Qari
Murottal Audio
الۤرٰ ۗتِلْكَ اٰيٰتُ الْكِتٰبِ الْحَكِيْمِ
alif lām rā, tilka āyātul-kitābil-ḥakīm(i).
Alif Lam Ra. Yai kele baverse ya Koran yina me fuluka ti mayele.
اَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا اَنْ اَوْحَيْنَآ اِلٰى رَجُلٍ مِّنْهُمْ اَنْ اَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ قَالَ الْكٰفِرُوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ مُّبِيْنٌ
akāna lin-nāsi ‘ajaban an auḥainā ilā rajulim minhum an anżirin-nāsa wa basysyiril-lażīna āmanū anna lahum qadama ṣidqin ‘inda rabbihim, qālal-kāfirūna inna hāżā lasāḥirum mubīn(un).
Yo ke yitukisa beto ve sambu bantu fwete yituka sambu Beto pesaka nsangu na muntu mosi na kati na bo nde, "Pesa lukebisu na bantu mpi pesa bakristo kiese sambu bo kele ti kisika ya nene na meso ya Nzambi." Bantu ya ke kwikilaka ve tubaka nde: “Muntu yai (Muhammad) kele kibeni nganga-nkisi.”
اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْاَمْرَۗ مَا مِنْ شَفِيْعٍ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ اِذْنِهٖۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
inna rabbakumullāhul -lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsyi yudabbirul-amr(a), mā min syafī‘in illā mim ba‘di iżnih(ī), żālikumullāhu rabbukum fa‘budūh(u), afalā tażakkarūn(a).
Ya kieleka, Mfumu na beno kele Allah yina salaka zulu ti ntoto na bantangu sambanu, na nima yandi vandaka na Kiti ya Kimfumu sambu na kuyidika mambu yonso. Ka vena muntu ko olenda lomba lusadisu, avo kavene nswa ko. Yau kele Allah, Mfumu na beno, yo yina beno sambila Yandi. Nga ke wabaka malongi ko?
اِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًاۗ وَعْدَ اللّٰهِ حَقًّاۗ اِنَّهٗ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ بِالْقِسْطِۗ وَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ
ilaihi marji‘ukum jamī‘ā(n), wa‘dallāhi ḥaqqā(n), innahū yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū liyajziyal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti bil-qisṭ(i), wal-lażīna kafarū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).
Kwa Yandi kaka nuvutuka yeno awonso. Yai kele lusilu ya kieleka mpi ya kieleka ya Nzambi. Ya kieleka, yandi muntu yantikaka kuganga bigangwa mpi na nima yandi vutukilaka yo (kuvutula yo na luzingu na nima ya lufutumuku na yo), sambu yandi pesa lufutu na bantu yina ke kwikilaka mpi ke salaka bisalu ya mbote na lunungu. Sambu na bantu yina ke kwikilaka ve, kele ti masa ya tiya ya kunwa mpi mpasi ya mpasi sambu na kukonda kukwikila na bo.
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاۤءً وَّالْقَمَرَ نُوْرًا وَّقَدَّرَهٗ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ مَا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ اِلَّا بِالْحَقِّۗ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
huwal-lażī ja‘alasy-syamsa ḍiyā'aw wal-qamara nūraw wa qaddarahū manāzila lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), mā khalaqallāhu zālika illā bil-ḥaqq(i), yufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
Yandi muntu salaka ntangu nsemo ya ke sema mpi ngonda nsemo, mpi yandi tulaka banzietelo na yo, sambu nge zaba ntalu ya bamvula mpi ntalu ya (ntangu). Allah ka ganga diambu diadi ko, kansi ye ludi, wa sasila sinsu (ya nene andi) kwa nkangu a zaya.
اِنَّ فِى اخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَّقُوْنَ
inna fikhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā khalaqallāhu fis-samāwāti wal-arḍi la'āyātil liqaumiy yattaqūn(a).
Ya kieleka, na kusoba-soba ya mpimpa ti mwini mpi na mambu yina Allah me salaka na zulu ti na ntoto, kele kibeni ti bidimbu (ya bunene na yandi) sambu na bantu yina ke zitisaka Nzambi.
اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَاۤءَنَا وَرَضُوْا بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَاطْمَـَٔنُّوْا بِهَا وَالَّذِيْنَ هُمْ عَنْ اٰيٰتِنَا غٰفِلُوْنَۙ
innal-lażīna lā yarjūna liqā'anā wa raḍū bil-ḥayātid-dun-yā waṭma'annū bihā wal-lażīna hum ‘an āyātinā gāfilūn(a).
Ya kieleka, bayina ke tula ve kivuvu na (ke kwikila ve na) kukutana ti Beto, ye ke sepela na luzingu ya nsi-ntoto ye ke kudiwa na ngemba ti yo, ye bayina ke tula ve dikebi na baverse na Beto, .
اُولٰۤىِٕكَ مَأْوٰىهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ
ulā'ika ma'wāhumun nāru bimā kānū yaksibūn(a).
bo kele ya bilungi, sambu na mambu yina bo me salaka.
اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ يَهْدِيْهِمْ رَبُّهُمْ بِاِيْمَانِهِمْۚ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُ فِيْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ
innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti yahdīhim rabbuhum bi'īmānihim, tajrī min taḥtihimul-anhāru fī jannātin na‘īm(i).
Ya kieleka, bantu yina ke kwikilaka mpi ke salaka mambu ya mbote ta twadisama kibeni na Nzambi sambu na lukwikilu na bo. Bo kele na paladisu ya kufuluka ti kyese, na nsi na yo banzadi kekulumukaka.
دَعْوٰىهُمْ فِيْهَا سُبْحٰنَكَ اللّٰهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيْهَا سَلٰمٌۚ وَاٰخِرُ دَعْوٰىهُمْ اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ
da‘wāhum fīhā subḥānakallāhumma wa taḥiyyatuhum fīhā salām(un), wa ākhiru da‘wāhum anil-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).
Kisambu na bo na kati na yo kele, "Subhanakallahumma" (Lukumu kuvanda na Nge, O Mfumu na beto), ye mbote na bo kele, "Salam" (ngemba kuvanda na nge). Mpi nsuka ya kisambu na bo kele nde, “Al-hamdu lillahi Rabbi ‘alamin” (lukumu kuvanda na Allah, Mfumu ya bansi yonso).
۞ وَلَوْ يُعَجِّلُ اللّٰهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجَالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ اِلَيْهِمْ اَجَلُهُمْۗ فَنَذَرُ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَاۤءَنَا فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ
wa lau yu‘ajjilullāhu lin-nāsisy-syarrasti‘jālahum bil-khairi laquḍiya ilaihim ajaluhum, fa nażarul-lażīna lā yarjūna liqā'anā fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).
Mpi kana Allah ke sala nswalu mambu ya mbi sambu na bantu mutindu bo ke lomba na kusala mambu ya mbote nswalu, luzingu na bo ta suka kibeni. Kansi Beto ke bika bantu yina ke tula ve kivuvu ya kukutana ti Beto na kizungu-zungu na kifu na bo.
وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْۢبِهٖٓ اَوْ قَاعِدًا اَوْ قَاۤىِٕمًا ۚفَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهٗ مَرَّ كَاَنْ لَّمْ يَدْعُنَآ اِلٰى ضُرٍّ مَّسَّهٗۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa iżā massal-insānaḍ-ḍurru da‘ānā lijambihī au qā‘idan au qā'imā(n), falammā kasyafnā ‘anhu ḍurrahū marra ka'allam yad‘unā ilā ḍurrim massah(ū), każālika zuyyina lil-musrifīna mā kānū ya‘malūn(a).
Mpi kana muntu kele na kigonsa, yandi ke samba Beto ya kulala, ya kuvanda to ya kutelama, kansi na nima ya kukatula kigonsa yina na zulu na yandi, yandi ke vutuka (na nzila ya kuvila nzila), bonso nde yandi me samba Beto ntete ve na (kukatula) kigonsa yina me bwila yandi. Mpila yina yo ke kumaka kitoko sambu na bantu yina ke lutaka bandilu ya mambu yina bo ke salaka.
وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْاۙ وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ
wa laqad ahlaknal-qurūna min qablikum lammā ẓalamū, wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa mā kānū liyu'minū, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).
Ye kieleka, beto fwaka bantu na ntwala na nge, ntangu bo salaka mambu ya kukonda lunungu, ata binati-nsangu na bo kwisaka ti bansangu (ya kieleka), kansi bo zolaka ve kukwikila ata fioti. I mpila yoyo Tufutanga awana bevanganga masumu.
