فَجَعَلْنٰهَا نَكَالًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ

faja‘alnāhā nakālal limā baina yadaihā wa mā khalfahā wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Yo yina beto salaka (mutindu yina) lukebisu sambu na bantu ya ntangu yina ti sambu na bayina ta kwisa na nima, mpi dilongi sambu na bantu ya luzitu.

تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔

tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).

Yai kele baverse ya Allah, Beto ke tanga yo na nge mbote-mbote mpi nge (Muhammad) kele kibeni kinati-nsangu.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ

alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Keti nge monaka ve bantu yina vandaka kuswana ti Abrahami sambu na Mfumu na yandi, sambu Allah pesaka yandi kimfumu (ngolo). Ntangu Abrahami tubaka nde, “Mfumu na mono kele Muntu yina ke pesaka luzingu mpi ke nataka lufwa,” yandi tubaka nde, “Mono lenda pesa mpi luzingu mpi ke nataka lufwa.” Ibrahim tubaka nde: "Allah tedimisaka ntangu na esti, yo yina yandi tedimisaka yo na westi." Yo yina muntu yina ke kwikilaka ve ke vandaka na kiadi. Allah ke twadisaka ve bantu ya mbi.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗ وَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyātinā, fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).

(Kisikalu na bo) vandaka bonso kikalulu ya balongoki ya Farao ti ya bantu yina vandaka na ntwala na bo. Bo buyaka bidimbu na beto, yo yina Allah pesaka bo ndola sambu na masumu na bo. Allah kele ngolo na ndola.

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ اَيْنَ مَا ثُقِفُوْٓا اِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللّٰهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ الْاَنْبِۢيَاۤءَ بِغَيْرِ حَقٍّۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ

Ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu aina mā ṡuqifū illā biḥablim minallāhi wa ḥablim minan-nāsi wa bā'ū bigaḍabim minallāhi wa ḍuribat ‘alaihimul-maskanah(tu), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnal-ambiyā'a bigairi ḥaqq(in), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).

Bo me fuluka na nsoni konso kisika ya bo kele, katula kaka kana bo (simba) nsinga (dibundu) ya Allah ti nsinga (kuwakana) ti bantu. Bo bakaka makasi ya Allah mpi bo vandaka (ntangu yonso) kufuluka ti mpasi. Diambu diadi divangamanga kadi bevovanga verse za Allah ye vonda baprofete, kondwa nswa (kikuma kiambote). Ediadi divangamanga kadi ke belemvokelanga ko yo vioka tezo.

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌۙ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qad khalat min qablikum sunan(un), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Ya kieleka, ba sunna ya (Allah) me luta na ntwala na beno, yo yina beno kwenda na (ba nsuka yonso ya) ntoto mpi beno tala inki kele nsuka ya bantu yina ke buyaka (ba nsangu).

اِنْ يَّمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهٗ ۗوَتِلْكَ الْاَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِۚ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاۤءَ ۗوَاللّٰهُ لَا يُحِبُّ الظّٰلِمِيْنَۙ

iy yamsaskum qarḥun faqad massal-qauma qarḥum miṡluh(ū), wa tilkal-ayyāmu nudāwiluhā binan-nās(i), wa liya‘lamallāhul-lażīna āmanū wa yattakhiża minkum syuhadā'(u), wallāhu lā yuḥibbuẓ-ẓālimīn(a).

Kana nge (na mvita ya Uhud) bakaka bamputa, pana bo mpi (na mvita ya Badr) bakaka bamputa ya mutindu mosi. Mpi bantangu yina (ya lukumu ti ya lufwa), Beto lutaka na kati ya bantu (sambu bo baka dilongi), mpi sambu Allah kuswaswanisa bantu yina ke kwikilaka (ti bantu yina ke kwikilaka ve) mpi sambu Yandi sala nde bankaka na kati na beno (kubwa bonso) bamartire. Mpi Allah ke zolaka ve bantu ya ke salaka mambu ya mbi, .

وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَۙ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌۚ فَمَا وَهَنُوْا لِمَآ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ

wa ka'ayyim min nabiyyin qātal(a), ma‘ahū ribbiyyūna kaṡīr(un), famā wahanū limā aṣābahum fī sabīlillāhi wa mā ḍa‘ufū wa mastakānū, wallāhu yuḥibbuṣ-ṣābirīn(a).

Mpi mutindu mingi ya profete mosi kunwanaka ti kimvuka ya balongoki ya luzitu. Bau (kumaka) ya kulemba ve sambu na bisumbula yina kuminaka bau na nzila ya Allah, bau vidisaka mpeve na bau ve ye bau (to) kudipesaka ve (na mbeni). Mpi Allah ke zolaka bantu yina ke kangaka ntima.

۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ ابْنَيْ اٰدَمَ بِالْحَقِّۘ اِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ اَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْاٰخَرِۗ قَالَ لَاَقْتُلَنَّكَ ۗ قَالَ اِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللّٰهُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'abnai ādama bil-ḥaqqi iż qarrabā qurbānan fa tuqubbila min aḥadihimā wa lam yutaqabbal minal-ākhar(i), qāla la'aqtulannak(a), qāla innamā yataqabbalullāhu minal-muttaqīn(a).

Mpe zabisa (Muhammad) kieleka na bo na yina me tala disolo ya bana zole ya Adami, ntangu bo zole pesaka kimenga, (kimenga) ya mosi na kati na bo (Habil) ndimamaka mpi ya nkaka (Qabil) ndimamaka ve. Yandi (Qabil) tubaka nde, “Ya kieleka, mono ta fwa nge kibeni!” Yandi (Habil) tubaka nde: “Ya kieleka, Allah ke ndimaka kaka (makabu ya mawa) na bantu yina ke zitisaka Nzambi.”

قَدْ سَاَلَهَا قَوْمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوْا بِهَا كٰفِرِيْنَ

qad sa'alahā qaumum min qablikum ṡumma aṣbaḥū bihā kāfirīn(a).

Ya kieleka, na ntwala na beno kuvandaka ti kimvuka mosi ya bantu yina vandaka kuyula mambu ya mutindu mosi (na mbikudi na bo), na nima bo kumaka bantu ya ke kwikilaka ve.

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ

alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Keti bo me mona ve mutindu bandonga mingi ya ntwala na bo Beto me fwa, ata (bandonga yina) Beto me tula kisika na bo na ntoto, disongidila kukangama yina Beto me pesa beno ve ata fioti. Beto tiamunaka bo mvula ya ngolo mpi beto salaka nde banzadi kuluta na nsi na bo, na nima beto fwaka bo sambu na masumu na bo mosi, mpi beto salaka ndonga ya nkaka na nima ya ndonga na bo.

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Mpi ya kieleka, bantu ya nkaka ya binati-nsangu yina vandaka na ntwala na nge (Muhammad) vandaka kuseka bo, na mpila nde ndola kukulumukaka na zulu ya bantu yina vandaka kuseka bo sambu na kupesa mvutu na kuseka na bo.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Tuba (Muhammad), "Beno sosa ntoto, na nima beno tala inki kele nsuka ya bantu yina ke tubaka luvunu."

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Mpe ya kieleka, binati-nsangu yina vandaka na ntwala na beno, bo kusaka bo, kansi bo kangaka ntima na luvunu mpi na mbangika yina bo vandaka kumonisa bo, tii kuna lusadisu na beto kwisaka na bo. Mpi ata kima mosi ve lenda soba ba sentence (bansiku) ya Allah. Mpi ya kieleka, kitini ya nsangu ya bantumwa me kwisila beno.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).

Mpi ya kieleka, beto me tinda (bantumwa) na bantu yina vandaka na ntwala na nge, na nima beto me monisa bo mpasi na kinsukami ti na mpasi, sambu bo bondila (na Allah) na kudikulumusa yonso.

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Ba polytheistes ta tuba nde: "Kana Allah zolaka, beto zolaka ve kuvukisa banduku ti yandi, ata ba-nkaka na beto, mpi beto zolaka kubuyisa kima ve." Mutindu mosi mpi bantu yina vandaka na ntwala na bo yina vandaka kutuba luvunu (banati-nsangu) tii kuna bo meka ndola na Beto. Tuba (Muhammad), "Nge kele na nzayilu ya nge lenda pesa beto? Mambu ya nge ke landa kele kaka kuyindula, ye nge ke yindula kaka."

وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ

wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).

Ntoto ikwa Beto me fwa, mpasi na beto me kwisa (na bantu na yo) na mpimpa, to ntangu bo vandaka kupema na mwini.

فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).

Yo yina ntangu mpasi na Beto kwisilaka bo, kubokuta na bo vandaka kaka kutuba nde: “Ya kieleka, beto vandaka bantu ya mbi.”

فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ

fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).

Yo yina bo buyaka yandi (Noa). I bosi, twamvuluza ye awana bakala yandi muna nzaza. Beto ke dinda bantu yina ke buya baverse na Beto. Kieleka, yau i nkangu wa mpofo (meso ma ntima miau).

فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ

fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).

Yo yina beto gulusaka yandi (Hud) ti bayina vandaka ti yandi na mawa na beto ye beto fwaka tii na misisa na bo bayina vandaka kubuya bidimbu na beto. Ke bena minkwikizi ko.

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

I bosi, e nzakam’a ntoto yababwila, bafwidi baleka muna mazumbu ma nzo au.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).

Na nima yandi (Saleh) bikaka bo, yandi tubaka nde: "E bantu na mono! Ya kieleka, mono me pesa beno nsangu ya Mfumu na mono mpi mono me pesa beno bandongisila. Kansi beno ke zolaka ve bantu yina ke pesaka bandongisila."

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Mpi Beto nokisaka bo mvula (matadi). Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kuminaka muntu yina me sala disumu.

وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Mpi beno vanda ve na konso nzila na kupesaka boma mpi na kukangaka bantu ya lukwikilu nzila ya Allah mpi na kuzolaka kukatula yo. Yibuka ntangu beno vandaka fioti, na nima Allah yikaka ntalu na beno. Mpi tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ

al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).

Bantu yina vandaka kubuya Shuaib vandaka bonso nde bo me zingaka ntete ve na (insi) yina. Bantu yina ke buyaka Shuaib kele bantu yina ke vidisaka.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).

Yo yina Shuaib bikaka bo na kutubaka nde: "O bantu na mono! Ya kieleka, mono me pesa beno nsangu ya Mfumu na mono mpi mono me longisila beno. Ebuna inki mutindu mono ta wa mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka ve?"

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ

wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).

Beto tindaka ve mbikudi na insi mosi, (ye bantu na yo buyaka mbikudi yina), kansi beto pesaka bantu na yo mpasi ti mpasi sambu bo (kulemfuka na) kudikulumusa.

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Na nima beto yingisaka mpasi yina na kiese (sambu bana ti kimvwama na bo) kukuma mingi, na nima bo tubaka nde: “Ya kieleka, ba-nkaka na beto monaka mpasi ti kiese,” yo yina beto pesaka bo mpasi na kintulumukina kukonda nde bo zaba yo.

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

To keti yo kele ve pwelele na bantu yina ke bakaka difwa ya ntoto na nima ya bantu yina ke zingaka kuna (kuvila)? Kiadi vo vo twazola, twabavana tumbu mu kuma kia masumu mau; ye Beto kangaka ntima na bo sambu bo kuwa ve (dilongi).

تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ

tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).

Yai kele bansi (yina Beto bebisaka), Beto ke zabisa beno ndambu ya masolo na yo. Binati-nsangu na bo kwisaka mpenza na bo ti banzikisa ya pwelele. Kansi bo vandaka kukwikila ve (mpi) na mambu yina bo vandaka kubuya ntete. Mpila yina Allah ke kangaka ntima ya bantu ya ke kwikilaka ve.

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Na nima na bo, beto tindaka Moize ti banzikisa na beto na Faraon ti na bamfumu ya bantu na yandi, na nima bo buyaka banzikisa. Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).

Mpi tanga (Muhammad) na bo, nsangu ya muntu yina Beto me pesa baverse na beto, na nima yandi ke kudikatula na baverse, na nima yandi ke landa Satana (tii kuna yandi ta mekama), na nima yandi ke kuma mosi na kati ya bantu yina ke vila nzila.

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Mpi kana Beto zolaka, Beto zolaka kutombula (nivo na yandi) ti (verse) yina, kansi yandi vandaka kukangama na nsi-ntoto mpi vandaka kulanda bampusa na yandi (ya nsi), ebuna mbandu na yandi kele bonso mbwa, kana nge kula yandi nge ke basisa ludimi na yandi mpi kana nge bika yandi yandi ke basisa ludimi na yandi (mpi). Kingana ya mutindu yina ya bantu yina ke buyaka baverse na Beto. Yo yina, tubila masolo yina sambu bo yindula.

سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ

sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).

Mbi kibeni kele mbandu ya bantu yina ke buyaka baverse na Beto; bo ke kudisalaka mbi.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَفَرُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, kafarū bi'āyātillāhi fa akhażahumullāhu biżunūbihim, innallāha qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

(Mambu ya luzingu na bo) vandaka kiteso mosi ti luzingu ya balongoki ya Farao mpi ya bantu yina kuzingaka na ntwala na bo. Bo buyaka baverse ya Allah, yo yina Allah pesaka bo ndola sambu na masumu na bo. Ya kieleka, Allah kele Nkwa-Ngolo Yonso mpi ndola na yandi kele ngolo kibeni.

كَدَأْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَۙ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۚ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَغْرَقْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَۚ وَكُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

kada'bi āli fir‘aun(a), wal-lażīna min qablihim, każżabū bi'āyāti rabbihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa agraqnā āla fir‘aun(a), wa kullun kānū ẓālimīn(a).

(Mambu ya luzingu na bo) vandaka kiteso mosi ti luzingu ya balongoki ya Farao mpi ya bantu yina kuzingaka na ntwala na bo. Bo buyaka baverse ya Mfumu na bo, yo yina beto fwaka bo sambu na masumu na bo mpi beto dindisaka Faraon ti bantu yina vandaka kulanda yandi na masa; sambu bo kele bantu ya kukonda lunungu.

كَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّاَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّاَوْلَادًاۗ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِيْ خَاضُوْاۗ اُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

kal-lażīna min qablikum kānū asyadda minkum quwwataw wa akṡara amwālaw wa aulādā(n), fastamta‘ū bikhalāqihim fastamta‘tum bikhalāqikum kamastamta‘al-lażīna min qablikum bikhalāqihim wa khuḍtum kal-lażī khāḍū, ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), ulā'ika humul-khāsirūn(a).

(situation ya beno ba hypocrites na ba polythèses) kele bonso bayina vandaka na ntwala na beno, bo kele ngolo kuluta beno, mpi bo kele ti kimvwama ti bana mingi. Yo yina bo me sepela na ndambu na bo, mpi nge me sepela na ndambu na nge bonso bantu yina vandaka na ntwala na nge sepelaka na ndambu na bo, mpi nge ke tubila (mambu ya luvunu) mutindu bo ke tubila yo. Bisalu na bo ya nsi-ntoto yai ti ya nima ke kwendaka mpamba. Bo kele bantu yina ke vidisaka.

اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Keti nsangu kumaka ve na bo (na yina me tala) bantu yina vandaka na ntwala na bo, (disongidila) bantu ya Noa, ‘Adi, Samudi, bantu ya Abrahami, bantu ya Madyani, mpi (bantu ya) bansi yina bo fwaka? Binati-nsangu kwisaka na bo kunata banzikisa ya pwelele; Allah ka ba sala mbi ko, kansi yau kibeni ba sala mbi.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْاۙ وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ

wa laqad ahlaknal-qurūna min qablikum lammā ẓalamū, wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa mā kānū liyu'minū, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).

Ye kieleka, beto fwaka bantu na ntwala na nge, ntangu bo salaka mambu ya kukonda lunungu, ata binati-nsangu na bo kwisaka ti bansangu (ya kieleka), kansi bo zolaka ve kukwikila ata fioti. I mpila yoyo Tufutanga awana bevanganga masumu.

بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيْلُهٗۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

bal każżabū bimā lam yuḥīṭū bi‘ilmihī wa lammā ya'tihim ta'wīluh(ū), każālika każżabal-lażīna min qablihim fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Nkutu (kieleka kele nde), bo kebuyaka mambu yina bo mezaba ntete ve mbotembote mpi yina bo mebaka ntete ve ntendula na yo. Mutindu mosi, bantu yina vandaka na ntwala na bo buyaka (ntumwa). Yo yina, tula dikebi na malanda ya bantu ya kukonda lunungu.

فَكَذَّبُوْهُ فَنَجَّيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَجَعَلْنٰهُمْ خَلٰۤىِٕفَ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَ

fa każżabūhu fa najjaināhu wa mam ma‘ahū fil-fulki wa ja‘alnāhum khalā'ifa wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).

Na nima bo tubaka luvunu sambu na yandi (Noa), na nima beto gulusaka yandi ti bantu yina vandaka ti yandi na maswa, mpi beto kumisaka bo bakalifa mpi beto dindisaka bantu yina vandaka kubuya baverse na beto na masa. Yo yina, tula dikebi na mambu yina zolaka kukumina bantu yina bo kebisaka.

فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ ࣖ

fal yauma nunajjīka bibadanika litakūna liman khalfaka āyah(tan), wa inna kaṡīram minan-nāsi ‘an āyātinā lagāfilūn(a).

Yo yina bubu yai Beto me gulusa nitu na nge sambu nge vanda dilongi sambu na bantu yina ta kwisa na nima na nge, kansi bantu mingi ke tula ve dikebi na bidimbu (ngolo) na Beto.

فَهَلْ يَنْتَظِرُوْنَ اِلَّا مِثْلَ اَيَّامِ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْۗ قُلْ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

fahal yantaẓirūna illā miṡla ayyāmil-lażīna khalau min qablihim, qul fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).

Yo yina bo ke vingilaka ve ata kima mosi katula kaka (mambu) yina kele kiteso mosi ti mambu (yina kuminaka) bantu yina kwisaka na ntwala na bo. Tuba nde: “Yo yina vingila, mono mpi kele mosi na kati ya bantu yina ke vingila ti nge.”

تِلْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْغَيْبِ نُوْحِيْهَآ اِلَيْكَ ۚمَا كُنْتَ تَعْلَمُهَآ اَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هٰذَاۚ فَاصْبِرْۚ اِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

tilka min ambā'il-gaibi nūḥīhā ilaik(a), mā kunta ta‘lamuhā anta wa lā qaumuka min qabli hāżā, faṣbir, innal-‘āqibata lil-muttaqīn(a).

I diau ndambu za nsangu za lembi moneka za Tuzayisa kwa ngeye (Muhammad); ngeye ka wazaya wo ko ye nkangu aku mpe ke bazaya wo ko vitila diambu diadi. Yo yina vanda ntima-nda, kieleka, nsuka (ya mbote) kele sambu na bantu ya lusambu.

وَيٰقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِيْٓ اَنْ يُّصِيْبَكُمْ مِّثْلُ مَآ اَصَابَ قَوْمَ نُوْحٍ اَوْ قَوْمَ هُوْدٍ اَوْ قَوْمَ صٰلِحٍ ۗوَمَا قَوْمُ لُوْطٍ مِّنْكُمْ بِبَعِيْدٍ

wa yā qaumi lā yajrimannakum syiqāqī ay yuṣībakum miṡlu mā aṣāba qauma nūḥin au qauma hūdin au qauma ṣāliḥ(in), wa mā qaumu lūṭim minkum biba‘īd(in).

Mpi O bantu na mono! Bika ve nde mavwanga yina kele na kati na mono (ti nge) kusala nde nge sala masumu, na mpila nde nge mona mpasi bonso yina kuminaka bantu ya Noa, bantu ya Hudi to bantu ya Saleh, na ntangu bantu ya Luti vandaka ve ntama ti nge.

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الْقُرٰى نَقُصُّهٗ عَلَيْكَ مِنْهَا قَاۤىِٕمٌ وَّحَصِيْدٌ

Żālika min ambā'il-qurā naquṣṣuhū ‘alaika minhā qā'imuw wa ḥaṣīd(un).

Yai kele ndambu ya bansangu ya ke tadila bansi (yina me beba) yina Beto me zabisa nge (Muhammad). Bansi yankaka na kati ya bansi yai kele kaka ti bidimbu na yo mpi yankaka bo mefwaka yo.

وَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَمَآ اَغْنَتْ عَنْهُمْ اٰلِهَتُهُمُ الَّتِيْ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ لَّمَّا جَاۤءَ اَمْرُ رَبِّكَۗ وَمَا زَادُوْهُمْ غَيْرَ تَتْبِيْبٍ

wa mā ẓalamnāhum wa lākin ẓalamū anfusahum famā agnat ‘anhum ālihatuhumul-latī yad‘ūna min dūnillāhi min syai'il lammā jā'a amru rabbik(a), wa mā zādūhum gaira tatbīb(in).

Ye beto salaka bo mbi ve, kansi bo vandaka bantu yina kudisala mbi, sambu yo sadisaka bo ve ata fioti sambu na bantu yina bo vandaka kusambila katula kaka Allah, ntangu mpasi ya Mfumu na beno kwisaka. Lusambu yai ke yikaka kaka lufwa na bo.

وَكَذٰلِكَ اَخْذُ رَبِّكَ اِذَآ اَخَذَ الْقُرٰى وَهِيَ ظَالِمَةٌ ۗاِنَّ اَخْذَهٗٓ اَلِيْمٌ شَدِيْدٌ

wa każālika akhżu rabbika iżā akhażal-qurā wa hiya ẓālimah(tun), inna akhżahū alīmun syadīd(un).

Mpi yina kele ndola ya Mfumu na nge ntangu yandi ke monisa mpasi (bantu ya) bansi yina ke sala mambu ya kukonda lunungu. Ya kieleka, ndola na Yandi kele mpasi mingi, kilo mingi.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الْاٰخِرَةِ ۗذٰلِكَ يَوْمٌ مَّجْمُوْعٌۙ لَّهُ النَّاسُ وَذٰلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُوْدٌ

inna fī żālika la'āyatal liman khāfa ‘ażābal-ākhirah(ti), żālika yaumum majmū‘(un), lahun-nāsu wa żālika yaumum masyhūd(un).

