Q.S Nkumbu (اَلنَّمْل) - 93 Ntalu ya Baverse

طٰسۤ ۚ تِلْكَ اٰيٰتُ الْقُرْاٰنِ وَكِتَابٍ مُّبِيْنٍ ۙ

Ṭā sīn, tilka āyātul-qur'āni wa kitābim mubīn(in).

Tha Sin. Yai kele baverse ya Qur’an, ti Mukanda ya pwelele, .

هُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ ۙ

hudaw wa busyrā lil-mu'minīn(a).

lutwadisu mpi nsangu ya mbote sambu na bantu yina ke kwikilaka, .

الَّذِيْنَ يُقِيْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوْقِنُوْنَ

allażīna yuqīmūnaṣ-ṣalāta wa yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum yūqinūn(a).

(disongidila) bantu yina ke salaka bisambu mpi ke futaka zakat, mpi bo ke kwikilaka nde luzingu ya nima ya lufwa kele.

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ اَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُوْنَ ۗ

innal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati zayyannā lahum a‘mālahum fahum ya‘mahūn(a).

Ya kieleka, sambu na bantu yina ke kwikilaka ve na luzingu ya nima ya lufwa, beto me sala nde bisalu na bo (ya mbi) kumonana kitoko na meso na bo, na mpila nde bo baluka-baluka na kifu.

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَهُمْ سُوْۤءُ الْعَذَابِ وَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْاَخْسَرُوْنَ

ulā'ikal-lażīna lahum sū'ul-‘ażābi wa hum fil-ākhirati humul-akhsarūn(a).

Bo kele bantu yina ta baka mpasi ya mbi (na nsi-ntoto yai) mpi bo ta vanda bantu yina ta vidisa bima mingi na luzingu ya nima ya lufwa.

وَاِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْاٰنَ مِنْ لَّدُنْ حَكِيْمٍ عَلِيْمٍ

wa innaka latulaqqal-qur'āna mil ladun ḥakīmin ‘alīm(in).

Mpi ya kieleka nge (Muhammad) me pesama kibeni Qur’an na (Allah) Muntu ya Kuluta Mayele, Muntu ya Kuzaba Mambu Yonso.

اِذْ قَالَ مُوْسٰى لِاَهْلِهٖٓ اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًاۗ سَاٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ اٰتِيْكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ لَّعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ

iż qāla mūsā li'ahlihī innī ānastu nārā(n), sa'ātīkum minhā bikhabarin au ātīkum bisyihābin qabasil la‘allakum taṣṭalūn(a).

(Yibuka) ntangu Musa tubaka na dibuta na yandi nde: "Ya kieleka, mono monaka tiya. Mono ta natila beno nsangu ya yo, to mono ta natila beno torshe ya tiya (torche) sambu beno yoka (yoka nitu na beno pene-pene ya tiya)."

فَلَمَّا جَاۤءَهَا نُوْدِيَ اَنْۢ بُوْرِكَ مَنْ فِى النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَسُبْحٰنَ اللّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ

falammā jā'ahā nūdiya am būrika man fin-nāri wa man ḥaulahā, wa subḥānallāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Yo yina ntangu yandi kumaka kuna (kisika ya tiya), bo bingaka yandi nde: "Kiese na bantu yina kele pene-pene ya tiya, ti bantu yina kele na nziunga na yo. Lukumu kuvanda na Allah, Mfumu ya bansi yonso."

يٰمُوْسٰٓى اِنَّهٗٓ اَنَا اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ۙ

yā mūsā innahū anallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).

(Allah tubaka nde): "O Musa! Ya kieleka mono kele Allah, Muntu ya kuluta ngolo, ya kuluta mayele."

وَاَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰى لَا تَخَفْۗ اِنِّيْ لَا يَخَافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُوْنَ ۖ

wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā lā takhaf, innī lā yakhāfu ladayyal-mursalūn(a).

Mpi losa nti na nge na ntoto!” Yo yina ntangu (nti yina kumaka nioka mpi) Moize monaka yo ke tambula bonso nioka ya ntinu, yandi bakaka ntinu mpi vutukaka na nima kukonda kutala. Kumona boma ve! Ya kieleka na ntwala na Mono, bantumwa kele na mfunu ya kuwa boma ve, .

اِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًاۢ بَعْدَ سُوْۤءٍ فَاِنِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

illā man ẓalama ṡumma baddala ḥusnam ba‘da sū'in fa innī gafūrur raḥīm(un).

katula kaka bayina ke salaka mambu ya kukonda lunungu yina ke sobaka (yandi mosi) na mambu ya mbote na nima ya mambu ya mbi (ke balulaka ntima); Yo yina kieleka, mono kele Muntu ya Ke Lolulaka, Muntu ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.

وَاَدْخِلْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍۙ فِيْ تِسْعِ اٰيٰتٍ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهٖۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ

wa adkhil yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), fī tis‘i āyātin ilā fir‘auna wa qaumih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).

Mpi tula diboko na nge na nkingu ya kamize na nge, yo ta basika mpembe (ke sema) kukonda kifu. (Bimangu yai zole) kele ti mitindu 9 ya bimangu (yina beto tatendula) na Farao ti bantu na yandi. Bo kele kibeni bantu ya mbi.”

فَلَمَّا جَاۤءَتْهُمْ اٰيٰتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ ۚ

falammā jā'athum āyātunā mubṣiratan qālū hāżā siḥrum mubīn(un).

Yo yina ntangu bimangu na beto ya pwelele kumaka na bo, bo tubaka nde: “Yai kele mazi ya kieleka.”