ثُمَّ جَعَلْنٰكُمْ خَلٰۤىِٕفَ فِى الْاَرْضِ مِنْۢ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ
Ṡumma ja‘alnākum khalā'ifa fil-arḍi mim ba‘dihim linanẓura kaifa ta‘malūn(a).
Na nima beto kumisaka beno (bo) bantu ya ke yinga bo na ntoto na nima na bo, sambu beto mona mutindu beno ke sala.
وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيَاتُنَا بَيِّنٰتٍۙ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَاۤءَنَا ائْتِ بِقُرْاٰنٍ غَيْرِ هٰذَآ اَوْ بَدِّلْهُ ۗ قُلْ مَا يَكُوْنُ لِيْٓ اَنْ اُبَدِّلَهٗ مِنْ تِلْقَاۤئِ نَفْسِيْ ۚاِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ ۚ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyināt(in), qālal-lażīna lā yarjūna liqā'ana'ti biqur'ānin gairi hāżā au baddilh(u), qul mā yakūnu lī an ubaddilahū min tilqā'i nafsī, in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).
Mpi ntangu bo tangaka bo baverse na Beto pwelele, bantu yina vandaka kuyindula ve nde bo ta kutana ti Beto vandaka kutuba nde: “Beno nata mukanda ya nkaka katula Koran yai to beno yingisa yo.” Tuba (Muhammad), "Ya me fwana ve nde mono soba yo na luzolo na mono mosi. Mono ke landa kaka mambu ya bo me songa mono. Mono ke wa kibeni boma ya ndola ya kilumbu ya nene (Kilumbu ya Lufwa) kana mono lemfukila ve Mfumu na mono."
قُلْ لَّوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا تَلَوْتُهٗ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَدْرٰىكُمْ بِهٖ ۖفَقَدْ لَبِثْتُ فِيْكُمْ عُمُرًا مِّنْ قَبْلِهٖۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
qul lau syā'allāhu mā talautuhū ‘alaikum wa lā adrākum bih(ī), faqad labiṡtu fīkum ‘umuram min qablih(ī), afalā ta‘qilūn(a).
Tuba (Muhammad) nde: “Kana Allah zolaka, mono zolaka kutanga yo ve sambu na nge mpi Allah zolaka ve (mpi) kuzabisa nge.” Mono vandaka kuzinga ti beno mwa ntangu na ntwala (na ntwala ya kuzabisama ya Qur’an). Keti nge ke bakisa ve?
فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الْمُجْرِمُوْنَ
faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), innahū lā yufliḥul-mujrimūn(a).
Ebuna nani kele ya kukonda lunungu kuluta muntu yina ke yidika luvunu sambu na Allah to ke buya baverse na yandi? Ya kieleka, bantu yina ke salaka masumu ta vanda ve ti chance.
وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُوْلُوْنَ هٰٓؤُلَاۤءِ شُفَعَاۤؤُنَا عِنْدَ اللّٰهِ ۗقُلْ اَتُنَبِّـُٔوْنَ اللّٰهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِى السَّمٰوٰتِ وَلَا فِى الْاَرْضِۗ سُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lā yaḍurruhum wa lā yanfa‘uhum wa yaqūlūna hā'ulā'i syufa‘ā'unā ‘indallāh(i), qul atunabbi'ūnallāha bimā lā ya‘lamu fis-samāwāti wa lā fil-arḍ(i), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).
Mpi bo ke sambilaka katula Allah, kima yina lenda natila bo ve mpasi mpi yina ke sadisa bo ve (mpi), mpi bo ke tubaka nde: “Bo kele bantu yina ke lombaka beto na ntwala ya Allah.” Tuba nde: “Keti beno ta songa Allah kima mosi ya yandi me zaba ve na yina me tala mambu yina kele na zulu kansi ve (to) mambu yina kele na ntoto?” Lukumu kuvanda na Allah mpi ya Kuluta Kuzanguka na yina bo ke vukisaka bo na bo.
وَمَا كَانَ النَّاسُ اِلَّآ اُمَّةً وَّاحِدَةً فَاخْتَلَفُوْاۗ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ فِيْمَا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ
wa mā kānan-nāsu illā ummataw wāḥidatan fakhtalafū, wa lau lā kalimatun sabaqat mir rabbika laquḍiya bainahum fīmā fīhi yakhtalifūn(a).
Mpi bantu vandaka ntete kaka bantu mosi, na nima bo bwaka. Kana yo vandaka ve sambu na nsiku mosi ya kele dezia ya me katuka na Mfumu na nge, lukanu zolaka kupesama (na nsi-ntoto) na kati na bo, na yina me tala mambu yina bo vandaka kutula ntembe.
وَيَقُوْلُوْنَ لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۚ فَقُلْ اِنَّمَا الْغَيْبُ لِلّٰهِ فَانْتَظِرُوْاۚ اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ ࣖ
wa yaqūlūna lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), faqul innamal-gaibu lillāhi fantaẓirū, innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).
Bo tubaka nde: “Sambu na nki bo songaka yandi ve (Muhammad) nzikisa (kimangu) ya me katuka na Mfumu na yandi?” Tuba nde: "Ya kieleka, bima yonso ya ke monanaka ve kele ya Allah mpamba; yo yina vingila (kaka) ti beno. Zaba nde mono mpi ke vingila ti beno."
وَاِذَآ اَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِّنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُمْ اِذَا لَهُمْ مَّكْرٌ فِيْٓ اٰيٰتِنَاۗ قُلِ اللّٰهُ اَسْرَعُ مَكْرًاۗ اِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُوْنَ مَا تَمْكُرُوْنَ
wa iżā ażaqnan-nāsa raḥmatam mim ba‘di ḍarrā'a massathum iżā lahum makrun fī āyātinā, qulillāhu asra‘u makrā(n), inna rusulanā yaktubūna mā tamkurūn(a).
Mpi ntangu Beto ke wilaka bantu mawa, na nima ya kukutana ti kigonsa, bo ke salaka mbala mosi luvunu yonso (na) bidimbu na Beto. Tuba nde: “Allah ta baka ndola ya nswalu (sambu na luvunu yina).” Ya kieleka, bawanzio na beto ke mona luvunu na nge.
هُوَ الَّذِيْ يُسَيِّرُكُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِۗ حَتّٰٓى اِذَا كُنْتُمْ فِىْ الْفُلْكِۚ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيْحٍ طَيِّبَةٍ وَّفَرِحُوْا بِهَا جَاۤءَتْهَا رِيْحٌ عَاصِفٌ وَّجَاۤءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ اُحِيْطَ بِهِمْۙ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۚ لَىِٕنْ اَنْجَيْتَنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
huwal-lażī yusayyirukum fil-barri wal-baḥr(i), ḥattā iżā kuntum fil-fulk(i), wa jaraina bihim birīḥin ṭayyibatiw wa fariḥū bihā jā'athā rīḥun ‘āṣifuw wa jā'ahumul-mauju min kulli makāniw wa ẓannū annahum uḥīṭa bihim, da‘awullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), la'in anjaitanā min hāżihī lanakūnanna minasy-syākirīn(a).
Yandi kele Nzambi yina salaka nde nge lenda tambula na ntoto, (mpi kutambula na maswa) na zulu ya nzadi-mungwa. Muna kuma kiaki, vava una muna nzaza, ye yo (nzaza) itambulanga yo kubanata (wantu bena muna nzaza) ye tembwa kiambote kifukanga, ye bena ye kiese mu kuma kia kio; na mbala mosi mupepe ya ngolo kwisaka mpi malulu bulaka bo katuka na bisika yonso, mpi bo yindulaka nde bo me ziunga bo (kigonsa), yo yina bo sambaka na masonga yonso na Allah mpamba. (Kutuba), "Kana Nge gulusa beto na (kigonsa) yai, beto ta vanda kibeni na kati ya bantu yina ke pesa matondo."
فَلَمَّآ اَنْجٰىهُمْ اِذَا هُمْ يَبْغُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗيٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِكُمْ مَّتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۖ ثُمَّ اِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ
falammā anjāhum iżā hum yabgūna fil-arḍi bigairil-ḥaqq(i), yā ayyuhan-nāsu innamā bagyukum ‘alā anfusikum matā‘al-ḥayātid-dun-yā, ṡumma ilainā marji‘ukum fa nunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).
