטער וואָס איר דערקלערט."

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אָה אַל-עזיז! ער האָט אַן עלטערן טאַטן, נעמט זיך איינעם פֿון אונדז אַנשטאָט, טאַקע מיר זען אַז דו ביסט איינער פֿון די וואָס טוען גוטס.

قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ

qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).

ער (יוסף) האט געזאגט, "איך בעט גאט פאר שוץ פון ארעסטירן (עמעצן), אחוץ דעם מענטש ביי וועמען מיר האבן געפונען אונזער אייגנטום, אויב מיר (טוען) דאס, מיינט עס אז מיר זענען אומרעכט טוערס."

فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ

falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

אַלזאָ ווען זיי האָבן זיך דערפון (יוסוף'ס באַשלוס) פֿאַרליבט, האָבן זיי זיך צוריקגעצויגן אין אַ פּריוואַטן שמועס, פֿlüסטערנדיק צווישן זיך. דער עלטסטער צווישן זיי האָט געזאָגט, "ווייסט איר נישט אַז אייער פֿאָטער האָט גענומען אַ בונד פֿון אייך אין נאָמען פֿון אַלאַה, און פֿריִער האָט איר פֿאַרלאָזט יוסף? דעריבער וועל איך נישט פֿאַרלאָזן דאָס לאַנד (מצרים) ביז מיין פֿאָטער גיט מיר דערלויבעניש (צוריקצוקומען), צי אַלאַה באַשליסט פֿאַר מיר. און ער איז דער בעסטער פֿון ריכטער."

اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ

irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).

גיי צוריק צו דיין טאַטן און זאָג, "אוי, אונדזער טאַטע! טאַקע, דיין זון האָט געגנבעט און מיר האָבן נאָר געזען וואָס מיר ווייסן און מיר ווייסן נישט וואָס ליגט דערין."

وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).

און פרעגט (די איינוואוינער פון) דעם לאַנד וואו מיר זענען, און דעם קאַראַוואַן וואָס איז געקומען מיט אונדז. און מיר זענען די ריכטיקע מענטשן.

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَنِيْ بِهِمْ جَمِيْعًاۗ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), ‘asallāhu ay ya'tiyanī bihim jamī‘ā(n), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

ער (יעקב) האט געזאגט, "אין פאַקט, דו ביסט דער איינציקער וואָס זעט גוטע (שלעכטע) ענינים. אַזוי (מיין געדולד) איז גוטע געדולד. איך האָף אַז אַלאַה וועט זיי אַלע ברענגען צו מיר. טאַקע, ער איז דער אַל-וויסנדיקער, דער קלוגסטער."

وَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰٓاَسَفٰى عَلٰى يُوْسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيْمٌ

wa tawallā ‘anhum wa qāla yā asafā ‘alā yūsufa wabyaḍḍat ‘aināhu minal-ḥuzni fa huwa kaẓīm(un).

און ער (יעקב) האט זיך אפגעקערט פון זיי (זיינע קינדער) און געזאגט, "אוי, מיין צער נאך יוסף!" און זיינע אויגן זענען ווייס געווארן פון טרויער. ער איז געבליבן שטיל, צוריקהאלטנדיק זיין כעס (צו זיינע קינדער).

قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوْسُفَ حَتّٰى تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِيْنَ

qālū tallāhi tafta'u tażkuru yūsufa ḥattā takūna ḥaraḍan au takūna minal-hālikīn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "ביי אַלאַ, דו הערסט נישט אויף צו געדענקען יוסף, ביז דו (ליידסט פון) אַ שווערע קראַנקייט אָדער דו ביסט צווישן די וואָס וועלן אונטערגיין."

قَالَ اِنَّمَآ اَشْكُوْا بَثِّيْ وَحُزْنِيْٓ اِلَى اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qāla innamā asykū baṡṡī wa ḥuznī ilallāhi wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

ער (יעקב) האָט געזאָגט, "איך באַקלאָג זיך נאָר צו גאָט וועגן מײַנע צרות און טרויער, און איך ווייס פֿון גאָט וואָס דו ווייסט נישט.

يٰبَنِيَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ يُّوْسُفَ وَاَخِيْهِ وَلَا تَا۟يْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ۗاِنَّهٗ لَا يَا۟يْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ

yā baniyyażhabū fa taḥassasū miy yūsufa wa akhīhi wa lā tai'asū mir rauḥillāh(i), innahū lā yai'asu mir rauḥillāhi illal-qaumul-kāfirūn(a).

אָה, מיינע קינדער! גייט, זוכט (נייעס) וועגן יוסף און זיינע ברידער און פאַרלירט נישט די רחמנות פון גאָט. טאַקע, די וואָס פאַרלירט די רחמנות פון גאָט זענען נאָר די וואָס גלויבן נישט.

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَيْهِ قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَاۗ اِنَّ اللّٰهَ يَجْزِى الْمُتَصَدِّقِيْنَ

falammā dakhalū ‘alaihi qālū yā ayyuhal-‘azīzu massanā wa ahlanaḍ-ḍurru wa ji'nā bibiḍā‘atim muzjātin fa aufi lanal-kaila wa taṣaddaq ‘alainā, innallāha yajzil-mutaṣaddiqīn(a).

אַלזאָ ווען זיי זענען אַרײַן (אין אָרט פֿון) יוסף, האָבן זיי געזאָגט, "אָה אַל-עזיז! מיר און אונדזער משפּחה זענען געפּלאָגט געוואָרן מיט צרות און מיר זענען געקומען ברענגענדיק זאַכן וואָס זענען ווערטלאָז, אַלזאָ פֿילט אונדזער קוואָטע (פֿון תּבואה) און גיט אונדז צדקה. טאַקע, אַלאַה באַלוינט די וואָס געבן צדקה."

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

ער (יוסף) האָט געזאָגט, "ווייסט איר וואָס איר האָט געטאָן צו יוסף און זײַן ברודער ווײַל איר האָט נישט פֿאַרשטאַנען די קאָנסעקווענצן פֿון אײַערע מעשים?"

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "ביסטו טאַקע יוסף?" ער (יוסף) האָט געענטפערט, "איך בין יוסף און דאָס איז מיין ברודער. טאַקע, אַלאַה האָט אונדז געגעבן זיין חן. טאַקע, ווער עס איז פרום און געדולדיק, דעמאָלט טאַקע, אַלאַה פֿאַרשווענדט נישט די באַלוינונג פֿון די וואָס טוען גוטס."

قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ

qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "ביי אַלאַה, אַלאַה האָט אייך באמת בילכער געמאַכט איבער אונדז, און טאַקע מיר זענען די וואָס זענען שולדיק (זינדיקער)."

قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

ער (יוסף) האט געזאגט, "אין דעם טאָג איז נישטאָ קיין פֿאַרלעמונג קעגן דיר, זאָל אַלאַה דיר מוחל זײַן. און ער איז דער מערסט רחמנותדיקער צווישן די רחמנותדיקע."

اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).

גיי, נעמט מיין קלייד, און ווישט עס אויף מיין פאטער'ס פנים, און ער וועט ווידער זען; און ברענגט דיין גאנצע משפּחה צו מיר."

وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ

wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).

און ווען די קאַראַוואַן איז אַוועקגעפאָרן (פון לאַנד מצרים), האָט זייער פאָטער געזאָגט, "טאַקע איך האָב גערוכן דעם ריח פון יוסף, אויב איר וואָלט מיך נישט באַשולדיקט אין זיין שוואַך אין גייַסט (דאָך וואָלט איר מיך גערעכטפערטיקט)."

قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِيْ ضَلٰلِكَ الْقَدِيْمِ

qālū tallāhi innaka lafī ḍalālikal-qadīm(i).

