Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Kurani mpe Hadisi
(Islam ya sôlô)

Q.S An-Nahl (اَلنَّحْل) - 128 Ntalu ya Baverse

(Dimvumvu)

Qari

Murottal Audio

1

اَتٰىٓ اَمْرُ اللّٰهِ فَلَا تَسْتَعْجِلُوْهُ ۗسُبْحٰنَهٗ وَتَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

atā amrullāhi falā tasta‘jilūh(u), subḥānahū wa ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Nsiku ya Allah ta kwisa kibeni, yo yina beno lomba ve nde bo sala yo nswalu. Lukumu kuvanda na Allah, yandi kele ya kuluta nene na zulu ya yina bo ke vukisaka ti yandi.


2

يُنَزِّلُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اَنْ اَنْذِرُوْٓا اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاتَّقُوْنِ

yunazzilul-malā'ikata bir-rūḥi min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī an anżirū annahū lā ilāha illā ana fattaqūn(i).

Yandi ke tinda bawanzio ti kuzabisa na ntuma na yandi na konso muntu ya yandi me zola na kati ya bansadi na yandi, (na kutubaka nde), "Beno kebisa (bansadi na mono) nde nzambi ya nkaka kele ve katula mono, yo yina beno yibuka mono."


3

خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ تَعٰلٰى عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), ta‘ālā ‘ammā yusyrikūn(a).

Yandi gangaka zulu ti ntoto ti kieleka. Ya kuluta nene kele Allah na zulu ya bima ya bo ke vukisaka ti yandi.


4

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

Yandi gangaka muntu na masa ya babakala, mpi yandi kumaka muntu yina ke wakana ve ti mambu yina.


5

وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ

wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).

Na bangombe Yandi me ganga; muna yau muna ye tiya (laine) ye nluta mia mpila mu mpila kwa ngeye, muna yau odianga.


6

وَلَكُمْ فِيْهَا جَمَالٌ حِيْنَ تُرِيْحُوْنَ وَحِيْنَ تَسْرَحُوْنَۖ

wa lakum fīhā jamālun ḥīna turīḥūna wa ḥīna tasraḥūn(a).

Mpi nge ke monaka kitoko na bo ntangu nge ke vutulaka bo na banzo na bo mpi ntangu nge ke basisaka bo (sambu na kudia).


7

وَتَحْمِلُ اَثْقَالَكُمْ اِلٰى بَلَدٍ لَّمْ تَكُوْنُوْا بٰلِغِيْهِ اِلَّا بِشِقِّ الْاَنْفُسِۗ اِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌۙ

wa taḥmilu aṡqālakum ilā baladil lam takūnū bāligīhi illā bisyiqqil-anfus(i), inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

Mpi bo ke nata bizitu na nge na insi yina nge lenda kuma ve kana nge sala yo ve na mpasi mingi. Ya kieleka, Mfumu na nge kele Muntu ya kuluta lutondo, ya kuluta lutondo.


8

وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).

Yandi salaka bampunda, bampunda, mpi bampunda sambu nge mata na zulu na yo mpi bonso bima ya kuyidika nitu. Yandi wavanga dina ke nuzeye ko.


9

وَعَلَى اللّٰهِ قَصْدُ السَّبِيْلِ وَمِنْهَا جَاۤىِٕرٌ ۗوَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ

wa ‘alallāhi qaṣdus-sabīli wa minhā jā'ir(un), wa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).

Mpi kieleka ya Allah me monisa beno pwelele nzila ya kusungama, mpi na kati na yo kele ti bantu ya nkaka yina ke katukaka na nzila. Mpi kana Yandi zola, Yandi ta twadisa beno yonso.


10

هُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً لَّكُمْ مِّنْهُ شَرَابٌ وَّمِنْهُ شَجَرٌ فِيْهِ تُسِيْمُوْنَ

huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'al lakum minhu syarābuw wa minhu syajarun fīhi tusīmūn(a).

Yandi kele Muntu yina ke kulumusaka masa (mvula) katuka na zulu; ndambu na yo kele malafu mpi ndambu na yo ke disaka bima ya bilanga yina beno ke diaka bitwisi na beno.


11

يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

Na yo Yandi ke yedisaka sambu na beno bima ya bilanga, bambuma ya olive, banti ya dati, bambuma ya vinu, mpi bambuma ya mitindu yonso. Ya kieleka, na kati na yo kele ti bidimbu sambu na bantu yina ke yindulaka.


12

وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ

wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).

Yandi me tula mpimpa ti mwini, ntangu ti ngonda na nsi ya kiyeka na nge, mpi bambwetete kele na nsi ya kiyeka na yandi. Ya kieleka, na mambu yina kele ti bidimbu sambu na bantu yina ke bakisaka mambu, .


13

وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ

wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).

ye (Yandi ke yalaka mpi) yina Yandi me gangaka sambu na nge na ntoto na mitindu mpi na mikubu na yo ya mutindu na mutindu. Ya kieleka, na kati na yo kele bidimbu sambu na bantu yina ke yibukaka.


14

وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).

Mpi Yandi muntu me tula nzadi-mungwa (na nge) sambu nge dia musuni ya mpa (mbisi) na kati na yo, mpi kubasisa na kati na yo bima ya kuyidika nitu sambu na kulwata. Ngeye (mpe) mona nzaza zi tambulanga muna yo, ye vo ngeye lenda sosa nlemvo andi, ye ngeye lenda vutula matondo.


15

وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ

wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).

Yandi me tula ngolo na ntoto bangumba sambu yo nikana ve ti beno, mpi (Yandi me sala) banzadi ti banzila sambu beno twadisama.


16

وَعَلٰمٰتٍۗ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُوْنَ

wa ‘alāmāt(in), wa bin-najmi hum yahtadūn(a).

Na (Yandi salaka) bidimbu (ba nzila ya kutwadisa). Mpi bambwetete ke twadisaka bo.


17

اَفَمَنْ يَّخْلُقُ كَمَنْ لَّا يَخْلُقُۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afamay yakhluqu kamal lā yakhluq(u), afalā tażakkarūn(a).

Ebuna keti (Allah) Ngangi kele bonso Muntu yina lenda ganga ve (ata kima mosi)? Ekuma ke nutoma toma ko?


18

وَاِنْ تَعُدُّوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ لَا تُحْصُوْهَا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha lagafūrur raḥīm(un).

Mpi kana beno tanga mambote ya Allah, beno ta kuka ve ata fioti kutanga yo. Ya kieleka, Allah kele Muntu ya ke lolulaka, ya ke wilaka bantu mawa.


19

وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّوْنَ وَمَا تُعْلِنُوْنَ

wallāhu ya‘lamu mā tusirrūna wa mā tu‘linūn(a).

Mpi Allah me zaba mambu ya beno ke bumbaka ti mambu ya beno ke monisaka.


20

وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَا يَخْلُقُوْنَ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۗ

wal-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi lā yakhluqūna syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Mpi bayina (biteki) ya bo ke bingaka katula Allah lenda ganga kima ve, na ntangu bo (bo mosi) me gangamaka na bantu.


21

اَمْوَاتٌ غَيْرُ اَحْيَاۤءٍ ۗوَمَا يَشْعُرُوْنَۙ اَيَّانَ يُبْعَثُوْنَ ࣖ

amwātun gairu aḥyā'(in), wa mā yasy‘urūna ayyāna yub‘aṡūn(a).

