Q.S Kuvukisa (فُصِّلَت) - 54 Ntalu ya Baverse

حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha Mim

تَنْزِيْلٌ مِّنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۚ

tanzīlum minar-raḥmānir-raḥīm(i).

(Quran yayi) me katuka na Nzambi, Muntu ya kuluta lutondo, Muntu ya kuluta mawa.

كِتٰبٌ فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَۙ

kitābun fuṣṣilat āyātuhū qur'ānan ‘arabiyyal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Mukanda yina baverse na yo ke tendulamaka, kutanga na Kiarabi, sambu na bantu yina me zaba, .

بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۚ فَاَعْرَضَ اَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

basyīraw wa nażīrā(n), fa'a‘raḍa akṡaruhum fahum lā yasma‘ūn(a).

yina nataka nsangu ya kiese ti balukebisu, kansi mingi na kati na bo balukaka (na yandi) mpi bo waka ve.

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا فِيْٓ اَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ وَفِيْٓ اٰذَانِنَا وَقْرٌ وَّمِنْۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ اِنَّنَا عٰمِلُوْنَ

wa qālū qulūbunā fī akinnatim mimmā tad‘ūnā ilaihi wa fī āżāninā waqruw wa mim baininā wa bainika ḥijābun fa‘mal innanā ‘āmilūn(a).

Bo tubaka nde: “Ntima na beto me kangama na mambu ya nge ke binga beto mpi makutu na beto me kangama, mpi na kati na beto ti nge kele ti kibaka, yo yina sala (mutindu nge me zola), kieleka beto ta sala (mutindu beto me zola).”

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۟ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰىٓ اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاسْتَقِيْمُوْٓا اِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوْهُ ۗوَوَيْلٌ لِّلْمُشْرِكِيْنَۙ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥidun fastaqīmū ilaihi wastagfirūh(u), wa wailul lil-musyrikīn(a).

Tuba (Muhammad), "Mono kele kaka muntu bonso nge, bo zabisaka mono nde Nzambi na nge kele Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso, yo yina nge ke landa (kusambila) Yandi mpi kulomba Yandi ndolula. Mpi mawa na bantu yina ke vukisaka banduku ti (Yandi),

الَّذِيْنَ لَا يُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ

allażīna lā yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

(disongidila) bantu yina ke futaka ve zakat mpi bo ke buyaka luzingu ya nima ya lufwa.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ اَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُوْنٍ ࣖ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lahum ajrun gairu mamnūn(in).

Ya kieleka, bantu yina ke kwikilaka mpi ke salaka mambu ya mbote ta baka matabisi ya kukonda nsuka."

۞ قُلْ اَىِٕنَّكُمْ لَتَكْفُرُوْنَ بِالَّذِيْ خَلَقَ الْاَرْضَ فِيْ يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُوْنَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗذٰلِكَ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۚ

qul a'innakum latakfurūna bil-lażī khalaqal-arḍa fī yaumaini wa taj‘alūna lahū andādā(n), żālika rabbul-‘ālamīn(a).

Tuba nde: "Keti yo me fwana nde nge konda kukwikila na Nzambi yina salaka ntoto na bamvula zole mpi nge salaka mpi banduku sambu na yandi? Yo yina Nzambi ya bansi yonso."

وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبٰرَكَ فِيْهَا وَقَدَّرَ فِيْهَآ اَقْوَاتَهَا فِيْٓ اَرْبَعَةِ اَيَّامٍۗ سَوَاۤءً لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

wa ja‘ala fīhā rawāsiya min fauqihā wa bāraka fīhā wa qaddara fīhā aqwātahā fī arba‘ati ayyām(in), sawā'al lis-sā'ilīn(a).

Mpi Yandi salaka sambu na yandi bangumba ya ngolo na zulu na yandi. Mpi na nima Yandi sakumunaka, ye Yandi tulaka madia (sambu na bantu na yo) na bansungi iya, ya kufwana sambu na (kulungisa bampusa ya) bantu yina vandaka na mfunu na yo.

