Q.S Gafir (غَافِر) - 85 Ntalu ya Baverse

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha Mim

تَنْزِيْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِۙ

tanzīlul-kitābi minallāhil-‘azīzil-‘alīm(i).

Mukanda yai (Quran) katukaka na Allah, Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Me Zaba Mambu Yonso, .

غَافِرِ الذَّنْۢبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيْدِ الْعِقَابِ ذِى الطَّوْلِۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۗاِلَيْهِ الْمَصِيْرُ

gāfiriż-żambi wa qābilit-taubi syadīdil-‘iqābi żiṭ-ṭaul(i), lā ilāha illā huw(a), ilaihil-maṣīr(u).

yina ke lolulaka masumu mpi ke ndimaka kubalula ntima mpi ndola na yandi ya ngolo; yina kele na makabu. Ka vena nzambi ko, yandi kaka. Kaka na Yandi (bigangwa yonso) kuvutuka.

مَا يُجَادِلُ فِيْٓ اٰيٰتِ اللّٰهِ اِلَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَلَا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِى الْبِلَادِ

mā yujādilu fī āyātillāhi illal-lażīna kafarū falā yagrurka taqallubuhum fil-bilād(i).

Muntu mosi ve ke tula ntembe na baverse ya Allah, katula kaka bantu yina ke kwikilaka ve. Muna kuma kiaki, ka ngeye (Muhammad) kuvukumunwa ko muna nsundidi a ngolo zau muna nsi yawonso.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّالْاَحْزَابُ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۖوَهَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۢ بِرَسُوْلِهِمْ لِيَأْخُذُوْهُ وَجَادَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ ۗفَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wal-aḥzābu mim ba‘dihim, wa hammat kullu ummatim birasūlihim liya'khużūhu wa jādalū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa fa'akhażtuhum, fa kaifa kāna ‘iqāb(i).

Na ntwala na bo, bantu ya Noa ti bimvuka ya kimvuka yina vandaka na nima na bo vandaka kukusa (ntumwa) mpi konso kimvuka vandaka kusala komplo (luvunu) sambu na ntumwa na bo sambu na kukanga yandi mpi bo vandaka kutula ntembe ti (bikuma) ya luvunu sambu na kufwa kieleka; yo yina mono kangaka bo (ti ndola). Ebuna ndola na Mono ta vanda inki mutindu (mpasi)?

وَكَذٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ النَّارِۘ

wa każālika ḥaqqat kalimatu rabbika ‘alal-lażīna kafarū annahum aṣḥābun-nār(i).

Mpi mutindu yina nsiku ya Mfumu na nge me kota kibeni na ngolo na bantu ya ke kwikilaka ve, (disongidila) kieleka bo kele bantu ya bilungi.

اَلَّذِيْنَ يَحْمِلُوْنَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهٗ يُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَيَسْتَغْفِرُوْنَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۚ رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَّعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِيْنَ تَابُوْا وَاتَّبَعُوْا سَبِيْلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيْمِ

allażīna yaḥmilūnal-‘arsya wa man ḥaulahū yusabbiḥūna biḥamdi rabbihim wa yu'minūna bihī wa yastagfirūna lil-lażīna āmanū, rabbanā wasi‘ta kulla syai'ir raḥmataw wa ‘ilman fagfir lil-lażīna tābū wattaba‘ū sabīlaka wa qihim ‘ażābal-jaḥīm(i).

(Bawanzio) yina ke nataka Kiti ya Kimfumu ti (bawanzio) yina kele na nziunga na bo ke kudipesaka lukumu na kukumisaka Mfumu na bo mpi bo ke kwikilaka na yandi mpi ke lombaka ndolula sambu na bantu yina ke kwikilaka (na kutubaka nde), "Mfumu na beto, mawa ti nzayilu yina kele na nge ke ziunga mambu yonso, yo yina pesa ndolula na bantu yina ke balula ntima mpi ke landa nzila na nge mpi ke landa ndola na nge (."

رَبَّنَا وَاَدْخِلْهُمْ جَنّٰتِ عَدْنِ ِۨالَّتِيْ وَعَدْتَّهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ اٰبَاۤىِٕهِمْ وَاَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيّٰتِهِمْ ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُۙ

rabbanā wa adkhilhum jannāti ‘adninil-latī wa‘attahum wa man ṣalaḥa min ābā'ihim wa azwājihim wa żurriyyātihim, innaka antal ‘azīzul-ḥakīm(u).

O Mfumu eto, kotisa bo na paladisu ya ‘Adn yina nge silaka bo, ti bantu ya lunungu na kati ya ba-nkaka na bo, bankento ti bana na bo. Ya kieleka, Nge kele Muntu ya Kuluta Ngolo, ya Kuluta Mayele, .

وَقِهِمُ السَّيِّاٰتِۗ وَمَنْ تَقِ السَّيِّاٰتِ يَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهٗ ۗوَذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ ࣖ

wa qihimus-sayyi'āt(i), wa man taqis-sayyi'āti yauma'iżin faqad raḥimtah(ū), wa żālika huwal-fauzul-‘aẓīm(u).

ye kubatanina mu mambu mambi (bisumbula). Mpi bayina nge taninaka na mambu ya mbi (bisumbula) na kilumbu yina, ebuna kieleka, nge me wilaka bo mawa mpi mutindu yina kununga ya nene."

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللّٰهِ اَكْبَرُ مِنْ مَّقْتِكُمْ اَنْفُسَكُمْ اِذْ تُدْعَوْنَ اِلَى الْاِيْمَانِ فَتَكْفُرُوْنَ

innal-lażīna kafarū yunādauna lamaqtullāhi akbaru mim maqtikum anfusakum iż tad‘ūna ilal-īmāni fatakfurūn(a).

Ya kieleka, bantu yina ke kwikilaka ve, bo ta binga bo na (na kilumbu ya lufutumuku), “Ya kieleka, kimbeni ya Allah (sambu na beno) kele nene mingi kuluta kimbeni na beno sambu na beno mosi, ntangu beno bingamaka na kukwikila mpi na nima beno buyaka yo.”