Kansi ntangu Allah gulusaka bo, na kifulu na yo bo salaka mambu ya kukonda lunungu na ntoto kukonda ata (kikuma mosi) ya mbote. O bantu! Ya kieleka, kigonsa ya kukonda lunungu na nge ta bwila nge; i kiese kia zingu kia nza kaka, i bosi kwa Beto si wavutuka, kuna nima Tukuzayisa dina wavanga.
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
Kieleka, kingana kia zingu kia nza kiena kaka nze maza (mvula) tukulumunanga tuka ku zulu, bosi nti mia ntoto mimenanga miayingi (mu kuma kia maza momo), miankaka midiwanga kwa wantu ye bulu. Tii kuna ntoto ta lungisa kitoko na yo mpi ta kuma kitoko, mpi bankwa na yo ta yindula nde bo ta yala yo kibeni (kubuka bima ya bilanga), ndola na beto ta kwisila bo na mpimpa to na mwini, na nima Beto ke kumisaka yo (nti) bonso nti yina bo me tula siki, bonso nde yo me yela ve ata fioti mazono. I mpila yoyo Tutelanga sinsu (Ngolo Meto) kwa wantu beyindulanga.
وَاللّٰهُ يَدْعُوْآ اِلٰى دَارِ السَّلٰمِ ۚوَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
wallāhu yad‘ū ilā dāris-salām(i), wa yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Mpi Allah ke binga (bantu) na Darus Salam (zulu), mpi ke twadisa konso muntu ya yandi me zola na nzila ya kusungama (Islam) .
۞ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوا الْحُسْنٰى وَزِيَادَةٌ ۗوَلَا يَرْهَقُ وُجُوْهَهُمْ قَتَرٌ وَّلَا ذِلَّةٌ ۗاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
lil-lażīna aḥsanul-ḥusnā wa ziyādah(tun), wa lā yarhaqu wujūhahum qataruw wa lā żillah(tun), ulā'ika aṣḥābul-jannati hum fīhā khālidūn(a).
Sambu na bantu yina ke salaka mambu ya mbote, kele ti lufutu ya kuluta mbote (zulu) mpi lufutu ya nkaka (kiese ya kumona Allah). Mpi baluse na bo me fuluka ve ti putulu ya ndombe mpi bo kele ve (to) na nsoni. Bo kele bantu ya ke zingaka na zulu, bo ta zinga kuna kimakulu.
وَالَّذِيْنَ كَسَبُوا السَّيِّاٰتِ جَزَاۤءُ سَيِّئَةٍ ۢبِمِثْلِهَاۙ وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۗمَا لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ عَاصِمٍۚ كَاَنَّمَآ اُغْشِيَتْ وُجُوْهُهُمْ قِطَعًا مِّنَ الَّيْلِ مُظْلِمًاۗ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ ۚهُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
wal-lażīna każabus-sayyi'āti jazā'u sayyi'atim bimiṡlihā, wa tarhaquhum żillah(tun), mā lahum minallāhi min ‘āṣim(in), ka'annamā ugsyiyat wujūhuhum qiṭa‘am minal-laili muẓlimā(n), ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).
Kansi ba yina ke sala mambu ya mbi (ta baka) mambu ya mbi yina me fwana mpi bo ta fikama na nsoni. Ka vena muntu ko una kubatanina muna (tumbu) kia Allah, nze una vo e ndose zau zafukwa ye tini ya mpimpa ya ndombe. Bo kele bantu ya bilungi, bo ta bikala kuna kimakulu.
وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيْعًا ثُمَّ نَقُوْلُ لِلَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا مَكَانَكُمْ اَنْتُمْ وَشُرَكَاۤؤُكُمْۚ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ وَقَالَ شُرَكَاۤؤُهُمْ مَّا كُنْتُمْ اِيَّانَا تَعْبُدُوْنَ
wa yauma naḥsyuruhum jamī‘an ṡumma naqūlu lil-lażīna asyrakū makānakum antum wa syurakā'ukum, fa zayyalnā bainahum wa qāla syurakā'uhum mā kuntum iyyānā ta‘budūn(a).
Mpi (yibuka) na kilumbu yina (ntangu) beto vukisaka bo yonso kisika mosi, na nima beto tubaka na bantu yina vandaka kupesa banduku na (Allah) nde: “Beno bikala kisika beno kele, beno ti banduku na beno.” Na nima beto kabulaka bo mpi beto tubaka na banduku na bo nde: “Beno me sambilaka beto ve ata fioti.
فَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۢ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغٰفِلِيْنَ
fa kafā billāhi syahīdam bainanā wa bainakum in kunnā ‘an ‘ibādatikum lagāfilīn(a).
Yo yina Allah me fwana bonso mbangi na kati na beto ti beno, sambu beto me zaba kima ve na yina me tala lusambu na beno (na beto)."
هُنَالِكَ تَبْلُوْا كُلُّ نَفْسٍ مَّآ اَسْلَفَتْ وَرُدُّوْٓا اِلَى اللّٰهِ مَوْلٰىهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ
hunālika tablū kullu nafsim mā aslafat wa ruddū ilallāhi maulāhumul-ḥaqqi wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).
Na kisika yina (kilanga ya Mahsyar), konso moyo ke waka ndola sambu na mambu ya bo me sala (na ntwala) mpi bo ke vutulaka bo na Allah, lutaninu na bo ya kieleka, mpi bo ke vilaka na kati na bo mambu yina (ntanini ya luvunu) bo salaka.
قُلْ مَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ اَمَّنْ يَّمْلِكُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَمَنْ يُّخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُّدَبِّرُ الْاَمْرَۗ فَسَيَقُوْلُوْنَ اللّٰهُ ۚفَقُلْ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ
qul may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍi ammay yamlikus-sam‘a wal-abṣāra wa may yukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa yukhrijul-mayyita minal-ḥayyi wa may yudabbirul-amr(a), fa sayaqūlūnallāh(u), faqul afalā tattaqūn(a).
Tuba (Muhammad) nde: “Nani ke pesaka beno madia ya me katuka na zulu ti na ntoto, to nani kele ti ngolo (ya kuganga) kuwa ti kumona, mpi nani ke basisaka luzingu na bafwa mpi bafwa na luzingu, mpi nani ke yidikaka mambu yonso?” Yo yina bo ta pesa mvutu nde: “Allah.” Yo yina tuba nde: “Sambu na nki nge ke waka ve (Yandi) boma?”
فَذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّۚ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ اِلَّا الضَّلٰلُ ۖفَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ
fa żālikumullāhu rabbukumul-ḥaqq(u), fa māżā ba‘dal-ḥaqqi illaḍ-ḍalāl(u), fa annā tuṣrafūn(a).
Yo yina, yo yina Allah, Nzambi na beno ya kieleka; i bosi, ke vena diambu ko dina nima ludi, kansi luvunu kaka. Ebuna sambu na nki beno me katuka (na kieleka)?
كَذٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِيْنَ فَسَقُوْٓا اَنَّهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
każālika ḥaqqat kalimatu rabbika ‘alal-lażīna fasaqū annahum lā yu'minūn(a).
Mpila yina Mfumu na nge me tula (ndola) na bantu ya mbi, sambu bo ke kwikila ve.
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَاۤىِٕكُمْ مَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗۗ قُلِ اللّٰهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ
qul hal min syurakā'ikum may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduh(ū), qulillāhu yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū fa annā tu'fakūn(a).
Tuba nde, “Keti kele ti muntu na kati ya banduku na nge yina lenda yantika lugangu (ya bigangwa), na nima kuvutukila yo (kupesa yo luzingu) dyaka?” Tuba nde: "Allah yantikaka (kuganga) bigangwa, na nima yandi vutukilaka yo. Ebuna inki mutindu beno balukaka (kusambila yankaka katula Allah)?"
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكَاۤىِٕكُمْ مَّنْ يَّهْدِيْٓ اِلَى الْحَقِّۗ قُلِ اللّٰهُ يَهْدِيْ لِلْحَقِّۗ اَفَمَنْ يَّهْدِيْٓ اِلَى الْحَقِّ اَحَقُّ اَنْ يُّتَّبَعَ اَمَّنْ لَّا يَهِدِّيْٓ اِلَّآ اَنْ يُّهْدٰىۚ فَمَا لَكُمْۗ كَيْفَ تَحْكُمُوْنَ
qul hal min syurakā'ikum may yahdī ilal-ḥaqq(i),qulillāhu yahdī lil-ḥaqq(i), afamay yahdī ilal-ḥaqqi aḥaqqu ay yuttaba‘a ammal lā yahiddī illā ay yuhdā, famā lakum, kaifa taḥkumūn(a).