(Biteki yina) kele bima ya kukonda luzingu, ya kezingaka ve, mpi biteki kezabaka ve ntangu (bansambidi na yo) tafutumuka.


22

اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ ۚفَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ قُلُوْبُهُمْ مُّنْكِرَةٌ وَّهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ

ilāhukum ilāhuw wāḥid(un), fal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati qulūbuhum munkiratuw wa hum mustakbirūn(a).

Nzambi aku i Nzambi a Mpungu-ngolo. Yo yina, bantu yina ke kwikilaka ve na luzingu ya nima ya lufwa, ntima na bo ke buyaka (bumosi ya Allah), mpi bo kele bantu ya lulendo .


23

لَا جَرَمَ اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِيْنَ

lā jarama annallāha ya‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a), innahū lā yuḥibbul-mustakbirīn(a).

Ka vena lukatikisu ko vo Allah ozeye dina belundanga ye dina besonganga. Ya kieleka, Yandi ke zolaka ve bantu ya lulendo.


24

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ مَّاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۙقَالُوْٓا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa iżā qīla lahum māżā anzala rabbukum, qālū asāṭīrul-awwalīn(a).

Mpi ntangu bo ke tubila bo nde: “Mfumu na beno me zabisa inki?” Bau vutulaka: Masolo ya bantu ya ntama.


25

لِيَحْمِلُوْٓا اَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۙوَمِنْ اَوْزَارِ الَّذِيْنَ يُضِلُّوْنَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَزِرُوْنَ ࣖ

liyaḥmilū auzārahum kāmilatay yaumal-qiyāmah(ti), wa min auzāril-lażīna yuḍillūnahum bigairi ‘ilm(in), alā sā'a mā yazirūn(a).

(mambu mau) me sala nde na Kilumbu ya Lufutumuku bo nata masumu na bo mosi na mutindu ya kukuka, ti masumu ya nkaka ya bantu yina bo kusaka yina zabaka ve ata fioti (nde bo kusaka bo). Yibuka, inki (disumu) ya mbi kibeni bo kenata.


26

قَدْ مَكَرَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَاَتَى اللّٰهُ بُنْيَانَهُمْ مِّنَ الْقَوَاعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَاَتٰىهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَ

qad makaral-lażīna min qablihim fa atallāhu bun-yānahum minal-qawā‘idi fa kharra ‘alaihimus-saqfu min fauqihim wa atāhumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

Ya kieleka, bantu yina vandaka na ntwala na bo salaka luvunu, na nima Allah fwaka banzo na bo katuka na fondasio na bo, na nima ludi (ya nzo) bwaka bo katuka na zulu, ebuna mpasi kwisaka na bo katuka na ndambu yina bo zabaka ve.


27

ثُمَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ يُخْزِيْهِمْ وَيَقُوْلُ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيَ الَّذِيْنَ كُنْتُمْ تُشَاۤقُّوْنَ فِيْهِمْ ۗقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اِنَّ الْخِزْيَ الْيَوْمَ وَالسُّوْۤءَ عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

Ṡumma yaumal-qiyāmati yukhzīhim wa yaqūlu aina syurakā'iyal-lażīna kuntum tusyāqqūna fīhim, qālal-lażīna ūtul-‘ilma innal-khizyal-yauma was-sū'a ‘alal-kāfirīn(a).

Na nima Allah pesaka bo nsoni na kilumbu ya lufutumuku, ye tubaka nde: “Wapi banduku na mono (yina vandaka kunwanina bo) beno vandaka ntangu yonso kimbeni na bo (baprofete ti bakwikidi)?” Bantu yina bo pesaka nzayilu tubaka nde: “Ya kieleka, nsoni ti ndola ta bwila bubu yai bantu yina ta kwikila ve.”


28

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ ظَالِمِيْٓ اَنْفُسِهِمْ ۖفَاَلْقَوُا السَّلَمَ مَا كُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوْۤءٍ ۗبَلٰىٓ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌۢ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawaffāhumul-malā'ikatu ẓālimī anfusihim, fa alqawus-salama mā kunnā na‘malu min sū'(in), balā innallāha ‘alīmum bimā kuntum ta‘malūn(a).

(disongidila) bantu yina luzingu na bo katukaka na bawanzio na kikalulu ya (kusala) mambu ya kukonda lunungu na bo mosi, na nima bo kudipesaka (ntangu bo vandaka kutuba nde), “Beto me salaka ve ata kima mosi ya mbi.” (Wanzio vutulaka): "Ee! Ya kieleka, Allah me zaba mambu yonso ya beno me sala."


29

فَادْخُلُوْٓا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا ۗفَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِيْنَ

fadkhulū abwāba jahannama khālidīna fīhā, fa labi'sa maṡwal-mutakabbirīn(a).

Yo yina kota na bakielo ya bilungi, nge ta bikala kimakulu na kati na yo. Ya kieleka, yo kele kisika ya kuluta mbi sambu na bantu yina ke kudikumisaka.


30

۞ وَقِيْلَ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا مَاذَآ اَنْزَلَ رَبُّكُمْ ۗقَالُوْا خَيْرًا ۚلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ ۗوَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِيْنَۙ

wa qīla lil-lażīnattaqau māżā anzala rabbukum, qālū khairā(n), lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa ladārul-ākhirati khair(un), wa lani‘ma dārul-muttaqīn(a).

Mpi na nima bo ke tubilaka bantu ya lusambu nde: “Inki Mfumu na beno me zabisa nge?” Bavutula vo: “Nlemvo.” Bantu yina ke salaka mambu ya mbote na nsi-ntoto yai ke bakaka mambu ya mbote (lufutu). Mpi ya kyeleka ntoto ya luzingu ya nima ya lufwa tavanda mpenza mbote kuluta. Mpi kisika yina kele kisika ya kuluta mbote sambu na bantu ya lusambu, .


31

جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَاۤءُوْنَ ۗ كَذٰلِكَ يَجْزِى اللّٰهُ الْمُتَّقِيْنَۙ

jannātu ‘adniy yadkhulūnahā tajrī min taḥtihal-anhāru lahum fīhā mā yasyā'ūn(a), każālika yajzillāhul-muttaqīn(a).

(disongidila) bapaladisu ya ‘Adn yina bo ke kotaka, na nsi na yo banzadi ke kulumukaka, na (paladisu) bo ke bakaka bima yonso ya bo ke zolaka. Mpila yina Allah ke pesaka lufutu na bantu yina ke zitisaka Nzambi, .


32

الَّذِيْنَ تَتَوَفّٰىهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ طَيِّبِيْنَ ۙيَقُوْلُوْنَ سَلٰمٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

allażīna tatawafāhumul-malā'ikatu ṭayyibīn(a), yaqūlūna salāmun ‘alaikumudkhulul-jannata bimā kuntum ta‘malūn(a).

(disongidila) bantu yina ntangu bawanzio fwaka na kikalulu ya mbote, bo (bawanzio) tubaka (na bo), "Salamun 'alaikum, kota na zulu sambu na mambu ya nge me sala."


33

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّآ اَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَوْ يَأْتِيَ اَمْرُ رَبِّكَ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗوَمَا ظَلَمَهُمُ اللّٰهُ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

hal yanẓurūna illā an ta'tiyahumul-malā'ikatu au ya'tiya amru rabbik(a), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, wa mā ẓalamahumullāhu wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Bo (ba infile) kele na kima ya nkaka ve ya kuvingila katula kaka ba wanzio na kukwisa na bo to nsiku ya Mfumu na beno na kukwisa. I diau bavanga awana (ba infidêles) vitila yau. Allah ke sala bo mbi ve, na kieleka bo kele bantu yina (ntangu yonso) ke sala bo mosi mbi.