قَالُوْا رَبَّنَآ اَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَاَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوْبِنَا فَهَلْ اِلٰى خُرُوْجٍ مِّنْ سَبِيْلٍ

qālū rabbanā amattanaṡnataini wa aḥyaitanaṡnataini fa‘tarafnā biżunūbinā fa hal ilā khurūjim min sabīl(in).

Bau vutulaka nde: "Mfumu na beto, nge me fwa beto mbala zole ye me vutula beto na luzingu mbala zole (mpi), na nima beto me ndima masumu na beto. Ebuna keti kele ti nzila (sambu na beto) ya kubasika (na bilungi)?"

ذٰلِكُمْ بِاَنَّهٗٓ اِذَا دُعِيَ اللّٰهُ وَحْدَهٗ كَفَرْتُمْۚ وَاِنْ يُّشْرَكْ بِهٖ تُؤْمِنُوْا ۗفَالْحُكْمُ لِلّٰهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيْرِ

Żālikum bi'annahū iżā du‘iyallāhu waḥdahū kafartum, wa iy yusyrak bihī tu'minū, fal-ḥukmu lillāhil-‘aliyyil-kabīr(i).

Ediadi divangamanga kadi ovovanga kikilu vo wabokelwa mu sambila Allah kaka. Mpi kana Allah me vukana ti beno, beno ke kwikilaka. Yo yina lukanu (bubu yai) kele na Allah, Muntu ya Kuluta Kuzanguka, ya Kuluta Nene.

هُوَ الَّذِيْ يُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ وَيُنَزِّلُ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ رِزْقًا ۗوَمَا يَتَذَكَّرُ اِلَّا مَنْ يُّنِيْبُ

huwal-lażī yurīkum āyātihī wa yunazzilu lakum minas-samā'i rizqā(n), wa mā yatażakkaru illā may yunīb(u).

Yandi muntu ke songa beno bidimbu na yandi (ngolo) mpi ke kulumusa madia katuka na zulu sambu na beno. Mpi muntu ya nkaka ve katula kaka bayina ke bakaka dilongi kele bayina ke vutukaka (na Allah).

فَادْعُوا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ وَلَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ

fad‘ullāha mukhliṣīna lahud-dīna wa lau karihal-kāfirūn(a).

Yo yina, beno sambila Allah na masonga yonso mpi na masonga yonso na dibundu na beno, ata bantu yina ke kwikilaka ve ke zolaka ve (yandi).

رَفِيْعُ الدَّرَجٰتِ ذُو الْعَرْشِۚ يُلْقِى الرُّوْحَ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلَاقِۙ

rafī‘ud-darajāti żul-‘arsy(i), yulqir-rūḥa min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī liyunżira yaumat-talāq(i).

(Yandi kele) Muntu ya Kuluta Kuzanguka na kisika, yina kele na Kiti ya Kimfumu, yina ke tindaka banzikisa ti ntuma na yandi na konso muntu yina yandi me zola na kati ya bansadi na yandi, sambu na kukebisa (bantu) sambu na kilumbu ya lukutakanu (Kilumbu ya Lufutumuku), .

يَوْمَ هُمْ بٰرِزُوْنَ ۚ لَا يَخْفٰى عَلَى اللّٰهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ ۗلِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ۗ لِلّٰهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ

yauma hum bārizūn(a), lā yakhfā ‘alallāhi minhum syai'(un), limanil-mulkul-yaum(a), lillāhil-wāḥidil-qahhār(i).

(i.e.) muna lumbu (ntangu) bavaika (muna ziami); ka vena diambu ko muna mpila au diswekama kwa Allah. (Na nima Allah tubaka nde): “Kimfumu kele ya nani bubu yai?” Ya Allah, Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Kuluta Kununga.

اَلْيَوْمَ تُجْزٰى كُلُّ نَفْسٍۢ بِمَا كَسَبَتْ ۗ لَا ظُلْمَ الْيَوْمَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

al-yauma tujzā kullu nafsim bimā kasabat, lā ẓulmal-yaum(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Muna lumbu kiaki, konso moyo uvewanga nsendo mun’owu wa dina kavangidi. Ke vena muntu ko wavondwa o unu. Ya kieleka, Allah kele nswalu mingi na ba calculs na yandi.

وَاَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْاٰزِفَةِ اِذِ الْقُلُوْبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كٰظِمِيْنَ ەۗ مَا لِلظّٰلِمِيْنَ مِنْ حَمِيْمٍ وَّلَا شَفِيْعٍ يُّطَاعُۗ

wa anżirhum yaumal-āzifati iżil-qulūbu ladal-ḥanājiri kāẓimīn(a), mā liẓ-ẓālimīna min ḥamīmiw wa lā syafī‘iy yuṭā‘(u).

Mpi pesa bo lukebisu ya kilumbu yina ke finama (Kilumbu ya Lusambisu, disongidila) ntangu ntima (ke kangama) ta kuma na mungungu sambu na kukanga mawa. Ka vena nkundi akwikizi ko kwa nsumuki ye ka vena nsadisi ko kwa ndiona otambulwilwa (lusadisu).

يَعْلَمُ خَاۤىِٕنَةَ الْاَعْيُنِ وَمَا تُخْفِى الصُّدُوْرُ

ya‘lamu khā'inatal-a‘yuni wa mā tukhfiṣ-ṣudūr(u).

Yandi zaba luvunu (tala) na meso ti mambu ya me bumbana na kifu.

وَاللّٰهُ يَقْضِيْ بِالْحَقِّ ۗوَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَقْضُوْنَ بِشَيْءٍ ۗاِنَّ اللّٰهَ هُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ ࣖ

wallāhu yaqḍī bil-ḥaqq(i), wal-lażīna yad‘ūna min dūnihī lā yaqḍūna bisyai'(in), innallāha huwas-samī‘ul-baṣīr(u).

Mpi Allah ke bakaka lukanu ti kieleka. Na ntangu yina bantu yina bo kesambilaka katula Yandi kekukaka ve kubaka lukanu na kima mosi. Ya kieleka, Allah, yandi kele Muntu ya ke waka mambu yonso, ya ke monaka mambu yonso.

۞ اَوَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ كَانُوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْا هُمْ اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ ۗوَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ وَّاقٍ

awalam yasīrū fil-arḍi fayanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna kānū min qablihim, kānū hum asyaddu minhum quwwataw wa āṡāran fil-arḍi fa'akhażahumullāhu biżunūbihim, wa mā kāna lahum minallāhi miw wāq(in).