وَجَحَدُوْا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَآ اَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَّعُلُوًّاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ ࣖ

wa jaḥadū bihā wastaiqanathā anfusuhum ẓulmaw wa ‘uluwwā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Mpi bo ke buyaka yo sambu na kukonda lunungu mpi lulendo na bo, ata ntima na bo ke kwikilaka na (kyeleka ya) yo. Yo yina, tula dikebi na mambu yina ke kuminaka bantu yina ke bebisaka bima.

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ عِلْمًاۗ وَقَالَا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ فَضَّلَنَا عَلٰى كَثِيْرٍ مِّنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa laqad ātainā dāwūda wa sulaimāna ‘ilmā(n), wa qālal-ḥamdu lillāhil-lażī faḍḍalanā ‘alā kaṡīrim min ‘ibādihil-mu'minīn(a).

Ye kieleka, Beto me pesa nzayilu na Dawudi ti na Salomo; Mpi bo zole tubaka nde: “Lukumu kuvanda na Allah, yina me pona beto kuluta bansadi na yandi mingi ya ke kwikilaka.”

وَوَرِثَ سُلَيْمٰنُ دَاوٗدَ وَقَالَ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَاُوْتِيْنَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍۗ اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِيْنُ

wa wariṡa sulaimānu dāwūda wa qāla yā ayyuhan-nāsu ‘ullimnā manṭiqaṭ-ṭairi wa ūtīnā min kulli syai'(in), inna hāżā lahuwal-faḍlul-mubīn(u).

Mpi Salomo bakaka difwa ya Davidi, ye yandi (Sulaiman) tubaka nde: "O bantu! Bo me longa beto ndinga ya bandeke mpi bo me pesa beto bima yonso. Ya kieleka, yai kele dikabu ya ke monana."

وَحُشِرَ لِسُلَيْمٰنَ جُنُوْدُهٗ مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa ḥusyira lisulaimāna junūduhū minal-jinni wal-insi waṭ-ṭairi fahum yūza‘ūn(a).

Bo vukisaka basoda na yandi sambu na Salomo katuka na kati ya bademo, bantu, mpi bandeke, mpi bo tambulaka na ndonga.

حَتّٰىٓ اِذَآ اَتَوْا عَلٰى وَادِ النَّمْلِۙ قَالَتْ نَمْلَةٌ يّٰٓاَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوْا مَسٰكِنَكُمْۚ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمٰنُ وَجُنُوْدُهٗۙ وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ḥattā iżā atau ‘alā wādin-naml(i), qālat namlatuy yā ayyuhan-namludkhulū masākinakum, lā yaḥṭimannakum sulaimānu wa junūduhū wa hum lā yasy‘urūn(a).

Tii ntangu bo kumaka na muwanda ya bafololo, fololo mosi tubaka nde: "O bafololo! Beno kota na banzo na beno, sambu Salomo ti basoda na yandi kuniata beno ve ntangu bo ke zaba ve."

فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِّنْ قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ اَوْزِعْنِيْٓ اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰىهُ وَاَدْخِلْنِيْ بِرَحْمَتِكَ فِيْ عِبَادِكَ الصّٰلِحِيْنَ

fatabassama ḍāḥikam min qaulihā wa qāla rabbi auzi‘nī an asykura ni‘matakal-latī an‘amta ‘alayya wa ‘alā wālidayya wa an a‘mala ṣāliḥan tarḍāhu wa adkhilnī biraḥmatika fī ‘ibādikaṣ-ṣāliḥīn(a).

Yo yina yandi (Sulaiman) sekaka mpi sekaka na mambu yina fourmi tubaka. Mpi yandi sambaka nde: "O Mfumu na mono, pesa mono mpeve ya kubikala na ntonda sambu na balusakumunu na nge ya nge me pesa mono ti bibuti na mono mpi sambu mono sala bisalu ya mbote ya nge ke ndimaka; ye kotisa mono na nlemvo na nge na kati ya ndonga ya bansadi na nge ya luzitu."

وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَآ اَرَى الْهُدْهُدَۖ اَمْ كَانَ مِنَ الْغَاۤىِٕبِيْنَ

wa tafaqqadaṭ-ṭaira fa qāla mā liya lā aral-hudhud(a), am kāna minal-gā'ibīn(a).

Mpi yandi tadilaka bandeke mpi tubaka nde, “Sambu na nki mono ke mona ve Hud hud, keti yandi kele na kati ya bantu yina kele ve?

لَاُعَذِّبَنَّهٗ عَذَابًا شَدِيْدًا اَوْ لَاَا۟ذْبَحَنَّهٗٓ اَوْ لَيَأْتِيَنِّيْ بِسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ

la'u‘ażżibannahū ‘ażāban syadīdan au la'ażbaḥannahū au laya'tiyannī bisulṭānim mubīn(in).

Mono ta pesa yandi ndola ya ngolo to ta fwa yandi, katula kaka kana yandi kwisa na mono sambu na kikuma ya pwelele."

فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيْدٍ فَقَالَ اَحَطْتُّ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَاٍ ۢبِنَبَاٍ يَّقِيْنٍ

famakaṡa gaira ba‘īdin faqāla aḥaṭtu bimā lam tuḥiṭ bihī wa ji'tuka min saba'im binaba'iy yaqīn(in).

Yo yina ntangu fioti na nima (kwisaka Hud hud), na nima yandi tubaka nde: "Mono me mona kima mosi ya beno me zaba ve tii ntangu yai. Mono me kwisa na beno katuka na insi ya Saba' na kunata nsangu ya ke ndimisa."