Tuba nde, “Keti kele ti muntu na kati ya banduku na nge yina ke twadisaka nge na kieleka?” Tuba nde: “Yo kele Allah yina ke twadisaka na kieleka.” Yo yina, nani kele ti nswa ya kulanda mingi, Nzambi yina ketwadisaka na kyeleka, to bantu yina kekukaka ve kutwadisa mpi nkutu kele na mfunu nde bo twadisa bo? Ebuna sambu na nki nge (salaka mutindu yina)? Aweyi obakanga e nzengo?
وَمَا يَتَّبِعُ اَكْثَرُهُمْ اِلَّا ظَنًّاۗ اِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَفْعَلُوْنَ
wa mā yattabi‘u akṡaruhum illā ẓannā(n), innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n), innallāha ‘alīmum bimā yaf‘alūn(a).
Mpi mingi na kati na bo ke landaka kaka bangindu. Nkutu, ngindu yai kele ve ata fioti mfunu sambu na kutelemina kieleka. Ya kieleka, Allah me zaba mambu yonso ya bo ke salaka.
وَمَا كَانَ هٰذَا الْقُرْاٰنُ اَنْ يُّفْتَرٰى مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ تَصْدِيْقَ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيْلَ الْكِتٰبِ لَا رَيْبَ فِيْهِ مِنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۗ
wa mā kāna hāżal-qur'ānu ay yuftarā min dūnillāhi wa lākin taṣdīqal-lażī baina yadaihi wa tafṣīlal-kitābi lā raiba fīhi mir rabbil-‘ālamīn(a).
Mpi yo lenda salama ve nde Qur’an yai kusalama na muntu yankaka katula kaka Allah; kansi (Quran) ke ndimisa (mikanda) ya ntama mpi ke tendula bansiku yina yo me tulaka, ntembe kele ve na kati na yo, (me monisama) katuka na Mfumu ya bansi yonso .
اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۗ قُلْ فَأْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّثْلِهٖ وَادْعُوْا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am yaqūlūnaftarāh(u), qul fa'tū bisūratim miṡlihī wad‘ū manistaṭa‘tum min dūnillāhi in kuntum ṣādiqīn(a).
Keti yo me fwana nde bo tuba nde yandi (Muhammad) muntu salaka yo? Tuba nde: “Beno sala sura mosi ya me fwanana ti sura (ya Qur’an), mpi beno binga konso muntu na kati na beno yina lenda (kusala yo) katula kaka Allah, kana beno kele bantu ya kieleka.”
بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيْلُهٗۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ
bal każżabū bimā lam yuḥīṭū bi‘ilmihī wa lammā ya'tihim ta'wīluh(ū), każālika każżabal-lażīna min qablihim fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).
Nkutu (kieleka kele nde), bo kebuyaka mambu yina bo mezaba ntete ve mbotembote mpi yina bo mebaka ntete ve ntendula na yo. Mutindu mosi, bantu yina vandaka na ntwala na bo buyaka (ntumwa). Yo yina, tula dikebi na malanda ya bantu ya kukonda lunungu.
وَمِنْهُمْ مَّنْ يُّؤْمِنُ بِهٖ وَمِنْهُمْ مَّنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهٖۗ وَرَبُّكَ اَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِيْنَ ࣖ
wa minhum may yu'minu bihī wa minhum mal lā yu'minu bih(ī), wa rabbuka a‘lamu bil-mufsidīn(a).
Mpi na kati na bo kele ti bantu yina ke kwikilaka na yo (Qur’an), mpi na kati na bo kele (mpi) bantu yina ke kwikilaka ve na yo. Kansi Mfumu na nge me zaba mbote bantu yina ke bebisaka.
وَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ لِّيْ عَمَلِيْ وَلَكُمْ عَمَلُكُمْۚ اَنْتُمْ بَرِيْۤـُٔوْنَ مِمَّآ اَعْمَلُ وَاَنَا۠ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ
wa in każżabūka faqul lī ‘amalī wa lakum ‘amalukum, antum barī'ūna mimmā a‘malu wa ana barī'um mimmā ta‘malūn(a).
Mpi kana bo (landa) kubuya nge (O Muhammad), pana tuba nde: "Sambu na mono bisalu na mono mpi sambu na nge bisalu na nge. Nge kele ve ti mukumba ya mambu ya mono ke sala, mpi mono kele ve ti mukumba ya mambu ya nge ke sala."
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُوْنَ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوْا لَا يَعْقِلُوْنَ
wa minhum may yastami‘ūna ilaik(a), afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma wa lau kānū lā ya‘qilūn(a).
Mpi na kati na bo kele ti bantu ya nkaka ya ke widikila nge (O Muhammad). Kansi, nga olenda sadisa afwa matu bawá kana una vo ke bebakulanga ko?
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْظُرُ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تَهْدِى الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوْا لَا يُبْصِرُوْنَ
wa minhum may yanẓuru ilaik(a), afa anta tahdil-‘umya wa lau kānū lā yubṣirūn(a).
Mpi na kati na bo kele ti bantu ya nkaka yina ke monaka nge. Kansi, nga olenda fila mpofo kana una vo ke bemonanga ko?
اِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْـًٔا وَّلٰكِنَّ النَّاسَ اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
innallāha lā yaẓlimun-nāsa syai'aw wa lākinnan-nāsa anfusahum yaẓlimūn(a).
Ya kieleka, Allah ke salaka ve bantu mbi ata fioti, kansi bo mosi ke salaka bo mbi.
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَاَنْ لَّمْ يَلْبَثُوْٓا اِلَّا سَاعَةً مِّنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُوْنَ بَيْنَهُمْۗ قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ اللّٰهِ وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ
wa yauma yaḥsyuruhum ka'allam yalbaṡū illā sā‘atam minan-nahāri yata‘ārafūna bainahum, qad khasiral-lażīna każżabū biliqā'illāhi wa mā kānū muhtadīn(a).
Mpi (yibuka) Kilumbu yina Allah ta vukisa bo, (yo ta vanda) bonso nde bo me bikala ve (na nsi-ntoto) katula kaka sambu na ntangu fioti na kati ya kilumbu, (ntangu) bo me zabana. Bantu yina ke buya kukutana na bo ti Allah ta vidisa kibeni, mpi bo ta twadisama ve.
وَاِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِيْ نَعِدُهُمْ اَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَاِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللّٰهُ شَهِيْدٌ عَلٰى مَا يَفْعَلُوْنَ
wa immā nuriyannaka ba‘ḍal-lażī na‘iduhum au natawaffayannaka fa ilainā marji‘uhum ṡummallāhu syahīdun ‘alā mā yaf‘alūn(a).
Mpi kana Beto songa nge (Muhammad) ndambu ya (mpasi) yina beto silaka bo, (nge ta mona yo kibeni) to (kana) Beto lutisa nge (na ntwala ya mambu yina), pana na Beto (teka) bo ta vutuka, mpi Allah ta vanda mbangi ya mambu ya bo ke sala.
وَلِكُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلٌ ۚفَاِذَا جَاۤءَ رَسُوْلُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ
wa likulli ummatir rasūl(un), fa iżā jā'a rasūluhum quḍiya bainahum bil-qisṭi wa hum lā yuẓlamūn(a).
Mpi konso dikanda (kele) ti bantumwa. Yo yina, ntangu kinati-nsangu na bo kwisaka, bo sadilaka bo nsiku na lunungu mpi (ata fioti) bo salaka bo mbi ve.
وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).
Bo tubaka nde: “Inki ntangu kigonsa (ta kwisa) kana beno kele bantu ya kieleka?”
قُلْ لَّآ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ ضَرًّا وَّلَا نَفْعًا اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗ لِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌ ۚاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ
qul lā amliku linafsī ḍarraw wa lā naf‘an illā mā syā'allāh(u), likulli ummatin ajal(un), iżā jā'a ajaluhum falā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).
Tuba (Muhammad), "Mono kele na ngolo ve ya kutelemina mbi to kunata mambote na mono mosi, katula kaka yina Allah me zola." Sambu na bantu yonso kele ti lufwa (ntangu). Ntangu lufwa na bo ke kwisa, bo lenda lomba ve nde bo vingisa bo ata fioti to bo sala bo nswalu.
قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُهٗ بَيَاتًا اَوْ نَهَارًا مَّاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُوْنَ
qul ara'aitum in atākum ‘ażābuhū bayātan au nahāram māżā yasta‘jilu minhul-mujrimūn(a).