Mpi keti bo salaka ve nzyetelo na ntoto, ebuna na nima bo monaka mambu yina kuminaka bantu yina vandaka na ntwala na bo? Bantu yayi vandaka na ngolo ya kuluta bo mpi vandaka ti (mingi) legacy (civilisation) na ntoto, kansi Allah pesaka bo ndola sambu na masumu na bo. Mpi kima mosi ve ta vanda sambu na kutanina bo na (ndola ya) Allah.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانَتْ تَّأْتِيْهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَكَفَرُوْا فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ ۗاِنَّهٗ قَوِيٌّ شَدِيْدُ الْعِقَابِ

Żālika bi'annahum kānat ta'tīhim rusuluhum bil-bayyināti fakafarū fa'akhażahumullāh(u), innahū qawiyyun syadīdul-‘iqāb(i).

Diambu yai vandaka sambu binati-nsangu kwisaka kibeni na bo ti banzikisa ya pwelele mpi na nima bo buyaka yo; na nima Allah pesaka bo ndola. Ya kieleka, Yandi kele Muntu ya Kuluta Ngolo, Muntu ya Kuluta Ngolo na Ndola na Yandi.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍۙ

wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā wa sulṭānim mubīn(in).

Mpi ya kieleka, Beto tindaka Moize ti baverse na Beto ti bansangu ya pwelele, .

اِلٰى فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَقَارُوْنَ فَقَالُوْا سٰحِرٌ كَذَّابٌ

ilā fir‘auna wa hāmāna wa qārūna faqālū sāḥirun każżāb(un).

kwa Faro, Amani yo Karuni; na nima bo tubaka nde: “(Moize) vandaka nganga-nkisi mpi muntu ya luvunu.”

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا اقْتُلُوْٓا اَبْنَاۤءَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ وَاسْتَحْيُوْا نِسَاۤءَهُمْ ۗوَمَا كَيْدُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ

falammā jā'ahum bil-ḥaqqi min ‘indinā qāluqtulū abnā'al-lażīna āmanū ma‘ahū wastaḥyū nisā'ahum, wa mā kaidul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).

Yo yina ntangu yandi (Moize) kwisaka na bo na kunata kieleka yina katukaka na Beto, bo tubaka nde: “Beno fwa bana ya babakala ya bantu yina ke kwikilaka ti yandi mpi beno gulusa luzingu ya bana na bo ya bankento.” Kansi luvunu ya bantu yina vandaka kukwikila ve vandaka mpamba.

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُوْنِيْٓ اَقْتُلْ مُوْسٰى وَلْيَدْعُ رَبَّهٗ ۚاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّبَدِّلَ دِيْنَكُمْ اَوْ اَنْ يُّظْهِرَ فِى الْاَرْضِ الْفَسَادَ

wa qāla fir‘aunu aqtul mūsā walyad‘u rabbah(ū), innī akhāfu ay yubaddila dīnakum au ay yuẓhira fil-arḍil-fasād(a).

Ebuna Faraon tubaka (na bamfumu na yandi) nde: "Bika mono fwa Moize mpi mono songa yandi na kubondila Mfumu na yandi. Ya kieleka, mono ke wa boma nde yandi ta soba dibundu na beno to ta bebisa ntoto."

وَقَالَ مُوْسٰىٓ اِنِّيْ عُذْتُ بِرَبِّيْ وَرَبِّكُمْ مِّنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لَّا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسَابِ ࣖ

wa qāla mūsā innī ‘użtu birabbī wa rabbikum min kulli mutakabbiril lā yu'minu biyaumil-ḥisāb(i).

Mpi (Moize) tubaka nde: “Ya kieleka, mono ke sosa kisika ya kubumbana na Mfumu na mono mpi na Mfumu na beno na konso muntu ya lulendo yina ke kwikila ve na kilumbu ya kupesa mvutu.”

وَقَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌۖ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ اِيْمَانَهٗٓ اَتَقْتُلُوْنَ رَجُلًا اَنْ يَّقُوْلَ رَبِّيَ اللّٰهُ وَقَدْ جَاۤءَكُمْ بِالْبَيِّنٰتِ مِنْ رَّبِّكُمْ ۗوَاِنْ يَّكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهٗ ۚوَاِنْ يَّكُ صَادِقًا يُّصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِيْ يَعِدُكُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ

wa qāla rajulum mu'min(um), min āli fir‘auna yaktumu īmānahū ataqtulūna rajulan ay yaqūla rabbiyallāhu wa qad jā'akum bil-bayyināti mir rabbikum, wa iy yaku kāżiban fa ‘alaihi każibuh(ū), wa iy yaku ṣādiqay yuṣibkum ba‘ḍul-lażī ya‘idukum, innallāha lā yahdī man huwa musrifun każżāb(un).

Mpi muntu mosi ya ke kwikilaka na kati ya dibuta ya Farao yina bumbaka lukwikilu na yandi tubaka nde: "Keti beno ke kwenda kufwa muntu sambu yandi tubaka nde, "Mfumu na mono kele Allah," ntangu ya kieleka, yandi me kwisa na beno ti banzikisa ya pwelele ya me katuka na Mfumu na beno. Mpi kana yandi kele muntu ya luvunu pana yandi ta nata (disumu ya) luvunu na yandi; mpi kana yandi kele muntu ya kieleka, yandi ta vanda kibeni ti nge (disasterred the some of) beno, kieleka, Allah ke twadisaka ve bantu yina ke lutaka bandilu mpi ke tubaka luvunu.

يٰقَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ ظٰهِرِيْنَ فِى الْاَرْضِۖ فَمَنْ يَّنْصُرُنَا مِنْۢ بَأْسِ اللّٰهِ اِنْ جَاۤءَنَا ۗقَالَ فِرْعَوْنُ مَآ اُرِيْكُمْ اِلَّا مَآ اَرٰى وَمَآ اَهْدِيْكُمْ اِلَّا سَبِيْلَ الرَّشَادِ

yā qaumi lakumul-mulkul-yauma ẓāhirīna fil-arḍ(i), famay yanṣurunā mim ba'sillāhi in jā'anā, qāla fir‘aunu mā urīkum illā mā arā wa mā ahdīkum illā sabīlar-rasyād(i).