34

فَاَصَابَهُمْ سَيِّاٰتُ مَا عَمِلُوْا وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

fa aṣābahum sayyi'ātu mā ‘amilū wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Yo yina bo bulaka bo na ndola (malanda) ya mambu yina bo salaka mpi bo lutaka na ndola yina bo vandaka kuseka ntangu yonso na ntangu ya ntama.


35

وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).

Mpi ba polytheistes tubaka nde: "Kana Allah zolaka, beto zolaka ve kusambila kima ya nkaka katula yandi, ata beto to ba-nkaka na beto, ata (to) beto zolaka kubuyisa kima ve kukonda (nswa) na yandi." I diau bavanganga wantu ana bakala vitila yau. Keti yo kele ve kisalu ya bantumwa kaka na kuzabisa (nsangu ya Nzambi) pwelele?


36

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ رَّسُوْلًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوْتَۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ هَدَى اللّٰهُ وَمِنْهُمْ مَّنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلٰلَةُ ۗ فَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ

wa laqad ba‘aṡnā fī kulli ummatir rasūlan ani‘budullāha wajtanibuṭ-ṭāgūt(a), fa minhum man hadallāhu wa minhum man ḥaqqat ‘alaihiḍ-ḍalālah(tu), fa sīrū fil-arḍi fanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).

Mpe ya kieleka, Beto me tinda kinati-nsangu na konso dikanda (na kubinga), "Beno sambila Allah, mpi beno vanda ntama ti kufinga", ebuna na kati na bo kele ti bantu yina me twadisama na Allah mpi kele mpi ti bantu yina me bikala na kifu. Yo yina beno tambula na ntoto mpi beno tala mutindu bantu yina ke buyaka (bantumwa) ke suka.


37

اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ

in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).

Kana nge (Muhammad) ke tula kivuvu kibeni nde bo ta twadisama, pana kieleka Allah ta twadisa ve bantu yina yandi ke kusa, mpi bo ta vanda ve ti nsadisi.


38

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ لَا يَبْعَثُ اللّٰهُ مَنْ يَّمُوْتُۗ بَلٰى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَۙ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim, lā yab‘aṡullāhu may yamūt(u), balā wa‘dan ‘alaihi ḥaqqaw wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Bo zengaka kieleka na (zina ya) Allah ti ndefi ya ngolo nde: “Allah ta futumuna ve bafwa.” Ka wau ko (kieleka, Allah okumfutumuna), nze nsilu mia ludi miatuka kwa Yandi, kansi wantu ayingi ke bazeye wo ko, .


39

لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِيْ يَخْتَلِفُوْنَ فِيْهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰذِبِيْنَ

liyubayyina lahumul-lażī yakhtalifūna fīhi wa liya‘lamal-lażīna kafarū annahum kānū-kāżibīn(a).

mu mpila vo Kaba sasila dina ba ntantani, ye mpasi vo mindele ba zaya vo ba luvunu.


40

اِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ اِذَآ اَرَدْنٰهُ اَنْ نَّقُوْلَ لَهٗ كُنْ فَيَكُوْنُ ࣖ

innamā qaulunā lisyai'in iżā aradnāhu an naqūla lahū kun fa yakūn(u).

Kieleka, e diambu dieto mu diambu dia diambu, avo Tuzolele, Tuvovelanga dio kaka vo: “Vanda!” Yo yina, yo kele mutindu yina.


41

وَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا فِى اللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوْا لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ اَكْبَرُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَۙ

wal-lażīna hājarū fillāhi mim ba‘di mā ẓulimū lanubawwi'annahum fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa la'ajrul-ākhirati akbar(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

Mpi bantu yina ta kwenda na insi ya nkaka sambu na Allah na nima ya kusala bo mbi, beto ta pesa bo kibeni kisika ya mbote na nsi-ntoto. Mpi lufutu na luzingu ya nima ya lufwa tavanda mpenza nene, kana bo zabaka, .


42

الَّذِيْنَ صَبَرُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

allażīna ṣabarū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

(i sia vo) wantu bena ye luzindalalu ye muna Nzambi kaka besianga vuvu kiau.


43

وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ فَسْـَٔلُوْٓا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَۙ

wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim fas'alū ahlaż-żikri in kuntum lā ta‘lamūn(a).

Beto tindaka ve na ntwala na nge (Muhammad), kansi bantu yina beto pesaka ba nsangu; Yo yina, yula muntu yina kele ti nzayilu kana nge me zaba ve, .


44

بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).

(Twabatuma) kunata nsangu (bimangu) ye nkanda. Mpi beto tindaka Ad-Dhikr (Qur’an) sambu na nge, sambu nge tendudila bantu mambu yina bo me songa bo mpi sambu bo yindula, .


45

اَفَاَمِنَ الَّذِيْنَ مَكَرُوا السَّيِّاٰتِ اَنْ يَّخْسِفَ اللّٰهُ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُوْنَۙ

afa aminal-lażīna makarus-sayyi'āti ay yakhsifallāhu bihimul-arḍa au ya'tiyahumul-‘ażābu min ḥaiṡu lā yasy‘urūn(a).

na nima keti bantu yina ke salaka luvunu ya mbi ke kudiwaka na lutaninu (na kigonsa) ya kudindisa bo na ntoto na nzila ya Allah ti bo, to (na) ndola yina ke kwisila bo na nzila yina bo me zaba ve, .


46

اَوْ يَأْخُذَهُمْ فِيْ تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِيْنَۙ

au ya'khużahum fī taqallubihim famā hum bimu‘jizīn(a).

to Allah ta pesa bo ndola ntangu bo kele na nzietelo na bo; na mpila nde bo kele ve ti ngolo ya kutelemina (ndola), .


47

اَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلٰى تَخَوُّفٍۗ فَاِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ

au ya'khużahum ‘alā takhawwuf(in), fa inna rabbakum lara'ūfur raḥīm(un).

to Allah ta pesa bo ndola malembe-malembe (tii kuna bo ta fwa). Yo yina kieleka, Mfumu na beno kele Muntu ya Kuluta Lutondo, Muntu ya Kuluta Kuwila Bantu Mawa.


48

اَوَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ يَّتَفَيَّؤُا ظِلٰلُهٗ عَنِ الْيَمِيْنِ وَالشَّمَاۤىِٕلِ سُجَّدًا لِّلّٰهِ وَهُمْ دَاخِرُوْنَ

awalam yarau ilā mā khalaqallāhu min syai'iy yatafayya'u ẓilāluhū ‘anil-yamīni wasy-syamā'ili sujjadal lillāhi wa hum dākhirūn(a).

Mpi keti bo ke monaka ve kima mosi ya Allah me sala, kivudi na yo ke baluka na diboko ya kitata ti ya kimama, na kikalulu ya kufukama na ntwala ya Allah, mpi bo (ke salaka) kudikulumusa.


49

وَلِلّٰهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ

wa lillāhi yasjudu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi min dābbatiw wal-malā'ikatu wa hum yastakbirūn(a).

