وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

yéetel bix je'el u páajtal a ch'a'ik tu ka'atéen ken ts'o'ok a yantal yéetel u láak'o'ob (bey wíicham yéetel atantsil). yéetel leti'ob (a atantsile') ts'o'ok u ch'a'iko'ob jump'éel k'a'am pacto (u ts'o'okol beelo') ti' teech.

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

yaan waxakp'éel ba'alche'ob tu ka'atúulal (kantúul ka'atúul); ka'atúul tamano'ob yéetel ka'atúul chivo'ob. A'al, "Ba'ax prohibido tumen Allah ichil ka'ap'éel xiibo'obo' wa ka'ap'éel ko'olelo'obo' wa ba'ax yaan ti' u nak' le ka'ap'éel ko'olelo'obo'? Tsol teen basado ti' le k'ajóolil wa teech verdadero."

وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

Ka tu t'i'it'aj le lu'uma' ka tu beetaj witso'ob yéetel río'ob yóok'ol. yéetel ti' leti'e' tu beetaj tuláakal le yich tu ka'atúulal; ku sutk'esik áak'ab ti' k'iin. Jach jaajile', ti' le ba'ala' yaan señales (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku tuukulo'obo'.

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

yéetel Allah tu beetaj teech jump'éel núup (wíicham wa atantsil) ti' a kajnáalo'ob bin yano'ob ka tu beetaj paalalo'ob yéetel nietos utia'al tech ti' a núup, ka tu ts'áaj ti' ma'alo'ob sustento. Ba'axten ku creertiko'ob le ba'alo'ob ma' jaaji' yéetel ku p'atiko'ob u bendición Allah?

الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّسَلَكَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا وَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۗ فَاَخْرَجْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْ نَّبَاتٍ شَتّٰى

al-lażī ja‘ala lakumul-arḍa mahdaw wa salaka lakum fīhā subulaw wa anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī azwājam min nabātin syattā.

(K'uj) máax ts'o'ok u beetik le lu'uma' bey jump'éel kúuchil ti' teech, yéetel tu beetaj bejo'ob ti' teech, yéetel máax ku túuxtik ja' (cháak) ti' le ka'ano'." Ka túun k meentik jejeláas tipos paak'alo'ob nojochtal yéetel leti' (ja' cháak).

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْۗ وَنُقِرُّ فِى الْاَرْحَامِ مَا نَشَاۤءُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْٓا اَشُدَّكُمْۚ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰى وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْۢ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ وَتَرَى الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْۢبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍ

yā ayyuhan-nāsu in kuntum fī raibim minal-ba‘ṡi fa innā khalaqnākum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma min ‘alaqatin ṡumma mim muḍgatim mukhallaqatiw wa gairi mukhallaqatil linubayyina lakum, wa nuqirru fil-arḥāmi mā nasyā'u ilā ajalim musamman ṡumma nukhrijukum ṭiflan ṡumma litablugū asyuddakum, wa minkum may yutawaffā wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likailā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), wa taral-arḍa hāmidatan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat wa ambatat min kulli zaujim bahīj(in).

wíinik! Wa ka ka'ap'éeltal a wóol (u k'iinil) u ka'apúut kuxtale', túun jach tu jaajile' ts'o'ok k beetikech ti' juuch'bil, ts'o'okole' ti' jump'éel gota semen, ts'o'okole' ti' jump'éel coágulo k'i'ik'el, ts'o'okole' ti' jump'éel grumo bak'el ba'ax le perfecto yéetel ba'ax le imperfecto, utia'al u páajtal k tsolik ti' teech; yéetel k fijamos ti' u nak' bin k voluntad tak jump'éel k'iin predeterminado, ts'o'okole' k jóok'sik bey bebés, túun (jujump'íitil) tech k'uch u nojoch máaktal, ka yane' ti' te'ex bino'ob máan yéetel (yane') ti' te'ex bino'ob suuto'ob ti' jump'éel ts'o'oka'an jach nojoch máaktal (senilidad), utia'al u ts'o'ok ma' u yojel mixba'al ba'ax ts'o'ok u yojéeltiko'ob. Ka wilik le lu'uma' tikin, túun ken k túuxtik ja' (cháak) yóok'ol leti', le lu'uma' ku kuxtal yéetel ku p'áatal fertil yéetel ku nojochtal jejeláas tipos jats'uts paak'alo'ob (páak'alo'ob).