O bantu na mono! Bubu yai kimfumu kele ti beno na ngolo na ntoto, kansi nani ta sadisa beto na ndola ya Allah kana (ndola yina) me bwila beto?" Faraon tubaka nde: "Mono ke songa beno kaka mambu ya mono ke yindula nde yo kele mbote, mpi mono ke songa beno kaka nzila ya mbote."

وَقَالَ الَّذِيْٓ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ مِّثْلَ يَوْمِ الْاَحْزَابِۙ

wa qālal-lażī āmana yā qaumi innī akhāfu ‘alaikum miṡla yaumil-aḥzāb(i).

Ye mukwikidi tubaka nde: "O bantu na mono! Ya kieleka, mono ke wa boma nde (kisumbula) ta bwila beno (kisumbula) bonso kilumbu ya kufwa ya bimvuka ya kimvuka, .

مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗوَمَا اللّٰهُ يُرِيْدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ

miṡla da'bi qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūda wal-lażīna mim ba‘dihim, wa mallāhu yurīdu ẓulmal lil-‘ibād(i).

(disongidila) mutindu kikalulu ya bantu ya Noa, ‘Adi, Samud ti bayina kwisaka na nima na bo. Kansi, Allah ke zolaka ve kukonda lunungu na bansadi na yandi."

وَيٰقَوْمِ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّنَادِۙ

wa yā qaumi innī akhāfu ‘alaikum yaumat-tanād(i).

Mpi O bantu na mono! Ya kieleka, mono ke kudiyangisa kibeni sambu na beno sambu na kilumbu ya (mpasi) ya kubingana, .

يَوْمَ تُوَلُّوْنَ مُدْبِرِيْنَۚ مَا لَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ عَاصِمٍۚ وَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ

yauma tuwallūna mudbirīn(a), mā lakum minallāhi min ‘āṣim(in), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).

(disongidila) na kilumbu (ntangu) beno ta vutuka na nima (tina), muntu mosi ve ta kuka kugulusa beno na (ndola ya) Allah. Mpi konso muntu yina Allah me pesa nzila ya kuvila nzila, kieleka ata kima mosi ve lenda pesa lutwadisu."

وَلَقَدْ جَاۤءَكُمْ يُوْسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا زِلْتُمْ فِيْ شَكٍّ مِّمَّا جَاۤءَكُمْ بِهٖ ۗحَتّٰىٓ اِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَّبْعَثَ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِهٖ رَسُوْلًا ۗ كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُّرْتَابٌۙ

wa laqad jā'akum yūsufu min qablu bil-bayyināti famā ziltum fī syakkim mimmā jā'akum bih(ī), ḥattā iżā halaka qultum lay yab‘aṡallāhu mim ba‘dihī rasūlā(n), każālika yuḍillullāhu man huwa musrifum murtāb(un).

Mpi ya kieleka, na ntwala nde Yozefi kwisaka na beno ti banzikisa ya pwelele, kansi beno vandaka kutula ntembe ntangu yonso na mambu yina yandi vandaka kunata, ata ntangu yandi fwaka, beno vandaka kutuba nde: “Allah ta tinda ve ata kinati-nsangu mosi na nima na yandi.” Mpila yina Allah ke pesa nzila nde bantu yina ke fwaka bansiku mpi ke tula ntembe na bandilu na bo kuvila nzila, .

ۨالَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِ اللّٰهِ بِغَيْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْۗ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ

allażīna yujādilūna fī āyātillāhi bigairi sulṭānin atāhum, kabura maqtan ‘indallāhi wa ‘indal-lażīna āmanū, każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā kulli qalbi mutakabbirin jabbār(in).

(disongidila) bayina ke tula ntembe na baverse ya Allah kukonda kikuma ya kukuma na bo. Nganzi (sambu na bo) kele nene na meso ya Allah ti ya bantu yina ke kwikilaka. Mpila yina Allah ke kangaka ntima ya konso muntu yina kele lulendo mpi ke salaka mambu na luzolo na yandi mosi.

وَقَالَ فِرْعَوْنُ يٰهَامٰنُ ابْنِ لِيْ صَرْحًا لَّعَلِّيْٓ اَبْلُغُ الْاَسْبَابَۙ

wa qāla fir‘aunu yā hāmānubni lī ṣarḥal la‘allī ablugul-asbāb(a).

Ebuna Farao tubaka nde: “O Amani, tungila mono nzo ya nda sambu mono kuma na bakielo;

اَسْبَابَ السَّمٰوٰتِ فَاَطَّلِعَ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰى وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ كَاذِبًا ۗوَكَذٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوْۤءُ عَمَلِهٖ وَصُدَّ عَنِ السَّبِيْلِ ۗوَمَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ اِلَّا فِيْ تَبَابٍ ࣖ

asbābas-samāwāti fa aṭṭali‘a ilā ilāhi mūsā wa innī la'aẓunnuhū kāżibā(n), wa każālika zuyyina lifir‘auna sū'u ‘amalihī wa ṣudda ‘anis-sabīl(i), wa mā kaidu fir‘auna illā fī tabāb(in).

(disongidila) bakielo ya zulu, sambu mono mona Nzambi ya Moize, kansi mono ke mona yandi kaka bonso muntu ya luvunu." Ye mutindu yina yo kumaka kitoko sambu na Fir'aun nde bisalu na yandi ya mbi, ye yandi kangamaka na nzila (ya mbote), ye luvunu ya Faraon nataka kima ve kansi kuvidisa.

وَقَالَ الَّذِيْٓ اٰمَنَ يٰقَوْمِ اتَّبِعُوْنِ اَهْدِكُمْ سَبِيْلَ الرَّشَادِۚ

wa qālal-lażī āmana yā qaumittabi‘ūni ahdikum sabīlar-rasyād(i).

Ye mukwikidi tubaka nde: "O bantu na mono! Beno landa mono, mono ta songa beno nzila ya mbote."

يٰقَوْمِ اِنَّمَا هٰذِهِ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا مَتَاعٌ ۖوَّاِنَّ الْاٰخِرَةَ هِيَ دَارُ الْقَرَارِ

yā qaumi innamā hāżihil-ḥayātud-dun-yā matā‘(un), wa innal-ākhirata hiya dārul-qarār(i).