Tuba nde: “Tendudila mono, kana mpasi na yandi me kwisila nge na mpimpa to na mwini, inki bo ta lomba bansumuki na kupesa nswalu?”
اَثُمَّ اِذَا مَا وَقَعَ اٰمَنْتُمْ بِهٖۗ اٰۤلْـٰٔنَ وَقَدْ كُنْتُمْ بِهٖ تَسْتَعْجِلُوْنَ
aṡumma iżā mā waqa‘a āmantum bih(ī), āl'āna wa qad kuntum bihī tasta‘jilūn(a).
Ebuna, na nima ya ndola yina kusalamaka, keti nge kwikilaka yo? Keti yo kele (ya mpa) ntangu yai, ata na ntwala nge vandaka kulomba ntangu yonso nde bo sala yo nswalu?
ثُمَّ قِيْلَ لِلَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ذُوْقُوْا عَذَابَ الْخُلْدِۚ هَلْ تُجْزَوْنَ اِلَّا بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ
Ṡumma qīla lil-lażīna ẓalamū żūqū ‘ażābal-khuld(i), hal tujzauna illā bimā kuntum taksibūn(a).
I bosi, diavovelwa kwa akwa mbi vo: "Numeka mpasi za mvu ya mvu. Ke nutambula nsendo ko, kansi (muna) mana nuvangidi."
۞ وَيَسْتَنْۢبِـُٔوْنَكَ اَحَقٌّ هُوَ ۗ قُلْ اِيْ وَرَبِّيْٓ اِنَّهٗ لَحَقٌّ ۗوَمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ ࣖ
wa yastambi'ūnaka aḥaqqun huw(a), qul ī wa rabbī innahū laḥaqq(un), wa mā antum bimu‘jizīn(a).
Mpi bo ke yula nge (Muhammad) nde: “Keti yina (ndola ya lusilu) kele kieleka?” Tuba nde: “Ee, na zina ya Mfumu na mono, kieleka (ndola) kele kibeni kieleka mpi nge ta kuka ve kutina yo ata fioti.”
وَلَوْ اَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِى الْاَرْضِ لَافْتَدَتْ بِهٖۗ وَاَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَاَوُا الْعَذَابَۚ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ
wa lau anna likulli nafsin ẓalamat mā fil-arḍi laftadat bih(ī), wa asarrun-nadāmata lammā ra'awul-‘ażāb(a), wa quḍiya bainahum bil-qisṭi wa hum lā yuẓlamūn(a).
Mpi kana konso muntu ya kukonda lunungu (vandaka) ti bima yonso na ntoto, yandi zolaka kudisumba kibeni ti yo, mpi bo zolaka kubumba mawa na bo ntangu bo zolaka kumona mpasi yina. I bosi, nzengo zavewa vana vena yau muna unsongi, ke bavangilwa diambu diambi ko.
اَلَآ اِنَّ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَلَآ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
alā inna lillāhi mā fis-samāwāti wal-arḍ(i), alā inna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Zaba nde kieleka, mambu yonso ya kele na zulu ti na ntoto kele ya Allah. Nga o nsilu wa Nzambi ke waludi ko? Kansi ndonga muna yau ke bazeye wo ko.
هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ
huwa yuḥyī wa yumītu wa ilaihi turja‘ūn(a).
Yandi ke pesa luzingu ye ke nata lufwa ye na yandi mpamba beno ta vutuka.
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ مَّوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَشِفَاۤءٌ لِّمَا فِى الصُّدُوْرِۙ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ
yā ayyuhan-nāsu qad jā'atkum mau‘iẓatum mir rabbikum wa syifā'ul limā fiṣ-ṣudūr(i), wa hudaw wa raḥmatul lil-mu'minīn(a).
O bantu! Ya kieleka, dilongi (Qur’an) me kwisila nge na Mfumu na nge, nkisi ya maladi na ntulu mpi lutwadisu ti mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka.
قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهٖ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوْاۗ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
qul bifaḍlillāhi wa biraḥmatihī fa biżālika falyafraḥū, huwa khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Tuba (Muhammad) nde: "Na nlemvo ya Allah ti mawa na yandi, bika bo sepela. Yo kele mbote kuluta yina bo ke vukisaka."
قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ لَكُمْ مِّنْ رِّزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِّنْهُ حَرَامًا وَّحَلٰلًا ۗ قُلْ ءٰۤاللّٰهُ اَذِنَ لَكُمْ اَمْ عَلَى اللّٰهِ تَفْتَرُوْنَ
qul ara'aitum mā anzalallāhu lakum mir rizqin fa ja‘altum minhu ḥarāmaw wa ḥalālā(n), qul āllāhu ażina lakum am ‘alallāhi taftarūn(a).
Tuba (Muhammad) nde: “Tendula mono mambu ya me tala madia yina Allah me tinda nge, na nima nge ta sala ndambu na yo haram mpi ndambu na yo halal.” Tuba nde: “Keti Allah me pesa nge nswa (na yina me tala diambu yai) to nge ke sala yo na zina ya Allah?”
وَمَا ظَنُّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ ࣖ
wa mā ẓannul-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba yaumal-qiyāmah(ti), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).
Mpi inki kele mambu ya bantu yina ke salaka luvunu ke funda Allah na kilumbu ya lufutumuku? Ya kieleka, Allah kele kibeni ti makabu (ya yandi me pesaka) na bantu, kansi mingi na kati na bo ke pesaka ve matondo.
وَمَا تَكُوْنُ فِيْ شَأْنٍ وَّمَا تَتْلُوْا مِنْهُ مِنْ قُرْاٰنٍ وَّلَا تَعْمَلُوْنَ مِنْ عَمَلٍ اِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوْدًا اِذْ تُفِيْضُوْنَ فِيْهِۗ وَمَا يَعْزُبُ عَنْ رَّبِّكَ مِنْ مِّثْقَالِ ذَرَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ وَلَآ اَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَلَآ اَكْبَرَ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ
wa mā takūnu fī sya'niw wa mā tatlū minhu min qur'āniw wa lā ta‘malūna min ‘amalin illā kunnā ‘alaikum syuhūdan iż tufīḍūna fīh(i), wa mā ya‘zubu ‘ar rabbika mim miṡqāli żarratin fil-arḍi wa lā fis-samā'i wa lā aṣgara min żālika wa lā akbara illā fī kitābim mubīn(in).
Mpi keti nge (Muhammad) kele ve na konso kisalu, mpi nge ke tangaka ve ata verse mosi ya Qur’an mpi nge ke salaka ve ata kisalu mosi, kansi Beto kele bambangi na zulu na nge ntangu nge ke salaka yo? Kukonda dikebi ve ata fioti na nzayilu ya Mfumu na nge, ata yo kele nene bonso zarra, yo vanda na ntoto to na zulu. Ka vena diambu ko diakete yovo dia nene ke mu diodio ko, kansi mawonso masonama muna Nkanda wa kieleka (Lauh Mahfuzh).
اَلَآ اِنَّ اَوْلِيَاۤءَ اللّٰهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَۚ
alā inna auliyā'allāhi lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).
Yibuka basantu ya Allah, boma kele ve sambu na bo mpi bo ke waka ve mawa.
اَلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَۗ
al-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
(Disongidila) bantu yina ke kwikilaka mpi ke vandaka ntangu yonso bantu ya lusambu.
لَهُمُ الْبُشْرٰى فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِۗ لَا تَبْدِيْلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُۗ
lahumul-busyrā fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), lā tabdīla likalimātillāh(i), żālika huwal-fauzul-‘aẓīm((u).
Sambu na bo kele nsangu ya mbote na luzingu na nsi-ntoto yai mpi na nima ya lufwa. Ke vena nsobani ko muna nsilu mia Nzambi. Nsunda ya nene kele mutindu yina.
وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْۘ اِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًاۗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ
wa lā yaḥzunka qauluhum, innal-‘izzata lillāhi jamī‘ā(n), huwas-samī‘ul-‘alīm(u).
Mpi nge (Muhammad) kuwa ve mawa sambu na bangogo na bo. Ya kieleka, ngolo yonso kele ya Allah. Yandi ke waka mambu yonso, yandi ke zabaka mambu yonso .
اَلَآ اِنَّ لِلّٰهِ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِۗ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُرَكَاۤءَ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ
alā inna lillāhi man fis-samāwāti wa man fil-arḍ(i), wa mā yattabi‘ul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi syurakā'(a), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣūn(a).