Mpi bima yonso ya kele na zulu ti na ntoto ke fukamaka kaka na Allah, disongidila bigangwa yonso ya ke tambulaka (ya ke zingaka) ti (mpi) bawanzio, mpi bo (bawanzio) ke kudikumisa ve.


50

يَخَافُوْنَ رَبَّهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُوْنَ مَا يُؤْمَرُوْنَ ࣖ ۩

yakhāfūna rabbahum min fauqihim wa yaf‘alūna mā yu'marūn(a).

Bo ke waka Nzambi boma yina (kele ti kiyeka) na zulu na bo mpi bo ke lungisaka mambu yina bo me songa (bo).


51

۞ وَقَالَ اللّٰهُ لَا تَتَّخِذُوْٓا اِلٰهَيْنِ اثْنَيْنِۚ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ

wa qālallāhu lā tattakhiżū ilāhainiṡnain(i), innamā huwa ilāhuw wāḥidun fa iyyāya farhabūn(i).

Mpi Allah tubaka nde: "Beno sambila ve banzambi zole; kaka yandi kele Nzambi Nkwa-Ngolo Yonso. Yo yina bika beno wa Mono mosi boma."


52

وَلَهٗ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلَهُ الدِّيْنُ وَاصِبًاۗ اَفَغَيْرَ اللّٰهِ تَتَّقُوْنَ

wa lahū mā fis-samāwāti wal-arḍi wa lahud-dīnu wāṣibā(n), afagairallāhi tattaqūn(a).

Mpi bima yonso ya kele na zulu ti na ntoto kele ya yandi, mpi ya yandi kele (lusambu ti) kulemfuka kimakulu. Sambu na nki beno ke waka boma ya bantu ya nkaka katula kaka Allah?


53

وَمَا بِكُمْ مِّنْ نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّٰهِ ثُمَّ اِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَاِلَيْهِ تَجْـَٔرُوْنَۚ

wa mā bikum min ni‘matin fa minallāhi ṡumma iżā massakumuḍ-ḍurru fa ilaihi taj'arūn(a).

Mpi balusakumunu yonso ya kele na zulu na beno (ke katuka) na Allah, ebuna ntangu beno ke kutana ti bampasi, ebuna yo kele na Yandi ya beno ke lomba lusadisu.


54

ثُمَّ اِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنْكُمْ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْكُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ

Ṡumma iżā kasyafaḍ-ḍurra ‘ankum iżā farīqum minkum birabbihim yusyrikūn(a).

Ebuna ntangu Yandi me katula beno kigonsa, bankaka na kati na beno ke vukisaka banduku ti Nzambi ti (bankaka).


55

لِيَكْفُرُوْا بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْۗ فَتَمَتَّعُوْاۗ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

liyakfurū bimā ātaināhum, fa tamatta‘ū fa saufa ta‘lamūn(a).

Bika bo buya balusakumunu ya Beto me pesa bo; sepela nge. Na nima nge ta zaba (malanda).


56

وَيَجْعَلُوْنَ لِمَا لَا يَعْلَمُوْنَ نَصِيْبًا مِّمَّا رَزَقْنٰهُمْۗ تَاللّٰهِ لَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَفْتَرُوْنَ

wa yaj‘alūna limā lā ya‘lamūna naṣībam mimmā razaqnāhum, tallāhi latus'alunna ‘ammā kuntum taftarūn(a).

Mpi bo vandaka kupesa ndambu ya madia yina beto pesaka bo, sambu na biteki yina bo zabaka ve (ngolo). Na Allah, bo ta yula nge kibeni mambu ya nge me sala.


57

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ الْبَنٰتِ سُبْحٰنَهٗۙ وَلَهُمْ مَّا يَشْتَهُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhil-banāti subḥānah(ū), wa lahum mā yasytahūn(a).

Mpi bo tulaka bana-bankento na Allah. Lukumu kuvanda na Yandi, mpi sambu na bo mosi mambu ya bo ke zolaka (bana-babakala).


58

وَاِذَا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِالْاُنْثٰى ظَلَّ وَجْهُهٗ مُسْوَدًّا وَّهُوَ كَظِيْمٌۚ

wa iżā busysyira aḥaduhum bil-unṡā ẓalla wajhuhū muswaddaw wa huwa kaẓīm(un).

Nkutu, kana bo me zabisa mosi na kati na bo (lubutuku ya) mwana-nkento, luse na yandi ke kumaka ndombe (mbwaki), mpi yandi ke waka makasi mingi.


59

يَتَوٰرٰى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوْۤءِ مَا بُشِّرَ بِهٖۗ اَيُمْسِكُهٗ عَلٰى هُوْنٍ اَمْ يَدُسُّهٗ فِى التُّرَابِۗ اَلَا سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ

yatawārā minal-qaumi min sū'i mā busysyira bih(ī), ayumsikuhū ‘alā hūnin am yadussuhū fit-turāb(i), alā sā'a mā yaḥkumūn(a).

Yandi bumbanaka na ntwala ya bantu, sambu bo pesaka yandi nsangu yina ya mbi. Keti yandi ta disaka yo ti (urse) nsoni to yandi ta kotisa yo na ntoto (na luzingu)? Yibuka mutindu (lukanu) yina bo bakaka vandaka mbi.


60

لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Kuna ba yina ke kwikilaka ve na (luzingu ya) luzingu ya nima ya lufwa, (kele na) kikalulu ya mbi; ye Allah kele na kimuntu ya Muntu ya Kuluta Kuzanguka. Mpi Yandi kele ngolo yonso, mayele yonso.


61

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللّٰهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَاۤبَّةٍ وَّلٰكِنْ يُّؤَخِّرُهُمْ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa lau yu'ākhiżullāhun-nāsa biẓulmihim mā taraka ‘alaihā min dābbatiw wa lākiy yu'akhkhiruhum ilā ajalim musammā(n), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Mpi kana Allah kupesa ndola na bantu sambu na kingolo-ngolo na bo, kieleka yandi ta bika ve ata kima mosi (na ntoto) ata na bigangwa ya ke tambulaka na zulu ya ntoto, kansi Allah ke vingisa yo tii na ntangu mosi ya bo me tulaka na ntwala. Yo yina, ntangu lufwa na bo ke kwisa, bo lenda lomba ve nde bo vingisa bo ata fioti to bo sala yo nswalu .


62

وَيَجْعَلُوْنَ لِلّٰهِ مَا يَكْرَهُوْنَ وَتَصِفُ اَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ اَنَّ لَهُمُ الْحُسْنٰى لَا جَرَمَ اَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَاَنَّهُمْ مُّفْرَطُوْنَ

wa yaj‘alūna lillāhi mā yakrahūna wa taṣifu alsinatuhumul-każiba anna lahumul-ḥusnā lā jarama anna lahumun nāra wa annahum mufraṭūn(a).

Mpi bo ke pesaka na Allah mambu yina bo mosi ke mengaka, mpi ludimi na bo ke tubaka luvunu, nde kieleka (mambu yonso) kele mbote kele mbote sambu na bo. Ntembe kele ve nde bilungi kele sambu na bo, mpi kieleka ntama mingi ve bo ta losa (na kati na yo).


63

تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Na zina ya Allah, kieleka Beto me tinda (bantumwa) na bantu yina vandaka na ntwala na nge (Muhammad), kansi Satana salaka nde bisalu na bo (ya mbi) kumonana kitoko na meso na bo, na mpila nde yandi (Satana) kumaka ntwadisi na bo bubu yai mpi bo ta baka ndola ya mpasi mingi.