ثُمَّ اسْتَوٰىٓ اِلَى السَّمَاۤءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْاَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا اَوْ كَرْهًاۗ قَالَتَآ اَتَيْنَا طَاۤىِٕعِيْنَ

Ṡummastawā ilas-samā'i wa hiya dukhānun faqāla lahā wa lil-arḍi'tiyā ṭau‘an au karhā(n), qālatā atainā ṭā'i‘īn(a).

Na nima Yandi kwendaka na zulu ye (zulu) vandaka kaka midinga, na nima Yandi tubaka na yo ti na ntoto nde: “Beno kwisa beno zole na kulanda ntuma na mono, na kulemfuka to na kingolo-ngolo.” Bo zole vutulaka nde, “Beto kwisaka na kulemfuka.”

فَقَضٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ فِيْ يَوْمَيْنِ وَاَوْحٰى فِيْ كُلِّ سَمَاۤءٍ اَمْرَهَا ۗوَزَيَّنَّا السَّمَاۤءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيْحَۖ وَحِفْظًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fa qaḍāhunna sab‘a samāwātin fī yaumaini wa auḥā fī kulli samā'in amrahā, wa zayyannas-samā'ad-dun-yā bimaṣābīḥa wa ḥifẓā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Na nima Yandi salaka zulu nsambwadi na bantangu zole mpi na konso zulu Yandi monisaka mambu na bo. Na nima zulu yina vandaka pene-pene (na ntoto), Beto yidikaka yo ti bambwetete, mpi (Beto gangaka yo) sambu na kutanina yo. Mutindu yina kele nsiku ya (Allah) Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Me Zaba Mambu Yonso.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Kana bo baluka na nima tuba nde: “Mono me kebisa beno sambu na nzasi (kisumbula) bonso nzasi yina bulaka bantu ya Ad ti bantu ya Samud.”

اِذْ جَاۤءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ رَبُّنَا لَاَنْزَلَ مَلٰۤىِٕكَةً فَاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

iż jā'athumur-rusulu mim baini aidīhim wa min khalfihim allā ta‘budū illallāh(a), qālū lau syā'a rabbunā la'anzala malā'ikatan fa'innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

Ntangu bantumwa kwisaka na bo na ntwala ti na nima na bo (kubinga) nde: “Beno sambila ve ata muntu mosi katula kaka Allah.” Bau vutulaka nde: "Kana Mfumu na beto zolaka, yandi zolaka kukulumusa bawanzio na yandi, pana kieleka beto zolaka kubuya nsangu ya beno tindaka sambu na kuzabisa."

فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Yo yina sambu na bantu ya Ad, bo kudikumisa na ntoto kukonda (na yina me tala) kieleka mpi bo tubaka nde: “Nani me luta beto na ngolo?” Keti bo monaka ve nde kibeni Allah muntu gangaka bo? Keti Yandi kele ngolo mingi kuluta bo? Mpi bo me buya bidimbu (bunene) na Beto.

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا صَرْصَرًا فِيْٓ اَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَهُمْ لَا يُنْصَرُوْنَ

fa arsalnā ‘alaihim rīḥan ṣarṣaran fī ayyāmin naḥisātil linużīqahum-‘ażābal khizyi fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akhzā wa hum lā yunṣarūn(a).

Yo yina Beto bulaka bo mupepe ya ngolo kibeni na bilumbu fioti ya nsuka, sambu Beto zolaka nde bo mona mpasi ya nsoni ya luzingu na ntoto. Na ntangu yina, ndola yina bo ta pesa bo na nima ya lufwa ta vanda kibeni nsoni mingi mpi bo ta pesa bo ve lusadisu.

وَاَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَيْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ۚ

wa ammā ṡamūdu fa hadaināhum fastaḥabbul-‘amā ‘alal-hudā fa akhażathum ṣā‘iqatul-‘ażābil-hūni bimā kānū yaksibūn(a).

Ye sambu na bantu ya Samud, Beto pesaka bo lutwadisu kansi bo zolaka kifwa-meso (kukonda nzila) kuluta lutwadisu, yo yina bo bulaka bo na nzasi bonso ndola ya nsoni sambu na mambu ya bo salaka.

وَنَجَّيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa najjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Ye Beto gulusaka bakwikidi sambu bo vandaka bantu ya lunungu.

وَيَوْمَ يُحْشَرُ اَعْدَاۤءُ اللّٰهِ اِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma yuḥsyaru a‘dā'ullāhi ilan-nāri fahum yūza‘ūn(a).