Kuvila ve, bima ya Allah kele na kati ya bayina kele na zulu ti bayina kele na ntoto. Mpi bayina ke bingaka banduku ya nkaka katula Allah, ke landaka ve (lukwikilu mosi). Bo ke landaka kaka bangindu ya mpamba-mpamba, mpi bo ke yindulaka kaka.
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ
huwal-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yasma‘ūn(a).
Yandi muntu ke salaka mpimpa sambu na nge sambu nge pema na kati na yo mpi yandi ke salaka nde mwini kuvanda mbote. Ya kieleka, na kati na yo kele ti bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina ke waka.
قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًا سُبْحٰنَهٗ ۗ هُوَ الْغَنِيُّ ۗ لَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ اِنْ عِنْدَكُمْ مِّنْ سُلْطٰنٍۢ بِهٰذَاۗ اَتَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
qāluttakhażallāhu waladan subḥānah(ū), huwal-ganiyy(u), lahū mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), in ‘indakum min sulṭānim bihāżā, ataqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Bo (Bayuda ti Bakristu) tubaka nde: “Allah kele ti mwana ya bakala.” Lukumu kuvanda na Yandi, Yandi kele Mvwama ya Kuluta; Bima yonso yina kele na zulu ti yina kele na ntoto kele ya Yandi. Nge kele ve ti kikuma ya ngolo sambu na diambu yai. Keti yo kele mbote nde beno tuba sambu na Allah mambu yina beno me zaba ve?
قُلْ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ
qul innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).
Tuba nde: “Ya kieleka, bantu yina ke salaka luvunu sambu na kunwanisa Allah ta nunga ve.”
مَتَاعٌ فِى الدُّنْيَا ثُمَّ اِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيْقُهُمُ الْعَذَابَ الشَّدِيْدَ بِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ
matā‘un fid-dun-yā ṡumma ilainā marji‘uhum ṡumma nużīquhumul-‘ażābasy syadīda bimā kānū yakfurūn(a).
(Sambu na bo) kiese (sambu na ntangu fioti) ntangu bo kele na nsi-ntoto, na nima bo ta vutuka na Beto, na nima Beto ta pesa bo ndola ya ngolo, sambu na kukonda lukwikilu na bo.
۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ نُوْحٍۘ اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَّقَامِيْ وَتَذْكِيْرِيْ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَعَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْتُ فَاَجْمِعُوْٓا اَمْرَكُمْ وَشُرَكَاۤءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ اَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوْٓا اِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُوْنِ
watlu ‘alaihim naba'a nūḥ(in), iż qāla liqaumihī yā qaumi in kāna kabura ‘alaikum maqāmī wa tażkīrī bi'āyātillāhi fa ‘alallāhi tawakkaltu fa ajmi‘ū amrakum wa syurakā'akum ṡumma lā yakun amrukum ‘alaikum gummatan ṡummaqḍū ilayya wa lā tunẓirūn(i).
Mpi tanga bo nsangu ya mfunu (ya me tala) Noa ntangu (yandi) tubaka na bantu na yandi nde, "O bantu na mono! Kana yo ke monana mpasi sambu na beno nde mono bikala (ti beno) mpi lukebisu na mono kele ti baverse ya Allah, pana mono ke tula ntima na mono na Allah. Yo yina, baka lukanu na nge mpi vukisa mono banduku na nge (sambu na kufwa mono), mpi kunwanisa ve de lay a secret a your not long.
فَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَاَلْتُكُمْ مِّنْ اَجْرٍۗ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى اللّٰهِ ۙوَاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ
fa in tawallaitum famā sa'altukum min ajr(in), in ajriya illā ‘alallāh(i), wa umirtu an akūna minal-muslimīn(a).
Yo yina kana beno baluka (na lukebisu na mono), mono ke lomba beno ve ata lufutu mosi ya fioti. Dikabu na mono kele ya nkaka ve kansi Allah, mpi bo pesaka mono ntuma ya kuvanda na kati ya bamizilma (kudipesa)."
فَكَذَّبُوْهُ فَنَجَّيْنٰهُ وَمَنْ مَّعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَجَعَلْنٰهُمْ خَلٰۤىِٕفَ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِيْنَ
fa każżabūhu fa najjaināhu wa mam ma‘ahū fil-fulki wa ja‘alnāhum khalā'ifa wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-munżarīn(a).
Na nima bo tubaka luvunu sambu na yandi (Noa), na nima beto gulusaka yandi ti bantu yina vandaka ti yandi na maswa, mpi beto kumisaka bo bakalifa mpi beto dindisaka bantu yina vandaka kubuya baverse na beto na masa. Yo yina, tula dikebi na mambu yina zolaka kukumina bantu yina bo kebisaka.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ رُسُلًا اِلٰى قَوْمِهِمْ فَجَاۤءُوْهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُ ۗ كَذٰلِكَ نَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِ الْمُعْتَدِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihī rusulan ilā qaumihim fa jā'ūhum bil-bayyināti famā kānū liyu'minū bimā każżabū bihī min qabl(u), każālika naṭba‘u ‘alā qulūbil-mu‘tadīn(a).
Na nima na nima ya (Noa), Beto tindaka binati-nsangu mingi na bantu na bo (respectivement), yo yina binati-nsangu kwisaka na bo ti bansangu ya pwelele, kansi bo zolaka ve kukwikila sambu bo vandaka ntete (kusadila) kubuya yo. I mpila yoyo Tukanga ntima mia awana beviokanga.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى وَهٰرُوْنَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ بِاٰيٰتِنَا فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā wa hārūna ilā fir‘auna wa mala'ihī bi'āyātinā fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).
Na nima na bo, Beto tindaka Moize ti Haruni na Faraon ti na bamfumu ya bantu na yandi, na kunataka bidimbu na Beto (ya ngolo). Yo ke monana nde bo vandaka kudikumisa mpi bo vandaka bantu ya masumu.
فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْٓا اِنَّ هٰذَا لَسِحْرٌ مُّبِيْنٌ
falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū inna hāżā lasiḥrum mubīn(un).
Yo yina ntangu kieleka kwisilaka bo katuka na Beto, bo tubaka nde: “Yai kele mazi ya kieleka.”
قَالَ مُوْسٰٓى اَتَقُوْلُوْنَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَكُمْ ۗ اَسِحْرٌ هٰذَاۗ وَلَا يُفْلِحُ السّٰحِرُوْنَ
qāla mūsā ataqūlūna lil-ḥaqqi lammā jā'akum, asiḥrun hāżā, wa lā yufliḥus-sāḥirūn(a).
Moize tubaka nde: “Keti yo me fwana nde nge tuba kieleka ntangu yo ke kwisila nge nde: ‘Keti yai kele mazi?’ Ata ba nganga-nkisi nungaka ve."
قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ اٰبَاۤءَنَا وَتَكُوْنَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاۤءُ فِى الْاَرْضِۗ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِيْنَ
qālū aji'tanā litalfitanā ‘ammā wajadnā ‘alaihi ābā'anā wa takūna lakumal-kibriyā'u fil-arḍ(i), wa mā naḥnu lakumā bimu'minīn(a).
Bau tubaka nde: "Keti nge me kwisa na beto sambu na kukatula beto na yina (lukwikilu) ya beto monaka ba-nkaka na beto ke sala (lusambu ya biteki), ye sambu beno zole kuvanda na ngolo na ntoto (insi ya Ezipte)? Beto ta kwikila beno zole ve."
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ائْتُوْنِيْ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ
wa qāla fir‘aunu'tūnī bikulli sāḥirin ‘alīm(in).
Mpi Fir’aun tubaka (na bamfumu ya bantu na yandi) nde: “Beno natila mono bantu yonso ya mayele ya ke salaka mazi!”
فَلَمَّا جَاۤءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُّوْسٰٓى اَلْقُوْا مَآ اَنْتُمْ مُّلْقُوْنَ
falammā jā'as-saḥaratu qāla lahum mūsā alqū mā antum mulqūn(a).
Yo yina, ntangu banganga-nkisi kwisaka, Moize tubilaka bo nde: “Beno losa kima yina beno ke zola kulosa!”
فَلَمَّآ اَلْقَوْا قَالَ مُوْسٰى مَا جِئْتُمْ بِهِ ۙالسِّحْرُۗ اِنَّ اللّٰهَ سَيُبْطِلُهٗۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ
falammā alqau qāla mūsā mā ji'tum bihis-siḥr(u), innallāha sayubṭiluh(ū), innallāha lā yuṣliḥu ‘amalal-mufsidīn(a).