זיי (זיין משפּחה) האָבן געזאָגט, "ביי אַלאַ, איר זענט נאָך אין אייערע פריערדיקע טעותים."

فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

אַלזאָ ווען דער טרעגער פֿון דער גוטער בשורה איז אָנגעקומען, האָט ער אָפּגעווישט (דאָס קלייד) איבער זײַן פּנים (יעקב), און ער האָט באַקומען זײַן זעhkראַפֿט. ער (יעקב) האָט געזאָגט, "האָב איך אײַך נישט געזאָגט אַז איך ווייס פֿון גאָט וואָס איר ווייסט נישט?"

قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ

qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).

זיי האָבן געזאָגט, "אונזער טאַטע! בעט אונדז מחילה פֿאַר אונדזערע זינד, טאַקע מיר זענען שולדיק (זינדיקער)."

قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّيْ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

qāla saufa astagfiru lakum rabbī, innahū huwal-gafūrur-raḥīm(u).

ער (יעקב) האט געזאגט, "איך וועל בעטן מיין האר פאר מחילה פאר דיר. טאקע, ער איז דער מערסט פארגעבנדיקער, דער מערסט רחמנותדיקער."

فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ اٰمِنِيْنَ ۗ

falammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi abawaihi wa qāladkhulū miṣra in syā'allāhu āminīn(a).

אַלזאָ ווען זיי זענען אַרײַן אין יוסף, האָט ער אַרומגענומען זיינע עלטערן און צוגעגרייט אַ פּלאַץ פֿאַר זיי, זאָגנדיק: "גייט אַרײַן אין לאַנד מצרים, אויב גאָט וויל, אין זיכערקייט."

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

און ער האָט אויפגעהויבן זיינע עלטערן צום טראָן. און זיי (אַלע) האָבן זיך געבוקט פֿאַר אים (יוסף). און ער (יוסף) האָט געזאָגט, "אָה, מיין טאַטע! דאָס איז די פּירוש פֿון מיין פֿריִערדיקן חלום. און טאַקע, מיין גאָט האָט עס געמאַכט אַ פאַקט. טאַקע, מיין גאָט האָט מיר גוטס געטאָן, ווען ער האָט מיך באַפֿרײַט פֿון תפֿיסה און ווען ער האָט דיך געבראַכט פֿון דאָרף, נאָכדעם וואָס דער שטן האָט חרובֿ געמאַכט (באַציִונגען) צווישן מיר און מיינע ברידער. טאַקע, מיין גאָט איז מילד אין וואָס ער וויל. טאַקע, ער איז דער אַל-וויסנדיקער, דער אַל-קלוגער.

۞ رَبِّ قَدْ اٰتَيْتَنِيْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِيْ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَنْتَ وَلِيّٖ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِۚ تَوَفَّنِيْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ

rabbi qad ātaitanī minal-mulki wa ‘allamtanī min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), fāṭiras-samāwāti wal-arḍ(i), anta waliyyī fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), tawaffanī muslimaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).

מיין האר, דו האסט מיר געגעבן עפעס אויטאריטעט און מיך געלערנט עפעס א פירוש פון חלומות. (א האר) באשעפער פון הימל און ערד, דו ביסט מיין באשיצער אין דער וועלט און אין יענער וועלט, לאָז מיך שטאַרבן ווי אַ מוסולמענער און פֿאַרבינד מיך מיט די צדיקים.

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهِ اِلَيْكَۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْٓا اَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُوْنَ

Żālika min ambā'il-gaibi nūḥīhi ilaik(a), wa mā kunta ladaihim iż ajma‘ū amrahum wa hum yamkurūn(a).

דאָס איז עטלעכע פֿון די אומגעזעענע נייעס וואָס מיר האָבן דיר (מוחמד) אַנטפּלעקט; כאָטש דו ביסט נישט געווען לעבן זיי, ווען זיי האָבן מסכים געווען צו מאַכן אַ ליסט (צו אַרײַנלייגן יוסף אין ברונעם).