Mpi (yibuka) Kilumbu yina bambeni ya Allah ta kwenda na tiya mpi bo ta kabwana.

حَتّٰىٓ اِذَا مَا جَاۤءُوْهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَاَبْصَارُهُمْ وَجُلُوْدُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā mā jā'ūhā syahida ‘alaihim sam‘uhum wa abṣāruhum wa julūduhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Yo yina, ntangu bo ta kuma kuna, makutu na bo, meso na bo, mpi mpusu na bo ta ta kimbangi ya mambu yina bo salaka.

وَقَالُوْا لِجُلُوْدِهِمْ لِمَ شَهِدْتُّمْ عَلَيْنَا ۗقَالُوْٓا اَنْطَقَنَا اللّٰهُ الَّذِيْٓ اَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَّهُوَ خَلَقَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۙ وَّاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa qālū lijulūdihim lima syahittum ‘alainā, qālū anṭaqanallāhul-lażī anṭaqa kulla syai'iw wa huwa khalaqakum awwala marrah(tin), wa ilaihi turja‘ūn(a).

Ebuna bo tubilaka bampusu na bo nde: “Sambu na nki beno kele bambangi sambu na kunwanisa beto?” (Mpusu) bo vutulaka nde: "Muntu yina salaka nde beto tuba kele Allah, yina (mpi) salaka nde bima yonso kutuba, mpi yandi muntu gangaka nge na kisika ya ntete mpi kaka na yandi nge ta vutuka."

وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُوْنَ اَنْ يَّشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ اَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُوْدُكُمْ وَلٰكِنْ ظَنَنْتُمْ اَنَّ اللّٰهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيْرًا مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa mā kuntum tastatirūna ay yasyhada ‘alaikum sam‘ukum wa lā abṣārukum wa lā julūdukum wa lākin ẓanantum annallāha lā ya‘lamu kaṡīram mimmā ta‘malūn(a).

Ye nge lenda bumbana ve na kimbangi ya kuwa, kumona ti mpusu na nge na ntwala na nge ) ata nge ke yindula nde Allah me zaba ve mambu mingi ya nge ke sala.

وَذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِيْ ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ اَرْدٰىكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa żālikum ẓannukumul-lażī ẓanantum birabbikum ardākum fa aṣbaḥtum minal-khāsirīn(a).

Mpi yina kele ngindu na nge nde nge me funda nde Mfumu na nge (ngindu yina) me fwa nge, na mpila nde nge kele na kati ya bantu yina me vidisa.

فَاِنْ يَّصْبِرُوْا فَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّسْتَعْتِبُوْا فَمَا هُمْ مِّنَ الْمُعْتَبِيْنَ

fa iy yaṣbirū fan-nāru maṡwal lahum, wa iy yasta‘tibū famā hum minal-mu‘tabīn(a).

Ata bo ke kanga ntima (na ndola ya bilungi) pana bilungi kele kisika na bo ya kuzinga mpi kana bo lomba mawa, pana bo kele ve na kati ya bantu yina me fwana kuwila bo mawa.

۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاۤءَ فَزَيَّنُوْا لَهُمْ مَّا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ ࣖ

wa qayyaḍnā lahum quranā'a fa zayyanū lahum mā baina aidīhim wa mā khalfahum wa ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

Mpi beto tulaka sambu na bo banduku (bademo) yina ke sikisaka konso kima yina kele na ntwala na bo ti na nima na bo, mpi na zulu na bo ke bikala lusambisu ya ndola kumosi ti bimvuka ya ntete na ntwala na bo katuka na (bimvuka ya) ba jinn ti bantu. Ya kieleka, bo kele bantu yina ke vidisaka.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَسْمَعُوْا لِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَالْغَوْا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lā tasma‘ū lihāżal-qur'āni walgau fīhi la‘allakum taglibūn(a).

Mpi bantu yina ke kwikilaka ve ke tuba nde: “Beno widikila ve (kutanga ya) Qur’an yai mpi beno sala ve makelele sambu na kunwanisa yo, sambu beno nunga (bo).”

فَلَنُذِيْقَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَذَابًا شَدِيْدًاۙ وَّلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

fa lanużīqannal-lażīna kafarū ‘ażāban syadīdā(n), wa lanajziyannahum aswa'al-lażī kānū ya‘malūn(a).

Yo yina kieleka, beto ta pesa ndola ya ngolo na bantu yina ta kwikila ve mpi kieleka, beto ta pesa bo ndola ya kuluta mbi sambu na mambu ya bo me sala.

ذٰلِكَ جَزَاۤءُ اَعْدَاۤءِ اللّٰهِ النَّارُ لَهُمْ فِيْهَا دَارُ الْخُلْدِ ۗجَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

Żālika jazā'u a‘dā'illāhin-nāru lahum fīhā dārul-khuld(i), jazā'am bimā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Mutindu yina lufutu (na) bambeni ya bambeni ya Allah (disongidila) bilungi; bo ta vanda na kisika ya mvula na mvula kuna bonso lufutu ya kukonda bulemfu na bo na bidimbu na Beto.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا رَبَّنَآ اَرِنَا الَّذَيْنِ اَضَلّٰنَا مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ اَقْدَامِنَا لِيَكُوْنَا مِنَ الْاَسْفَلِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū rabbanā arinal-lażaini aḍallānā minal-jinni wal-insi naj‘alhumā taḥta aqdāminā liyakūnā minal-asfalīn(a).

Mpi bantu yina ke kwikilaka ve ke tuba nde: “Mfumu na beto, songa beto bimvuka zole yina me nata beto na kuvila nzila, disongidila (ba) ba jinn ti bantu, sambu beto tula bo yonso zole na nsi ya makulu na beto sambu bimvuka yina zole kukuma ya kuluta nsi (ya kuvweza).”

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَلَّا تَخَافُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَبْشِرُوْا بِالْجَنَّةِ الَّتِيْ كُنْتُمْ تُوْعَدُوْنَ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū tatanazzalu ‘alaihimul-malā'ikatu allā takhāfū wa lā taḥzanū wa absyirū bil-jannatil-latī kuntum tū‘adūn(a).

Ya kieleka, bayina ke tubaka nde: “Mfumu na beto kele Allah” ebuna bo ke kumisaka ngolo pozisio na bo, ebuna bawanzio ta kulumuka na bo (na kutubaka nde), “Beno wa boma ve mpi beno vanda ve na mawa; mpi beno sepela na (kubaka) paladisu yina bo me silaka beno.”

نَحْنُ اَوْلِيَاۤؤُكُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِ ۚوَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَشْتَهِيْٓ اَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَدَّعُوْنَ ۗ

naḥnu auliyā'ukum fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), wa lakum fīhā mā tasytahī anfusukum wa lakum fīhā mā tadda‘ūn(a).

Beto kele bantanini na beno na ntoto yai ti na nima; muna yo (zulu) otambulanga dina ozolele ye tambula dina olombanga.

نُزُلًا مِّنْ غَفُوْرٍ رَّحِيْمٍ ࣖ

nuzulam min gafūrir raḥīm(in).

Bonso lufutu (na beno) ya me katuka na (Allah) Muntu ya Kuluta Kulolula, Muntu ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.

وَمَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّنْ دَعَآ اِلَى اللّٰهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَّقَالَ اِنَّنِيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa man aḥsanu qaulam mimman da‘ā ilallāhi wa ‘amila ṣāliḥaw wa qāla innanī minal-muslimīn(a).

Mpi nani kele ti bangogo ya mbote kuluta muntu yina ke bingaka Allah mpi ke salaka bisalu ya mbote mpi ke tubaka nde: “Ya kieleka, mono kele mosi na kati ya Bamizilma (yina ke lemfukaka)?”

وَلَا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۗاِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذِيْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهٗ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهٗ وَلِيٌّ حَمِيْمٌ

wa lā tastawil-ḥasanatu wa las-sayyi'ah(tu), idfa‘ bil-latī hiya aḥsanu fa'iżal-lażī bainaka wa bainahū ‘adāwatun ka'annahū waliyyun ḥamīm(un).

Mpi mambu ya mbote kele ve kiteso mosi ti mambu ya mbi. Buya (mambu ya mbi) na mutindu ya mbote, na mpila nde muntu yina kele ti mawi ya kimbeni na kati na nge ti yandi kuvanda bonso nduku ya kwikama.

وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الَّذِيْنَ صَبَرُوْاۚ وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا ذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

wa mā yulaqqāhā illal-lażīna ṣabarū, wa mā yulaqqāhā illā żū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

Mpe (bikalulu yina ya mbote) ta pesamaka ve katula kaka na bantu yina ke kangaka ntima mpi yo ta pesamaka ve katula kaka na bantu yina kele na chance ya nene.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Mpi kana Satana ke yangisa nge ti mpukumuna, pana lomba Allah lutaninu. Ya kieleka, Yandi kele Muntu ya ke waka mambu yonso, ya ke zabaka mambu yonso.

وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Mpi ndambu ya bidimbu ya bunene na yandi kele mpimpa, mwini, ntangu ti ngonda. Kufukama ve na ntwala ya ntangu mpi ve (to) na ngonda, kansi beno fukama na ntwala ya Allah yina salaka bo, kana beno ke sambila yandi kaka.

فَاِنِ اسْتَكْبَرُوْا فَالَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُوْنَ لَهٗ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُوْنَ ۩

fa inistakbarū fal-lażīna ‘inda rabbika yusabbiḥūna lahū bil-laili wan-nahāri wa hum lā yas'amūn(a).

Kana bo ke kudikumisa, pana bantu yina (bawanzio) kele ti Mfumu na nge ke kumisaka yandi mpimpa ti mwini, na ntangu bo ke lembaka ve ata fioti.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْۗ اِنَّ الَّذِيْٓ اَحْيَاهَا لَمُحْيِ الْمَوْتٰى ۗاِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa min āyātihī annaka taral-arḍa khāsyi‘atan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat, innal-lażī aḥyāhā lamuḥyil-mautā, innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Mpi na kati ya bidimbu na yandi (bunene), beno ke mona nde ntoto kele ya kuyuma mpi ya kukonda bima, kansi kana Beto tinda mvula na zulu na yo, yo ta nikana kibeni mpi ta kuma ti bima mingi. Ya kieleka, (Allah) yina ke vutulaka yo na luzingu lenda vutulaka kibeni bafwa na luzingu; Ya kieleka, yandi kele Nkwa-Ngolo Yonso na zulu ya bima yonso.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَاۗ اَفَمَنْ يُّلْقٰى فِى النَّارِ خَيْرٌ اَمَّنْ يَّأْتِيْٓ اٰمِنًا يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِعْمَلُوْا مَا شِئْتُمْ ۙاِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna yulḥidūna fī āyātinā lā yakhfauna ‘alainā, afamay yulqā fin-nāri khairun am may ya'tī āminay yaumal-qiyāmah(ti), i‘malū mā syi'tum, innahū bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ya kieleka, bantu yina ke buyaka bidimbu na beto, bo me bumbanaka ve na beto. Keti bantu yina bo me losa na bilungi kele mbote to bantu yina ta basika na mavimpi ya mbote na Kilumbu ya Kusambisa? Sala yina nge me zola! Ya kieleka, Yandi ke Monaka mambu yonso ya beno ke salaka.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاۤءَهُمْ ۗوَاِنَّهٗ لَكِتٰبٌ عَزِيْزٌ ۙ

innal-lażīna kafarū biż-żikri lammā jā'ahum, wa innahū lakitābun ‘azīz(un).

Ya kieleka, bantu yina ke buyaka Qur’an ntangu bo ta pesa yo (bo ta vanda kibeni mawa), mpi kieleka (Quran) kele Mukanda ya lukumu, .

لَّا يَأْتِيْهِ الْبَاطِلُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهٖ ۗتَنْزِيْلٌ مِّنْ حَكِيْمٍ حَمِيْدٍ

lā ya'tīhil-bāṭilu mim baini yadaihi wa lā min khalfih(ī), tanzīlum min ḥakīmin ḥamīd(in).

yina) ta kwenda kutala luvunu ve ata na ntwala to na nima (na ntangu ya ntama ti na bilumbu ke kwisa), yina me kulumuka katuka na Nzambi, Muntu ya Kuluta Mayele, Muntu ya Kuluta Lukumu.