Ya kieleka, na mambu yai fwete vanda ti dilongi sambu na bantu yina ke waka boma ya ndola ya luzingu ya nima ya lufwa. Kilumbu yina bantu yonso ke vukana (kutangama), ye kilumbu yina ke ta kimbangi (na bigangwa yonso).

وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهٖ فُؤَادَكَ وَجَاۤءَكَ فِيْ هٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَّذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

wa kullan naquṣṣu ‘alaika min ambā'ir-rusuli mā nuṡabbitu bihī fu'ādaka wa jā'aka fī hāżihil-ḥaqqu wa mau‘iẓatuw wa żikrā lil-mu'minīn(a).

Ye masolo yonso ya bantumwa, Beto ke zabisa beno (Muhammad), sambu na masolo yina Beto kumisa ntima na beno ngolo; ye muna yo ngeye wavewa (yonso) ludi, luludiku ye lulukisu kwa awana bekwikilanga.

۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).

Ya kieleka, na (disolo ya) Yozefi ti bampangi na yandi kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina ke lombaka.

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).

Beto tindaka ve na ntwala na nge (Muhammad), kansi muntu mosi ya beto pesaka ba nsangu na kati ya bantu ya insi. Keti bo salaka ve nzietelo na ntoto sambu na kumona mambu yina kuminaka bantu yina vandaka na ntwala na bo (yina vandaka kukusa ntumwa). Mpi ya kyeleka, ntoto ya luzingu ya nima ya lufwa kele mbote sambu na bantu ya lusambu. Keti nge ke bakisa ve?

لَقَدْ كَانَ فِيْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۗ مَا كَانَ حَدِيْثًا يُّفْتَرٰى وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

laqad kāna fī qaṣaṣihim ‘ibratul li'ulil-albāb(i), mā kāna ḥadīṡay yuftarā wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīla kulli syai'iw wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Ya kieleka, na masolo na bo kele ti malongi sambu na bantu yina kele ti mabanza. (Quran) kele ve disolo ya bo me sala, kansi yo ke lungisa (mikanda) ya ntama, yo ke tendula mambu yonso, mpi (bonso) lutwadisu mpi mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka.

وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلٰتُۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ لِّلنَّاسِ عَلٰى ظُلْمِهِمْۚ وَاِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيْدُ الْعِقَابِ

wa yasta‘jilūnaka bis-sayyi'ati qablal-ḥasanati wa qad khalat min qablihimul-maṡulāt(u), wa inna rabbaka lażū magfiratil lin-nāsi ‘alā ẓulmihim, wa inna rabbaka lasyadīdul-‘iqāb(i).

Mpi bo ke lomba nge na kupesa nswalu (kukwisa ya) mpasi, na ntwala ya (bo ke lomba) mambote, ata bambandu ya mutindu na mutindu ya mpasi me vanda na ntwala na bo. Ya kieleka, Mfumu na nge kele kibeni ti ndolula sambu na bantu sambu na mambu ya kukonda lunungu na bo, mpi ya kieleka, Mfumu na nge kele ngolo kibeni na ndola.

كَذٰلِكَ اَرْسَلْنٰكَ فِيْٓ اُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَآ اُمَمٌ لِّتَتْلُوَا۟ عَلَيْهِمُ الَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُوْنَ بِالرَّحْمٰنِۗ قُلْ هُوَ رَبِّيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ مَتَابِ

każālika arsalnāka fī ummatin qad khalat min qablihā umamul litatluwa ‘alaihimul-lażī auḥainā ilaika wa hum yakfurūna bir-raḥmān(i), qul huwa rabbī lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi matāb(i).

Mutindu yina, beto me tinda nge (Muhammad) na bantu yina bantu mingi me luta, sambu nge tanga bo (Qur’an) yina beto me songa nge, ata bo ke kwikilaka ve na Nzambi, Muntu ya kuluta mawa. Tuba nde: "Yandi kele Mfumu na mono, nzambi kele ve katula kaka yandi, na yandi mpamba mono ke tula ntima mpi na yandi mpamba mono ke balula ntima."

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Mpi ya kieleka, beto tindaka Moize ti bidimbu na beto (ya ngolo), (ye beto songaka yandi nde), “Katula bantu na nge na mpimpa na nsemo ya ke sema mpi yibusa bo bilumbu ya Allah.” Ya kieleka, na yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na konso muntu yina ke kangaka ntima mpi ke pesaka matondo.

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۗ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗ لَا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا اللّٰهُ ۗجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرَدُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فِيْٓ اَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوْٓا اِنَّا كَفَرْنَا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ وَاِنَّا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna min qablikum qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wal-lażīna mim ba‘dihim, lā ya‘lamuhum illallāh(u), jā'athum rusuluhum bil-bayyināti fa raddū aidiyahum fī afwāhihim wa qālū innā kafarnā bimā ursiltum bihī wa innā lafī syakkim mimmā tad‘ūnanā ilaihi murīb(in).

Keti nsangu me kuma ve na beno ya bantu yina vandaka na ntwala na beno (disongidila) bantu ya Noa, Ad, Samudi ti bayina vandaka na nima na bo? Ka vena muntu ko ubazeye, kansi Allah kaka. Bantumwa kwisaka na bo na kunata banzikisa (ya kieleka), kansi bo tulaka maboko na bo na munoko (sambu na kimbeni), mpi bo tubaka nde: “Ya kieleka, beto ke kwikila ve na (banzikisa ya ke monisa nde) beno tindamaka (na beto), mpi beto kele kibeni na keti-keti ya susi sambu na mambu ya beno ke binga beto na kusala.”

وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ

wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).

Mpi nge me zingaka na kisika ya bantu yina ke kudisala mbi, mpi yo me kuma pwelele sambu na nge mambu ya beto me sala bo mpi beto me pesa nge bingana mingi."

وَمَآ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ اِلَّا وَلَهَا كِتَابٌ مَّعْلُوْمٌ

wa mā ahlaknā min qaryatin illā wa lahā kitābum ma‘lūm(un).

Ye Beto ke bebisaka ve insi, kansi kele ti bima ya bo me tulaka sambu na yo.

لَا يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَقَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ

lā yu'minūna bihī wa qad khalat sunnatul-awwalīn(a).

bo ke kwikilaka ve na yo (Quran) ata luyotisu ya Allah me luta na bantu ya ntama.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّلْمُتَوَسِّمِيْنَۙ

inna fī żālika la'āyātil lil-mutawassimīn(a).

Ya kieleka, na mutindu yina kele kibeni ti bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina ke tulaka dikebi na bidimbu, .

وَاِنَّهَا لَبِسَبِيْلٍ مُّقِيْمٍ

wa innahā labisabīlim muqīm(in).

ye kieleka, (insi) kele kibeni na nzila yina kele kaka (bantu ke tambulaka).

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّلْمُؤْمِنِيْنَۗ

inna fī żālika la'āyatal lil-mu'minīn(a).

Ya kieleka, na mambu yai kele kibeni kidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina ke kwikilaka.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْۘ وَاِنَّهُمَا لَبِاِمَامٍ مُّبِيْنٍۗ ࣖ

fantaqamnā minhum, wa innahumā labi'imāmim mubīn(in).

yo yina Beto fwaka bo. Mpi na kutuba ya mbote (bansi) zole yina kele na nzila mosi ya nene.

كَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَى الْمُقْتَسِمِيْنَۙ

kamā anzalnā ‘alal-muqtasimīn(a).

Mutindu (Beto me pesa lukebisu), Beto me kulumusa (ndola) na bantu yina ke sola (Mukanda ya Allah), .

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Ya kieleka, bantu yina vandaka na ntwala na bo salaka luvunu, na nima Allah fwaka banzo na bo katuka na fondasio na bo, na nima ludi (ya nzo) bwaka bo katuka na zulu, ebuna mpasi kwisaka na bo katuka na ndambu yina bo zabaka ve.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Bo (ba infile) kele na kima ya nkaka ve ya kuvingila katula kaka ba wanzio na kukwisa na bo to nsiku ya Mfumu na beno na kukwisa. I diau bavanga awana (ba infidêles) vitila yau. Allah ke sala bo mbi ve, na kieleka bo kele bantu yina (ntangu yonso) ke sala bo mosi mbi.

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Mpe ya kieleka, Beto me tinda kinati-nsangu na konso dikanda (na kubinga), "Beno sambila Allah, mpi beno vanda ntama ti kufinga", ebuna na kati na bo kele ti bantu yina me twadisama na Allah mpi kele mpi ti bantu yina me bikala na kifu. Yo yina beno tambula na ntoto mpi beno tala mutindu bantu yina ke buyaka (bantumwa) ke suka.

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Na zina ya Allah, kieleka Beto me tinda (bantumwa) na bantu yina vandaka na ntwala na nge (Muhammad), kansi Satana salaka nde bisalu na bo (ya mbi) kumonana kitoko na meso na bo, na mpila nde yandi (Satana) kumaka ntwadisi na bo bubu yai mpi bo ta baka ndola ya mpasi mingi.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُوْنِ مِنْۢ بَعْدِ نُوْحٍۗ وَكَفٰى بِرَبِّكَ بِذُنُوْبِ عِبَادِهٖ خَبِيْرًاۢ بَصِيْرًا

wa kam ahlaknā minal-qurūni mim ba‘di nūḥ(in), wa kafā birabbika biżunūbi ‘ibādihī khabīram baṣīrā(n).

Mpi bantu ikwa na nima ya Noa, Beto fwaka. Mpi Mfumu na nge me fwana, Yandi kele Muntu ya me zaba mambu yonso, ya ke mona mambu yonso ya masumu ya bansadi na yandi.

سُنَّةَ مَنْ قَدْ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنْ رُّسُلِنَا وَلَا تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيْلًا ࣖ

sunnata man qad arsalnā qablaka mir rusulinā wa lā tajidu lisunnatinā taḥwīlā(n).

(Yau) kele nsiku sambu na binati-nsangu na beto ya beto tindaka na ntwala na beno, ye beno ta mona ve ata nsobolo mosi na nsiku na beto.

وَمَا مَنَعَ النَّاسَ اَنْ يُّؤْمِنُوْٓا اِذْ جَاۤءَهُمُ الْهُدٰى وَيَسْتَغْفِرُوْا رَبَّهُمْ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْاَوَّلِيْنَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ قُبُلًا

wa mā mana‘an-nāsa ay yu'minū iż jā'ahumul-hudā wa yastagfirū rabbahum illā an ta'tiyahum sunnatul-awwalīna au ya'tiyahumul-‘ażābu qubulā(n).

Mpi ata kima mosi ve (ata kima mosi) ke kanga bantu nzila ya kukwikila ntangu lutwadisu me kwisila bo mpi kulomba ndolula na Mfumu na bo, katula kaka (mpusa ya kuvingila) kukwisa ya (nsiku ya Allah yina me vanda na ngolo na zulu ya) bantu ya ntama to kukwisa ya ndola ya kieleka na zulu na bo.

وَتِلْكَ الْقُرٰٓى اَهْلَكْنٰهُمْ لَمَّا ظَلَمُوْا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِكِهِمْ مَّوْعِدًا ࣖ

wa tilkal-qurā ahlaknāhum lammā ẓalamū wa ja‘alnā limahlikihim mau‘idā(n).