64

وَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ اِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِى اخْتَلَفُوْا فِيْهِۙ وَهُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa mā anzalnā ‘alaikal-kitāba illā litubayyina lahumul-lażikhtalafū fīh(i), wa hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Mpi beto me tinda ve Mukanda yai (Quran) na nge (Muhammad), kansi sambu nge tendudila bo mambu ya bo ke tula ntembe, mpi nge vanda lutwadisu mpi mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka.


65

وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ

wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).

Mpi Allah tindaka masa (mvula) katuka na zulu mpi ti masa yina yandi pesaka luzingu na ntoto yina vandaka ntete ya kufwa. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke widikila (malongi).


66

وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ

wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).

Mpi ya kyeleka, na bitwisi kele mpenza ti dilongi sambu na nge. Beto ke pesa nge na kunwa na yina kele na divumu na yandi (na mutindu ya) miliki ya bunkete na kati ya mvindu ti menga, yina kele pete na kumina sambu na bantu yina ke nwaka yo.


67

وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).

Mpi na badati mpi na bambuma ya vinu nge ke salaka malafu ya ke lawusaka mpi kimvwama. Ya kieleka, na yina me tala kibeni bidimbu (ya bunene ya Allah) sambu na bantu yina ke bakisaka.


68

وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ

wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).

Mpi Mfumu na nge pesaka mpeve na mamvumvu nde, "Beno sala babuyamba na bangumba, na banti, ti na bisika yina bantu me salaka, .


69

ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).

na nima beno dia (mingi) bambuma yonso mpi beno tambula na nzila ya Mfumu na beno yina bo me kumisaka pete (sambu na beno).” Na divumu ya mamvumvu ke basikaka malafu (mafuta ya bwiki) ya mikubu ya mutindu na mutindu, na kati na yo kele ti nkisi yina ke belulaka bantu Kieleka, na kati na yo kele kidimbu sambu na bantu yina ke yindulaka.


70

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ ثُمَّ يَتَوَفّٰىكُمْ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْ لَا يَعْلَمَ بَعْدَ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ قَدِيْرٌ ࣖ

wallāhu khalaqakum ṡumma yatawaffākum wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likai lā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), innallāha ‘alīmun qadīr(un).

Mpi Allah salaka beno, na nima yandi salaka nde beno fwa; akaka muna yeno bavutukidi muna kinunu, kimana ke bazeye diaka ko dina bazaya. Ya kieleka, Allah kele Muntu ya me zaba mambu yonso, ya kele na ngolo yonso.


71

وَاللّٰهُ فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلٰى بَعْضٍ فِى الرِّزْقِۚ فَمَا الَّذِيْنَ فُضِّلُوْا بِرَاۤدِّيْ رِزْقِهِمْ عَلٰى مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَهُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌۗ اَفَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

wallāhu faḍḍala ba‘ḍakum ‘alā ba‘ḍin fir-rizq(i), famal-lażīna fuḍḍilū birāddī rizqihim ‘alā mā malakat aimānuhum fahum fīhi sawā'un afa bini‘matillāhi yajḥadūn(a).

Mpi Allah me pesa bankaka na kati na beno mambote kuluta bankaka na madya, kansi bayina me pesa mambote ke pesa ve madya na bo na bampika na bo, na mpila nde bo baka yo kiteso mosi. Sambu na nki bo ke buyaka mambote ya Allah?


72

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

Allah me sala beno bankwelani na kati na beno, mpi na kati ya bankwelani na beno yandi me pesa beno bana ti bana ya bana, mpi yandi me pesa beno bima ya mbote. Sambu na nki bo ke kwikilaka na mambu ya luvunu mpi ke buyaka mambote ya Allah?


73

وَيَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ۚ

wa ya‘budūna min dūnillāhi mā lā yamliku lahum rizqam minas-samāwāti wal-arḍi syai'aw wa lā yastaṭī‘ūn(a).

Mpi bo ke sambilaka katula Allah yina lenda pesa bo ve ata kima mosi ya ke katukaka na zulu ti na ntoto, mpi yina lenda ve (kusala kima mosi).


74

فَلَا تَضْرِبُوْا لِلّٰهِ الْاَمْثَالَ ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ وَاَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

falā taḍribū lillāhil-amṡāl(a), innallāha ya‘lamu wa antum lā ta‘lamūn(a).

Yo yina, beno sala ve banduku ti Allah. Ya kieleka, Allah me zaba, kansi beno me zaba ve.


75

۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Allah salaka mbandu ya nsadi mosi na nsi ya kiyeka ya muntu ya nkaka, yina vandaka na ngolo ve ya kusala kima, mpi muntu yina beto pesaka madia ya mbote, na nima yandi lutisaka ndambu ya madia yina na kinsweki mpi na meso ya bantu yonso. Nga yau i mosi? Lukumu yonso kele ya Allah, kansi mingi na kati na bo me zaba ve.


76

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ

wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Mpi Allah (mpi) salaka kingana, bantu zole, mosi na kati na bo vandaka baba, lendaka ve kusala kima mpi yandi kumaka kizitu na nkengidi na yandi, konso kisika yina bo tindaka yandi (na nkengidi na yandi), yandi lendaka ve kunata ata kima mosi ya mbote. Keti muntu yina kele kiteso mosi ti muntu yina kepesaka ntuma ya lunungu mpi yina kele na nzila ya kusungama?


77

وَلِلّٰهِ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَمَآ اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa lillāhi gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), wa mā amrus-sā‘ati illā kalamḥil-baṣari au huwa aqrab(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Mpi ya Allah kele (nionso) ya kubumbana na zulu ti na ntoto. Kana yo ke tadila Kilumbu ya Lufwa, yo kele kaka bonso kubwa ya disu to nswalu (diaka). Ya kieleka, Allah kele Nkwa-Ngolo Yonso na zulu ya bima yonso.


78

وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ

wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).

Mpi Allah basisaka beno na divumu ya bamama na beno kukonda kuzaba kima, mpi yandi pesaka beno kuwa, kumona, ti ntima, sambu beno pesa matondo.


79

اَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرٰتٍ فِيْ جَوِّ السَّمَاۤءِ ۗمَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا اللّٰهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

alam yarau ilaṭ-ṭairi musakhkharātin fī jawwis-samā'(i), mā yumsikuhunna illallāh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Keti bo ke monaka ve bandeke ke pumbuka na zulu kukonda mpasi, muntu mosi ve ke kanga bo katula kaka Allah? Ya kieleka, na mambu yina kele bidimbu sambu na bantu yina ke kwikilaka.


80

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ

wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).

Mpi Allah me sala sambu na beno banzo bonso kisika ya kuzinga, mpi yandi me sala sambu na beno banzo (bantenta) na mpusu ya bibulu, yina beno ke monaka nsemo (ya kunata) ntangu beno ke sala nzietelo ti ntangu beno ke bikala. Mpi (Yandi me sala) na mika ya ngombe, na mika ya shamo, mpi na mika ya nkombo, bisadilu ya nzo mpi bima ya nkaka sambu na ntangu mosi buna (bo ta zaba yo).