مَا يُقَالُ لَكَ اِلَّا مَا قَدْ قِيْلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ ۗاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ وَّذُوْ عِقَابٍ اَلِيْمٍ

mā yuqālu laka illā mā qad qīla lir-rusuli min qablik(a), inna rabbaka lażū magfiratiw wa żū ‘iqābin alīm(in).

Mambu ya bo ke tuba (na bantu ya ke kwikilaka ve) na beno kele kima ya nkaka ve kansi mambu yina bo ke tuba na binati-nsangu yina vandaka na ntwala na beno. Ya kieleka, Mfumu na nge kele ti ndolula mpi ndola ya mpasi.

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا اَعْجَمِيًّا لَّقَالُوْا لَوْلَا فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ ۗ ءَاَ۬عْجَمِيٌّ وَّعَرَبِيٌّ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هُدًى وَّشِفَاۤءٌ ۗوَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرٌ وَّهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًىۗ اُولٰۤىِٕكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

wa lau ja‘alnāhu qur'ānan a‘jamiyyal laqālū lau lā fuṣṣilat āyātuh(ū), a'a‘jamiyyuw wa ‘arabiyy(un), qul huwa lil-lażīna āmanū hudaw wa syifā'(un), wal-lażīna lā yu'minūna fī āżānihim waqruw wa huwa ‘alaihim ‘amā(n), ulā'ika yunādauna mim makānim ba‘īd(in).

Mpi kana Beto kumisaka Qur’an kutanga na ndinga ya nkaka ve ya Kiarabi, bo zolaka kutuba nde: “Sambu na nki baverse ke tendulamaka ve?” Keti yo me fwana nde (Quran) kuvanda na ndinga ya nkaka katula Kiarabi sambu na bantu ya Arabi? Tuba nde: "Quran kele lutwadisu ti kubelula sambu na bantu ya ke kwikilaka. Mpi bayina ke kwikilaka ve kele ti bima ya ke kangaka makutu na bo, mpi (Quran) kele mpimpa sambu na bo. Bo kele (bonso) bantu ya bo me binga katuka na kisika mosi ya ntama."

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِيْهِ ۗوَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۗوَاِنَّهُمْ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيْبٍ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba fakhtulifa fīh(i), wa lau lā kalimatun sabaqat mir rabbika laquḍiya bainahum, wa innahum lafī syakkim minhu murīb(in).

Mpi ya kieleka, Beto pesaka Moize Mukanda (Torah) mpi bo tulaka ntembe na yo. Avo ka vena nzengo za ntete ko za Mfumu aku, minkwa lukwikilu badi fwaswa. Mpi ya kyeleka bo vandaka na keti-keti ya ngolo sambu na yo.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهٖ ۙوَمَنْ اَسَاۤءَ فَعَلَيْهَا ۗوَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ۔

man ‘amila ṣāliḥan fa linafsih(ī), wa man asā'a fa ‘alaihā, wa mā rabbuka biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Konso muntu yina ke sala bisalu ya mbote, (lufutu) na yandi kele sambu na yandi mosi mpi konso muntu yina ke sala mambu ya mbi, (disumu) na yandi kele mukumba na yandi mosi. Mpi Mfumu na nge ke salaka ve bansadi (Na Yandi) mbi ata fioti.

۞ اِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ ۗوَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٰتٍ مِّنْ اَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖ ۗوَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيْۙ قَالُوْٓا اٰذَنّٰكَ مَا مِنَّا مِنْ شَهِيْدٍ ۚ

ilaihi yuraddu ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa mā takhruju min ṡamarātim min akmāmihā wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa yauma yunādīhim aina syurakā'ī, qālū āżannāka mā minnā min syahīd(in).

I kwa Yandi i vutulwanga e nzayilu mu kuma kia Lumbu kia Lufundisu. Ata mbuma mosi ve ke basikaka na balutangu na yo mpi ata nkento mosi ve ke bakaka divumu to ke butaka, kansi yonso na nzayilu na yandi. Na kilumbu yina Yandi (Allah) ta binga bo nde: “Banduku na Mono kele na wapi?” Bo vutulaka nde: “Beto ke zabisa nge nde ata muntu mosi ve na kati na beto lenda ta kimbangi (nde nge kele ti banduku).”

وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَدْعُوْنَ مِنْ قَبْلُ وَظَنُّوْا مَا لَهُمْ مِّنْ مَّحِيْصٍ

wa ḍalla ‘anhum mā kānū yad‘ūna min qablu wa ẓannū mā lahum mim maḥīṣ(in).

Mpi mambu ya bo vandaka kusambila vilaka na bo, mpi bo zabaka nde nzila ya kubasika (na ndola ya Allah) vandaka ve sambu na bo.

لَا يَسْـَٔمُ الْاِنْسَانُ مِنْ دُعَاۤءِ الْخَيْرِۖ وَاِنْ مَّسَّهُ الشَّرُّ فَيَـُٔوْسٌ قَنُوْطٌ

lā yas'amul-insānu min du‘ā'il-khair(i), wa im massahusy-syarru fa ya'ūsun qanūṭ(un).

Bantu kelembaka ve na kulomba mambote, mpi kana kisumbula mebwila bo, bo kekondaka kivuvu mpi kevidisaka kivuvu.

وَلَىِٕنْ اَذَقْنٰهُ رَحْمَةً مِّنَّا مِنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ هٰذَا لِيْۙ وَمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةًۙ وَّلَىِٕنْ رُّجِعْتُ اِلٰى رَبِّيْٓ اِنَّ لِيْ عِنْدَهٗ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِمَا عَمِلُوْاۖ وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ

wa la'in ażaqnāhu raḥmatam minnā mim ba‘di ḍarrā'a massathu layaqūlunna hāżā lī, wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imah(tan), wa la'ir ruji‘tu ilā rabbī inna lī ‘indahū lal-ḥusnā, fa lanunabbi'annal-lażīna kafarū bimā ‘amilū, wa lanużīqannahum min ‘ażābin galīẓ(in).

Mpi kana Beto pesa yandi mawa ya me katuka na Beto na nima ya mpasi, yandi ta tuba kibeni nde: "Yai kele nswa na mono, mpi mono kele na kivuvu ve nde Kilumbu ya Lufutumuku ta salama. Mpi kana mono vutuka na Mfumu na mono, mono ta mona kibeni mambote na yandi." Yo yina, kieleka, beto ta zabisa bantu ya ke kwikilaka ve mambu ya bo me sala, mpi kieleka, beto ta pesa bo ndola ya ngolo.

وَاِذَآ اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُوْ دُعَاۤءٍ عَرِيْضٍ

wa iżā an‘amnā ‘alal-insāni a‘raḍa wa na'ā bijānibih(ī), wa iżā massahusy-syarru fażū du‘ā'in ‘arīḍ(in).

Mpi ntangu beto ke pesaka muntu mambote, yandi ke balukaka mpi ke kudikatulaka (na lulendo yonso); kansi vava kibwanga e sumbula, osambanga kwayingi.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهٖ مَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi ṡumma kafartum bihī man aḍallu mimman huwa fī syiqāqim ba‘īd(in).

Tuba nde: "Inki nge ta yindula kana (Qur'an) me katuka na Allah, ebuna nge me buya yo. Nani me vila nzila kuluta muntu yina ke vandaka ntangu yonso na kukatuka ntama (na kieleka)?"

سَنُرِيْهِمْ اٰيٰتِنَا فِى الْاٰفَاقِ وَفِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۗ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

sanurīhim āyātinā fil-āfāqi wa fī anfusihim ḥattā yatabayyana lahum annahul-ḥaqq(u), awalam yakfi birabbika annahū ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Beto ta songa bo bidimbu na beto na ba nsuka yonso ti na kati na bo mosi, na mpila nde yo vanda pwelele na bo nde Qur’an kele kieleka. Keti yo me fwana ve (sambu na nge) nde Mfumu na nge kuvanda mbangi ya mambu yonso?

اَلَآ اِنَّهُمْ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْ لِّقَاۤءِ رَبِّهِمْ ۗ اَلَآ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطٌ ࣖ

alā innahum fī miryatim mil liqā'i rabbihim, alā innahū bikulli syai'im muḥīṭ(un).

Kuvila ve, ya kieleka bo kele na keti-keti sambu na kukutana ti Mfumu na bo. Kuvila ve, kieleka Yandi ke fikaka mambu yonso.