اِنِّيْ وَجَدْتُّ امْرَاَةً تَمْلِكُهُمْ وَاُوْتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَّلَهَا عَرْشٌ عَظِيْمٌ

innī wajattumra'atan tamlikuhum wa ūtiyat min kulli syai'iw wa lahā ‘arsyun ‘aẓīm(un).

Ya kieleka, mono monaka nde kuvandaka ti nkento mosi yina vandaka kuyala bo, yandi vandaka ti lusakumunu ya bima yonso mpi vandaka ti kiti ya kimfumu ya nene.

وَجَدْتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُوْنَ لِلشَّمْسِ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيْلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُوْنَۙ

wajattuhā wa qaumahā yasjudūna lisy-syamsi min dūnillāhi wa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa ṣaddahum ‘anis-sabīli fahum lā yahtadūn(a).

Mono (ndeke ya Hud) mono monaka yandi ti bantu na yandi ke sambilaka ntangu, kansi ve Allah; mpi Satana me sala nde bisalu na bo (ya mbi) kumonana kitoko na meso na bo, mpidina yandi me kanga bo nzila ya (Allah), yo yina bo ke twadisama ve, .

اَلَّا يَسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

allā yasjudū lillāhil-lażī yukhrijul-khab'a fis-samāwāti wal-arḍi wa ya‘lamu mā tukhfūna wa mā tu‘linūn(a).

bo (mpi) ke sambilaka ve Allah yina ke basisaka mambu ya kubumbana na zulu ti na ntoto mpi yina me zaba mambu ya beno ke bumbaka ti yina beno ke monisaka.

اَللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ ۩

allāhu lā ilāha illā huwa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Allah, nzambi kele ve katula kaka Yandi, Mfumu yina kele na Kiti ya Kimfumu ya nene.”

۞ قَالَ سَنَنْظُرُ اَصَدَقْتَ اَمْ كُنْتَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla sananẓuru aṣadaqta am kunta minal-kāżibīn(a).

Yandi (Sulaiman) tubaka nde, “Beto ta tala kana nge kele muntu ya kieleka to nge kele mosi na kati ya bantu yina ke tubaka luvunu.

اِذْهَبْ بِّكِتٰبِيْ هٰذَا فَاَلْقِهْ اِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مَاذَا يَرْجِعُوْنَ

iżhab bikitābī hāżā fa alqih ilaihim ṡumma tawalla ‘anhum fanẓur māżā yarji‘ūn(a).

Kwenda ti (kunata) mukanda na mono yai, na nima losa yo na zulu na bo, na nima baluka na ntwala na bo, na nima tula dikebi na mambu ya bo ke tuba."

قَالَتْ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اِنِّيْٓ اُلْقِيَ اِلَيَّ كِتٰبٌ كَرِيْمٌ

qālat yā ayyuhal-mala'u innī ulqiya ilayya kitābun karīm(un).

Yandi (Balqis) tubaka nde: "O bantu ya lukumu! Ya kieleka, mukanda ya lukumu me tindama na mono."

اِنَّهٗ مِنْ سُلَيْمٰنَ وَاِنَّهٗ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۙ

innahū min sulaimāna wa innahū bismillāhir-raḥmānir-raḥīm(i).

Ya kieleka (mukanda yina) katukaka na Sulaiman yina tubaka nde: “Na zina ya Allah, Muntu ya kuluta mawa, Muntu ya kuluta mawa, .

اَلَّا تَعْلُوْا عَلَيَّ وَأْتُوْنِيْ مُسْلِمِيْنَ ࣖ

allā ta‘lū ‘alayya wa'tūnī muslimīn(a).

beno sala mono ve mambu ya lulendo mpi beno kwisa na mono bonso bantu yina ke lemfukaka."

قَالَتْ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اَفْتُوْنِيْ فِيْٓ اَمْرِيْۚ مَا كُنْتُ قَاطِعَةً اَمْرًا حَتّٰى تَشْهَدُوْنِ

qālat yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī amrī, mā kuntu qāṭi‘atan amran ḥattā tasyhadūn(i).

Yandi (Balqis) tubaka nde, "O bantu ya lukumu! Beno pesa mono ngindu na mambu (yai). Mono ke bakaka ve ata fioti lukanu na mambu na ntwala nde beno vanda na lukutakanu (na mono)."

قَالُوْا نَحْنُ اُولُوْا قُوَّةٍ وَّاُولُوْا بَأْسٍ شَدِيْدٍ ەۙ وَّالْاَمْرُ اِلَيْكِ فَانْظُرِيْ مَاذَا تَأْمُرِيْنَ

qālū naḥnu ulū quwwatiw wa ulū ba'sin syadīd(in), wal-amru ilaiki fanẓurī māżā ta'murīn(a).

Bau vutulaka nde: "Beto kele na ngolo ti kikesa ya kuyituka (ya kunwana), kansi lukanu kele na maboko na beno; yo yina beno tadila mambu ya beno ta lomba."

قَالَتْ اِنَّ الْمُلُوْكَ اِذَا دَخَلُوْا قَرْيَةً اَفْسَدُوْهَا وَجَعَلُوْٓا اَعِزَّةَ اَهْلِهَآ اَذِلَّةً ۚوَكَذٰلِكَ يَفْعَلُوْنَ

qālat innal-mulūka iżā dakhalū qaryatan afsadūhā wa ja‘alū a‘izzata ahlihā ażillah(tan), wa każālika yaf‘alūn(a).

Yandi (Balqis) tubaka nde: "Ya kieleka, kana bantotila me nunga insi mosi, bo ta fwa yo kibeni, mpi ta pesa bantu na yo ya lukumu nsoni; mpi yo yina bo ta sala."