81

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّمَّا خَلَقَ ظِلٰلًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْجِبَالِ اَكْنَانًا وَّجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيْلَ تَقِيْكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيْلَ تَقِيْكُمْ بَأْسَكُمْ ۚ كَذٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُوْنَ

wallāhu ja‘ala lakum mimmā khalaqa ẓilālaw wa ja‘ala lakum minal-jibāli aknānaw wa ja‘ala lakum sarābīla taqīkumul-ḥarra wa sarābīla taqīkum ba'sakum, każālika yutimmu ni‘matahū ‘alaikum la‘allakum tuslimūn(a).

Mpi Allah me sala beno kisika ya kubumbana na yina yandi me ganga, yandi me sala beno bisika ya kuzinga na bangumba, mpi yandi me sala beno bilele yina ke tanina beno na tiya mpi bilele (bilele ya bitumba) yina ke tanina beno na bitumba. Mpila yina Allah ke lungisaka lutondo na yandi na zulu na beno sambu beno lemfuka (na yandi).


82

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

fa in tawallau fa innamā ‘alaikal-balāgul-mubīn(u).

Yo yina kana bo baluka, pana zaba nde mukumba ya bo me tula nge (Muhammad) kele kaka ya kuzabisa (nsangu ya Allah) pwelele.


83

يَعْرِفُوْنَ نِعْمَتَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُوْنَهَا وَاَكْثَرُهُمُ الْكٰفِرُوْنَ ࣖ

ya‘rifūna ni‘matallāhi ṡumma yunkirūnahā wa akṡaruhumul-kāfirūn(a).

Bau zaba balusakumunu ya Allah, na nima bau ke buyaka yau ye mingi na kati na bau kele bantu ya ke buyaka Allah.


84

وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا ثُمَّ لَا يُؤْذَنُ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُوْنَ

wa yauma nab‘aṡu min kulli ummatin syahīdan ṡumma lā yu'żanu lil-lażīna kafarū wa lā hum yusta‘tabūn(a).

Mpe (yibuka) na kilumbu (ntangu) Beto tedimisaka mbangi (ntumwa) na konso kimvuka, na ntangu yina yo vandaka ve nswa sambu na bantu yina vandaka kukwikila ve (na kuditanina) mpi yo vandaka ve (mpi) nswa ya kulomba ndolula.


85

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُوْنَ

wa iżā ra'al-lażīna ẓalamul-‘ażāba falā yukhaffafu ‘anhum wa lā hum yunẓarūn(a).

Mpi kana bantu yina salaka mbi me monaka ndola yina, pana bo ta baka ve lusadisu mpi bo ta pesa bo ve ntangu ya kupema.


86

وَاِذَا رَاَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا شُرَكَاۤءَهُمْ قَالُوْا رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ شُرَكَاۤؤُنَا الَّذِيْنَ كُنَّا نَدْعُوْا مِنْ دُوْنِكَۚ فَاَلْقَوْا اِلَيْهِمُ الْقَوْلَ اِنَّكُمْ لَكٰذِبُوْنَۚ

wa iżā ra'al-lażīna asyrakū syurakā'ahum qālū rabbanā hā'ulā'i syurakā'unal-lażīna kunnā nad‘ū min dūnik(a), fa alqau ilaihimul-qaula innakum lakāżibūn(a).

Mpi ntangu bantu yina ke vukisaka banduku ti (Allah) ke monaka banduku na bo, bo ke tubaka nde: “Mfumu na beto, yai kele banduku na beto ya beto vandaka kusambila katula nge.” Na nima, banduku na bo zabisaka bo nde, “Beno kele bantu ya luvunu kibeni.”


87

وَاَلْقَوْا اِلَى اللّٰهِ يَوْمَىِٕذِ ِۨالسَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa alqau ilallāhi yauma'iżinis-salama wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Mpi na kilumbu yina bo zabisaka kulemfuka na bo na Allah mpi bima yonso ya bo salaka vilaka.


88

اَلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ زِدْنٰهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يُفْسِدُوْنَ

allażīna kafarū wa ṣaddū ‘an sabīlillāhi zidnāhum ‘ażāban fauqal-‘ażābi bimā kānū yufsidūn(a).

Bantu yina ke kwikilaka ve mpi ke kangaka (bantu) nzila ya Allah, beto ke yikaka bo mpasi na nima ya mpasi sambu bo ke salaka ntangu yonso mambu ya mbi.


89

وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا عَلَيْهِمْ مِّنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيْدًا عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِۗ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa yauma nab‘aṡu fī kulli ummatin syahīdan ‘alaihim min anfusihim wa ji'nā bika syahīdan ‘alā hā'ulā'(i), wa nazzalnā ‘alaikal-kitāba tibyānal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmataw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Mpi (yibuka) kilumbu (ntangu) beto tedimisaka na kati ya bantu yonso mbangi na zulu na bo na kati na bo mosi, mpi beto nataka nge (Muhammad) sambu na kuvanda mbangi na zulu na bo. Mpi Beto me tinda Mukanda (Al-Qur’an) na beno sambu na kutendula mambu yonso, bonso lutwadisu, mpi mawa ti nsangu ya mbote sambu na bantu yina ke lemfuka (Bamizilma).


90

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Ya kieleka, Allah ke songa (beno) na kusala mambu na lunungu mpi kusala bisalu ya mbote, na kupesa lusadisu na bampangi, mpi yandi ke buyisa (kusala) bisalu ya mbi, mambu ya mbi mpi kimbeni. Yandi ke longa nge sambu nge longuka.


91

وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ

wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).

Mpi lungisa lusilu na nge na Allah ntangu nge ke sila mpi nge ke fwa ve ndefi, na nima ya lusilu yina, na ntangu nge me kumisa Allah mbangi na nge (ya ndefi yina). Ya kieleka, Allah me zaba mambu ya beno ke sala.


92

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Mpi kuvanda ve bonso nkento yina ke kangula nsinga na yandi ya bo me tunga ngolo, ebuna yo panzana diaka. Beno kitula ndefi (kuwakana) na beno kisadilu ya luvunu na kati na beno, sambu kele ti kimvuka mosi ya kele mingi kuluta kimvuka yina ya nkaka. Allah ke meka beno kaka na yina, ye kieleka na kilumbu ya lufutumuku yandi ta tendudila beno mambu ya beno vandaka kutula ntembe ntete.


93

وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ يُّضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَلَتُسْـَٔلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākiy yuḍillu may yasyā'u wa yahdī may yasyā'(u), wa latus'alunna ‘ammā kuntum ta‘malūn(a).

Mpi kana Allah zolaka, yandi zolaka kukumisa beno bantu mosi (kaka), kansi yandi ke nataka nzila na muntu ya yandi me zola mpi yandi ke twadisaka muntu ya yandi me zola. Kansi bo ta yula nge kibeni mambu yina nge me sala.


94

وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌۢ بَعْدَ ثُبُوْتِهَا وَتَذُوْقُوا السُّوْۤءَ بِمَا صَدَدْتُّمْ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚوَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

wa lā tattakhiżū aimānakum dakhalam bainakum fa tazilla qadamum ba‘da ṡubūtihā wa tażūqus-sū'a bimā ṣadattum ‘an sabīlillāh(i), wa lakum ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Mpi beno sala ve ndefi na beno kisadilu ya luvunu na kati na beno, yina ke sala nde makulu (na beno) kutambula na nima ya kukangama ngolo, mpi beno ta mona mambu ya mbi (na nsi-ntoto) sambu beno ke kanga (bantu) nzila ya Allah, mpi beno ta baka ndola ya nene.