O bantu na mono! Ya kieleka, luzingu ya nsi-ntoto yai kele kaka kiese (ya ntangu fioti) mpi kieleka luzingu ya nima ya lufwa kele ntoto ya kukonda nsuka.

مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزٰىٓ اِلَّا مِثْلَهَاۚ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰۤىِٕكَ يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُوْنَ فِيْهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ

man ‘amila sayyi'atan falā yujzā illā miṡlahā, wa man ‘amila ṣāliḥam min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa'ulā'ika yadkhulūnal-jannata yurzaqūna fīhā bigairi ḥisāb(in).

Konso muntu yina ke sala mambu ya mbi, yandi ta baka lufutu yina me fwanana ti yo. Mpi konso muntu yina ta sala mambu ya mbote, yo vanda bakala to nkento, ntangu yandi kele muntu ya ke kwikilaka, yandi ta kota na Paladisu, kisika bo ta baka madia yina bo lenda tendula ve.

۞ وَيٰقَوْمِ مَا لِيْٓ اَدْعُوْكُمْ اِلَى النَّجٰوةِ وَتَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَى النَّارِۗ

wa yā qaumi mā lī ad‘ūkum ilan-najāti wa tad‘ūnanī ilan-nār(i).

Mpi O bantu na mono! Inki mutindu yai, mono ke binga nge na luguluku, kansi nge ke binga mono na bilungi?

تَدْعُوْنَنِيْ لِاَكْفُرَ بِاللّٰهِ وَاُشْرِكَ بِهٖ مَا لَيْسَ لِيْ بِهٖ عِلْمٌ وَّاَنَا۠ اَدْعُوْكُمْ اِلَى الْعَزِيْزِ الْغَفَّارِ

tad‘ūnanī li'akfura billāhi wa usyrika bihī mā laisa lī bihī ‘ilmuw wa ana ad‘ūkum ilal-‘azīzil-gaffār(i).

(Sambu na nki) beno ke binga mono na kukonda kukwikila na Allah mpi na kuvukisa banduku ti yandi ti kima yina mono kele ve ti nzayilu, ata mono ke binga beno (na kukwikila) na Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Kuluta Kulolula?

لَا جَرَمَ اَنَّمَا تَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ لَيْسَ لَهٗ دَعْوَةٌ فِى الدُّنْيَا وَلَا فِى الْاٰخِرَةِ وَاَنَّ مَرَدَّنَآ اِلَى اللّٰهِ وَاَنَّ الْمُسْرِفِيْنَ هُمْ اَصْحٰبُ النَّارِ

lā jarama annamā tad‘ūnanī ilaihi laisa lahū da‘watun fid-dun-yā wa lā fil-ākhirati wa anna maraddanā ilallāhi wa annal-musrifīna hum aṣḥābun-nār(i).

Yo kele kieleka nde yina nge ke binga mono na yandi kele ve binga ya mfunu ata na ntoto yai to na nima ya lufwa. Mpi ya kieleka kuvutuka na beto kele kibeni na Allah, mpi ya kieleka bantu yina ta lutisa bandilu, bo ta kuma bantu ya bilungi.

فَسَتَذْكُرُوْنَ مَآ اَقُوْلُ لَكُمْۗ وَاُفَوِّضُ اَمْرِيْٓ اِلَى اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ بَصِيْرٌ ۢبِالْعِبَادِ

fa satażkurūna mā aqūlu lakum, wa ufawwiḍu amrī ilallāh(i), innallāha baṣīrum bil-‘ibād(i).

I bosi, lumbu kimosi osungamena mana yavovesa. Mpi mono ke pesa mambu na mono na Allah. Ya kieleka, Allah ke monaka mambu yonso ya bansadi na yandi."

فَوَقٰىهُ اللّٰهُ سَيِّاٰتِ مَا مَكَرُوْا وَحَاقَ بِاٰلِ فِرْعَوْنَ سُوْۤءُ الْعَذَابِۚ

fa waqāhullāhu sayyi'āti mā makarū wa ḥāqa bi'āli fir‘auna sū'al-‘ażāb(i).

Yo yina Allah taninaka yandi na mbi ya luvunu na bo, na ntangu yina Fir’aun ti bantu na yandi vandaka ya kuzyungama na ndola ya mbi kibeni.

اَلنَّارُ يُعْرَضُوْنَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَّعَشِيًّا ۚوَيَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ ۗ اَدْخِلُوْٓا اٰلَ فِرْعَوْنَ اَشَدَّ الْعَذَابِ

an-nāru yu‘raḍūna ‘alaihā guduwwaw wa ‘asyiyyā(n), wa yauma taqūmus-sā‘ah(tu), adkhilū āla fir‘auna asyaddal-‘ażāb(i).

Bo vandaka kusonga bo bilungi, na suka ti na nkokila, mpi na kilumbu ya Ngunga. (Na nima bo pesaka wanzio ntuma), "Beno tula Faraon ti bantu na yandi na nsi ya ndola ya ngolo kibeni!"

وَاِذْ يَتَحَاۤجُّوْنَ فِى النَّارِ فَيَقُوْلُ الضُّعَفٰۤؤُا لِلَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ اَنْتُمْ مُّغْنُوْنَ عَنَّا نَصِيْبًا مِّنَ النَّارِ

wa iż yataḥājjūna fin-nāri fayaqūluḍ-ḍu‘afā'u lil-lażīnastakbarū innā kunnā lakum taba‘an fahal antum mugnūna ‘annā naṣībam minan-nār(i).

Mpi (Yibuka), ntangu bo ta swana na bilungi, bantu ya kulemba ta tuba na bantu yina ke kudikumisa nde: “Ya kieleka, beto vandaka balongoki na nge, ebuna keti nge lenda basisa ndambu ya (ndola) ya tiya yina me bwila beto?”

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا كُلٌّ فِيْهَآ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ

qālal-lażīnastakbarū innā kullun fīhā innallāha qad ḥakama bainal-‘ibād(i).

Bantu yina vandaka na lulendo vutulaka nde: “Ya kieleka, beto yonso kele kisika mosi na bilungi sambu Allah me zenga lukanu na kati ya bansadi (na Yandi).”

وَقَالَ الَّذِيْنَ فِى النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوْا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ

wa qālal-lażīna fin-nāri likhazanati jahannamad‘ū rabbakum yukhaffif ‘annā yaumam minal-‘ażāb(i).