Mpi (bantu ya) insi yina Beto fwaka ntangu bo salaka mambu ya kukonda lunungu, mpi Beto tulaka ntangu mosi buna sambu na kufwa na bo.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَحْسَنُ اَثَاثًا وَّرِءْيًا

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum aḥsanu aṡāṡaw wa ri'yā(n).

Mpi bantu ikwa (bantu ya ke kwikilaka ve) Beto me fwa na ntwala na bo, ata bo vandaka ti bisadilu ya nzo ya kuluta mbote mpi bo vandaka (kusepedisa mingi) meso.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍۗ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِّنْ اَحَدٍ اَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزًا ࣖ

wa kam ahlaknā qablahum min qarn(in), hal tuḥissu minhum min aḥadin au tasma‘u lahum rikzā(n).

Mpi bantu ikwa Beto me fwa na ntwala na bo. Keti nge (Muhammad) me mona ata mosi na kati na bo to nge me wa mambu na bo ya nsi-nsi?

كَذٰلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤءِ مَا قَدْ سَبَقَۚ وَقَدْ اٰتَيْنٰكَ مِنْ لَّدُنَّا ذِكْرًا ۚ

każālika naquṣṣu ‘alaika min ambā'i mā sabaq(a), wa qad ātaināka mil ladunnā żikrā(n).

Mutindu yina beto ke tubila nge (Muhammad) ndambu ya masolo (ya bantu) ya me luta, ye kieleka, beto me pesa nge lukebisu (Qur’an) na ndambu na beto.

اَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ

afalam yahdi lahum kam ahlaknā qablahum minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyātil li'ulin nuhā.

Yo yina, keti yo kele ve kidimbu sambu na bo (bansambidi ya biteki) mutindu beto fwaka (bandonga) mingi na ntwala na bo, ata bo lutaka na (banzila ya) kisika na bo (ya bantu) vandaka kuzinga? Ya kieleka, na yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu ya mayele.

وَكَمْ قَصَمْنَا مِنْ قَرْيَةٍ كَانَتْ ظَالِمَةً وَّاَنْشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْمًا اٰخَرِيْنَ

wa kam qaṣamnā min qaryatin kānat ẓālimataw wa ansya'nā ba‘dahā qauman ākharīn(a).

Mpi beto me fwa (bantu ya) bansi mingi ya kukonda lunungu, mpi beto me sala ndonga ya nkaka na nima na bo (bonso kisika na bo).

بَلْ مَتَّعْنَا هٰٓؤُلَاۤءِ وَاٰبَاۤءَهُمْ حَتّٰى طَالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُۗ اَفَلَا يَرَوْنَ اَنَّا نَأْتِى الْاَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ اَطْرَافِهَاۗ اَفَهُمُ الْغٰلِبُوْنَ

bal matta‘nā hā'ulā'i wa ābā'ahum ḥattā ṭāla ‘alaihimul-‘umur(u), afalā yarauna annā na'til-arḍa nanquṣuhā min aṭrāfihā, afahumul-gālibūn(a).

Nkutu, Beto me pesa bo ti ba-nkaka na bo kiese (ya luzingu na nsi-ntoto) tii na luzingu na bo ya nda. Yo yina, keti bo monaka ve nde beto kwisaka na insi mosi (yina vandaka na nsi ya luyalu ya bantu yina vandaka kukwikila ve), na nima beto kulumusaka nene na yo katuka na bansuka ya insi? Nga yau besundidi?

فَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۖ وَبِئْرٍ مُّعَطَّلَةٍ وَّقَصْرٍ مَّشِيْدٍ

fa ka'ayyim min qaryatin ahlaknāhā wa hiya ẓālimatun fa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, wa bi'rim mu‘aṭṭalatiw wa qaṣrim masyīd(in).

Ebuna bansi ikwa Beto me fwa sambu (population) na bo vandaka na kikalulu ya kukonda lunungu, na mpila nde banzo kubwaka mpi (ikwa) mabulu ya masa yambulaka mpi banzo ya kimfumu ya nda vandaka (ya kukonda bantu).

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَآ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۚ فَاِنَّهَا لَا تَعْمَى الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِى الصُّدُوْرِ

afalam yasīrū fil-arḍi fa takūna lahum qulūbuy ya‘qilūna bihā au āżānuy yasma‘ūna bihā, fa innahā lā ta‘mal-abṣāru wa lākin ta‘mal-qulūbul-latī fiṣ-ṣudūr(i).

Ebuna keti bo me tambulaka ntete ve na ntoto, na mpila nde ntima na bo (bikuma) kubakisa, makutu na bo kuwa? Na kutuba ya mbote, yo kele ve meso yina ke fwaka meso, kansi kima yina ke fwaka meso kele ntima yina kele na divumu.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ اَخَذْتُهَاۚ وَاِلَيَّ الْمَصِيْرُ ࣖ

wa ka'ayyim min qaryatin amlaitu lahā wa hiya ẓālimatun ṡumma akhażtuhā, wa ilayyal-maṣīr(u).

Mpi bansi ikwa mono me vingisa (kufwa), sambu bantu na yo salaka mambu ya kukonda lunungu, na nima mono pesaka bo ndola, mpi na Mono kele kuvutuka (ya bima yonso).

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ وَّاِنْ كُنَّا لَمُبْتَلِيْنَ

inna fī żālika la'āyātiw wa in kunnā lamubtalīn(a).

Kieleka, muna (incident) yayina, vena ye sinsu (ya nene wa Allah); ye kieleka Beto pesaka mpasi (na bantu ya Noa).

ثُمَّ اَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ ۚ

Ṡumma ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).

Na nima na bo, Beto salaka bantu ya nkaka (ba ‘Ad).

ثُمَّ اَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قُرُوْنًا اٰخَرِيْنَ ۗ

Ṡumma ansya'nā mim ba‘dihim qurūnan ākharīn(a).

I bosi, kuna nima yau, twavanga nkangu miakaka.

ثُمَّ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَاۗ كُلَّمَا جَاۤءَ اُمَّةً رَّسُوْلُهَا كَذَّبُوْهُ فَاَتْبَعْنَا بَعْضَهُمْ بَعْضًا وَّجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَۚ فَبُعْدًا لِّقَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ

Ṡumma arsalnā rusulanā tatrā, kullamā jā'a ummatar rasūluhā każżabūhu fa atba‘nā ba‘ḍahum ba‘ḍaw wa ja‘alnāhum aḥādīṡ(a), fa bu‘dal liqaumil lā yu'minūn(a).

Na nima, Beto tindaka binati-nsangu na beto na kulandana. Konso ntangu yina kinati-nsangu ke kwisa na bantu, bo ke buyaka yandi, yo yina beto ke yingisaka bankaka na kati na bo ti bankaka (na lufwa). Mpi Beto kumisaka yo bima ya masolo (sambu na bantu). Yo yina, lufwa ta vanda sambu na bantu yina ke kwikilaka ve.

وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكُمْ اٰيٰتٍ مُّبَيِّنٰتٍ وَّمَثَلًا مِّنَ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِيْنَ ࣖ

wa laqad anzalnā ilaikum āyātim mubayyinātiw wa maṡalam minal-lażīna khalau min qablikum wa mau‘iẓatal lil-muttaqīn(a).

Mpi ya kieleka, Beto me tindila nge baverse yina ke pesa bantendula, ti bambandu ya me katuka na bantu yina kwisaka na ntwala na nge mpi bonso dilongi sambu na bantu ya luzitu.

فَقُلْنَا اذْهَبَآ اِلَى الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ فَدَمَّرْنٰهُمْ تَدْمِيْرًا ۗ

fa qulnażhabā ilal-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, fa dammarnāhum tadmīrā(n).

Na nima beto tubaka (na bo zole) nde: “Beno kwenda beno zole na bantu yina ke buyaka bidimbu na beto.” I bosi, twabafwasa ye ngolo zeto zawonso.

وَقَوْمَ نُوْحٍ لَّمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ اَغْرَقْنٰهُمْ وَجَعَلْنٰهُمْ لِلنَّاسِ اٰيَةًۗ وَاَعْتَدْنَا لِلظّٰلِمِيْنَ عَذَابًا اَلِيْمًا ۚ

wa qauma nūḥil lammā każżabur-rusula agraqnāhum wa ja‘alnāhum lin-nāsi āyah(tan), wa a‘tadnā liẓ-ẓālimīna ‘ażāban alīmā(n).

Mpi (Beto fwaka) bantu ya Noa ntangu bo kusaka binati-nsangu. Beto dindisaka bo na masa mpi Beto kumisaka (masolo) na bo dilongi sambu na bantu. Mpi beto me yidikila bantu ya mbi ndola ya mpasi, .

وَعَادًا وَّثَمُوْدَا۟ وَاَصْحٰبَ الرَّسِّ وَقُرُوْنًاۢ بَيْنَ ذٰلِكَ كَثِيْرًا

wa ‘ādaw wa ṡamūda wa aṣḥābar-rassi wa qurūnam baina żālika kaṡīrā(n).

ye (Beto me fwa) bantu ya ‘Ad ti Samud ti bantu ya Rass ti bandonga mingi (ya kuluta) na kati ya (bantu) yina.

وَكُلًّا ضَرَبْنَا لَهُ الْاَمْثَالَۖ وَكُلًّا تَبَّرْنَا تَتْبِيْرًا

wa kullan ḍarabnā lahul-amṡāl(a), wa kullan tabbarnā tatbīrā(n).

Mpi beto me sala mbandu ya konso muntu na kati na bo mpi beto me fwa konso muntu na kati na bo tii na lufwa na yandi ya mvimba.

وَلَقَدْ اَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِيْٓ اُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِۗ اَفَلَمْ يَكُوْنُوْا يَرَوْنَهَاۚ بَلْ كَانُوْا لَا يَرْجُوْنَ نُشُوْرًا

wa laqad atau ‘alal-qaryatil-latī umṭirat maṭaras-sau'(i), afalam yakūnū yaraunahā, bal kānū lā yarjūna nusyūrā(n).

Mpi ya kieleka, bo (ba politeiste ya Mecque) lutaka na ntoto mosi (Sodome) yina (ntete) vandaka kubwa na mvula ya mbi (mvula ya matadi). Nga ke bamona wo ko? Nkutu, bo vandaka kuvingila mpenza ve kilumbu ya lufutumuku.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ اِبْرٰهِيْمَ ۘ

watlu ‘alaihim naba'a ibrāhīm(a).

Mpi tangila bo disolo ya Abrahami.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na kati ya bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوْحِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۚ

każżabat qaumu nūḥinil-mursalīn(a).

Bantu ya Noa kukusaka bantumwa.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele kibeni ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

كَذَّبَتْ عَادُ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat ‘ādunil-mursalīn(a).

(Bantu ya) ‘Ad me kusa binati-nsangu.

فَكَذَّبُوْهُ فَاَهْلَكْنٰهُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa każżabūhu fa ahlaknāhum, inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Yo yina bo buyaka yo (Hud), na nima Beto fwaka bo. Ya kieleka, na kati ya bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

fa akhażahumul-‘ażāb(u), inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

i bosi, betambula tumbu. Ya kieleka, na kati ya bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوْطِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat qaumu lūṭinil-mursalīn(a).