Na nima ya kulosa yo, Musa tubaka nde: "Mambu ya beno ke sala kele mazi, kieleka Allah ta songa luvunu ya mazi yina. Ya kieleka, Allah ta bika ve nde kisalu ya bantu yina ke salaka mbi kulanda."
وَيُحِقُّ اللّٰهُ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَ
wa yuḥiqqullāhul-ḥaqqa bikalimātihī wa lau karihal-mujrimūn(a).
Mpi Allah ta tula mambu ya mbote ti nsiku na yandi, ata bantu yina ke salaka masumu ke zolaka yo ve.
فَمَآ اٰمَنَ لِمُوْسٰىٓ اِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِّنْ قَوْمِهٖ عَلٰى خَوْفٍ مِّنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهِمْ اَنْ يَّفْتِنَهُمْ ۗوَاِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِى الْاَرْضِۚ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الْمُسْرِفِيْنَ
famā āmana limūsā illā żurriyyatum min qaumihī ‘alā khaufim min fir‘auna wa mala'ihim ay yaftinahum, wa inna fir‘auna la‘ālin fil-arḍ(i), wa innahū laminal-musrifīn(a).
Yo yina ata muntu mosi ve kwikilaka na Moize, katula kaka bana ya bantu na yandi, yina vandaka kuwa boma nde Farao ti bamfumu na yandi (bantu) ta monisa bo mpasi. Mpi ya kieleka, Farao salaka kibeni mambu ya nku na ntoto, mpi yandi vandaka kibeni mosi na kati ya bantu yina fwaka nsiku.
وَقَالَ مُوْسٰى يٰقَوْمِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوْٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّسْلِمِيْنَ
wa qāla mūsā yā qaumi in kuntum āmantum billāhi fa ‘alaihi tawakkalū in kuntum muslimīn(a).
Musa tubaka nde: "O bantu na mono! Kana beno ke kwikila na Allah, beno tula ntima na beno na Yandi, kana beno kele kibeni Bamizilma (beno lemfuka)."
فَقَالُوْا عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا ۚرَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ
fa qālū ‘alallāhi tawakkalnā, rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-qaumiẓ-ẓālimīn(a).
Na nima bo tubaka nde: "Na Allah beto ke tula ntima na beto. O Mfumu na beto, kukumisa beto ve (kima ya) kutonga sambu na bantu ya kukonda lunungu,
وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ
wa najjinā biraḥmatika minal-qaumil-kāfirīn(a).
ye gulusa beto na mawa na Nge na bantu yina ke kwikilaka ve.”
وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰى وَاَخِيْهِ اَنْ تَبَوَّاٰ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوْتًا وَّاجْعَلُوْا بُيُوْتَكُمْ قِبْلَةً وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa auḥainā ilā mūsā wa akhīhi an tabawwa'ā liqaumikumā bimiṣra buyūtaw waj‘alū buyūtakum qiblataw wa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), wa basysyiril-mu'minīn(a).
Mpi beto songaka Moize ti mpangi na yandi nde: “Beno baka banzo mingi na Ezipte sambu na (kisika ya kuzinga) sambu na bantu na beno mpi beno sala banzo na beno bisika ya lusambu mpi beno sala bisambu mpi beno pesa bantu ya lukwikilu kiese.”
وَقَالَ مُوْسٰى رَبَّنَآ اِنَّكَ اٰتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَاَهٗ زِيْنَةً وَّاَمْوَالًا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ رَبَّنَا لِيُضِلُّوْا عَنْ سَبِيْلِكَ ۚرَبَّنَا اطْمِسْ عَلٰٓى اَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْا حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ
wa qāla mūsā rabbanā innaka ātaita fir‘auna wa mala'ahū zīnataw wa amwālan fil-ḥayātid-dun-yā, rabbanā liyuḍillū ‘an sabīlik(a), rabbanaṭmis ‘alā amwālihim wasydud ‘alā qulūbihim falā yu'minū ḥattā yarawul-‘ażābal-alīm(a).
Ye Moize tubaka nde: "O Mfumu na beto, nge me pesa Farao ti bamfumu ya bantu na yandi bima ya ntalu ti kimvwama na luzingu ya nsi-ntoto. O Mfumu na beto, (sambu na yo) bo me nata (bantu) na kuvila nzila na nge. O Mfumu, fwa kimvwama na bo, ye kanga ntima na bo, sambu bo kwikila ve tii kuna bo ta mona ndola ya mpasi."
قَالَ قَدْ اُجِيْبَتْ دَّعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيْمَا وَلَا تَتَّبِعٰۤنِّ سَبِيْلَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ
qāla qad ujībad da‘watukumā fastaqīmā wa lā tattabi‘ānni sabīlal-lażīna lā ya‘lamūn(a).
Allah tubaka nde: “Ya kieleka, mambu ya beno ke lomba me lungana, yo yina beno zole beno landa nzila ya kusungama mpi beno landa ve ata fioti nzila ya bantu yina me zaba ve.”
۞ وَجَاوَزْنَا بِبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُوْدُهٗ بَغْيًا وَّعَدْوًا ۗحَتّٰىٓ اِذَآ اَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ اٰمَنْتُ اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا الَّذِيْٓ اٰمَنَتْ بِهٖ بَنُوْٓا اِسْرَاۤءِيْلَ وَاَنَا۠ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ
wa jāwaznā bibanī isrā'īlal-baḥra fa atba‘ahum fir‘aunu wa junūduhū bagyaw wa ‘adwā(n), ḥattā iżā adrakahul-garaqu qāla āmantu annahū lā ilāha illal-lażī āmanat bihī banū isrā'īla wa ana minal-muslimīn(a).
Beto gulusaka bana ya Israele na simu ya nzadi-mungwa, na nima Faraon ti basoda na yandi landaka bo, sambu na kunyokula ti kumonisa (bo) mpasi. Yo yina ntangu Fir'aun vandaka pene-pene ya kufwa na masa yandi tubaka nde: "Mono ke kwikila nde nzambi kele ve katula kaka Nzambi yina bana ya Israele ke kwikilaka, mpi mono kele mosi na kati ya bamizilma (kudipesa)."
اٰۤلْـٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ
Āl'āna wa qad ‘aṣaita qablu wa kunta minal-mufsidīn(a).
Sambu na nki kaka ntangu yai (nge ke kwikila), ntangu na kieleka nge me konda bulemfu tuka ntama, mpi nge kele mosi na kati ya bantu yina ke bebisaka.
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ ࣖ
fal yauma nunajjīka bibadanika litakūna liman khalfaka āyah(tan), wa inna kaṡīram minan-nāsi ‘an āyātinā lagāfilūn(a).
Yo yina bubu yai Beto me gulusa nitu na nge sambu nge vanda dilongi sambu na bantu yina ta kwisa na nima na nge, kansi bantu mingi ke tula ve dikebi na bidimbu (ngolo) na Beto.
وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ مُبَوَّاَ صِدْقٍ وَّرَزَقْنٰهُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِ ۚفَمَا اخْتَلَفُوْا حَتّٰى جَاۤءَهُمُ الْعِلْمُ ۗاِنَّ رَبَّكَ يَقْضِيْ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ
wa laqad bawwa'nā banī isrā'īla mubawwa'a ṣidqiw wa razaqnāhum minaṭ-ṭayyibāt(i), famākhtalafū ḥattā jā'ahumul-‘ilm(u), inna rabbaka yaqḍī bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).
Mpi ya kieleka, beto me tula bana ya Israele na kisika ya mbote ya kuzinga mpi beto me pesa bo madia ya mbote. Yo yina bo vandaka kutula ntembe ve, katula kaka na nima ya nzayilu yina kwisilaka bo (yina bo me tuba na Torah). Ya kieleka, Mfumu na nge ta zenga mambu na kati na bo na kilumbu ya lufutumuku na yina me tala mambu yina bo vandaka kutula ntembe.
فَاِنْ كُنْتَ فِيْ شَكٍّ مِّمَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ فَسْـَٔلِ الَّذِيْنَ يَقْرَءُوْنَ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ لَقَدْ جَاۤءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَۙ
fa in kunta fī syakkim mimmā anzalnā ilaika fas'alil-lażīna yaqra'ūnal-kitāba min qablik(a), laqad jā'akal-ḥaqqu mir rabbika falā takūnanna minal-mumtarīn(a).
Yo yina kana nge (Muhammad) kele na keti-keti na mambu ya Beto me songa nge, pana yula muntu yina tangaka mukanda na ntwala na nge. Ya kieleka, kieleka me kwisila nge na Mfumu na nge, yo yina kuvanda ve ata fioti na kati ya bantu yina ke tula ntembe.
وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ فَتَكُوْنَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
wa lā takūnanna minal-lażīna każżabū bi'āyātillāhi fa takūna minal-khāsirīn(a).
Mpi kuvanda ve ata fioti na kati ya bantu yina ke buyaka baverse ya Allah, kana ve nge ta vanda na kati ya bantu yina ta mona mpasi ya kuvidisa.
اِنَّ الَّذِيْنَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُوْنَ
innal-lażīna ḥaqqat ‘alaihim kalimatu rabbika lā yu'minūn(a).
Ya kieleka, bantu yina me ndima nsiku ya Mfumu na beno ta kwikila ve .
وَلَوْ جَاۤءَتْهُمْ كُلُّ اٰيَةٍ حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ
wa lau jā'athum kullu āyatin ḥattā yarawul-‘ażābal-alīm(a).
ata bo ke baka bidimbu (ya bunene ya Allah), tii kuna bo ta mona ndola ya mpasi.
فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ اٰمَنَتْ فَنَفَعَهَآ اِيْمَانُهَآ اِلَّا قَوْمَ يُوْنُسَۗ لَمَّآ اٰمَنُوْا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنٰهُمْ اِلٰى حِيْنٍ
falau lā kānat qaryatun āmanat fa nafa‘ahā īmānuhā illā qauma yūnus(a), lammā āmanū kasyafnā ‘anhum ‘ażābal-khizyi fil-ḥayātid-dun-yā wa matta‘nāhum ilā ḥīn(in).
Ebuna sambu na inki kele ve (muntu ya ke zingaka na) insi yina ke kwikilaka, mpi lukwikilu na yandi kele mfunu sambu na yandi katula kaka bantu ya Yonasi? Ntangu bo (bantu ya Yunus) kwikilaka, beto katulaka bo mpasi ya nsoni ya luzingu ya nsi-ntoto, mpi beto pesaka bo kiese sambu na ntangu mosi buna.
وَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ لَاٰمَنَ مَنْ فِى الْاَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيْعًاۗ اَفَاَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتّٰى يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ
wa lau syā'a rabbuka la'āmana man fil-arḍi kulluhum jamī‘ā(n), afa anta tukrihun-nāsa ḥattā yakūnū mu'minīn(a).
Mpi kana Mfumu na nge zolaka, bantu yonso ya ntoto zolaka kukwikila. Kansi, keti beno (zola) kupusa bantu na ngolo sambu bo kuma bantu ya lukwikilu?
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ اَنْ تُؤْمِنَ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَعْقِلُوْنَ
wa mā kāna linafsin an tu'mina illā bi'iżnillāh(i), wa yaj‘alur-rijsa ‘alal-lażīna lā ya‘qilūn(a).
Mpi muntu mosi ve ta kwikila katula kaka kana Allah me pesa nswa, mpi Allah ke pesa ndola na bantu yina ke bakisa ve.
قُلِ انْظُرُوْا مَاذَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۗوَمَا تُغْنِى الْاٰيٰتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ
qulinẓurū māżā fis-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā tugnil-āyātu wan-nużuru ‘an qaumil lā yu'minūn(a).
Tuba nde, “Beno tula dikebi na mambu yina kele na zulu mpi na ntoto!” Yo kele mfunu ve sambu na bidimbu (bunene ya Allah) ti binati-nsangu yina ke pesaka lukebisu na bantu yina ke kwikilaka ve.
فَهَلْ يَنْتَظِرُوْنَ اِلَّا مِثْلَ اَيَّامِ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْۗ قُلْ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ
fahal yantaẓirūna illā miṡla ayyāmil-lażīna khalau min qablihim, qul fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).
Yo yina bo ke vingilaka ve ata kima mosi katula kaka (mambu) yina kele kiteso mosi ti mambu (yina kuminaka) bantu yina kwisaka na ntwala na bo. Tuba nde: “Yo yina vingila, mono mpi kele mosi na kati ya bantu yina ke vingila ti nge.”
ثُمَّ نُنَجِّيْ رُسُلَنَا وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كَذٰلِكَ ۚحَقًّا عَلَيْنَا نُنْجِ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ
Ṡumma nunajjī rusulanā wal-lażīna āmanū każālik(a), ḥaqqan ‘alainā nunjil-mu'minīn(a).
I bosi twavuluza ntumwa zeto ye awana bakwikila, muna kuma kiaki, diakala se salu kieto mu vuluza awana bakwikila.
قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ شَكٍّ مِّنْ دِيْنِيْ فَلَآ اَعْبُدُ الَّذِيْنَ تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلٰكِنْ اَعْبُدُ اللّٰهَ الَّذِيْ يَتَوَفّٰىكُمْ ۖ وَاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَۙ
qul yā ayyuhan nāsu in kuntum fī syakkim min dīnī falā a‘budul-lażīna ta‘budūna min dūnillāhi wa lākin a‘budullāhal-lażī yatawaffākum, wa umirtu an akūna minal-mu'minīn(a).
Tuba (Muhammad), "O bantu! Kana beno kele kaka na keti-keti sambu na dibundu na mono, pana (zaba) mono ke sambilaka ve muntu ya nkaka ya beno ke sambilaka katula kaka Allah, kansi mono ke sambilaka Allah yina ta fwa beno mpi mono me pesa ntuma ya kuvanda na kati ya bantu yina ke kwikilaka,"
وَاَنْ اَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّيْنِ حَنِيْفًاۚ وَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ
wa an aqim wajhaka lid-dīni ḥanīfā(n), wa lā takūnanna minal-musyrikīn(a).
ye (bo me pesa mono ntuma), "Tala luse na nge na ndambu ya dibundu na masonga yonso mpi na masonga yonso mpi kuvanda ve ata fioti mosi na kati ya bantu yina ke sambilaka banzambi mingi."
وَلَا تَدْعُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۚفَاِنْ فَعَلْتَ فَاِنَّكَ اِذًا مِّنَ الظّٰلِمِيْنَ
wa lā tad‘u min dūnillāhi mā lā yanfa‘uka wa lā yaḍurruk(a), fa in fa‘alta fa innaka iżam minaẓ-ẓālimīn(a).
Mpi beno sambila ve kima yina ke sadisa beno ve mpi yina ke natila beno ve mpasi ya nkaka katula kaka Allah, sambu kana beno sala (yina), pana beno ta vanda kibeni mosi na kati ya bantu ya mbi."
وَاِنْ يَّمْسَسْكَ اللّٰهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهٗ ٓاِلَّا هُوَ ۚوَاِنْ يُّرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَاۤدَّ لِفَضْلِهٖۗ يُصِيْبُ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖ ۗوَهُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
wa iy yamsaskallāhu biḍurrin falā kāsyifa lahū illā huw(a), wa iy yuridka bikhairin falā rādda lifaḍlih(ī), yuṣību bihī may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa huwal-gafūrur-raḥīm(u).
Mpi kana Allah me bwila nge mpasi, pana muntu mosi ve lenda katula yo katula kaka Yandi. Mpi kana Allah ke zola mambote sambu na nge, pana muntu mosi ve lenda buya lutondo na yandi. Yandi ke pesaka mambote na konso muntu yina yandi me zola na kati ya bansadi na yandi. Yandi kele Muntu ya Kuluta Kulolula, ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.
قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاۤءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكُمْ ۚفَمَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖ ۚوَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۚوَمَآ اَنَا۠ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍۗ
qul yā ayyuhan-nāsu qad jā'akumul-ḥaqqu mir rabbikum, fa manihtadā fa innamā yahtadī linafsih(ī), wa man ḍalla fa innamā yaḍillu ‘alaihā, wa mā ana ‘alaikum biwakīl(in).
Tuba (Muhammad), "O bantu! Kieleka (Qur'an) me kwisila beno na Mfumu na beno, yo yina konso muntu ya ke baka lutwadisu, yo kele kibeni (lutwadisu) sambu na yandi mosi (mbote). Ye konso muntu ya ke vila nzila, kieleka kuvila na yandi (ke sala yandi mbi) yandi mosi. Ye mono kele ve nkengidi na beno."
وَاتَّبِعْ مَا يُوْحٰىٓ اِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتّٰى يَحْكُمَ اللّٰهُ ۚوَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ ࣖ
wattabi‘ mā yūḥā ilaika waṣbir ḥattā yaḥkumallāh(u), wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
Mpi landa mambu ya bo me songa nge, mpi kanga ntima tii kuna Allah ta pesa nge lukanu. Yandi kele zuzi ya kuluta mbote.