وَاِنِّيْ مُرْسِلَةٌ اِلَيْهِمْ بِهَدِيَّةٍ فَنٰظِرَةٌ ۢبِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُوْنَ

wa innī mursilatun ilaihim bihadiyyatin fanāẓiratun bima yarji‘ul-mursalūn(a).

Mpi ya kieleka, mono ta tinda binati-nsangu na bo ti (kunata) makabu, mpi (mono) ta vingila mambu yina binati-nsangu yina ta vutula.”

فَلَمَّا جَاۤءَ سُلَيْمٰنَ قَالَ اَتُمِدُّوْنَنِ بِمَالٍ فَمَآ اٰتٰىنِ َۧ اللّٰهُ خَيْرٌ مِّمَّآ اٰتٰىكُمْۚ بَلْ اَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُوْنَ

falammā jā'a sulaimāna qāla atumiddūnani bimālin famā ātāniyallāhu khairum mimmā ātākum, bal antum bihadiyyatikum tafraḥūn(a).

Yo yina, ntangu (bantumwa) kumaka na Salomo, yandi (Sulaiman) tubaka nde: "Keti nge ta pesa mono kimvwama? Mambu yina Allah me pesa mono me luta yina Allah me pesa nge; kansi nge ke kudiwa lulendo sambu na dikabu na nge."

اِرْجِعْ اِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُوْدٍ لَّا قِبَلَ لَهُمْ بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُمْ مِّنْهَآ اَذِلَّةً وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ

irji‘ ilaihim falana'tiyannahum bijunūdil lā qibala lahum bihā wa lanukhrijannahum minhā ażillataw wa hum ṣāgirūn(a).

Vutuka kwa yau! Ya kieleka, beto ta kwisa kibeni na bo ti basoda yina bo ta kuka ve kutelaminaka, mpi beto ta kula bo na insi yina (Saba’) na nsoni mpi bo ta kuma (bampika) na nsoni."

قَالَ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اَيُّكُمْ يَأْتِيْنِيْ بِعَرْشِهَا قَبْلَ اَنْ يَّأْتُوْنِيْ مُسْلِمِيْنَ

qāla yā ayyuhal-mala'u ayyukum ya'tīnī bi‘arsyihā qabla ay ya'tūnī muslimīn(a).

Yandi (Sulaiman) tubaka nde: "O bamfumu! Nani na kati na beno lenda nata kiti na yandi ya kimfumu na mono na ntwala nde bo kwisa na mono mpi bo kudipesa?"

قَالَ عِفْرِيْتٌ مِّنَ الْجِنِّ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ تَقُوْمَ مِنْ مَّقَامِكَۚ وَاِنِّيْ عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ اَمِيْنٌ

qāla ‘ifrītum minal-jinni ana atīka bihī qabla an taqūma mim maqāmik(a), wa innī ‘alaihi laqawiyyun amīn(un).

Ifrit ya ba jinn tubaka nde: "Mono ta natila nge yo na ntwala nde nge telama na kisika na nge; mpi ya kieleka, mono kele ngolo ya kusala yo mpi bo lenda tudila mono ntima."

قَالَ الَّذِيْ عِنْدَهٗ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتٰبِ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۗ فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهٗ قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّيْۗ لِيَبْلُوَنِيْٓ ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۗ وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبِّيْ غَنِيٌّ كَرِيْمٌ

qālal-lażī ‘indahū ‘ilmum minal-kitābi ana ātīka bihī qabla ay yartadda ilaika ṭarfuk(a), falammā ra'āhu mustaqirran ‘indahū qāla hāżā min faḍli rabbī, liyabluwanī a'asykuru am akfur(u), wa man syakara fa'innamā yasykuru linafsih(ī), wa man kafara fa'inna rabbī ganiyyun karīm(un).

Muntu mosi ya vandaka na nzayilu ya Mukanda tubaka nde: "Mono ta natila nge kiti ya kimfumu na ntwala nde meso na nge kukangama." Yo yina ntangu yandi (Sulaiman) monaka kiti ya kimfumu na ntwala na yandi, yandi tubaka nde: "Yai kele na kati ya lutondo ya Mfumu na mono sambu na kumeka mono, kana mono ke pesa matondo to ke buya (balusakumunu na yandi). Konso muntu yina ke pesa matondo, pana kibeni yandi ke pesa matondo sambu na (mbote) na yandi mosi, mpi konso muntu yina ke kwikila ve Mfumu G na mono, pana Mo indellost kele Mfumu na mono."

قَالَ نَكِّرُوْا لَهَا عَرْشَهَا نَنْظُرْ اَتَهْتَدِيْٓ اَمْ تَكُوْنُ مِنَ الَّذِيْنَ لَا يَهْتَدُوْنَ

qāla nakkirū lahā ‘arsyahā nanẓur atahtadī am takūnu minal-lażīna lā yahtadūn(a).

Yandi (Sulaiman) tubaka nde: "Soba sambu na yandi kiti na yandi ya kimfumu; beto ta mona kana yandi (Balqis) me zaba yo; to yandi me zaba yo diaka ve."

فَلَمَّا جَاۤءَتْ قِيْلَ اَهٰكَذَا عَرْشُكِۗ قَالَتْ كَاَنَّهٗ هُوَۚ وَاُوْتِيْنَا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِمِيْنَ

falammā jā'at qīla ahakażā ‘arsyuk(i), qālat ka'annahū huw(a), wa ūtīnal-‘ilma min qablihā wa kunnā muslimīn(a).