Bantu ya Loti kusaka bantumwa, .

اِلَّا عَجُوْزًا فِى الْغٰبِرِيْنَ ۚ

illā ‘ajūzan fil-gābirīn(a).

katula kaka nkento mosi ya mbuta (nkento na yandi), yina vandaka na kati ya kimvuka yina bikalaka.

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْاٰخَرِيْنَ ۚ

Ṡumma dammarnal-ākharīn(a).

I bosi, twafwasa akaka.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fa sā'a maṭarul-munżarīn(a).

Mpi Beto nokisaka bo (na matadi), ebuna mvula ya mbi kibeni bwaka na zulu ya bantu yina bo kebisaka.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na kati ya bantu ya mutindu yina kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

كَذَّبَ اَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżaba aṣḥābul-aikatil-mursalīn(a).

Bantu ya Aika vandaka kukusa bantumwa;

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ۗاِنَّهٗ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

fa każżabūhu fa akhażahum ‘ażābu yaumiẓ-ẓullah(ti), innahū kāna ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Na nima bo buyaka yo (Shuaib), na nima ndola kubwaka na zulu na bo na kilumbu ya mpimpa. Ya kieleka, yo yina ndola na kilumbu mosi ya mpasi.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).

Ya kieleka, na bantu ya mutindu yina kele kibeni ti bidimbu (ya ngolo ya Allah), kansi mingi na kati na bo ke kwikilaka ve.

ذِكْرٰىۚ وَمَا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

Żikrā, wa mā kunnā ẓālimīn(a).

ku (vanda) lukebisu. Mpi Beto ke salaka ve mambu ya kukonda lunungu.

وَجَحَدُوْا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَآ اَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَّعُلُوًّاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa jaḥadū bihā wastaiqanathā anfusuhum ẓulmaw wa ‘uluwwā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Mpi bo ke buyaka yo sambu na kukonda lunungu mpi lulendo na bo, ata ntima na bo ke kwikilaka na (kyeleka ya) yo. Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ فَاِذَا هُمْ فَرِيْقٰنِ يَخْتَصِمُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥan ani‘budullāha fa'iżā hum farīqāni yakhtaṣimūn(a).

Mpi ya kieleka, Beto me tinda na (bantu ya) Samud mpangi na bo Saleh (yina vandaka kuboka) nde: “Beno sambila Allah!” Kansi na mbala mosi bo (kumaka) bimvuka zole ya bambeni.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ اَنَّا دَمَّرْنٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ اَجْمَعِيْنَ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatu makrihim annā dammarnāhum wa qaumahum ajma‘īn(a).

Yo yina tala mbutu ya luvunu na bo, nde beto fwaka bo ti bantu na bo yonso.

فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Yo yina, banzo na bo kubwaka sambu na luyalu na bo ya nku. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina me zaba.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fasā'a maṭarul-munżarīn(a).

Mpi Beto nokisaka bo mvula (matadi), yo yina mvula (yina bwaka) na zulu ya bantu yina bo pesaka lukebisu (kansi bo tulaka ve dikebi) vandaka mbi kibeni.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Tuba (Muhammad), “Tambula na ntoto, na nima tala inki nsuka ya bantu ya masumu.

نَتْلُوْا عَلَيْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

natlū ‘alaika min naba'i mūsā wa fir‘auna bil-ḥaqqi liqaumiy yu'minūn(a).

Beto ke tanga beno ndambu ya disolo ya Moize ti ya Farao na kieleka sambu na bantu ya lukwikilu.

فَاَخَذْنٰهُ وَجُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ ۚفَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

fa'akhażnāhu wa junūdahū fanabażnāhum fil-yamm(i), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Yo yina Beto monisaka yandi (Faraon) ti basoda na yandi mpasi, na nima Beto losaka bo na nzadi-mungwa. Yo yina, tula dikebi na nsuka ya bantu ya kukonda lunungu.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَاۤىِٕرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba mim ba‘di mā ahlaknal-qurūnal ūlā baṣā'ira lin-nāsi wa hudaw wa raḥmatal la‘allahum yatażakkarūn(a).

Mpe kieleka, Beto pesaka Moize Mukanda (Torah) na nima ya Beto kufwaka bantu ya ntete, sambu na kuvanda mwinda ya bantu ti lutwadisu ti mawa, sambu bo baka dilongi.

۞ وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ ۗ

wa laqad waṣṣalnā lahumul-qaula la‘allahum yatażakkarūn(a).

Mpe ya kieleka, Beto me nata bangogo yai (Qur’an) na bo sambu bo yibuka yo ntangu yonso.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ ۢ بَطِرَتْ مَعِيْشَتَهَا ۚفَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِيْلًاۗ وَكُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِيْنَ

wa kam ahlaknā min qaryatim baṭirat ma‘īsyatahā, fatilka masākinuhum lam tuskam mim ba‘dihim illā qalīlā(n), wa kunnā naḥnul-wāriṡīn(a).

Ye ikwa (bantu ya) bansi yina vandaka kusepela na luzingu yina Beto fwaka, buna yo vandaka kisika na bo ya kuzinga yina vandaka kuzinga ve (diaka) na nima na bo, katula kaka kitini ya fioti. Mpi Beto kele bantu yina ta baka difwa na yo.”

قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِيْۗ اَوَلَمْ يَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّاَكْثَرُ جَمْعًا ۗوَلَا يُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ

qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilmin ‘indī, awalam ya‘lam annallāha qad ahlaka min qablihī minal-qurūni man huwa asyaddu minhu quwwataw wa akṡaru jam‘ā(n), wa lā yus'alu ‘an żunūbihimul-mujrimūn(a).

Yandi (Karun) tubaka nde, "Ya kieleka, bo pesaka mono (kimvwama yina), kaka sambu na nzayilu ya mono kele na yo." Keti yandi zaba ve nde Allah me fwa bantu ya ntama yina vandaka ngolo kuluta yandi, mpi me vukisa kimvwama mingi? Mpi bansumuki yina kele ve na mfunu nde bo yula bo mambu ya metala masumu na bo.

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَبِدَارِهِ الْاَرْضَ ۗفَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ يَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖوَمَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِيْنَ

fakhasafnā bihī wa bidārihil-arḍ(a), famā kāna lahū min fi'atiy yanṣurūnahū min dūnillāh(i), wa mā kāna minal-muntaṣirīn(a).

Yo yina beto zikaka yandi (Karun) ti nzo na yandi na ntoto. Yo yina sambu na yandi kele ve ti kimvuka yina ta sadisa yandi katula kaka Allah, mpi yandi kele ve na kati ya bantu yina lenda kuditanina.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَلَبِثَ فِيْهِمْ اَلْفَ سَنَةٍ اِلَّا خَمْسِيْنَ عَامًا ۗفَاَخَذَهُمُ الطُّوْفَانُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī falabiṡa fīhim alfa sanatin illā khamsīna ‘āmā(n), fa'akhażahumuṭ-ṭūfānu wa hum ẓālimūn(a).

Mpi kieleka, Beto tindaka Noa na bantu na yandi, yo yina yandi zingaka ti bo bamvula funda mosi to bamvula makumi tanu na nsi. I bosi, kizalu kianene kiabwa, ekolo bakala wantu a kondwa unsongi.

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَصْحٰبَ السَّفِيْنَةِ وَجَعَلْنٰهَآ اٰيَةً لِّلْعٰلَمِيْنَ

fa'anjaināhu wa aṣḥābas-safīnati wa ja‘alnāhā āyatal lil-‘ālamīn(a).

Yo yina beto gulusaka Noa ti bantu yina vandaka na kati ya maswa, mpi beto kumisaka (diambu yina) dilongi sambu na bantu yonso.

وَاِنْ تُكَذِّبُوْا فَقَدْ كَذَّبَ اُمَمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ ۗوَمَا عَلَى الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa in tukażżibū faqad każżaba umamum min qablikum, wa mā ‘alar-rasūli illal-balāgul-mubīn(u).

Mpi kana beno (ba infidèles) ke tuba luvunu, pana kieleka, bantu yina vandaka na ntwala na beno mpi vandaka kukusa (ba nsangu). Mpi mukumba ya ntumwa kele kaka ya kuzabisa (dibundu ya Nzambi) pwelele."

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ بَدَاَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّٰهُ يُنْشِئُ النَّشْاَةَ الْاٰخِرَةَ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ۚ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa bada'al-khalqa ṡummallāhu yunsyi'un-nasy'atal-ākhirah(ta), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Tuba nde: "Beno tambula na ntoto, na nima tala mutindu (Allah) ke yantika lugangu (ya bigangwa), na nima Allah ke nata mambu ya nsuka. Ya kieleka, Allah kele Nkwa-Ngolo Yonso na zulu ya bima yonso."

فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوا اقْتُلُوْهُ اَوْ حَرِّقُوْهُ فَاَنْجٰىهُ اللّٰهُ مِنَ النَّارِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qaluqtulūhu au ḥarriqūhu fa anjāhullāhu minan-nār(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Yo yina mvutu mosi ve katukaka na bantu na yandi (Ibrahim), katula kaka kutuba nde: “Beno fwa yandi to beno yoka yandi,” na nima Allah gulusaka yandi na tiya. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke kwikilaka.

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ ۖمَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī innakum lata'tūnal-fāḥisyata mā sabaqakum bihā min aḥadim minal-‘ālamīn(a).

Mpi (yibuka) ntangu Luti tubaka na bantu na yandi nde: “Beno me sala kibeni diambu mosi ya mbi kibeni (kuvukisa nitu babakala ti babakala) yina ata muntu mosi ve na kati ya bantu yina vandaka na ntwala na beno me salaka ntete ve.”

اِنَّا مُنْزِلُوْنَ عَلٰٓى اَهْلِ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

innā munzilūna ‘alā ahli hāżihil-qaryati rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).

Ya kieleka, Beto ta kulumusa ndola katuka na zulu na bantu ya mbanza yai sambu bo salaka mambu ya mbi.

وَلَقَدْ تَّرَكْنَا مِنْهَآ اٰيَةً ۢ بَيِّنَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa laqad taraknā minhā āyatam bayyinatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Mpi ya kieleka, ya mambu yina Beto me bika kidimbu ya pwelele sambu na bantu yina ke bakisaka.

وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۙ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْاٰخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ ۖ

wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), faqāla yā qaumi‘budullāha warjul-yaumal-ākhira wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Na bantu ya Madyan, (Beto me tinda) mpangi na bo Shuaib, yandi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno sambila Allah, beno tula kivuvu na (lufutu ya) kilumbu ya nsuka, mpi beno tambula-tambula ve na ntoto kusala mambu ya mbi."

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ ۙ

fa każżabūhu fa'akhażathumur-rajfatu fa'aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Bo buyaka yo (Shuaib), yo yina bo bulaka bo na kunikana ya ntoto ya ngolo, mpi na nima kuvandaka ti bamvumbi yina vandaka ya kulala na bisika yina bo vandaka kuzinga.