Ye bayina kele na bilungi ke tuba na bankengidi ya Bilungi nde: "Beno lomba Mfumu na beno na kufyotuna mpasi na beto sambu na kilumbu mosi mpamba."

قَالُوْٓا اَوَلَمْ تَكُ تَأْتِيْكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنٰتِ ۗقَالُوْا بَلٰىۗ قَالُوْا فَادْعُوْا ۚوَمَا دُعٰۤؤُا الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ ࣖ

qālū awalam taku ta'tīkum rusulukum bil-bayyināt(i), qālū balā, qālū fad‘ū, wa mā du‘ā'ul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).

Yo yina (bankengidi ya Bilungi) tubaka nde: “Keti bantumwa me kwisa ve na beno ti banzikisa ya pwelele?” Bo vutulaka nde: “Ee, yo me kwisa.” (Bankengidi ya Bilungi) tubaka nde: "Beno samba (beno mosi!)" Kansi bisambu ya ba infile vandaka ya mpamba.

اِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُوْمُ الْاَشْهَادُۙ

innā lananṣuru rusulanā wal-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā wa yauma yaqūmul-asyhād(u).

Kieleka, Beto ta sadisa bantumwa na beto ti bantu yina ke kwikilaka na luzingu ya nsi-ntoto yai mpi na kilumbu ya kumonana ya bambangi (Kilumbu ya Lusambisu), .

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ الظّٰلِمِيْنَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوْۤءُ الدَّارِ

yauma lā yanfa‘uẓ-ẓālimīna ma‘żiratuhum wa lahumul-la‘natu wa lahum sū'ud-dār(i).

(disongidila) kilumbu yina kulomba ndolula ta vanda ve mfunu sambu na bantu yina me sala mbi mpi bo ta baka kusingama mpi kisika ya mbi ya kuzinga.

وَلَقَدْاٰتَيْنَا مُوْسَى الْهُدٰى وَاَوْرَثْنَا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْكِتٰبَۙ

wa laqad ātainā mūsal-hudā wa auraṡnā banī isrā'īlal-kitāb(a).

Mpi ya kieleka, Beto me pesa lutwadisu na Moize; ye yandi bikaka Mukanda (Torah) na Bana ya Israele, .

هُدًى وَّذِكْرٰى لِاُولِى الْاَلْبَابِ

hudaw wa żikrā li'ulil-albāb(i).

sambu na kuvanda lutwadisu mpi lukebisu na bantu yina kele ti mabanza ya mbote.

فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاسْتَغْفِرْ لِذَنْۢبِكَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالْاِبْكَارِ

faṣbir inna wa‘dallāhi ḥaqquw wastagfir liżambika wa sabbiḥ biḥamdi rabbika bil-‘asyiyyi wal-ibkār(i).

Yo yina, vanda ntima-nda, kieleka lusilu ya Allah kele kieleka, mpi lomba ndolula sambu na masumu na nge mpi kudipesa lukumu ntangu nge ke kumisa Mfumu na nge na nkokila ti na suka.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِ اللّٰهِ بِغَيْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْ ۙاِنْ فِيْ صُدُوْرِهِمْ اِلَّا كِبْرٌ مَّا هُمْ بِبَالِغِيْهِۚ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

innal-lażīna yujādilūna fī āyātillāhi bigairi sulṭānin atāhum, in fī ṣudūrihim illā kibrum mā hum bibāligīh(i), fasta‘iż billāh(i), innahū huwas-samī‘ul-baṣīr(u).

Ya kieleka, bantu yina ke tula ntembe na baverse ya Allah kukonda nde kikuma (nzikisa) kukuma na bo, mambu yonso ya kele na mabele na bo kele (mpusa ya) bunene yina bo ta lungisa ve, na nima bo ke lomba Allah lutaninu. Ya kieleka, Yandi ke waka mambu yonso, yandi ke waka mambu yonso Tala.

لَخَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

lakhalqus-samāwāti wal-arḍi akbaru min khalqin-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ya kieleka, lugangu ya zulu ti ya ntoto kele nene kuluta lugangu ya bantu, kansi bantu mingi ke zabaka ve.

وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ەۙ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَلَا الْمُسِيْۤئُ ۗقَلِيْلًا مَّا تَتَذَكَّرُوْنَ

wa mā yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa lal-musī'(u), qalīlam mā tatażakkarūn(a).

Mpi bantu yina kele bifwa-meso kele ve kiteso mosi ti bantu yina ke monaka, mpi bantu yina ke kwikilaka mpi ke salaka mambu ya mbote kele ve kiteso mosi ti bantu yina ke salaka mambu ya mbi. Nge ke longuka kaka mambu fioti kibeni.

اِنَّ السَّاعَةَ لَاٰتِيَةٌ لَّا رَيْبَ فِيْهَا ۖوَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُوْنَ

innas-sā‘ata la'ātiyatul lā raiba fīhā, wa lākinna akṡaran-nāsi lā yu'minūn(a).

Ya kieleka, Kilumbu ya Lusambisu ta kwisa kibeni, ntembe kele ve na yo, kansi bantu mingi ke kwikilaka ve.

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُوْنِيْٓ اَسْتَجِبْ لَكُمْ ۗاِنَّ الَّذِيْنَ يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِيْ سَيَدْخُلُوْنَ جَهَنَّمَ دَاخِرِيْنَ ࣖ

wa qāla rabbukumud‘ūnī astajib lakum, innal-lażīna yastakbirūna ‘an ‘ibādatī sayadkhulūna jahannama dākhirīn(a).

Mpi Mfumu na nge tubaka nde: "Samba mono, mono ta pesa nge yo kibeni. Ya kieleka, bantu yina ke kudikumisa mpi ke buya kusambila mono ta kota na Bilungi na kikalulu ya nsoni."

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

allāhul-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Allah i wavanga mpimpa mu kuma kieno kimana nuavunda muna yo; (ye sala) kilumbu ya kusema. Ya kieleka, Allah kele kibeni ti makabu yina yandi me pesaka bantu, kansi bantu mingi ke pesaka ve matondo.

ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍۘ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ۖفَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ

Żālikumullāhu rabbukum khāliqu kulli syai'(in), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tu'fakūn(a).