Yo yina ntangu yandi (Balqis) kwisaka, bo yulaka yandi (yandi) nde, "Keti kiti na nge ya kimfumu yai kele bonso yai?" Yandi (Balqis) vutulaka nde, “Bonso nde yo vandaka yandi.” (Ye yandi Balqis tubaka nde), "Beto me pesamaka nzayilu ya ntete mpi beto kele bantu yina ke lemfukaka (na Allah)."

وَصَدَّهَا مَا كَانَتْ تَّعْبُدُ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗاِنَّهَا كَانَتْ مِنْ قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ

wa ṣaddahā mā kānat ta‘budu min dūnillāh(i), innahā kānat min qaumin kāfirīn(a).

Mpi kikalulu na yandi ya kusambila ya nkaka katula Allah kangaka yandi nzila (na kubuta Islam), na kieleka yandi (Balqis) vandaka ntete mosi na kati ya bantu yina vandaka kukwikila ve.

قِيْلَ لَهَا ادْخُلِى الصَّرْحَۚ فَلَمَّا رَاَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَّكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَاۗ قَالَ اِنَّهٗ صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّنْ قَوَارِيْرَ ەۗ قَالَتْ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمٰنَ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ

qīla lahadkhuliṣ-ṣarḥ(a), falammā ra'athu ḥasibathu lujjataw wa kasyafat ‘an sāqaihā, qāla innahū ṣarḥum mumarradum min qawārīr(a), qālat rabbi innī ẓalamtu nafsī wa aslamtu ma‘a sulaimāna lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).

Bo tubilaka yandi (Balqis) nde: “Kota na nzo ya ntotila.” Yo yina ntangu yandi (Balqis) monaka (nsi ya nzo ya ntotila), yandi yindulaka nde yo vandaka dizanga ya nene ya masa, mpi yandi kangulaka (fikaka) bana na yandi zole ya bangombe. Yandi (Sulaiman) tubaka nde: “Ya kieleka, yai kele kaka ntoto ya nzo ya ntotila yina bo me fika ti matadi.” Yandi (Balqis) tubaka nde: "O Mfumu na mono, kieleka, mono me kudisala mbi. Mono me kudipesa ti Salomo na Allah, Mfumu ya bansi yonso."

وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ فَاِذَا هُمْ فَرِيْقٰنِ يَخْتَصِمُوْنَ

wa laqad arsalnā ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥan ani‘budullāha fa'iżā hum farīqāni yakhtaṣimūn(a).

Mpi ya kieleka, Beto me tinda na (bantu ya) Samud mpangi na bo Saleh (yina vandaka kuboka) nde: “Beno sambila Allah!” Kansi na mbala mosi bo (kumaka) bimvuka zole ya bambeni.

قَالَ يٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُوْنَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِۚ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُوْنَ اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

qāla yā qaumi lima tasta‘jilūna bis-sayyi'ati qablal-ḥasanah(ti), lau lā tastagfirūnallāha la‘allakum turḥamūn(a).

Yandi (Saleh) tubaka nde: "O bantu na mono! Sambu na nki beno ke lomba nde mambu ya mbi kusalama nswalu na ntwala ya mambu ya mbote? Sambu na nki beno ke lomba ve ndolula na Allah, sambu beno wila beno mawa?"

قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَّعَكَۗ قَالَ طٰۤىِٕرُكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُوْنَ

qāluṭ ṭayyarnā bika wa bimam ma‘ak(a), qāla ṭā'irukum ‘indallāhi bal antum qaumun tuftanūn(a).

Bau tubaka nde: “Beto me mona mpasi sambu na nge ti bantu yina kele ti nge.” Yandi (Saleh) tubaka nde, “Destin na beno kele na Allah (beto ve), kansi beno kele bantu ya bo ke meka.”

وَكَانَ فِى الْمَدِيْنَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُّفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُوْنَ

wa kāna fil-madīnati tis‘atu rahṭiy yufsidūna fil-arḍi wa lā yuṣliḥūn(a).

Muna mbanza, mwakala ye wantu vwa ana bavanganga mambu mambi muna nsi, ke bavanganga nsobani ko.

قَالُوْا تَقَاسَمُوْا بِاللّٰهِ لَنُبَيِّتَنَّهٗ وَاَهْلَهٗ ثُمَّ لَنَقُوْلَنَّ لِوَلِيِّهٖ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ اَهْلِهٖ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

qālū taqāsamū billāhi lanubayyitannahū wa ahlahū ṡumma lanaqūlanna liwaliyyihī mā syahidnā mahlika ahlihī wa innā laṣādiqūn(a).

Bo tubaka nde: “Beno zenga kieleka na zina ya Allah nde beto ta nwanisa yandi kibeni ti dibuta na yandi na mpimpa, na nima beto ta zabisa bantu yina ta baka difwa na yandi nde beto monaka ve lufwa ya dibuta na yandi, mpi nde beto kele bantu ya kieleka.”

وَمَكَرُوْا مَكْرًا وَّمَكَرْنَا مَكْرًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

wa makarū makraw wa makarnā makraw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Bo salaka komplo, mpi beto salaka komplo, kansi bo vandaka kubakisa ve.

فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ اَنَّا دَمَّرْنٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ اَجْمَعِيْنَ

fanẓur kaifa kāna ‘āqibatu makrihim annā dammarnāhum wa qaumahum ajma‘īn(a).

Yo yina tala mbutu ya luvunu na bo, nde beto fwaka bo ti bantu na bo yonso.

فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Yo yina, banzo na bo kubwaka sambu na luyalu na bo ya nku. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya ngolo ya Allah) sambu na bantu yina me zaba.

وَاَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ

wa anjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

Mpi Beto ke gulusaka bantu yina ke kwikilaka mpi bo ke bikalaka ntangu yonso ya kukangama.

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ وَاَنْتُمْ تُبْصِرُوْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī ata'tūnal-fāḥisyata wa antum tubṣirūn(a).

Mpi (yibuka disolo ya) Lut, ntangu yandi tubaka na bantu na yandi nde: “Sambu na nki beno ke salaka bisalu ya fahisyah (ya nzanzi), ata beno ke monaka (mambu ya nzanzi ya bisalu ya mansoni)?”

اَىِٕنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِ ۗبَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ

a'innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumun tajhalūn(a).

Sambu na nki nge ke kwendaka na babakala sambu na ku (lungisa) bampusa (na nge), kansi ve (kutala) bankento? Kieleka, beno kele bantu yina ke zaba ve (mambu ya bisalu na beno).

۞ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْٓا اٰلَ لُوْطٍ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۙ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijū āla lūṭim min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Mvutu ya bantu na yandi vandaka ve ya nkaka kansi kutuba nde: "Beno basisa Luti ti dibuta na yandi na insi na beno; kieleka bo kele bantu yina (ke kudimonaka) santu."

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اِلَّا امْرَاَتَهٗ قَدَّرْنٰهَا مِنَ الْغٰبِرِيْنَ

fa'anjaināhu wa ahlahū illamra'atahū qaddarnāhā minal-gābirīn(a).

Yo yina beto gulusaka yandi ti dibuta na yandi, katula kaka nkento na yandi. Beto me baka lukanu nde yandi vanda na kati ya bayina me bikala na nima (me fwa).

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۚ فَسَاۤءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fasā'a maṭarul-munżarīn(a).

Mpi Beto nokisaka bo mvula (matadi), yo yina mvula (yina bwaka) na zulu ya bantu yina bo pesaka lukebisu (kansi bo tulaka ve dikebi) vandaka mbi kibeni.

قُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَسَلٰمٌ عَلٰى عِبَادِهِ الَّذِيْنَ اصْطَفٰىۗ ءٰۤاللّٰهُ خَيْرٌ اَمَّا يُشْرِكُوْنَ ۔

qulil-ḥamdu lillāhi wa salāmun ‘alā ‘ibādihil-lażīnaṣṭafā, āllāhu khairun ammā yusyrikūn(a).

Tuba (Muhammad) : "Lukumu kuvanda na Allah ye ngemba kuvanda na bansadi na yandi ya yandi me pona. Keti Allah kele mbote, to yina bo ke vukisaka (na yandi)?"

اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ

am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).

Keti yandi (Allah) ve muntu salaka zulu ti ntoto mpi yandi tindaka masa sambu na beno katuka na zulu, na nima beto salaka bilanga ti yo ti bifwanisu ya kitoko? Nge ta kuka ve kuyedisa banti. Keti kele ti nzambi (yankaka) katula Allah? Nkutu, bo kele bantu yina ke katukaka (na kieleka).

اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ

am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Keti yandi ve (Allah) yina salaka ntoto kisika ya kuzinga, yina salaka banzadi na bisika na yo ya kupasuka, yina salaka bangumba sambu na (kukangama) yo mpi yina salaka kitini na kati ya banzadi-mungwa zole? Keti kele ti nzambi (yankaka) katula Allah? Ya kieleka, mingi na kati na bo me zaba ve.

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Keti yandi (Allah) ve muntu ke ndimaka (kisambu ya) bantu yina kele na mpasi ntangu bo ke sambaka yandi, mpi ke katulaka mpasi mpi ke kumisaka beno (bantu) bakalifa (bamfumu) na ntoto? Keti kele ti nzambi (yankaka) katula Allah? Nge ke yibuka fioti kibeni (ya mambote ya Allah).

اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

Keti yandi (Allah) ve muntu ke twadisaka beno na mpimpa na ntoto ti na nzadi-mungwa mpi yandi ke tindaka mupepe bonso nsangu ya mbote na ntwala ya (kukwisa ya) mawa na yandi? Keti kele ti nzambi (yankaka) katula Allah? Allah kele ya kuzanguka sambu na mambu ya bo ke vukisaka bo na bo.

اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Keti Yandi (Allah) kele ve Muntu yina salaka (bigangwa) katuka na luyantiku, na nima yandi vutukilaka yo (diaka) mpi yina ke pesaka beno madia katuka na zulu ti na ntoto? Keti kele ti nzambi (yankaka) katula Allah? Tuba nde, “Pesa nzikisa ya kieleka na nge, kana nge kele muntu ya kieleka.”

قُلْ لَّا يَعْلَمُ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ

qul lā ya‘lamu man fis-samāwāti wal-arḍil gaiba illallāh(u), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

Tuba (Muhammad): "Muntu mosi ve na zulu ti na ntoto me zaba mambu ya kukonda kumonana, katula kaka Allah. Mpi bo me zaba ve ntangu ya bo ta futumuka."

بَلِ ادّٰرَكَ عِلْمُهُمْ فِى الْاٰخِرَةِۗ بَلْ هُمْ فِيْ شَكٍّ مِّنْهَاۗ بَلْ هُمْ مِّنْهَا عَمُوْنَ ࣖ

balid dāraka ‘ilmuhum fil-ākhirah(ti), bal hum fī syakkim minhā, bal hum minhā ‘amūn(a).