وَعَادًا وَّثَمُوْدَا۟ وَقَدْ تَّبَيَّنَ لَكُمْ مِّنْ مَّسٰكِنِهِمْۗ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ وَكَانُوْا مُسْتَبْصِرِيْنَ ۙ

wa ‘ādaw wa ṡamūda wa qat tabayyana lakum mim masākinihim, wa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum faṣaddahum ‘anis-sabīli wa kānū mustabṣirīn(a).

Diaka (yibuka) bantu ya Ad ti Samud, (kufwa na bo) me monana kibeni na beno katuka na (mabulu ya) banzo na bo. Satana me sala nde bisalu na bo (ya mbi) kumonana kitoko na meso na bo, na mutindu yina yandi me kanga bo nzila ya (Allah), kansi bo kele bantu ya ke monaka mambu mbote-mbote, .

فَكُلًّا اَخَذْنَا بِذَنْۢبِهٖۙ فَمِنْهُمْ مَّنْ اَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا ۚوَمِنْهُمْ مَّنْ اَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ ۚوَمِنْهُمْ مَّنْ خَسَفْنَا بِهِ الْاَرْضَۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ اَغْرَقْنَاۚ وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

fakullan akhażnā biżambih(ī), faminhum man arsalnā ‘alaihi ḥāṣibā(n), wa minhum man akhażathuṣ-ṣaiḥah(tu), wa minhum man khasafnā bihil-arḍ(a), wa minhum man agraqnā, wa mā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Yo yina beto pesaka konso muntu ndola sambu na masumu na bo, bankaka na kati na bo Beto losaka bo mvula ya matadi ya fioti-fioti, bankaka na kati na bo bulaka makelele ya ngolo ya makelele ya nzasi, bankaka na kati na bo Beto kudindisaka bo na ntoto, mpi bankaka na kati na bo Beto dindisaka bo na ntoto. Allah ka zola kuba sala mbi ata fioti ve, kansi bo mosi me sala bo mbi.

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ كَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاَثَارُوا الْاَرْضَ وَعَمَرُوْهَآ اَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوْهَا وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۗ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَۗ

awalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, kānū asyadda minhum quwwataw wa aṡārul-arḍa wa ‘amarūhā akṡara mimmā ‘amarūhā wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Mpi keti bo salaka ve nzyetelo na ntoto mpi bo monaka ve mambu yina kuminaka bantu yina vandaka na ntwala na bo (yina kubuyaka ntumwa)? Bantu yayi kele ngolo kuluta bo (bo mosi) mpi bo me kunaka ntoto (ntoto) mpi me yedisaka yo kuluta yina bo me yedisaka. Mpi binati-nsangu na bo kwisaka na bo ti banzikisa ya pwelele. Yo yina Allah ke salaka bo ve mambu ya kukonda lunungu, kansi bo bantu ke salaka bo mosi mambu ya kukonda lunungu.

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلُۗ كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّشْرِكِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qabl(u), kāna akṡaruhum musyrikīn(a).

Tuba (Muhammad), "Beno tambula na ntoto mpi beno tala mutindu nsuka ya bantu ya ntama vandaka. Mingi na kati na bo vandaka bantu yina vandaka kuvukana ti (Allah)."

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا اِلٰى قَوْمِهِمْ فَجَاۤءُوْهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَانْتَقَمْنَا مِنَ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْاۗ وَكَانَ حَقًّاۖ عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad arsalnā min qablika rusulan ilā qaumihim fajā'ūhum bil-bayyināti fantaqamnā minal-lażīna ajramū, wa kāna ḥaqqan ‘alainā naṣrul-mu'minīn(a).

Mpi ya kieleka, beto tindaka na ntwala na nge (Muhammad) binati-nsangu mingi na bantu na yandi, bo kwisaka na yandi ti bansangu (ya kufwana), na nima beto vutulaka mbi na bansumuki. Mpi yo kele nswa na Beto ya kusadisa bantu yina ke kwikilaka.

اَوَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ يَمْشُوْنَ فِيْ مَسٰكِنِهِمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍۗ اَفَلَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lahum kam ahlaknā min qablihim minal-qurūni yamsyūna fī masākinihim, inna fī żālika la'āyāt(in), afalā yasma‘ūn(a).

Mpi keti yo kele ve kidimbu sambu na bo, mutindu beto me fwaka bantu mingi na ntwala na bo, ntangu bo mosi vandaka kutambula na bisika na bo ya kuzinga. Ya kieleka, na kati na yo kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah). Keti bo ke widikila ve (ke tula ve dikebi)?

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اٰذَوْا مُوْسٰى فَبَرَّاَهُ اللّٰهُ مِمَّا قَالُوْا ۗوَكَانَ عِنْدَ اللّٰهِ وَجِيْهًا ۗ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takūnū kal-lażīna āżau mūsā fa barra'ahullāhu mimmā qālū, wa kāna ‘indallāhi wajīhā(n).

O beno bantu ya ke kwikilaka! Kuvanda ve bonso bantu yina salaka Moize mpasi, yo yina Allah katulaka yandi mambu yina bo fundaka yandi. Mpi yandi kele muntu yina kele na kisika ya lukumu na meso ya Allah.

فَقَالُوْا رَبَّنَا بٰعِدْ بَيْنَ اَسْفَارِنَا وَظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْنٰهُمْ اَحَادِيْثَ وَمَزَّقْنٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ

fa qālū rabbanā bā‘id baina asfārinā wa ẓalamū anfusahum fa ja‘alnāhum aḥādīṡa wa mazzaqnāhum kulla mumazzaq(in), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).

Yo yina bo tubaka nde: “Mfumu na beto, sala nde nzietelo na beto kuvanda ntama,” mpi (disongidila bo) kudisala mbi; Yo yina Beto kumisaka bo ntu-dyambu ya masolo mpi Beto fwaka bo tii na ntoto. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na konso muntu yina ke kangaka ntima mpi ke pesaka matondo.

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

Mpi bayina vandaka na ntwala na bo vandaka kukusa (bantumwa) na ntangu yina (ba-infidèle ya Mecque) vandaka me baka ntete ve ndambu ya kumi ya yina Beto pesaka na bantu yina vandaka na ntwala na bo kansi bo vandaka kukusa bantumwa na Mono. Yo yina (tala) mutindu malanda ya makasi na Mono kele ya boma.

ثُمَّ اَخَذْتُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

Ṡumma akhażtul-lażīna kafarū fakaifa kāna nakīr(i).

Na nima mono ta pesa ndola na bantu yina ta kwikila ve, na nima (mona) mbutu ya makasi na Mono.

ۨاسْتِكْبَارًا فِى الْاَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِۗ وَلَا يَحِيْقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ اِلَّا بِاَهْلِهٖ ۗفَهَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا سُنَّتَ الْاَوَّلِيْنَۚ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَبْدِيْلًا ەۚ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللّٰهِ تَحْوِيْلًا

istikbāran fil-arḍi wa makras-sayyi'(i), wa lā yaḥīqul-makrus-sayyi'u illā bi'ahlih(ī), fahal yanẓurūna illā sunnatal-awwalīn(a), falan tajida lisunnatillāhi tabdīlā(n), wa lan tajida lisunnatillāhi taḥwīlā(n).

mu kuma kia lulendo lwau ova ntoto ye makani mau mambi. Mambu ya mbi ta salama kaka na bantu yina ke yidika yo bo mosi. Bau ke vingila kaka (kusadila) ba ngidika ya bantu ya ntete. Na nima nge ta mona ve ata nsobolo mosi sambu na Allah, to (mpi) nge ta kutana ve ti ata kukatuka na bima ya Allah me pesa.

اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَكَانُوْٓا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُعْجِزَهٗ مِنْ شَيْءٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِۗ اِنَّهٗ كَانَ عَلِيْمًا قَدِيْرًا

awalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim wa kānū asyadda minhum quwwah(tan), wa mā kānallāhu liyu‘jizahū min syai'in fis-samāwāti wa lā fil-arḍ(i), innahū kāna ‘alīman qadīrā(n).

Mpi keti bo tambulaka ve na ntoto sambu na kumona mambu yina kuminaka bantu yina vandaka na ntwala na bo (yina vandaka kubuya ntumwa), ata bantu yina vandaka ngolo kuluta bo? Mpi ata kima mosi ve lenda lembisa Allah ata na zulu to na ntoto. Ya kieleka, Yandi Me Zaba Mambu Yonso, Nkwa-Ngolo Yonso.

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا اَصْحٰبَ الْقَرْيَةِۘ اِذْ جَاۤءَهَا الْمُرْسَلُوْنَۚ

waḍrib lahum maṡalan aṣḥābal-qaryah(ti), iż jā'ahal-mursalūn(a).

Mpi pesa bo mbandu, bantu ya mbanza mosi, ntangu binati-nsangu ta kwisa na bo;

اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنَ الْقُرُوْنِ اَنَّهُمْ اِلَيْهِمْ لَا يَرْجِعُوْنَ

alam yarau kam ahlaknā qablahum minal-qurūni annahum ilaihim lā yarji‘ūn(a).

Nga ke bazeye ko vo twafwasa nkangu miayingi vitila yau? Na kati ya bantu yina (yina beto fwaka) ata muntu mosi ve vutukaka na bo.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَۙ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).

Yo yina, tula dikebi na nsuka ya bantu yina bo kebisaka, .

وَاِنَّكُمْ لَتَمُرُّوْنَ عَلَيْهِمْ مُّصْبِحِيْنَۙ

wa innakum latamurrūna ‘alaihim muṣbiḥīn(a).

Mpi ya kieleka beno (bantu ya Mecque) ta luta kibeni na (bima na bo) na suka, .

وَبِالَّيْلِۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ

wa bil-lail(i), afalā ta‘qilūn(a).

ye muna fuku. Ebuna sambu na nki beno ke bakisa ve?

كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ فَنَادَوْا وَّلَاتَ حِيْنَ مَنَاصٍ

kam ahlaknā min qablihim min qarnin fanādaw wa lāta ḥīna manāṣ(in).

Bantu ikwa na ntwala na bo Beto me fwa, na nima bo lombaka lusadisu ata (na ntangu yina) vandaka ve ntangu ya kutina.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ ذُو الْاَوْتَادِۙ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa ‘āduw wa fir‘aunu żul-autād(i).

Na ntwala na bo, bantu ya Noa, ‘Adi ti Farao, yina vandaka ti basoda mingi, buyaka mpi (bantumwa), .

وَثَمُوْدُ وَقَوْمُ لُوْطٍ وَّاَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ الْاَحْزَابُ

wa ṡamūdu wa qaumu lūṭiw wa aṣḥābul-aikah(ti), ulā'ikal-aḥzāb(u).

ye (mutindu mosi mpi) Samudi, bantu ya Luti ti bantu ya Aika. Yai bimvuka yina kele na kimvuka (na kunwanisa bantumwa).

هٰذَا ذِكْرٌ ۗوَاِنَّ لِلْمُتَّقِيْنَ لَحُسْنَ مَاٰبٍۙ

hāżā żikr(un), wa inna lil-muttaqīna laḥusna ma'āb(in).

Yai kele lukumu (sambu na bo). Mpi ya kyeleka, sambu na bantu yina kesambilaka Nzambi (bo kepesaka bo) kisika ya kuluta mbote ya kuvutuka, .

كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

każżabal-lażīna min qablihim fa'atāhumul-‘ażābu mi ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Bantu yina vandaka na ntwala na bo buyaka (banati-nsangu), na nima ndola kwisilaka bo na nzila yina bo vandaka kuyindula ve.

فَاَذَاقَهُمُ اللّٰهُ الْخِزْيَ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُ ۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

fa ażāqahumullāhul-khizya fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Yo yina Allah pesaka bo nsoni ya luzingu ya nsi-ntoto. Mpi ya kieleka, ndola na luzingu ya nima ya lufwa kele nene, kana (kaka) bo zabaka.

قَدْ قَالَهَا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

qad qālahal-lażīna min qablihim famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Ya kieleka, bantu yina vandaka na ntwala na bo me tubaka mambu yai, mambu yina bo vandaka kusala ntete ta vanda diaka ve mfunu sambu na bo.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّالْاَحْزَابُ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۖوَهَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۢ بِرَسُوْلِهِمْ لِيَأْخُذُوْهُ وَجَادَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ ۗفَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wal-aḥzābu mim ba‘dihim, wa hammat kullu ummatim birasūlihim liya'khużūhu wa jādalū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa fa'akhażtuhum, fa kaifa kāna ‘iqāb(i).

Na ntwala na bo, bantu ya Noa ti bimvuka ya kimvuka yina vandaka na nima na bo vandaka kukusa (ntumwa) mpi konso kimvuka vandaka kusala komplo (luvunu) sambu na ntumwa na bo sambu na kukanga yandi mpi bo vandaka kutula ntembe ti (bikuma) ya luvunu sambu na kufwa kieleka; yo yina mono kangaka bo (ti ndola). Ebuna ndola na Mono ta vanda inki mutindu (mpasi)?

۞ اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ كَانُوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْا هُمْ اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗوَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ وَّاقٍ

awalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna kānū min qablihim, kānū hum asyaddu minhum quwwataw wa āṡāran fil-arḍi fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wa mā kāna lahum minallāhi miw wāq(in).

Mpi keti bo salaka ve nzyetelo na ntoto, ebuna na nima bo monaka mambu yina kuminaka bantu yina vandaka na ntwala na bo? Bantu yayi vandaka na ngolo ya kuluta bo mpi vandaka ti (mingi) legacy (civilisation) na ntoto, kansi Allah pesaka bo ndola sambu na masumu na bo. Mpi kima mosi ve ta vanda sambu na kutanina bo na (ndola ya) Allah.

وَقَالَ الَّذِيْٓ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ مِّثْلَ يَوْمِ الْاَحْزَابِۙ

wa qālal-lażī āmana yā qaumi innī akhāfu ‘alaikum miṡla yaumil-aḥzāb(i).

Ye mukwikidi tubaka nde: "O bantu na mono! Ya kieleka, mono ke wa boma nde (kisumbula) ta bwila beno (kisumbula) bonso kilumbu ya kufwa ya bimvuka ya kimvuka, .

مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗوَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ

miṡla da'bi qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūda wal-lażīna mim ba‘dihim, wa mallāhu yurīdu ẓulmal lil-‘ibād(i).

(disongidila) mutindu kikalulu ya bantu ya Noa, ‘Adi, Samud ti bayina kwisaka na nima na bo. Kansi, Allah ke zolaka ve kukonda lunungu na bansadi na yandi."

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْهُمْ وَاَشَدَّ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, kānū akṡara minhum wa asyadda quwwataw wa āṡāran fil-arḍi famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Yo yina, keti bo salaka ve nzyetelo na ntoto mpi na nima bo monaka mambu yina kukuminaka bantu yina kuvandaka na ntwala na bo? Bau kele mingi mpe bau kele na ngolo mingi mpe (mingi) bima ya sivilizasio na bau na ntoto, yau yina yina bau ke meka lenda sadisa bau ve.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Kana bo baluka na nima tuba nde: “Mono me kebisa beno sambu na nzasi (kisumbula) bonso nzasi yina bulaka bantu ya Ad ti bantu ya Samud.”

فَاَهْلَكْنَآ اَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشًا وَّمَضٰى مَثَلُ الْاَوَّلِيْنَ

fa ahlaknā asyadda minhum baṭsyaw wa maḍā maṡalul-awwalīn(a).

Muna kuma kiaki twafwasa awana bakala ye ngolo zayingi vana kati kwau ye mbandu ya nkangu miavioka yavioka.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ ࣖ

fantaqamnā minhum fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Na nima Beto fwaka bo, yo yina tala mambu yina ke kuminaka bantu yina ke buyaka (kieleka).

فَجَعَلْنٰهُمْ سَلَفًا وَّمَثَلًا لِّلْاٰخِرِيْنَ ࣖ

fa ja‘alnāhum salafaw wa maṡalal lil-ākhirīn(a).

Yo yina beto kumisaka bo bantu ya ntete (bantu) mpi dilongi sambu na bantu yina ta kwisa na nima.

اَهُمْ خَيْرٌ اَمْ قَوْمُ تُبَّعٍۙ وَّالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ اَهْلَكْنٰهُمْ اِنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِيْنَ

ahum khairun am qaumu tubba‘(in), wal-lażīna min qablihim, ahlaknāhum innahum kānū mujrimīn(a).

Keti bo (ba politheiste) kele mbote to ba Tubba’, ti bayina vandaka na ntwala na bo ya beto fwaka sambu bo vandaka kibeni bantu ya masumu.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِّنَ الْقُرٰى وَصَرَّفْنَا الْاٰيٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa laqad ahlaknā mā ḥaulakum minal-qurā wa ṣarrafnal-āyāti la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ye kieleka, Beto me fwa bansi yina kele na nziunga na beno mpi Beto me tendula mpi mbala na mbala bidimbu (ya bunene na Beto), sambu bo vutuka (balula ntima).

۞ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ دَمَّرَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ۖوَلِلْكٰفِرِيْنَ اَمْثَالُهَا

afalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, dammarallāhu ‘alaihim, wa lil-kāfirīna amṡāluhā.

Yo yina, keti bo salaka ve ata nzyetelo mosi na ntoto sambu bo mona mutindu nsuka ya bantu yina vandaka na ntwala na bo zolaka kuvanda? Allah me fwa bo, mpi bantu ya ke kwikilaka ve ta baka mutindu mosi (destin).

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ هِيَ اَشَدُّ قُوَّةً مِّنْ قَرْيَتِكَ الَّتِيْٓ اَخْرَجَتْكَۚ اَهْلَكْنٰهُمْ فَلَا نَاصِرَ لَهُمْ

wa ka'ayyim min qaryatin hiya asyaddu quwwatam min qaryatikal-latī akhrajatk(a), ahlaknāhum falā nāṣira lahum.

Mpi bansi ikwa (bantu) kele ngolo kuluta (bantu ya) insi na beno (Muhammad) yina me kulaka beno. Tubafwasidi; muna kuma kiaki, ke mwakala muntu ko wabasadisa.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّاَصْحٰبُ الرَّسِّ وَثَمُوْدُ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa aṣḥābur-rassi wa ṡamūd(u).

Na ntwala na bo, bantu ya Noa, bantu ya Rasi ti Samud vandaka me buya (bantumwa), .

وَعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوْطٍۙ

wa ‘āduw wa fir‘aunu wa ikhwānu lūṭ(in).

ye (mutindu mosi) bantu ya Ad, bantu ya Farao ti bantu ya Luti, .

وَّاَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۗ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيْدِ

wa aṣḥābul-aikati wa qaumu tubba‘(in), kullun każżabar-rusula faḥaqqa wa‘īd(i).

ye (diaka) nkangu a Aika ye nkangu a Tubba’. Bo yonso me kusa bantumwa, yo yina kigonsa na Mono (na bo) ke tadila bo.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوْا فِى الْبِلَادِۗ هَلْ مِنْ مَّحِيْصٍ

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum asyaddu minhum baṭsyan fanaqqabū fil-bilād(i), hal mim maḥīṣ(in).

Mpi bantu ikwa Beto fwaka na ntwala na bo, (ata) bo vandaka ngolo mingi kuluta bantu yai (bantu ya nima). Bo me kwendaka kutala bansi mingi. Keti kele ti mutindu ya kutina (na lufwa sambu na bo)?

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِمَنْ كَانَ لَهٗ قَلْبٌ اَوْ اَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيْدٌ

inna fī żālika lażikrā liman kāna lahū qalbun au alqas-sam‘a wa huwa syahīd(un).

Kieleka, muna diambu diadi difwete kala ye lulukisu kwa awana bena ye ntima yovo ana besadilanga matu mau, ekolo bena kimbangi kio.

وَتَرَكْنَا فِيْهَآ اٰيَةً لِّلَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ الْعَذَابَ الْاَلِيْمَۗ

wa taraknā fīhā āyatal lil-lażīna yakhāfūnal-‘ażābal-alīm(a).

Mpi beto bikaka na kati na yo (insi yina) kidimbu sambu na bantu yina ke wa boma ya ndola ya mpasi.

وَاَنَّهٗٓ اَهْلَكَ عَادًا ۨالْاُوْلٰىۙ

wa annahū ahlaka ‘ādanil-ūlā.

mpi ya kieleka, Yandi muntu fwaka bantu ya ‘Adi tuka ntama, .

وَثَمُوْدَا۟ فَمَآ اَبْقٰىۙ

wa ṡamūda famā abqā.

ye bantu ya Samudi, Yandi bikaka ve ata muntu mosi (na luzingu), .

وَقَوْمَ نُوْحٍ مِّنْ قَبْلُۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا هُمْ اَظْلَمَ وَاَطْغٰىۗ

wa qauma nūḥim min qabl(u), innahum kānū hum aẓlama wa aṭgā.

ye (dia) nkangu a Noa vitila diodio. Ya kieleka, bo kele bantu ya kuluta kukonda lunungu mpi ya kukonda bulemfu.

وَالْمُؤْتَفِكَةَ اَهْوٰىۙ

wal-mu'tafikata ahwā.

Ebuna mupepe ya ngolo bebisaka (insi ya bantu ya Luti), .

فَغَشّٰىهَا مَا غَشّٰىۚ

fa gasysyāhā mā gasysyā.

na nima yandi tulaka ntoto (bonso ndola) ti (bima ya mvindu) yina bwaka na zulu na yo.

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنَ الْاَنْۢبَاۤءِ مَا فِيْهِ مُزْدَجَرٌۙ

wa laqad jā'ahum minal-ambā'i mā fīhi muzdajar(un).

Mpi ya kieleka, masolo mingi me kwisila bo na kati na yo kele ti bigonsa (ya kukonda kundima), .

حِكْمَةٌ ۢ بَالِغَةٌ فَمَا تُغْنِ النُّذُرُۙ

Ḥikmatum bāligatun famā tugnin-nużur(u).

(disongidila) mayele ya kukuka, kansi balukebisu kele mpamba (sambu na bo), .

وَلَقَدْ تَّرَكْنٰهَآ اٰيَةً فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqat taraknāhā āyatan fahal mim muddakir(in).

Mpi ya kieleka, Beto me kumisa maswa yina kidimbu (dilongi). Yo yina, keti kele ti muntu yina kele ti luzolo ya kubaka malongi?

وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْاٰنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad yassarnal-qur'āna liż-żikri fahal mim muddakir(in).

Mpi ya kieleka, Beto me kumisa Qur’an pete sambu na kukebisa, ebuna keti kele ti muntu ya ke zola kukeba?

اَكُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِّنْ اُولٰۤىِٕكُمْ اَمْ لَكُمْ بَرَاۤءَةٌ فِى الزُّبُرِۚ

akuffārukum khairum min ulā'ikum am lakum barā'atun fiz-zubur(i).

Keti bantu ya ke kwikilaka ve na kisika yina beno ke zingaka (ba polytheiste) me luta bo, to keti beno kele dezia ti kivuvu ya kimpwanza (na ndola) na mikanda yina me luta?

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَآ اَشْيَاعَكُمْ فَهَلْ مِنْ مُّدَّكِرٍ

wa laqad ahlaknā asy-yā‘akum fahal mim muddakir(in).

Mpi ya kieleka, Beto me fwa bantu yina vandaka bonso nge (kukonda kwikama). Yo yina, keti kele ti muntu yina kele ti luzolo ya kubaka malongi?

۞ اَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ تَخْشَعَ قُلُوْبُهُمْ لِذِكْرِ اللّٰهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّۙ وَلَا يَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْاَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوْبُهُمْۗ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ

alam ya'ni lil-lażīna āmanū an takhsya‘a qulūbuhum liżikrillāhi wa mā nazala minal-ḥaqq(i), wa lā yakūnū kal-lażīna ūtul-kitāba min qablu faṭāla ‘alaihimul-amadu faqasat qulūbuhum, wa kaṡīrum minhum fāsiqūn(a).

Keti ntangu me lunga ve sambu bantu ya lukwikilu kuyibuka Allah na luzitu yonso mpi kulemfuka na kieleka yina bo me zabisaka bo? Mpi bika bo vanda ve bonso bantu yina bakaka Masonuku na ntwala, na nima nsungi mosi ya nda lutaka na zulu na bo, mpi ntima na bo kumaka ngolo. Mpi mingi na kati na bo kumaka bantu ya ke fwaka bansiku.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُحَاۤدُّوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ كُبِتُوْا كَمَا كُبِتَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَقَدْ اَنْزَلْنَآ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۗ وَلِلْكٰفِرِيْنَ عَذَابٌ مُّهِيْنٌۚ

innal-lażīna yuḥāddūnallāha wa rasūlahū kubitū kamā kubital-lażīna min qablihim wa qad anzalnā āyātim bayyināt(in), wa lil-kāfirīna ‘ażābum muhīn(un).

Ya kieleka, bantu yina ke telaminaka Allah ti Ntumwa na yandi ta wa kibeni nsoni bonso bantu yina kwisaka na ntwala na bo. Mpi ya kieleka, Beto me monisa banzikisa ya pwelele. Mpi bantu yina ta buya yo ta baka ndola ya nsoni.

كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ

kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Bo) bonso bantu yina vandaka na ntwala na bo (Bayuda) ntama mingi ve, bo me monaka malanda ya mbi (ya kukula) sambu na mambu yina bo mosi salaka. Mpi bo ta baka ndola ya mpasi.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ

qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).

Ya kieleka, kuvandaka ti mbandu ya mbote sambu na beno na Abrahami ti na bayina vandaka ti yandi, ntangu bo tubaka na bantu na yandi nde: “Ya kieleka, beto me kabwana ti beno mpi ti mambu yina beno ke sambilaka katula Allah, beto ke buya (kukonda lukwikilu) na beno mpi kimbeni ti kimbeni kele na kati na beto ti beno kimakulu tii kuna beno ta kwikila na Allah mpamba,” katula kaka bangogo na yandi ya fatherended, willI for Ibrahim to “ nge, kansi mono lenda ve ata fioti kutelamina (mpasi) ya Allah sambu na nge." (Ibrahim tubaka nde) "Mfumu na beto, na nge mosi mpamba beto ke tula ntima mpi na nge mosi mpamba beto ke balula ntima mpi na nge mosi mpamba beto ke vutuka, .

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيْهِمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَالْيَوْمَ الْاٰخِرَۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيْدُ ࣖ

laqad kāna lakum fīhim uswatun ḥasanatul liman kāna yarjullāha wal-yaumal-ākhir(a), wa may yatawalla fa'innallāha huwal-ganiyyul-ḥamīd(u).

Kieleka, muna yau (Ibrahim ye nkangu andi) muna ye mbandu zambote kwa yeno; (disongidila) sambu na bantu yina ke tula kivuvu na (lufutu ya) Allah ti (lutaninu na) luzingu ya nima, mpi konso muntu yina ke baluka, pana kieleka Allah, yandi kele Mvwama ya kuluta, Muntu ya kuluta lukumu.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُوْنُوْٓا اَنْصَارَ اللّٰهِ كَمَا قَالَ عِيْسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيّٖنَ مَنْ اَنْصَارِيْٓ اِلَى اللّٰهِ ۗقَالَ الْحَوَارِيُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰهِ فَاٰمَنَتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْۢ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ وَكَفَرَتْ طَّاۤىِٕفَةٌ ۚفَاَيَّدْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا عَلٰى عَدُوِّهِمْ فَاَصْبَحُوْا ظٰهِرِيْنَ ࣖ

yā ayyuhal-lażīna āmanū kūnū anṣārallāhi kamā qāla ‘īsabnu maryama lil-ḥawāriyyīna man anṣārī ilallāh(i), qālal-ḥawāriyyūna naḥnu anṣārullāhi fa'āmanaṭ-ṭā'ifatum mim banī isrā'īla wa kafaraṭ-ṭā'ifah(tun), fa'ayyadnal-lażīna āmanū ‘alā ‘aduwwihim fa'aṣbaḥū ẓāhirīn(a).

O beno bantu ya ke kwikilaka! Beno vanda bansadisi (dibundu) ya Allah mutindu Yezu, mwana ya Maria, tubaka na balongoki na yandi ya kwikama nde: "Nani ta vanda bansadisi na mono (sambu na kusimba dibundu ya) Allah?" Balongoki na yandi ya kwikama tubaka nde: “Beto kele bansadisi (dibundu) ya Allah,” na nima kimvuka mosi ya Bana ya Israele kwikilaka mpi kimvuka mosi (bantu ya nkaka) kwikilaka ve; i bosi twavana ngolo kwa minkwikidi mu nwanisa mbeni zau, mpasi vo basundidi.

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ ۖفَذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna kafarū min qabl(u), fa żāqū wabāla amrihim wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Keti nsangu ya bamimpani me kuma ntete ve na beno (bamimpani)? Yo yina, bo me waka malanda ya mbi ya mambu yina bo salaka mpi bo me bakaka ndola ya mpasi.

وَكَاَيِّنْ مِّنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ اَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهٖ فَحَاسَبْنٰهَا حِسَابًا شَدِيْدًاۙ وَّعَذَّبْنٰهَا عَذَابًا نُّكْرًا

wa ka'ayyim min qaryatin ‘atat ‘an amri rabbihā wa rusulihī fa ḥāsabnāhā ḥisāban syadīdā(n), wa ‘ażżabnāhā ‘ażāban nukrā(n).

Mpi bantu ikwa (bantu) ya insi ke zitisa ve bantuma ya Mfumu na bo ti ya binati-nsangu na yandi, yo yina Beto ke sala calcul ya bantu ya insi yina ti calcul ya ngolo, ye Beto ke pesa bo ndola ya ngolo (na luzingu ya nima ya lufwa), .

فَذَاقَتْ وَبَالَ اَمْرِهَا وَكَانَ عَاقِبَةُ اَمْرِهَا خُسْرًا

fa żāqat wabāla amrihā wa kāna ‘āqibatu amrihā khusrā(n).

na mpila nde bo wa malanda ya mbi ya mambu yina bo me sala, mpi malanda ya mambu yina bo me sala, yo kele kuvidisa ya nene.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًا فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِۛ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۛ قَدْ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكُمْ ذِكْرًاۙ

a‘addallāhu lahum ‘ażāban syadīdan fattaqullāha yā ulil-albāb(i) - allażīna āmanū - qad anzalallāhu ilaikum żikrā(n).

Allah me yidikila bo ndola ya ngolo, yo yina beno wa Allah boma, beno bantu ya mayele! (Disongidila) bantu yina ke kwikilaka. Ya kieleka, Allah me tinda lukebisu sambu na beno, .

وَلَقَدْ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ

wa laqad każżabal-lażīna min qablihim fakaifa kāna nakīr(i).

Mpi ya kieleka, bantu yina vandaka na ntwala na bo mpi buyaka (binati-nsangu na yandi). Yo yina, makasi na Mono kele nene kibeni!

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَّتَعِيَهَآ اُذُنٌ وَّاعِيَةٌ

linaj‘alahā lakum tażkirataw wa ta‘iyahā użunuw wā‘iyah(tun).

sambu Twakitula yo se ngibusa sambu na beno mpi nde dikutu ya kewidikilaka kutula dikebi.

اَلَمْ نُهْلِكِ الْاَوَّلِيْنَۗ

alam nuhlikil-awwalīn(a).

Keti beto me fwa ve bantu ya ntama?

ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْاٰخِرِيْنَ

Ṡumma nutbi‘uhumul-ākhirīn(a).

Na nima beto pesaka (ndola na beto na) bayina kwisaka na nima.

كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِيْنَ

każālika naf‘alu bil-mujrimīn(a).

I mpila yayi Tusadilanga asumuki.

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَنْ يَّخْشٰى ۗ ࣖ

inna fī żālika la‘ibratal limay yakhsyā.

Ya kieleka, na kati na yo kele ti dilongi sambu na bantu yina ke waka (Allah) boma.

اَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍۖ

alam tara kaifa fa‘ala rabbuka bi‘ād(in).

Keti nge (Muhammad) tulaka ve dikebi na mutindu Mfumu na nge salaka (bantu ya) ‘Ad?

اِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِۖ

irama żātil-‘imād(i).

(disongidila) bantu ya Irami (mbanza-mfumu ya Ad) yina kele ti banzo ya nda, .

الَّتِيْ لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى الْبِلَادِۖ

allatī lam yukhlaq miṡluhā fil-bilād(i).

yina me tungaka ntete ve (mbanza) bonso yo na bansi ya nkaka, .

وَثَمُوْدَ الَّذِيْنَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِۖ

wa ṡamūdal-lażīna jābuṣ-ṣakhra bil-wād(i).

mpi (na) bantu ya samud yina vandaka kuzenga matadi ya nene na muwanda, .

وَفِرْعَوْنَ ذِى الْاَوْتَادِۖ

wa fir‘auna żil-autād(i).

mpi (na) Farao yina vandaka ti bansengo (banzo ya nene), .

الَّذِيْنَ طَغَوْا فِى الْبِلَادِۖ

allażīna ṭagau fil-bilād(i).

ba yina ke salaka mambu ya luvunu na kati ya insi, .

فَاَكْثَرُوْا فِيْهَا الْفَسَادَۖ

fa akṡarū fīhal-fasād(a).

i bosi bavanga mayingi mambi muna nsi, .