I mpila yoyo Allah, Mfumu eno, Mvangi a lekwa yawonso, ka vena nzambi ko, yandi kaka; buna aweyi olenda vutuka?

كَذٰلِكَ يُؤْفَكُ الَّذِيْنَ كَانُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

każālika yu'fakul-lażīna kānū bi'āyātillāhi yajḥadūn(a).

Mpila yina bantu yina ke buyaka ntangu yonso baverse ya Allah ke balukaka.

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّالسَّمَاۤءَ بِنَاۤءً وَّصَوَّرَكُمْ فَاَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ ۚ فَتَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

allāhul-lażī ja‘ala lakumul-arḍa qarāraw was-samā'a binā'aw wa ṣawwarakum fa'aḥsana ṣuwarakum wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), żālikumullāhu rabbukum, fatabārakallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Allah kele yina salaka ntoto sambu na nge bonso kisika ya kuzinga ti zulu bonso ludi, mpi yandi salaka nge mpi kumisaka nge kitoko mpi pesaka nge kiese. Mutindu yina kele Allah, Mfumu na beno, Lukumu kuvanda na Allah, Mfumu ya bansi yonso.

هُوَ الْحَيُّ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ۗ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

huwal-ḥayyu lā ilāha illā huwa fad‘ūhu mukhliṣīna lahud-dīn(a), al-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Yandi i ndiona ozinganga mvu ya mvu, ka vena nzambi ko, yandi kaka; na nima sambila Yandi na masonga ti na masonga yonso na dibundu na nge. Lukumu kuvanda na Allah, Mfumu ya bansi yonso.

۞ قُلْ اِنِّيْ نُهِيْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَمَّا جَاۤءَنِيَ الْبَيِّنٰتُ مِنْ رَّبِّيْ وَاُمِرْتُ اَنْ اُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qul innī nuhītu an a‘budal-lażīna tad‘ūna min dūnillāhi lammā jā'aniyal-bayyinātu mir rabbī wa umirtu an uslima lirabbil-‘ālamīn(a).

Tuba (Muhammad), "Ya kieleka, mono me buyisama na kusambila konso nzambi ya beno ke sambilaka katula kaka Allah, na nima ya bansangu me kwisila mono na Mfumu na mono; mpi mono me pesa ntuma ya kudipesa na Mfumu ya bansi yonso."

هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْٓا اَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُوْنُوْا شُيُوْخًا ۚوَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰى مِنْ قَبْلُ وَلِتَبْلُغُوْٓا اَجَلًا مُّسَمًّى وَّلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ

huwal-lażī khalaqakum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma min ‘alaqatin ṡumma yukhrijukum ṭiflan ṡumma litablugū asyuddakum ṡumma litakūnū syuyūkhā(n), wa minkum may yutawaffā min qablu wa litablugū ajalam musammaw wa la‘allakum ta‘qilūn(a).

Yandi muntu gangaka nge na mvindu, na nima na ditonsi ya masa ya babakala, na nima na nsinga ya menga, na nima nge butukaka bonso mwana, na nima yandi bikaka nge na kuyela, na nima nge kumaka mbuta. Kansi bankaka na kati na beno bo fwaka na ntwala ya mambu yina. (Beto salaka mutindu yina) sambu beno kuma na nsungi ya ntangu yina bo me tubila, sambu beno bakisa.

هُوَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۚ فَاِذَا قَضٰىٓ اَمْرًا فَاِنَّمَا يَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ ࣖ

huwal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), fa'iżā qaḍā amran fa'innamā yaqūlu lahū kun fa yakūn(u).

Yandi muntu ke pesaka yo tiya mpi ke fwaka yo. Yo yina, ntangu Yandi ke zola kuzaba kima mosi, Yandi ke tubaka kaka na yo nde: “Vanda!” Yo yina, yo kele mutindu yina.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يُجَادِلُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗاَنّٰى يُصْرَفُوْنَۚ

alam tara ilal-lażīna yujādilūna fī āyātillāh(i), annā yuṣrafūn(a).

Keti beno me mona ve bantu yina (ntangu yonso) ke tula ntembe na baverse ya Allah? Aweyi balenda vulukila?

اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِالْكِتٰبِ وَبِمَآ اَرْسَلْنَا بِهٖ رُسُلَنَا ۗفَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَۙ

allażīna każżabū bil kitābi wa bimā arsalnā bihī rusulanā, fasaufa ya‘lamūn(a).

(Disongidila) bantu yina ke buyaka Mukanda (Al-Qur’an) ti ba nsangu ya me katuka na binati-nsangu na beto ya beto me tinda. Ke kolo ko bezaya wo, .

اِذِ الْاَغْلٰلُ فِيْٓ اَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلٰسِلُۗ يُسْحَبُوْنَۙ

iżil-aglālu fī a‘nāqihim was-salāsil(u), yusḥabūn(a).

ntangu bo vandaka kutula miniololo mpi miniololo na nkingu na bo, ntangu bo vandaka kubenda bo, .

فِى الْحَمِيْمِ ەۙ ثُمَّ فِى النَّارِ يُسْجَرُوْنَۚ

fil-ḥamīm(i), ṡumma fin-nāri yusjarūn(a).

na masa ya tiya mingi, na nima bo ke yokaka yo na tiya, .

ثُمَّ قِيْلَ لَهُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تُشْرِكُوْنَۙ

Ṡumma qīla lahum aina mā kuntum tusyrikūn(a).

Buna bau tubaka kwa bau: Nki biteki beno ikele kuvukana na ntangu yonso ?

مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗقَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا بَلْ لَّمْ نَكُنْ نَّدْعُوْا مِنْ قَبْلُ شَيْـًٔاۗ كَذٰلِكَ يُضِلُّ اللّٰهُ الْكٰفِرِيْنَ

min dūnillāh(i), qālū ḍallū ‘annā bal lam nakun nad‘ū min qablu syai'ā(n), każālika yuḍillullāhul-kāfirīn(a).

(yina beno ke sambilaka) katula Allah?” Bo vutulaka nde: “Bo me vilaka na kati na beto, ya kieleka beto vandaka kusambila ve ata kima mosi ntete mutindu yina Allah ke pesa nzila nde bantu ya ke kwikilaka ve kuvila nzila.”

ذٰلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُوْنَ

Żālikum bimā kuntum tafraḥūna fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa bimā kuntum tamraḥūn(a).

Yo kele mutindu yina sambu beno ke sepelaka na ntoto (kukonda) kutula dikebi na kieleka mpi sambu beno ke sepelaka ntangu yonso (na kukonda kulemfuka).

اُدْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۚفَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

udkhlulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fabi'sa maṡwal-mutakabūbirīn(a).

(Bo tubilaka bo nde), "Beno kota na bakielo ya Bilungi, beno ta zinga na kati na yo kimakulu. Yo yina, kisika yina kele kisika ya kuluta mbi sambu na bantu ya lulendo."

فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ ۚفَاِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِيْ نَعِدُهُمْ اَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَاِلَيْنَا يُرْجَعُوْنَ

faṣbir inna wa‘dallāhi ḥaqq(un), fa'immā nuriyannaka ba‘ḍal-lażī na‘iduhum au natawaffayannaka fa'ilainā yurja‘ūn(a).

Yo yina, vanda ntima-nda, nge (Muhammad), kieleka lusilu ya Allah kele ya kieleka. Ata beto songaka beno ndambu ya ndola yina beto bangisaka bo, to nkutu beto fwaka beno (na ntwala nde lufwa kubwila bo), ata mpidina bo ta vutuka na Beto.

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَّنْ قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ ۗوَمَا كَانَ لِرَسُوْلٍ اَنْ يَّأْتِيَ بِاٰيَةٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۚفَاِذَا جَاۤءَ اَمْرُ اللّٰهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُوْنَ ࣖ

wa laqad arsalnā rusulam min qablika minhum man qaṣaṣnā ‘alaika wa minhum mal lam naqṣuṣ ‘alaik(a), wa mā kāna lirasūlin ay ya'tiya bi'āyatin illā bi'iżnillāh(i), fa'iżā jā'a amrullāhi quḍiya bil-ḥaqqi wa khasira hunālikal-mubṭilūn(a).

Mpi ya kieleka, beto tindaka binati-nsangu mingi na ntwala na nge (Muhammad), bankaka na kati na bo beto zabisaka nge mambu na bo mpi bankaka na kati na bo beto zabisaka nge ve mambu na bo. Ata ntumwa mosi ve nataka kimangu, katula kaka na nswa ya Allah. Yo yina ntangu ntuma ya Allah me kwisa, (sambu na mambu yonso) yo ta baka lukanu na lunungu. Mpi na ntangu yina, bantu yina ke kangamaka ngolo na luvunu ta vidisa bima mingi.

اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَنْعَامَ لِتَرْكَبُوْا مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَۖ

allāhul-lażī ja‘ala lakumul-an‘āma litarkabū minhā wa minhā ta'kulūn(a).

Allah kele muntu yina salaka bibulu sambu na beno, yankaka sambu na kutambula na zulu na yo mpi yankaka sambu na beno kudia.

وَلَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوْا عَلَيْهَا حَاجَةً فِيْ صُدُوْرِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُوْنَۗ

wa lakum fīhā manāfi‘u wa litablugū ‘alaihā ḥājatan fī ṣudūrikum wa ‘alaihā wa ‘alal-fulki tuḥmalūn(a).

Mpe samu na ngeye (kele) mambote yankaka na yau (bibulu) mpe samu nge lenda lungisa nsatu (lukanu) mosi ya me bumbana na ntima na nge (na kutambulaka na zulu na yau). Ye vandaka na zulu ya bambisi, ye na zulu ya bamaswa bo vandaka kunata bo.

وَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖۖ فَاَيَّ اٰيٰتِ اللّٰهِ تُنْكِرُوْنَ

wa yurīkum āyātih(ī), fa ayya āyātillāhi tunkirūn(a).

Mpi Yandi ke songa beno bidimbu (ya bunene na Yandi). Ebuna inki bidimbu (bunene) ya Allah beno ke buyaka?

اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ كَانُوْٓا اَكْثَرَ مِنْهُمْ وَاَشَدَّ قُوَّةً وَّاٰثَارًا فِى الْاَرْضِ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, kānū akṡara minhum wa asyadda quwwataw wa āṡāran fil-arḍi famā agnā ‘anhum mā kānū yaksibūn(a).

Yo yina, keti bo salaka ve nzyetelo na ntoto mpi na nima bo monaka mambu yina kukuminaka bantu yina kuvandaka na ntwala na bo? Bau kele mingi mpe bau kele na ngolo mingi mpe (mingi) bima ya sivilizasio na bau na ntoto, yau yina yina bau ke meka lenda sadisa bau ve.

فَلَمَّا جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرِحُوْا بِمَا عِنْدَهُمْ مِّنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

falammā jā'athum rusuluhum bil-bayyināti fariḥū bimā ‘indahum minal-‘ilmi wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Yo yina ntangu bantumwa kwisaka na bo ti banzikisa ya pwelele, bo sepelaka na nzayilu yina bo vandaka na yo mpi bo ziungaka bo na (ndola) yina bo vandaka kuseka ntete.

فَلَمَّا رَاَوْا بَأْسَنَاۗ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهٖ مُشْرِكِيْنَ

falammā ra'au ba'sanā qālū āmannā billāhi waḥdahū wa kafarnā bimā kunnā bihī musyrikīn(a).

Yo yina ntangu bo monaka mpasi na beto, bo tubaka nde: “Beto ke kwikilaka kaka na Allah mpi beto ke kwikilaka ve lusambu yina beto me vukisaka ti Allah.”

فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ اِيْمَانُهُمْ لَمَّا رَاَوْا بَأْسَنَا ۗسُنَّتَ اللّٰهِ الَّتِيْ قَدْ خَلَتْ فِيْ عِبَادِهٖۚ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

falam yaku yanfa‘uhum īmānuhum lammā ra'au ba'sanā, sunnatallāhil latī qad khalat fī ‘ibādih(ī), wa khasira hunālikal-kāfirūn(a).

Yo yina lukwikilu na bo ntangu bo monaka ndola na Beto vandaka ve mfunu sambu na bo. Yau kele (ngidika) ya Allah yina me sadila bansadi na yandi. Mpi ntangu mambu yina tasalama, bantu yina kekwikilaka ve tavidisa.