Ata nzayilu na bo ya luzingu na nima ya lufwa ke kumaka ve (kuna). Ata bo kele ti keti-keti sambu na yo (luzingu na nima ya lufwa). Ata bo kele bifwa-meso sambu na yo.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا ءَاِذَا كُنَّا تُرٰبًا وَّاٰبَاۤؤُنَآ اَىِٕنَّا لَمُخْرَجُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū a'iżā kunnā turābaw wa ābā'unā a'innā lamukhrajūn(a).

Ye bayina ke kwikilaka ve ke tuba nde: “Na nima ya kukuma ntoto ti (mpi mutindu mosi) ba-nkaka na beto, keti yo kele kieleka nde beto ta basika (na maziamu)?”

لَقَدْ وُعِدْنَا هٰذَا نَحْنُ وَاٰبَاۤؤُنَا مِنْ قَبْلُۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

laqad wu‘idnā hāżā naḥnu wa ābā'unā min qabl(u), in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Tuka muna tandu kiankulu twabangikwanga mu kuma kia diambu diadi (lumbu kia lufuluku); beto ye mase meto. Ya kieleka, yo kele kaka disolo ya bantu ya ntama."

قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ

qul sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Tuba (Muhammad), “Tambula na ntoto, na nima tala inki nsuka ya bantu ya masumu.

وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Mpi kuvanda ve na mawa sambu na bo, mpi kuwa ve nde (ntulu na nge) mekuma fioti sambu na bikesa na bo ya luvunu."

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

Mpi bo (bantu ya ke kwikilaka ve) tubaka nde: “Inki ntangu lusilu (ya ndola) ta kwisa, kana beno kele bantu ya kieleka?”

قُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ رَدِفَ لَكُمْ بَعْضُ الَّذِيْ تَسْتَعْجِلُوْنَ

qul ‘asā ay yakūna radifa lakum ba‘ḍul-lażī tasta‘jilūn(a).

Tuba (Muhammad), "Yo lenda vanda nde ndambu ya (ndola) ya nge lombaka sambu na nswalu me kuma pene-pene na nge."

وَاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ

wa inna rabbaka lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).

Mpe ya kieleka, Mfumu na nge kele kibeni ti makabu (yina yandi me pesaka) na bantu, kansi mingi na kati na bo ke pesaka ve matondo (sambu na yandi).

وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

wa inna rabbaka laya‘lamu mā tukinnu ṣudūruhum wa mā yu‘linūn(a).

Ye kieleka, Mfumu na nge me zaba mambu ya me bumbana na ntima na bo ti mambu ya bo ke songa.

وَمَا مِنْ غَاۤىِٕبَةٍ فِى السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍ مُّبِيْنٍ

wa mā min gā'ibatin fis-samā'i wal-arḍi illā fī kitābim mubīn(in).

Mpi ata kima mosi ve me bumbana na zulu ti na ntoto, kansi (me sonikama) na Mukanda mosi ya pwelele (Lauh Mahfuzh).

اِنَّ هٰذَا الْقُرْاٰنَ يَقُصُّ عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اَكْثَرَ الَّذِيْ هُمْ فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

inna hāżal-qur'āna yaquṣṣu ‘alā banī isrā'īla akṡaral-lażī hum fīhi yakhtalifūn(a).

Ya kieleka, Qur’an yai ke tendula na Bana ya Israele mambu mingi ya (mambu) ya bo vandaka kutula ntembe.

وَاِنَّهٗ لَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ

wa innahū lahudaw wa raḥmatul lil-mu'minīn(a).

Mpi ya kieleka, (Quran) kele kibeni lutwadisu mpi mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka.

اِنَّ رَبَّكَ يَقْضِيْ بَيْنَهُمْ بِحُكْمِهٖۚ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْعَلِيْمُۚ

inna rabbaka yaqḍī bainahum biḥukmih(ī), wa huwal-‘azīzul-‘alīm(u).

Ya kieleka, Mfumu na nge ta yidika (mambu) na kati na bo na nsiku na yandi, mpi yandi kele Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Me Zaba Mambu Yonso.

فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗاِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ الْمُبِيْنِ

fatawakkal ‘alallāh(i), innaka ‘alal-ḥaqqil mubīn(i).

Yo yina tula ntima na nge na Allah, kieleka nge (Muhammad) kele na zulu ya kieleka ya kieleka.

اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ

innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).

Ya kieleka, nge lenda sala ve nde bafwa kuwa mpi (to) kusala nde bafwa-makutu kuwa kudila, kana bo me pesa mukongo.

وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِى الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ

wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).

Mpi nge ta kuka ve kutwadisa bifwa-meso na kifu na bo. Nge lenda sala ve nde (muntu mosi) kuwa, katula kaka bantu yina ke kwikilaka na baverse na Beto, na nima bo ke kudikulumusaka.

۞ وَاِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ اَخْرَجْنَا لَهُمْ دَاۤبَّةً مِّنَ الْاَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ اَنَّ النَّاسَ كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا لَا يُوْقِنُوْنَ ࣖ

wa iżā waqa‘al-qaulu ‘alaihim akhrajnā lahum dābbatam minal-arḍi tukallimuhum annan-nāsa kānū bi'āyātinā lā yūqinūn(a).

Mpi ntangu bangogo (mambu ya ntangu ya lufwa ya kimuntu) ta yantika kusala na zulu na bo, Beto ta tinda bigangwa ya ke zinga, ya ke tambula na ntoto yina ta songa bo nde bantu vandaka kukwikila ntete ve na bidimbu na Beto.

وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّنْ يُّكَذِّبُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma naḥsyuru min kulli ummatin faujam mimmay yukażżibu bi'āyātinā fahum yūza‘ūn(a).