وَمَآ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa mā akṡarun-nāsi wa lau ḥaraṣta bimu'minīn(a).

און רובֿ מענטשן וועלן נישט גלויבן אפילו אויב איר ווילט טאַקע.

وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِيْنَ ࣖ

wa mā tas'aluhum ‘alaihi min ajr(in), in huwa illā żikrul lil-‘ālamīn(a).

און דו בעטסט זיי נישט פאר גארנישט אין אויסטויש (פאר דיין רוף), ווייל יענע (רוף) איז א לערע פאר דער גאנצער וועלט.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ

wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).

און וויפיל וואונדער (פון אללא'ס גרויסקייט) אין הימל און אויף דער ערד זענען זיי פארבייגעגאנגען, אבער זיי האבן זיך אפגעקערט פון זיי.

وَمَا يُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ

wa mā yu'minu akṡaruhum billāhi illā wa hum musyrikūn(a).

און רובֿ פון זיי גלויבן נישט אין אַלאַ, אין פאַקט פֿאַרבינדן זיי שותפים מיט אים.

اَفَاَمِنُوْٓا اَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

afa aminū an ta'tiyahum gāsyiyatum min ‘ażābillāhi au ta'tiyahumus-sā‘atu bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

פילן זיי זיך זיכער פון דער קומענדיקער שטראָף פון אַלאַה וואָס וועט זיי אַרומנעמען, צי פון דער פּלוצעמדיקער קומענדיקער לעצטער שעה אויף זיי, בשעת זיי זענען נישט באַוואוסטזיניק דערפון?

قُلْ هٰذِهٖ سَبِيْلِيْٓ اَدْعُوْٓا اِلَى اللّٰهِ ۗعَلٰى بَصِيْرَةٍ اَنَا۠ وَمَنِ اتَّبَعَنِيْ ۗوَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

qul hāżihī sabīlī ad‘ū ilallāh(i), ‘alā baṣīratin ana wa manittaba‘anī, wa subḥānallāhi wa mā ana minal-musyrikīn(a).

זאָג (אָ מוכאַמאַד), "דאָס איז מײַן וועג: איך רוף צו אַלאַה, איך און די וואָס פֿאָלגן מיר מיט זיכערקייט. כּבֿוד זאָל זײַן אַלאַה, און איך בין נישט איינער פֿון די פּאָליטעיסטן."

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

און מיר האָבן נישט געשיקט פֿאַר דיר (מוחמד), נאָר אַ מענטש וועמען מיר האָבן געגעבן התגלות צווישן די מענטשן פֿון לאַנד. האָבן זיי נישט געפֿאָרן אויף דער ערד און געזען וואָס איז געשען מיט די פֿאַר זיי (וואָס האָבן געלייקנט דעם שליח). און טאַקע, דאָס לאַנד פֿון יענער וועלט איז בעסער פֿאַר די פֿרומע. פֿאַרשטייסטו נישט?

حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ

Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).

אַלזאָ ווען די שליחים האָבן מער נישט קיין האָפענונג (וועגן דעם גלויבן פֿון זייער פֿאָלק) און גלויבן אַז מען האָט זיי פֿאַרלייגנט, דעמאָלט קומען זיי (די שליחים) צו אונדזער הילף, דעמאָלט וועלן זיי געהאלפן ווערן דורך וועמען מיר ווילן. און אונדזער שטראָף קען נישט אָפּגעוואָרפֿן ווערן פֿון זינדיקע.

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

טאקע, אין זייערע מעשיות איז דא לערע פאר מענטשן וואס האבן שכל. (דער קוראן) איז נישט קיין אויסגעטראכטע מעשה, נאר רעכטפארטיגט די פריערדיגע (ביכער), דערקלערט אלעס, און (אלס) אנווייזונג און רחמנות פאר די וואס גלייבן.