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الْاَرْضِ كَمْ اَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ

awalam yarau ilal-arḍi kam ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).

¿Ma' wa tu yilo'ob le lu'uma', buka'aj ts'o'ok k pak'ik yóok'ol jejeláas u jejeláasil ma'alob paak'alo'ob?

وَتَذَرُوْنَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُوْنَ

wa tażarūna mā khalaqa lakum rabbukum min azwājikum, bal antum qamun ‘ādūn(a).

yéetel ka p'atik (le ko'olelo'obo') máax tu beetaj Ku uti'al u beel a atantsile'ex? Te'ex (le) máako'ob ku máan asab te'elo' ti' le límites.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوْٓا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَّوَدَّةً وَّرَحْمَةً ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

wa min āyātihī an khalaqa lakum min anfusikum azwājal litaskunū ilaihā wa ja‘ala bainakum mawaddataw wa raḥmah(tan), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).

ichil u chíikulo'ob (u nojochil) leti'e' tu beetaj núup uti'al tech ti' u kajnáalo'ob bin yano'ob, utia'al u tech sería inclinado yéetel yu'ubike' u tranquilidad yéetel leti'ob, ka tu beetaj ichil tech sentimientos yaakunaj yéetel afecto. Jach jaajile', tu jaajile' yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al jump'éel kaaj ku tuukul.

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍۗ وَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيْمٍ

khalaqas-samāwāti bigairi ‘amadin taraunahā wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa anzalnā minas-samā'i mā'an fa ambatnā fīhā min kulli zaujin karīm(in).

tu beetaj le ka'ano'ob mina'an u columna'ob je'el bix a wiliko', ka tu ts'áaj le witso'obo' (tu yóok'ol) le lu'uma' uti'al ma' u péeksikech; yéetel u ch'íijil tuláakal u jejeláasil ba'alche'ob ku péek ku kuxtalo'ob way yóok'ol kaabe'. Ka t túuxtaj ja' cháak te' ka'ano', ts'o'okole' t beetaj u nojochtal tuláakal u jejeláasil ma'alob paak'alo'ob ichil.

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ اَزْوَاجًاۗ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖۗ وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُّعَمَّرٍ وَّلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهٖٓ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍۗ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرٌ

wallāhu khalaqakum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma ja‘alakum azwājā(n), wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa mā yu‘ammaru mim mu‘ammariw wa lā yunqaṣu min ‘umurihī illā fī kitāb(in), inna żālika ‘alallāhi yasīr(un).

yéetel Allah tu beetaj teech yéetel arcilla ka tu láak' yéetel semen, ts'o'okole' tu beetaj teech ti' pares (masculino yéetel femenino). Mix juntúul ko'olel ku yantal u chaambal yéetel ku síijil, wa ma' yéetel u k'ajóolil. yéetel u kuxtal máak ma' u chowaktal mix u ts'o'oka'an u xu'ulul, ba'ale' (ts'o'ok u jets'ik) ti' le áanalte'o' (Lauh Mahfuzh). Jach jaajile', lela' chéen ch'a'abil uti'al Allah.

سُبْحٰنَ الَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنْۢبِتُ الْاَرْضُ وَمِنْ اَنْفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا يَعْلَمُوْنَ

subḥānal-lażī khalaqal-azwāja kullahā mimmā tumbitul-arḍu wa min anfusihim wa mimmā lā ya‘lamūn(a).

Nojbe'enil ti' Allah máax ts'o'ok u beetik tuláakal ba'al tu ka'atúulal, ti' le ba'ax ku nojochtal le lu'uma' yéetel ti' leti'ob mismos, bey ti' le ba'ax ma' u yojelo'ob.

خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ الْاَنْعَامِ ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ ۗ يَخْلُقُكُمْ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ خَلْقًا مِّنْۢ بَعْدِ خَلْقٍ فِيْ ظُلُمٰتٍ ثَلٰثٍۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ

khalaqakum min nafsiw wāḥidatin ṡumma ja‘ala minhā zaujahā wa anzala lakum minal-an‘āmi ṡamāniyata azwāj(in), yakhluqukum fī buṭūni ummahātikum khalqam mim ba‘di khalqin fī ẓulumātin ṡalāṡ(in), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tuṣrafūn(a).

tu beetajech ti' juntúul máak (Adán) ts'o'okole' ti' leti'e' tu beetaj a núup ka tu túuxtaj waxak pares u ba'alche'ob uti'al tech. tu beetajech ichil u nak' a na' ichil óoxp'éel éek'joch'e'enil. Le máax ku beetik lela' leti'e' Allah, a Yuumtsil, Yuumtsil u yuumil le reinoo'. Mina'an uláak' k'uj chéen leti'; túun ba'axten ka sutko'ob paachil?

فَاطِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّمِنَ الْاَنْعَامِ اَزْوَاجًاۚ يَذْرَؤُكُمْ فِيْهِۗ لَيْسَ كَمِثْلِهٖ شَيْءٌ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

fāṭirus-samāwāti wal-arḍ(i), ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa minal-an‘āmi azwājā(n), yażra'ukum fīh(i), laisa kamiṡlihī syai'(un), wa huwas-samī‘ul-baṣīr(u).

(Allah) Creador ti' le ka'ano' yéetel le lu'umo'. tu beetaj uti'al teech núupo'ob ti' a bin yano'ob, yéetel núupo'ob ti' u bin yano'ob ba'alche'ob (xan). tu beetaj a ya'abtal beyo'. Mina'an mixba'al je'el bix leti'e'. yéetel leti'e' le máax ku yu'ubik tuláakal ba'al, tuláakal ba'ax ku yilik.

اَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَّاِنَاثًا ۚوَيَجْعَلُ مَنْ يَّشَاۤءُ عَقِيْمًا ۗاِنَّهٗ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ

au yuzawwijuhum żukrānaw wa ināṡā(n), wa yaj‘alu may yasyā'u ‘aqīmā(n), innahū ‘alīmun qadīr(un).

wa leti'e' ku ts'áaik le xiibo'obo' yéetel le ko'olelo'obo', ka ku beetik u yantal u paalal máax u k'áat. leti'e' jach u yojel tuláakal ba'al, yaan tuláakal páajtalil ti'.

وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ

wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).

yéetel leti' máax beet tuláakal ba'al tu ka'atúulal ka tu beetaj uti'al te'ex naves yéetel wakaxo'ob tu'ux ka nat'ik.

وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍۙ

wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli zaujim bahīj(in).

Yéetel le lu'uma' k t'i'it'aj yéetel k pak'aj yóok'ol leti'e' mu'uk'a'an witso'ob yéetel k pak'aj yóok'ol leti'e' jats'uts paak'alo'ob,

وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

wa min kulli syai'in khalaqnā zaujaini la‘allakum tażakkarūn(a).

yéetel k beetik tuláakal ba'al tu ka'atúulal uti'al ka k'a'ajsik (u nojochil Allah).

وَاَنَّهٗ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۙ

wa annahū khalaqaz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

yéetel u jaajile' leti' máax beet le xiib yéetel le ko'olelo',

فِيْهِمَا مِنْ كُلِّ فَاكِهَةٍ زَوْجٰنِۚ

fīhimā min kulli fākihatin zaujān(i).

Te' ka'ap'éel ka'ano'obo' yaan jejeláas yich che'o'ob tu ka'atúulal.

فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۗ

fa ja‘ala minhuz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

ts'o'okole' tu beetaj ti' leti' jump'éel par xiib yéetel ko'olel.

وَّخَلَقْنٰكُمْ اَزْوَاجًاۙ

wa khalaqnākum azwājā(n).

yéetel k beetike'ex tu ka'atúulal,

وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىٓ ۙ

wa mā khalaqaż-żakara wal-unṡā.

uti'al u beeta'al xiib yéetel ko'olel,