Mpi (yibuka) na kilumbu (ntangu) Beto vukisaka na konso kimvuka kimvuka ya bantu yina vandaka kukusa baverse na Beto, na nima bo kabulaka bo (na bimvuka).

حَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْ قَالَ اَكَذَّبْتُمْ بِاٰيٰتِيْ وَلَمْ تُحِيْطُوْا بِهَا عِلْمًا اَمَّاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā jā'ū qāla akażżabtum bi'āyātī wa lam tuḥīṭū bihā ‘ilman ammāżā kuntum ta‘malūn(a).

Yo yina ntangu bo kwisaka, Yandi (Allah) tubaka nde: “Sambu na nki beno me buya baverse na Mono, ntangu beno kele ve ti nzayilu na yo, to mambu ya beno me sala?”

وَوَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِمَا ظَلَمُوْا فَهُمْ لَا يَنْطِقُوْنَ

wa waqa‘al-qaulu ‘alaihim bimā ẓalamū fahum lā yanṭiqūn(a).

Mpi mambu (lusilu ya ndola) kuminaka bo sambu na kukonda lunungu na bo, yo yina bo kukaka ve kutuba.

اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Keti bo ke mona ve nde beto me sala mpimpa sambu bo pema na kati na yo mpi (me sala) mwini sambu na kupesa nsemo? Ya kieleka, na yina me tala bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke kwikilaka.

وَيَوْمَ يُنْفَخُ فِى الصُّوْرِ فَفَزِعَ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَكُلٌّ اَتَوْهُ دٰخِرِيْنَ

wa yauma yunfakhu fiṣ-ṣūri fa fazi‘a man fis-samāwāti wa man fil-arḍi illā man syā'allāh(u), wa kullun atauhu dākhirīn(a).

Mpi (yibuka) na kilumbu (ntangu) bo ta bula mpungi, mambu yina kele na zulu ti yina kele na ntoto ta yituka, katula kaka muntu yina Allah me zola. Mpi bo yonso kwisaka na ntwala na yandi na kudikulumusa.

وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَّهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِۗ صُنْعَ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍۗ اِنَّهٗ خَبِيْرٌۢ بِمَا تَفْعَلُوْنَ

wa taral-jibāla taḥsabuhā jāmidataw wa hiya tamurru marras saḥāb(i), ṣun‘allāhil-lażī atqana kulla syai'(in), innahū khabīrum bimā taf‘alūn(a).

Mpi nge ta mona bangumba, yina nge vandaka kuyindula nde yo me kangama na kisika na yo, kansi yo ke tambula (bonso) matuti ke tambula. (Disongidila) lugangu ya Allah yina gangaka bima yonso na mutindu ya kukuka. Ya kieleka, Yandi ke kebaka mingi mambu yina nge ke salaka.

مَنْ جَاۤءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَيْرٌ مِّنْهَاۚ وَهُمْ مِّنْ فَزَعٍ يَّوْمَىِٕذٍ اٰمِنُوْنَ

man jā'a bil-ḥasanati falahū khairum minhā, wa hum min faza‘iy yauma'iżin āminūn(a).

Konso muntu yina ta nata mambote, pana yandi ta baka (lufutu) ya kuluta mbote, na ntangu yina bo ke kudiwa na lutaninu na mambu ya kuyituka (ya boma) yina ta salama na kilumbu yina.

وَمَنْ جَاۤءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوْهُهُمْ فِى النَّارِۗ هَلْ تُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa man jā'a bis-sayyi'ati fakubbat wujūhuhum fin-nār(i), hal tujzauna illā mā kuntum ta‘malūn(a).

Mpi konso muntu yina ta nata mambu ya mbi, bo ta losa luse na bo na bilungi. Nge ta baka ve lufutu, kansi (na kiteso ya) mambu yina nge me sala.

اِنَّمَآ اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ رَبَّ هٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِيْ حَرَّمَهَا وَلَهٗ كُلُّ شَيْءٍ وَّاُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ ۙ

innamā umirtu an a‘buda rabba hāżihil-baldatil-lażī ḥarramahā wa lahū kullu syai'iw wa umirtu an akūna minal-muslimīn(a).

Mono (Muhammad) mono me lombama kaka na kusambila Mfumu ya ntoto yai (Mecque) yina yandi me kumisaka santu mpi bima yonso kele ya yandi. Mpi bo pesaka mono ntuma ya kuvanda na kati ya Bamizilma, .

وَاَنْ اَتْلُوَا الْقُرْاٰنَ ۚفَمَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ ضَلَّ فَقُلْ اِنَّمَآ اَنَا۠ مِنَ الْمُنْذِرِيْنَ

wa an atluwal-qur'ān(a), famanihtadā fa'innamā yahtadī linafsih(ī), wa man ḍalla faqul innamā ana minal-munżirīn(a).

ye nde mono tanga Qur’an (na bantu). Yo yina konso muntu ya bo ke twadisa ta baka kibeni lutwadisu sambu na (mambote na yandi mosi), mpi konso muntu ya ke vila nzila, na nima yandi ta tuba nde: “Ya kieleka mono (kele) kima ya nkaka ve kansi mosi na kati ya bantu yina ke kebisaka.”

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ سَيُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ فَتَعْرِفُوْنَهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ ࣖ

wa qulil-ḥamdu lillāhi sayurīkum āyātihī fata‘rifūnahā, wa mā rabbuka bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).

Mpi tuba (Muhammad) nde: "Lukumu kuvanda na Allah, yandi ta songa beno bidimbu na yandi (ya bunene), ebuna beno ta zaba. Mpi Mfumu na beno kele ve ya kukonda kuzaba mambu ya beno ke sala."