95

وَلَا تَشْتَرُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًاۗ اِنَّمَا عِنْدَ اللّٰهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

wa lā tasytarū bi‘ahdillāhi ṡamanan qalīlā(n), innamā ‘indallāhi huwa khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).

Mpi beno teka ve kuwakana na beno (ti) Allah na ntalu ya fioti, sambu kieleka yina kele na Allah kele mbote sambu na beno kana beno zaba.


96

مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ بَاقٍۗ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِيْنَ صَبَرُوْٓا اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

mā ‘indakum yanfadu wa mā ‘indallāhi bāq(in), wa lanajziyannal-lażīna ṣabarū ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Mambu yina kele na beno ta luta, mpi yina kele na Allah kele ya mvula na mvula. Mpi beto ta pesa kibeni bantu yina ta kanga ntima lufutu ya kuluta mbote kuluta yina bo me sala.


97

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهٗ حَيٰوةً طَيِّبَةًۚ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

man ‘amila ṣāliḥam min żakarin au unṡā wa huwa mu'minun fa lanuḥyiyannahū ḥayātan ṭayyibah(tan), wa lanajziyannahum ajrahum bi'aḥsani mā kānū ya‘malūn(a).

Konso muntu yina ke sala bisalu ya mbote, yo vanda bakala to nkento, yandi kele muntu ya ke kwikilaka, pana beto ta pesa yandi kibeni luzingu ya mbote mpi beto ta pesa yandi lufutu ya kuluta mbote kuluta yina bo me sala.


98

فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ

fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).

Yo yina kana nge (Muhammad) ke zola kutanga Koran, lomba Allah lutaninu na diabulu ya kusingama.


99

اِنَّهٗ لَيْسَ لَهٗ سُلْطٰنٌ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَ

innahū laisa lahū sulṭānun ‘alal-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).

Ya kyeleka, Satana tavanda ve ti bupusi na zulu ya bantu yina kekwikilaka mpi ketudilaka Nzambi ntima.


100

اِنَّمَا سُلْطٰنُهٗ عَلَى الَّذِيْنَ يَتَوَلَّوْنَهٗ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِهٖ مُشْرِكُوْنَ ࣖ

innamā sulṭānuhū ‘alal-lażīna yatawallaunahū wal-lażīna hum bihī musyrikūn(a).

Bupusi na yandi kele kaka na bantu yina ke kumisaka yandi ntwadisi mpi na bantu yina ke vukisaka yandi ti Allah.


101

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Mpi ntangu Beto ke yingisa verse mosi na verse ya nkaka, ye Allah me zaba mbote mambu ya yandi me songa, bo ke tuba nde: “Ya kieleka, nge (Muhammad) ke sala yo kaka.” Ya kieleka, mingi na kati na bo me zaba ve.


102

قُلْ نَزَّلَهٗ رُوْحُ الْقُدُسِ مِنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَهُدًى وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ

qul nazzalahū rūḥul-qudusi mir rabbika bil-ḥaqqi liyuṡabbital-lażīna āmanū wa hudaw wa busyrā lil-muslimīn(a).

Tuba nde: “Mpeve Santu (Jibril) tindaka Qur’an ya me katuka na Mfumu na nge ti kieleka, sambu na kukumisa ngolo (bantima ya) bantu yina me kwikilaka, mpi sambu na kuvanda lutwadisu mpi nsangu ya mbote sambu na bantu yina ke lemfukaka (na Allah).”


103

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ اِنَّمَا يُعَلِّمُهٗ بَشَرٌۗ لِسَانُ الَّذِيْ يُلْحِدُوْنَ اِلَيْهِ اَعْجَمِيٌّ وَّهٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِيْنٌ

wa laqad na‘lamu annahum yaqūlūna innamā yu‘allimuhū basyar(un), lisānul-lażī yulḥidūna ilaihi a‘jamiyyuw wa hāżā lisānun ‘arabiyyum mubīn(un).

Mpi ya kieleka Beto me zaba nde bo tubaka nde: “Ya kieleka, muntu mosi mpamba longaka yandi (Muhammad) Qur’an.” Ndinga ya bantu ya bo vandaka kufunda (yina Muhammad vandaka kulonguka) sambu na yandi vandaka ndinga ya ‘Ajam, ata ndinga yai (Cor’an) vandaka na Kiarabi ya pwelele.


104

اِنَّ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۙ لَا يَهْدِيْهِمُ اللّٰهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), lā yahdīhimullāhu wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Ya kieleka, sambu na bantu yina ke kwikilaka ve na baverse ya Allah (Quran), Allah ta twadisa bo ve mpi bo ta baka ndola ya mpasi.


105

اِنَّمَا يَفْتَرِى الْكَذِبَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِۚ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰذِبُوْنَ

innamā yaftaril-każibal-lażīna lā yu'minūna bi'āyātillāh(i), ulā'ika humul-kāżibūn(a).

Ya kieleka, bantu yina ke salaka luvunu kele kaka bantu yina ke kwikilaka ve na baverse ya Allah, mpi bo kele bantu ya luvunu.


106

مَنْ كَفَرَ بِاللّٰهِ مِنْۢ بَعْدِ اِيْمَانِهٖٓ اِلَّا مَنْ اُكْرِهَ وَقَلْبُهٗ مُطْمَىِٕنٌّۢ بِالْاِيْمَانِ وَلٰكِنْ مَّنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗوَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

man kafara billāhi mim ba‘di īmānihī illā man ukriha wa qalbuhū muṭma'innum bil-īmāni wa lākim man syaraḥa bil-kufri ṣadran fa ‘alaihim gaḍabum minallāh(i), wa lahum ‘ażābun aẓīm(un).

Konso muntu yina ta buya kukwikila na Allah na nima ya kukwikila (yandi ke nata makasi ya Allah), katula kaka muntu yina bo ke pusa na ngolo na kubuya kukwikila ata ntima na yandi ke bikala pima na kukwikila (yandi ke sala ve disumu), kansi muntu yina ta kangula divumu na yandi sambu na kukwikila ve, pana makasi ya Allah ta bwa na zulu na yandi mpi bo ta mona mpasi ya nene.


107

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Ediadi divangamanga kadi bazolanga zingu kia nza yayi ke mu zingu kia nima lufwa ko, ye Allah kafilanga wantu ko ana ke bekwikilanga ko.


108

اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ طَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْۗ وَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

ulā'ikal-lażīna ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim wa sam‘ihim wa abṣārihim, wa ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Bau kele bantu yina ntima, kuwa ti kumona me kangama na Allah. Bo kele bantu yina ke salaka mambu kukonda dikebi.


109

لَا جَرَمَ اَنَّهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

lā jarama annahum fil-ākhirati humul-khāsirūn(a).

Ya kieleka, bo ta vanda na kati ya bantu yina ta vidisa luzingu na nima ya lufwa.


110

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ هَاجَرُوْا مِنْۢ بَعْدِ مَا فُتِنُوْا ثُمَّ جَاهَدُوْا وَصَبَرُوْاۚ اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna hājarū mim ba‘di mā futinū ṡumma jāhadū wa ṣabarū, inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Na nima Mfumu na nge (tanini) sambu na bayina ke kwendaka na insi ya nkaka na nima ya mpasi ya mimekamu, na nima bo ke salaka ngolo sambu na jihad mpi ke kangaka ntima, kieleka, Mfumu na nge na nima ya mambu yina kele kibeni Muntu ya ke lolulaka, ya ke wilaka bantu mawa mingi.


111

۞ يَوْمَ تَأْتِيْ كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَّفْسِهَا وَتُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

yauma ta'tī kullu nafsin tujādilu ‘an nafsihā wa tuwaffā kullu nafsim mā ‘amilat wa hum lā yuẓlamūn(a).

(Yibuka) kilumbu (ntangu) konso muntu kwisaka kuditanina mpi konso muntu bakaka (lufutu) ya mvimba na kutadila mambu yina yandi salaka, mpi bo salaka bo mbi ve (mbi).


112

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Mpi Allah me sala mbandu (ya) ntoto yina vandaka ntete na lutaninu mpi na ngemba, madia kwisaka na yo mingi katuka na bisika yonso, kansi (bantu na yo) buyaka balusakumunu ya Allah, yo yina Allah tulaka bo kigonsa ya nzala mpi ya boma, sambu na mambu yina bo salaka.


113

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'ahum rasūlum minhum fa każżabūhu fa akhażahumul-‘ażābu wa hum ẓālimūn(a).

Ye kieleka, ntumwa mosi kwisaka na bo katuka (na kati na bo mosi), kansi bo buyaka yandi, yo yina bo bakaka ndola ya ndola mpi bo vandaka bantu ya mbi.


114

فَكُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ حَلٰلًا طَيِّبًاۖ وَّاشْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

fa kulū mimmā razaqakumullāhu ḥalālan ṭayyibā(n), wasykurū ni‘matallāhi in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

Yo yina, beno dia mambu yina kele halal mpi ya mbote na kati ya madia yina Allah me pesa beno; ye tonda sambu na balusakumunu ya Allah, kana nge ke sambila yandi kaka.


115

اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).

Allah me buyisa beno kaka bambisi ya kufwa, menga, musuni ya ngulu, ti yina me pesamaka na bantu ya nkaka katula kaka Allah. Kansi konso muntu yina me pusama na kudia yo, yandi ke zola yo ve to yandi ke lutisa ve bandilu, pana kieleka, Allah kele Muntu ya ke lolulaka mingi, ya ke wilaka bantu mawa mingi.


116

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ

wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).

Mpi beno tuba ve sambu na mambu yina ludimi na beno ke tubaka na luvunu yonso nde: “Yai kele nsiku mpi yai kele nsiku ve,” sambu na kuyidika luvunu na Allah. Ya kieleka, bantu yina ke sala luvunu sambu na Allah ta nunga ve.


117

مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Yo kele) mwa kiese, mpi bo ta baka ndola ya mpasi.


118

وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا مَا قَصَصْنَا عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ ۗوَمَا ظَلَمْنٰهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā mā qaṣaṣnā ‘alaika min qabl(u), wa mā ẓalamnāhum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Ye na Bayuda, beto me buyisa mambu ya beto me tela nge (O Muhammad) na ntwala. Ke twabavanga diambu diambi ko; kansi, bo mosi me kudisala mbi.


119

ثُمَّ اِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِيْنَ عَمِلُوا السُّوْۤءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَاَصْلَحُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

Ṡumma inna rabbaka lil-lażīna ‘amilus-sū'a bijahālatin ṡumma tābū mim ba‘di żālika wa aṣlaḥū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Ebuna, kieleka, Mfumu na nge ke lolulaka bantu yina ke salaka mbi na kukonda kuzaba, na nima bo ke balulaka ntima na nima mpi ke yidikaka (bo mosi). Ya kieleka, Mfumu na nge kele na nima ya Muntu yina ya ke lolulaka, ya ke wilaka bantu mawa mingi.


120

اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتًا لِّلّٰهِ حَنِيْفًاۗ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ

inna ibrāhīma kāna ummatan qānital lillāhi ḥanīfā(n), wa lam yaku minal-musyrikīn(a).

Ya kieleka, Ibrahim vandaka imam (yina beto lenda sadila bonso mbandu), ya kulemfukila Allah ti hanif. Mpi yandi kele ve na kati ya ba polytheiste (yina ke vukisaka banduku ti Allah), .


121

شَاكِرًا لِّاَنْعُمِهِ ۖاجْتَبٰىهُ وَهَدٰىهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

syākiral li'an‘umih(ī), ijtabāhu wa hadāhu ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

yandi ke pesaka matondo sambu na balusakumunu na Yandi. Allah me pona yandi mpi me twadisa yandi na nzila ya kusungama.


122

وَاٰتَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ ۗ

wa ātaināhu fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).

Ye beto pesaka yandi mambote na ntoto yai, ye kieleka na Akhirat yandi ta vanda na kati ya bantu ya lunungu.


123

ثُمَّ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ

Ṡumma auḥainā ilaika anittabi‘ millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).

Na nima beto songaka nge (Muhammad) nde: “Landa dibundu ya kusungama ya Abrahami, mpi yandi kele ve na kati ya bantu yina ke kwikilaka na banzambi mingi.”


124

اِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِۗ وَاِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ فِيْمَا كَانُوْا فِيْهِ يَخْتَلِفُوْنَ

innamā ju‘ilas-sabtu ‘alal-lażīnakhtalafū fīh(i), wa inna rabbaka layaḥkumu bainahum yaumal-qiyāmati fīmā kānū fīhi yakhtalifūn(a).

Ya kieleka, (kuzitisa) kilumbu ya Samedi kele kaka nsiku sambu na bantu (Bayuda) yina ke tula ntembe na yo. Mpi ya kieleka, Mfumu na nge ta zenga kibeni na kati na bo na Kilumbu ya Lufutumuku na yina me tala mambu yina bo me tula ntembe.


125

اُدْعُ اِلٰى سَبِيْلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُۗ اِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ وَهُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِيْنَ

ud‘u ilā sabīli rabbika bil-ḥikmati wal-mau‘iẓatil-ḥasanati wa jādilhum bil-latī hiya aḥsan(u), inna rabbaka huwa a‘lamu biman ḍalla ‘an sabīlihī wa huwa a‘lamu bil-muhtadīn(a).

Binga (bantu) na nzila ya Mfumu na nge ti mayele ti malongi ya mbote, mpi tula ntembe ti bo na mutindu ya mbote. Ya kieleka, Mfumu na nge, yandi me zaba mbote nani ke vila nzila na yandi mpi yandi me zaba mbote nani ke twadisama.


126

وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوْا بِمِثْلِ مَا عُوْقِبْتُمْ بِهٖۗ وَلَىِٕنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصّٰبِرِيْنَ

wa in ‘āqabtum fa ‘āqibū bimiṡli mā ‘ūqibtum bih(ī), wa la'in ṣabartum lahuwa khairul liṣ-ṣābirīn(a).

Mpi kana nge pesa mvutu, pana pesa mvutu ti (mvutu) ya me fwanana ti mpasi yina bo me pesa nge. Kansi avo okala ye luzindalalu, kieleka ediadi diambote kwa muntu okala ye luzindalalu.


127

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Mpi vanda ntima-nda (Muhammad) mpi ntima-nda na nge kele kaka na lusadisu ya Allah mpi kuvanda ve na mawa sambu na (kukonda lukwikilu) na bo mpi kuvanda ve (mpi) ti mabanza ya fioti sambu na luvunu yina bo ke kana.


128

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

Ya kieleka, Allah kele ti bantu yina ke zitisaka Nzambi mpi bantu yina ke salaka mambu ya mbote.